II SA/Gl 844/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące zwrotu nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, podczas gdy osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Organy uznały zasiłek za nienależnie pobrany na podstawie art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym. Sąd administracyjny zakwestionował to rozstrzygnięcie, podkreślając, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął je w złej wierze, czyli ze świadomością, że mu się ono nie należy. Sąd stwierdził, że skarżący nie mógł mieć świadomości nienależnego pobierania świadczenia w okresie poprzedzającym powzięcie wiedzy o decyzji przyznającej świadczenie wspierające małżonce, zwłaszcza że nie został prawidłowo pouczony o skutkach takiej sytuacji. Dodatkowo, przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną nie powinno wpływać na ocenę świadomości skarżącego w dacie pobierania zasiłku. Sąd wskazał na naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowego pouczenia skarżącego i ustalenia jego świadomości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kontekście świadczenia wspierającego, znaczenie świadomości strony i prawidłowego pouczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczeń i interpretacji przepisów przejściowych oraz nowych regulacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy specjalny zasiłek opiekuńczy wypłacony za okres, w którym osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu przepisów, jeśli osoba pobierająca zasiłek nie działała w złej wierze i nie została prawidłowo pouczona o skutkach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli osoba pobierająca zasiłek nie działała w złej wierze i nie została prawidłowo pouczona o skutkach, świadczenie nie jest nienależnie pobrane w rozumieniu przepisów.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął je w złej wierze, czyli ze świadomością, że mu się ono nie należy. Brak prawidłowego pouczenia i niemożność przewidzenia przyszłych zdarzeń (przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną) wykluczają przypisanie złej wiary.
Czy przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną może wpływać na ocenę świadomości osoby pobierającej specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie poprzedzającym wydanie decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną nie może wpływać na ocenę świadomości w aspekcie należnego świadczenia pobieranego przed wydaniem decyzji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że świadomość nienależnego pobierania świadczenia musi istnieć w dacie jego pobierania, a nie dotyczyć sytuacji przyszłych, niemożliwych do przewidzenia. Strona nie może ponosić negatywnych skutków sytuacji, na które nie miała wpływu.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa materialnego, badając świadomość strony co do nienależnego pobierania świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie zbadały prawidłowo świadomości strony i nie ustaliły kluczowych dat związanych z powzięciem wiedzy o decyzji przyznającej świadczenie wspierające.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ organy nie zbadały w sposób prawidłowy, czy zachodziła sytuacja świadomego działania skarżącego i nie ustaliły daty doręczenia decyzji o świadczeniu wspierającym ani daty powzięcia o niej wiedzy przez skarżącego.
Przepisy (16)
Główne
u.ś.r. art. 30 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
u.ś.w. art. 63 § ust. 11
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.ś.w. art. 63 § ust. 9
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Wypłata specjalnego zasiłku opiekuńczego podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej - organy podejmują czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia w granicach sprawy wszelkie naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi w przypadku nieuwzględnienia jej.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu.
u.ś.r. art. 2 § pkt 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Specjalny zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem rodzinnym.
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie został prawidłowo pouczony o skutkach przyznania osobie wymagającej opieki świadczenia wspierającego. • Skarżący nie miał świadomości nienależnego pobierania świadczenia w okresie poprzedzającym powzięcie wiedzy o decyzji przyznającej świadczenie wspierające. • Przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną nie może wpływać na ocenę świadomości w aspekcie należnego świadczenia pobieranego przed wydaniem decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. • Świadomość, że świadczenie jest nienależne ma istnieć w dacie jego pobierania, a nie dotyczyć sytuacji przyszłych, niemożliwych do przewidzenia w dacie jego pobierania. • Przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną nie może mieć wpływu na ocenę świadomości w aspekcie należnego świadczenia, pobieranego przed wydaniem decyzji.
Skład orzekający
Aneta Majowska
sprawozdawca
Grzegorz Dobrowolski
członek
Rafał Wolnik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kontekście świadczenia wspierającego, znaczenie świadomości strony i prawidłowego pouczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczeń i interpretacji przepisów przejściowych oraz nowych regulacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu świadczeń socjalnych i ich wzajemnego wpływu, a także kluczowej kwestii świadomości prawnej obywateli i odpowiedzialności organów za prawidłowe pouczanie.
“Czy musisz oddać świadczenie, jeśli nie wiedziałeś, że Ci się nie należy? Sąd wyjaśnia kluczową rolę pouczenia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.