II SA/Gl 836/19

II SA/Gl 836/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1720/20 - Wyrok NSA z 2022-06-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1508
art. 50
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta C., rozpatrując pozytywnie wniosek M. C. (strona, wnioskująca, skarżąca) z dnia 7 grudnia 2918 r, działając na podstawie art. 8, art. 50, art, 96 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1508) i § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. z 2005 r., poz. 1598 ze zm.) oraz art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) przyznał dla A. C. na okres do 9 lutego 2019 r. do 23 lutego 2019 r. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi świadczone w miejscu zamieszkania w zakresie:
- uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia;
- rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu;
- zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno- wychowawczych
w wymiarze po 12 godzin tygodniowo - od poniedziałku do soboty, z wyłączeniem dni wolnych od pracy. Ustalił odpłatność za jedną godzinę wymienionych usług w wysokości 7,05zł oraz zwolnił całkowicie wnioskującą z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze przyznane dla syna.
W uzasadnieniu organ odwołując się do art. 50 ustawy o pomocy społecznej przyznał, że syn strony jest osobą długotrwale chorą i wymaga wsparcia we wnioskowanej formie. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód rodziny (obliczony zgodnie z art. 8 ustawy) wynosi 2752,69 zł i stanowi 193% kwoty kryterium dochodowego określonego w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. poziom dochodu, od którego obliczana jest wysokość odpłatności odpowiada aktualnemu kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Cenę za godzinę specjalistycznych usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustala ośrodek pomocy społecznej, na podstawie analizy kosztów realizacji tego zadania lub wynika ona z umowy zawartej przez ten ośrodek z podmiotem przyjmującym zlecenie realizacji zadania.
W niniejszym przypadku, uwzględniając zapisy umowy z podmiotem realizującym usługi, kierownik Ośrodka ustalił cenę 1 godziny przyznanych usług na kwotę 47,00zł. W przypadku dochodu osiąganego przez stronę odpłatność powinna być w wysokości 15% kosztu pełnej godziny, czyli 7,05 zł za godzinę.
Odnosząc się do zapisu § 6 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, organ uznał, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na wniosek, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia przedmiotowych opłat.
Uwzględniając wniosek strony organ zdecydował o zwolnieniu jej z ponoszenia odpłatności za przyznane usługi specjalistyczne, mając na uwadze sytuację finansową rodziny oraz fakt korzystania z trzech rodzajów usług.
Pismem z dnia 31 stycznia 2019 r. strona, na podstawie art. 111 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wniosła żądanie uzupełnienia wydanej decyzji co do jej rozstrzygnięcia w przedmiocie określenia pełnego zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych tj. przez oligofrenopedagoga (§ 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 września 2005 r.). Odwołując się do orzecznictwa podkreśliła, że rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w sposób jasny, czyli w taki sposób by nie było wątpliwości. Stąd w jej ocenie, "powierzenie realizacji zadania zleconego" nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia decyzji, gdyż w rozstrzygnięciu może być umieszczona wyłącznie osoba posiadającą odpowiednie kwalifikacje (§ 3 rozporządzenia). Jej zdaniem żądanie jest w pełni zasadne.
Postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrz C. odmówił, na podstawie art. 113, sprostowany następnie (postanowieniem z dnia [...]r.) na art. 111 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzupełnienia własnej decyzji z dnia [...] r., co do jej rozstrzygnięcia w przedmiocie określenia pełnego zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób zaburzeniami psychicznymi, tj. przez oligofrenopedagoga. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, iż wydana decyzja spełnia wymagania art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu w decyzji zawarte zostały wszystkie niezbędne elementy. Nie zostały pominięte w żaden sposób przedstawione przez stronę dowody wpływające na przyznanie świadczenia. Zdaniem organu z samej normy prawnej art. 50 ustawy o pomocy społecznej wynika, że specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone są przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.
Pismem z dnia 21 lutego 2019 r. strona wniosła odwołanie od decyzji Burmistrza C.. Podniosła, że decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia o całości wniosku (żądania). Dlatego w dniu 31 stycznia 2019 r. wniosła o jej uzupełnienie, czego jednak wobec, postanowienia organu z dnia [...] r. nie uczyniono. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak pełnego rozstrzygnięcia żądania strony popartego materiałem dowodowym oraz naruszenia art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w zakresie uzupełnienia decyzji, co do jej rozstrzygnięcia w przedmiocie określenia pełnego zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych - tj. przez oligofrenopedagoga, a także naruszenie art. 40 ust. 4, ust. 5 i ust. 7 ustawy o pomocy społecznej i § 3 rozporządzenia z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych.
