II SA/Gl 845/06

II SA/Gl 845/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Taniewska-Banacka
Rafał Wolnik
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OSK 1925/07 - Wyrok NSA z 2009-01-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka ( spr. ) Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2007 r. sprawy ze skargi I. F. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 180/05 wydanego w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 180/05, 2. uchyla decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 3. uchyla decyzję Starosty T. z dnia [...] r. nr [...], 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz I. F. [...]zł ([...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz S. P. kwotę [...] zł ([...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] 2004 r. I. F. zwróciła się do Starosty T. o wydanie pozwolenia na budowę garażu dwustanowiskowego na działce nr A w T. przy ul. A. Do wniosku dołączono decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] r. nr [...] ustalającą warunki zabudowy dla tej inwestycji. W decyzji tej orzeczono o lokalizacji budynku ścianą zewnętrzną bez otworów w odległości mniejszej lub równej 3 m od granicy działek sąsiednich o numerach B, C, D, E z wykluczeniem budowy bezpośrednio przy granicy w/w działek. Wskazano, że inwestycja obejmuje również utwardzenie terenu zapewniające wjazd. Określono, że powierzchnia zabudowy garażu nie może przekroczyć 8 % powierzchni działki a minimum 50 % powierzchni działki winna stanowić powierzchnia biologicznie czynna. W zakresie ochrony interesów osób trzecich orzeczono, że inwestycja winna być realizowana z ich poszanowaniem, zapewniając w szczególności ochronę przed pozbawieniem dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. W uzasadnieniu podano, że przewidziana lokalizacja optymalnie uwzględnia istniejące zagospodarowanie działki oraz jej uwarunkowania (okresowy ciek wodny w części południowo-wschodniej).
Złożony projekt budowlany został sporządzony przez osobę uprawnioną. Wnioskodawczyni złożyła również oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane powołując się na zgodę jej rodziców – właścicieli działki – na budowę garaży. Zarówno oświadczenie inwestorki jak i oświadczenie właścicieli działki nie są opatrzone datą.
Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania S. P. zgłosiła zastrzeżenia wobec zamiaru posadowienia garażu w odległości 1,5 m od granicy z jej działką. Podniosła, że zgodnie z prawem odległość ta winna wynosić 4 m. Zaplanowana lokalizacja garażu uniemożliwi w przyszłości prawidłowe korzystanie z jej działki.
Wezwana przez organ do uzupełnienia wniosku inwestorka wyjaśniła, że warunki techniczne dopuszczają lokalizację budynków w odległości 1,5 m od granicy jeżeli m.in. nie jest możliwe zachowanie odległości ze względu na rozmiary działki. Działka jest wąska, ma [...] m szerokości. Po jednej stronie doprowadzone zostały do budynku mieszkalnego media. Południowa część zagospodarowana jest zielenią urządzoną, nadto istnieje tam okresowy ciek wodny oraz uskok terenu. Na sąsiedniej działce istnieje wiata posadowiona w granicy.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta T. zatwierdził projekt budowlany i udzielił I. F. pozwolenia na budowę garażu dwustanowiskowego na działce A. W uzasadnieniu wyjaśniono, że garaż usytuowano w północnej części działki w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią nieruchomością, gdyż ze względu na rozmiary działki nie jest możliwe zachowanie odległości 3 m. Przebieg przyłączy mediów do budynku uniemożliwia przesunięcie garażu w kierunku wschodnim. Wskazano także, że decyzja ustalająca warunki zabudowy dopuściła lokalizację obiektu w odległości mniejszej niż 3 m.
W złożonym odwołaniu S. P. podniosła, że lokalizacja garażu narusza § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ uniemożliwi naturalne oświetlenie wybudowanego w przyszłości budynku. Nadto rozmiar garażu wskazuje, że został zaprojektowany bez uwzględnienia parametrów działki.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu powołano przepis art. 4 prawa budowlanego oraz § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków. Nadto powołano ostateczną decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] r. ustalającą warunki zabudowy dla tej inwestycji.