W uzasadnieniu podniosła, iż przedmiotem wnioskowanej pomocy były specjalistyczne usługi opiekuńcze dla syna w zakresie uczenia się i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, usprawniania zaburzonych funkcji organizmu oraz dostępie do zajęć rewalidacyjno- wychowawczych świadczonych przez osoby o specjalistycznych kwalifikacjach - tj. oligofrenopedagoga. Wnioskowana pomoc pokrywa się z wydanymi dla syna zaświadczeniami lekarzy specjalistów neurologii dziecięcej oraz psychiatrii dzieci i młodzieży. Organ przyznając specjalistyczne usługi opiekuńcze nie rozstrzygnął w decyzji w kwestii kwalifikacji osoby świadczącej te usługi, tj. oligofrenopedagoga zgodnie z § 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie rozstrzygnął tym samym o całości wniosku strony, pomimo precyzyjnego wniosku strony, potwierdzonego zaświadczeniami lekarzy specjalistów. Strona podkreśliła, że w toku zapoznawania się z aktami sprawy zwróciła na ten fakt uwagę pracownikowi socjalnemu, lecz nie spowodowało to zmiany decyzji, a tylko w notatce służbowej opisano jej stanowisko. Pomimo wniosku o uzupełnienie osnowy decyzji organ odmówił stwierdzając, że decyzja zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas gdy jej zdaniem rozstrzygnięcie pomija kwalifikacje osoby do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych. W jej ocenie organ nie posiada kompetencji do dowolnego uznania zawodu osoby, która ma świadczyć takie usługi. Z art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wynika natomiast, że organ przyznając usługi opiekuńcze ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Z kolei rodzaje usług określają szczegółowo przepisy § 2 i § 3 rozporządzenie z dnia 22 września 2005 r. Z treści przedmiotowej decyzji wynika, że specjalista nie został wskazany, zatem nie określono pełnego rodzaju usług.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej decyzją z
[...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 50 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając, że przypadek przyznania usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych określonych w ust. 1 tego przepisu ma charakter obligatoryjny. Oznacza to, że usługi te muszą być przyznane w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek. Jednak i te decyzje w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do okresu i miejsca świadczenia, czy ich ewentualnej odpłatności, mają charakter uznaniowy. W orzecznictwie przyjmuje się, że wyznacznikiem ustalenia zakresu przyznanych usług są - z jednej strony rozmiar potrzeb i sytuacja wnioskodawcy, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Osoba uprawniona do uzyskania pomocy w postaci usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 1 nie może oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi jej wszelkie oczekiwania, musi jednak ta pomoc realizować ustalone przez ustawodawcę cele społeczne zakreślone w art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej.
Określenie warunków i możliwości udzielenia rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, posiadającego w tym zakresie określony zakres swobody, który zdaniem organu odwoławczego został w rozpatrywanej sprawie zachowany.
Organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że przyznanie stronie wnioskującej pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych w określonym zakresie i wymiarze nie narusza prawa. Wbrew twierdzeniom strony prawidłowo ustalił zarówno zakres udzielonego świadczenia jak i jego wymiar czasowy. Z mocy art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej to właśnie organ - ośrodek pomocy społecznej ustala zakres przyznanych usług, okres oraz miejsce ich świadczenia. Za nietrafny zatem należy uznać zarzut naruszenia § 3 rozporządzenia, zwłaszcza, że w przedłożonym i załączonym do akt zaświadczeniu lekarskim specjalisty psychiatry z dnia [...] r. wskazano na konieczność zapewnienia dziecku specjalistycznych usług opiekuńczych zgodnie z § 2 tego rozporządzenia. Przepis ten wskazuje specjalistyczne usługi opiekuńcze, a kolejny przepis § 3 określa kwalifikacje osób świadczących te usługi.