W skardze do sądu administracyjnego S. P. zakwestionowała prawidłowość wydanych decyzji, zarzucając naruszenie art. 7 kpa oraz § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Wskazała, że przy podejmowaniu decyzji zupełnie pominięto jej interes jako właścicielki działki sąsiedniej.
Skarga S. P. została rozpoznana przez Sąd wyrokiem z dnia 24 marca 2006 r. w sprawie o sygnaturze II SA/Gl 180/05, którym uchylono decyzje organów obu instancji. O postępowaniu przed sądem inwestorka I. F. była informowana na adres ujawniony w decyzji organu odwoławczego, który nie był jednak adresem właściwym. Pisma były przez sąd doręczone I. F. na adres znany z akt administracyjnych i awizowane były zwracane przez pocztę nadawcy jako niepodjęte w terminie. Wyrok w sprawie o sygn. II SA/Gl 180/05 stał się prawomocny z dniem 30 czerwca 2006 r.
Pismem z dnia [...] 2006 r. I. F. zwróciła się o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 24 marca 2006 r. Wyjaśniła, że wszystkie pisma sądowe były wysyłane na nieprawidłowy adres, w konsekwencji została pozbawiona udziału w postępowaniu. Na wezwanie Sądu stwierdziła, że o wyroku Sądu dowiedziała się [...] 2006 r., odebrawszy pismo z dnia [...] 2006 r. zawiadamiające ją o prowadzeniu postępowania w sprawie budowy garażu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] potwierdził, że w aktach administracyjnych ujawniono błędny adres inwestorki, jednakże zaprzeczył, aby fakt ten miał znaczenie dla prawidłowości postępowania przed organami administracji, albowiem inwestorka decyzję o pozwoleniu na budowę otrzymała.
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2007 r. sygn. II SA/Gl 845/06 skarga I. F. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 180/05 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie pozwolenia na budowę, została skierowana na rozprawę.
W związku ze skierowaniem sprawy na rozprawę I. F. nadesłała dokumenty wykazujące zarówno stan zainwestowania działki, jak i projekt budowlany budynku mieszkalnego, z którego wynika, że budowa garażu na 2 samochody była planowana jako II etap budowy, z uwagi na konieczność wykupienia gruntu przez inwestora. Z porównania projektów zagospodarowania działek dotyczących budowy budynku mieszkalnego i budowy garażu wynika, że grunt ten nie został dokupiony. Odnosząc się do skargi S. P. skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Powołując się na przedłożoną opinię biegłego wskazała, że na działce istnieje uzbrojenie gazowe i wodociągowe, które uniemożliwia odsunięcie garażu od granicy. Wówczas przyłącza przebiegałyby bowiem bezpośrednio przed wjazdem do garażu, który ze względu na przeznaczenie dla średnich samochodów ciężarowych musiałby być odpowiednio utwardzony. Każdorazowa awaria urządzeń łączyłaby się zatem z koniecznością niszczenia drogi i ponoszenia dodatkowych kosztów. Przesunięcie garażu uniemożliwi także korzystanie z wjazdu do już istniejącego garażu w budynku mieszkalnym. Konieczność przebudowy przyłączy wiąże się natomiast z postępującą ingerencją w działkę nr F, co naruszy interesy drugiego z sąsiadów. Skarżąca zanegowała, aby projektowany garaż wpływał na działkę sąsiednią, w szczególności powodował niedopuszczalne zacienienie, działka ta bowiem nie jest zabudowana.
Uczestnik postępowania J. M. zaprzeczył, aby skarżąca I. F. nie wiedziała o wyroku, albowiem udzielił jej informacji w tym względzie [...] 2006 r. Podał także, że wiata istniejąca w granicy została rozebrana.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 25 maja 2007 r. Sąd postanowił połączyć badanie w przedmiocie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że postępowanie w sprawie prowadzone jest na skutek skargi o wznowienie postępowania administracyjnego. W związku z tym rozważenia wymaga dopuszczalność wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania sądowego. Zgodnie z art. 281 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd na rozprawie rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia. Okolicznością zgłoszoną przez skarżącą jako przyczyna wznowienia był fakt, iż nie brała ona bez swej winy udziału w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 24 marca 2006 r., zatem była w tym postępowaniu pozbawiona możliwości działania i ochrony swych praw. Wystąpienie wskazanej przyczyny jest niewątpliwe, albowiem istotnie ze względu na wadliwe adresowanie pism do skarżącej, nie była ona poinformowana o żadnym ze stadiów postępowania sądowego. W sprawie zaistniała przyczyna wznowienia postępowania z powodu nieważności, określona w art. 271 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga o wznowienie została także zgłoszona w terminie. Zgodnie z art. 277 ustawy, skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym, gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możliwości działania, termin ten liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona.
Zgodnie z oświadczeniem skarżącej o wydaniu wyroku dowiedziała się ona z pisma Starosty T. z dnia [...] r. nr [...] zawiadamiającym o ponownym prowadzeniu postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, doręczonym [...] r. Dane te uwiarygodnia korespondencja kierowana przez skarżącą do Starosty po dniu [...] 2006 r. Skarga o wznowienie zgłoszona [...] 2006 r. jest zatem wniesiona w terminie. Termin ten należy uznać za zachowany również przy uwzględnieniu twierdzeń pełnomocnika uczestniczki S. P., że osobiście informował o wyroku w dniu [...] 2006 r. w związku z rozpoczętymi robotami budowlanymi. Skuteczne wniesienie skargi o wznowienie uzasadnia ponowne rozpoznanie przez Sąd sprawy, w oparciu o art. 282 § 1 ustawy.
Katalog rozstrzygnięć sądu wydawanych po ponownym rozpoznaniu sprawy określa przepis art. 282 § 2 ustawy. Sąd podzielił wyrażane w literaturze przedmiotu stanowisko, że w przypadku oparcia skargi na przyczynach nieważności, nie bierze się pod uwagę żadnego związku przyczynowego między okolicznościami stanowiącymi podstawę wznowienia a treścią prawomocnego orzeczenia, przeciwko któremu zwrócona jest skarga (por. K. Sobieralski: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Zakamycze 2003, s. 281). W konsekwencji, w sytuacji stwierdzenia podstaw nieważności, Sąd uchyla prawomocne orzeczenie, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania sądowego (tamże s. 302). Z tych względów na podstawie art. 282 § 2 w związku z art. 271 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 wyroku. Skuteczne uwzględnienie skargi I. F. o wznowienie postępowania uzasadnia jednocześnie zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w oparciu o przepisy art. 205 § 2 i 209 przy odpowiednim zastosowaniu art. 200 w związku z art. 276 powołanej ustawy.
Rozpoznając na nowo sprawę skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] wydaną w przedmiocie pozwolenia na budowę rozważono, co następuje:
Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, regulującymi prawo własności, właściciel jest uprawniony, z wyłączeniem osób trzecich, do posiadania, korzystania i rozporządzania rzeczą. Na gruncie prawa budowlanego zasadzie tej odpowiadają dwie normy. Z jednej strony, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeśli wykaże prawo do dysponowania nią na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Z drugiej strony przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 wskazuje, że obiekty budowlane winny być projektowane i budowane zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich.
Przytoczona regulacja jest wyrazem dostrzeganej przez prawodawcę konieczności wyważania, sprzecznych nieraz, interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości. Celowi temu służą też częściowo niektóre przepisy techniczno-budowlane. Do przepisów techniczno-budowlanych należą w szczególności warunki techniczne, uregulowane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia
2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).