W ocenie Kolegium osoba prowadząca zajęcia rewalidacyjne powinna mieć ukończony kierunek lub specjalność odpowiednie do niepełnosprawności uczniów , np. zajęcia z dziećmi z upośledzeniem umysłowym - winien prowadzić oligofrenopedagog, z uczniem słabo słyszącym - surdopedagoga, z uczniem słabowidzącym - tyflopedagog. Według Kolegium nauczyciel nie posiadający kwalifikacji z oligofrenopedagogiki nie może prowadzić zajęć rewalidacyjnych z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie.
W niniejszej sprawie zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił konieczny zakres specjalistycznych usług opiekuńczych, zgodnie z § 2 cytowanego rozporządzenia oraz zleceniem specjalistycznych usług opiekuńczych przez lekarza psychiatrę, który wymienił rodzaj świadczonych usług dla syna wnioskującej oraz określił, że te rodzaje usług zleconych przez niego mają być prowadzone zgodnie z § 3 rozporządzenia przez oligofrenopedagoga w liczbie 36 godzin tygodniowo. Prawidłowo też organ pierwszej instancji uznał, że nie można zgodzić się z argumentem strony rozszerzającym pojęcie "zakres" o określenie zawodu osoby świadczącej specjalistyczne usługi opiekuńcze. Do pojęcia tego nie wchodzi bowiem kwestia kwalifikacji osób świadczących te usługi.
W przypadku Gminy C. usługi te realizowane są przez wyłoniony w ramach ustawy Prawo o zamówieniach publicznych podmiot zewnętrzny, który zobowiązany jest do zatrudnienia osób o odpowiednich kwalifikacjach. Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie.
Z decyzja tą nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzuciła w niej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego:
- poprzez błędną wykładnię art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych z uwagi na uznanie za prawidłowe zaniechania wskazania w zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, jakie specjalistyczne przygotowanie zawodowe muszą posiadać osoby, które na jej podstawie będą świadczyć specjalistyczne usługi opiekuńcze
- art. 107 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji pozbawionej części rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim nie zostały wskazane kwalifikacje osób świadczących usługi specjalistyczne,
- art. 7, art. 77, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak pełnego rozstrzygnięcia żądania strony popartego materiałem dowodowym w przedmiocie pełnego zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych
- art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to normy obligują organ do orzekania według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji.
Uwzględniając powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wyjaśniła, że wnosząc o przyznania dla syna A. specjalistycznych usług opiekuńczych otrzymała w dniu 29 stycznia 2019 r. decyzję, która, w jej ocenie, nie zawierała rozstrzygnięcia o całości wniosku. Wniosła więc o jej uzupełnienie poprzez określenie w jej rozstrzygnięciu pełnego zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych tj. przez oligofrenopedagoga, a wobec nie uwzględnienia jej wniosku złożyła skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest brak rozstrzygnięcia w decyzji w zakresie kwalifikacji osoby świadczącej specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi stwierdzonych przez lekarzy specjalistów tj. oligofrenopedagogów.
Odwołując się do art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej skarżąca podkreśliła, że ośrodek pomocy społecznej przyznając usługi opiekuńcze ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia, a w ust. 7 tego przepisu ustawodawca zawarł delegację od określenia przez właściwych ministrów rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych i kwalifikacji osób świadczących te usługi. W ocenie skarżącej analiza powyższych przepisów wskazuje, że "określenie specjalizacji osoby świadczącej usługi opiekuńcze jest bardzo ważnym elementem specjalistycznych usług opiekuńczych, gdyż łącznie ze wskazaniami co do rodzaju przesądza ono o typie usług, jakie mają być świadczone na podstawie decyzji.
Odmienne jest stanowisko organów, które uznają, że konieczne jest określenie rodzajów usług opiekuńczych, ale wskazanie specjalności osób je wykonujących już nie. Nie wskazano przy tym, na podstawie jakiej procedury wyłonieni zostaną owi specjaliści, a przepisy ustawy "zdają się kłaść równy nacisk na dokładne określenie rodzajów świadczonych usług oraz kwalifikacje specjalistów, gdyż ostatecznie specjalistyczne usługi opiekuńcze mają być dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności. W jej ocenie pominięcie w decyzji wskazania specjalistów, którzy mają świadczyć usługi powoduje konieczność ponownej analizy sprawy po wydaniu decyzji pod kątem dopasowania do przyznanych usług odpowiednio wykwalifikowanych specjalistów. Może też powodować powierzenie świadczenia tych usług osobom nie posiadających odpowiednich kwalifikacji.