Przepis § 12 ust. 1 tego rozporządzenia wyznacza normatywne odległości sytuowania obiektów względem granic działek. Budynki na działce sytuuje się od granicy z sąsiednią działką w odległości nie mniejszej niż 4 m (w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę granicy) lub 3 m (w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów). Sytuowanie ściany bez otworów dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli nie jest możliwie zachowanie standardowych odległości ze względu na rozmiary działki lub wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wyznaczone powołanymi przepisami ograniczenia nie znajdują swego uzasadnienia we względach technicznych. Są one wprowadzone właśnie z uwagi na konieczność ochrony interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich. Przepis określający odległość od granicy działki nie ma w istocie charakteru techniczno-budowlanego, lecz odnosi się do stosunków między sąsiadami. Kwestie te mają charakter cywilnoprawny, gdyż wiążą się z ograniczeniem w korzystaniu z własności i wkraczają w materię korzystanie z praw właściciela.
Tak więc zarówno budowa w granicy, jak i budowa w odległościach wyznaczonych w § 12 rozporządzenia muszą być traktowane na tych samych zasadach (por. wyrok NSA z 26 września 2002 r. sygn. IV SA 2817/2000 i wyrok NSA z 19 kwietnia 2002 r. sygn. SA/Rz 932/2000). W sytuacji orzekania o lokalizacji budynku nie może zatem być brany pod uwagę wyłącznie warunek zachowania wskazanej odległości od granicy, uwzględnienia wymaga także interes właściciela działki sąsiedniej. Przepisy prawa nie dają przy tym wyraźnego przymiotu którejś ze stron postępowania, muszą one być każdorazowo wyważane w sytuacji konkretnej sprawy. Dla zakresu tej ochrony nie ma przy tym znaczenia, w przekonaniu sądu, stan zagospodarowania działki. Interesy właścicieli sąsiedniej działki budowlanej winny być oceniane przy uwzględnieniu możliwości zabudowy działki. Mając na uwadze gabaryty planowanego garażu, w tym jego wysokość, organy winny rozważyć, czy i jakie skutki dla możliwej zabudowy, zlokalizowanej w normatywnych odległościach od granicy, garaż ten może wywołać.
W przekonaniu Sądu uwzględnienia wymaga również argument S. P., iż zamierzenie budowlane winno uwzględnić parametry działki. Skoro żadnej ze stron: ani inwestorowi, ani właścicielom sąsiednich działek nie przysługuje uprzywilejowana pozycja, co do swobody realizacji swoich interesów, to nie można uznać, że prawo do zabudowy ma być wykonywane przez inwestora w sposób dla niego najmniej uciążliwy i w maksymalnym wymiarze.
§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych warunkuje przybliżenie budynku do granicy ma odległość 1,5 m rozmiarami działki. Zbliżenie takie jest możliwe, jeżeli rozmiary działki uniemożliwiają zachowanie odległości.
W badanym przypadku działka inwestora ma pow. [...]m2. Z akt sprawy wynika, że to nie rozmiary działki są zasadniczą przeszkodą dla zachowania odległości, lecz stan zagospodarowania działki. Na działce znajduje się dom mieszkalny z wbudowanym garażem, utwardzony dojazd, ułożone są w gruncie przyłącza. Z pozwolenia na budowę domu wynika, że budowa garażu wolnostojącego była ówcześnie planowana jako kolejna inwestycja. Dokonane zagospodarowanie działki jej realizację jednak utrudnia.
Rozważyć zatem należy, czy wywołane stanem zagospodarowania działki ograniczenia w zabudowie uzasadniają zbliżenie do granicy. W ocenie Sądu będzie ono dopuszczalne, jeżeli pozostanie bez wpływu na możliwość swobodnego i wolnego od uciążliwości zabudowania działki sąsiedniej.
W tym zakresie należy także rozważyć warunek ustalony dla planowanej inwestycji w decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. W decyzji tej ustalono, że minimum 50 % powierzchni działki winna stanowić powierzchnie biologicznie czynne. W udzielonym pozwoleniu na budowę nie rozważono, czy po zrealizowaniu inwestycji zgodnie z projektem wymóg ten zostanie dotrzymany.
Mając na uwadze podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i 135 oraz art. 152 w związku z art. 276 i 282 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2 i 3 wyroku. O zwrocie kosztów na rzecz S. P. postanowiono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 powołanej ustawy.