Błędna wykładnia obowiązujących w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, w ocenie skarżącej, doprowadziła do naruszenia przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, m.in. art. 107 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi, iż wydane w sprawie decyzje nie zawierają pełnego rozstrzygnięcia, mianowicie wskazania kwalifikacji osoby świadczącej te usługi. W ocenie skarżącej skoro orzekające w sprawie organy przyznały, że rodzaje specjalistycznych usług zlecone w decyzji mają być prowadzone zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych przez oligofrenopedagoga w liczbie 36 godzin tygodniowo, to dlaczego nie zostało to wpisane w decyzji.
Wskazała na sprzeczność twierdzenia, że organ wydający decyzję decyduje o zakresie, okresie i miejscu świadczenia usług, a jednocześnie opiera na materiale dowodowym swe ustalenia (m.in. na podstawie zaświadczeń lekarzy specjalistów). Jej zdaniem niewskazanie w decyzji kwalifikacji osoby do świadczenia konkretnych usług specjalistycznych jest sprzeczne z prawem.
Dalej skarżąca przyznała, że wnioskowana pomoc pokrywa się wydanymi w sprawie zaświadczeniami lekarzy specjalistów neurologii dziecięcej oraz psychiatrii dzieci i młodzieży, a żądana kwalifikacja osoby do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna jest zgodna z jego podstawową chorobą, czyli niepełnosprawnością intelektualną. Przyznając usługi organ oparł się na § 2 lit.a, pkt 3 lit.b oraz pkt 5 rozporządzenia pomijając wnikające z § 3 tego rozporządzenia kwalifikację osoby świadczącej te usługi. Stąd też w ocenie skarżącej organy nie rozstrzygnęły o całości wniosku skarżącej. Naruszony w ten sposób został przepis art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak wskazania specjalisty realizującego przyznane usługi powoduje niepewność i obawę, kto i na jakiej podstawie będzie wyznaczał właściwego terapeutę. W opinii skarżącej szczególne potrzeby wynikają z sytuacji zdrowotnej osoby, i organ prowadząc postępowanie, w drodze m.in. wywiadu środowiskowego winien ustalić i zapewnić specjalistów dostosowanych do stwierdzonych w każdym przypadku potrzeb. Interes osoby niepełnosprawnej wymaga pomocy wskazanego w zaświadczeniu lekarskim specjalisty, w tym przypadku oligofrenopedagoga. Decyzja bez takiego wskazania jest decyzją bez rozstrzygnięcia. Nie wynika z niej bowiem, jakie usługi zostały praktycznie zostały uprawnionemu przyznane.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej wniosło o oddalenie wniesionej skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zawarło w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej powyżej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r. przyznająca na okres od dnia 9 lutego 2019 r. do dnia 23 lutego 2019 r. dla małoletniego syna skarżącej specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w zakresie uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, rehabilitacji fizycznej i usprawnianiu zaburzonych funkcji organizmu oraz zapewnieniu dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno- wychowawczych w wymiarze po 12 godzin tygodniowo - od poniedziałku do soboty, z wyłączeniem dni wolnych od pracy.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1507.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. nr 189, poz. 1598 ze zm.).
Mając na uwadze powyższe przepisy tak materialne jak i przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie stwierdził, by zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniały ich uchylenie. Warto także w tym miejscu podkreślić, że kwestionowane decyzje zostały w pełni wykonane i zrealizowane. Skarga nie zasługuje tym samym na uwzględnienie.
W myśl art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z art. 50 ust. 2 i ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić, a ich przyznanie następuje w formie decyzji administracyjnej, w której ustala się zakres, okres i miejsce ich świadczenia. W odróżnieniu od przyznania takiej pomocy na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, która jest obligatoryjna, przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych na podstawie ust. 2 tego przepisu pozostawione jest uznaniu organu administracji, z uwagi na zapis "usługi ... mogą być przyznane". Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanek przyznania tego rodzaju usług nie przesądza o tym, że organ pomocy społecznej ma obowiązek orzec o ich przyznaniu. Potwierdzeniem swoistym tego luzu decyzyjnego jest ust. 5 omawianego przepisu, w myśl którego ustalenie zakresu, okresu i miejsca świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych pozostaje w kompetencji ośrodka pomocy społecznej.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Natomiast rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, kwalifikacje osób świadczących takie usługi w miejscu zamieszkania osoby uprawnionej, zasady i tryb ustalania i pobierania opłat za te usługi, jak również warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat określa przywołane wcześniej rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Przyznanie takich usług następuje w formie decyzji administracyjnej, w której organ ma obowiązek określić zakres, okres i miejsce ich świadczenia, w taki sposób, aby decyzja ta była wykonalna.
W ocenie składu orzekającego, wbrew twierdzeniom skarżącej, organy prawidłowo ustaliły zarówno zakres udzielonego świadczenia jak i jego wymiar czasowy, uwzględniając przy tym treść § 2 cytowanego rozporządzenia. Z kolei § 3 tego rozporządzenia określa kwalifikacje osób świadczących te usługi. Za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia tego przepisu rozporządzenia, zwłaszcza mając na uwadze treść załączonych do akt zaświadczeń lekarskich specjalisty neurologii dziecięcej z dnia [...] r. i specjalisty psychiatry z dnia [...]r. wskazujących na konieczność zapewnienia dziecku specjalistycznych usług opiekuńczych zgodnie z § 2 tego rozporządzenia.
Zgodnie z kolejnym przepisem § 3 tego rozporządzenia określającego kwalifikacje osób świadczących te usługi, osoba prowadząca zajęcia rewalidacyjne powinna mieć ukończony kierunek lub specjalność odpowiednie do niepełnosprawności uczniów, w tym przypadku - zajęcia z dziećmi z upośledzeniem umysłowym winien prowadzić oligofrenopedagog. Jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uczniem słabo słyszącym zajęcia takie winien prowadzić surdopedagog, z uczniem słabowidzącym - tyflopedagog. Tak więc skoro wymagane kwalifikacje osób prowadzących specjalistyczne usługi opiekuńcze wynikają wprost z przywołanych przepisów, to żaden inny nauczyciel, tzn. nie posiadający kwalifikacji z oligofrenopedagogiki nie może prowadzić zajęć rewalidacyjnych z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie. Nie ma tym samym potrzeby zamieszczania tego w osnowie decyzji, wobec braku podstaw do takiego wpisu. .
W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił konieczny zakres specjalistycznych usług opiekuńczych, zgodnie z § 2 cytowanego rozporządzenia oraz zaleceniem lekarzy specjalistów, którzy wymieniając rodzaj świadczonych usług dla syna skarżącej jednocześnie określili, że te rodzaje usług zleconych mają być prowadzone zgodnie z § 3 rozporządzenia przez oligofrenopedagoga w liczbie 36 godzin tygodniowo. Prawidłowo tak organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy uznały, że nie można podzielić argumentacji strony idącej w kierunku poszerzenia pojęcia "zakres" o określenie zawodu osoby świadczącej specjalistyczne usługi opiekuńcze. Do pojęcia tego nie wchodzi bowiem kwestia kwalifikacji osób świadczących te usługi. Trudno tym samym podzielić twierdzenia skarżącej o naruszeniu przez organy przepisów art. 50 ustawy o pomocy społecznej czy przepisów § 2 i § 3 rozporządzenia wykonawczego.
Zadaniem organu w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących przyznawania usług specjalistycznych i opiekuńczych jest precyzyjne ustalenie jakiego rodzaju usługi są w danym przypadku niezbędne, ustalenie zakresu tych usług oraz znalezienie podmiotu (instytucji bądź osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym), który na zlecenie organu usługi te będzie realizował. W przypadku Gminy C. usługi te realizowane są przez wyłoniony w ramach ustawy Prawo o zamówieniach publicznych podmiot zewnętrzny, który zobowiązany jest do zatrudnienia osób o odpowiednich kwalifikacjach.
Podkreślić w tym miejscu należy, że jak trafnie wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Po 152/18 uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Osoba uprawniona do uzyskania pomocy w postaci usług specjalistycznych nie może zatem oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi wszelkie jej oczekiwania. W uzupełnieniu należy dodać, że jak wynika z wywiadu środowiskowego małoletni syn skarżącej jest dzieckiem specjalnej troski i jest uczniem Zespołu Placówek Szkolno- Wychowawczo- Rewalidacyjnych w C. Przyznane kwestionowanymi decyzjami usługi dotyczyły dodatkowego wsparcia skarżącej w okresie ferii zimowych. Nadto, co podkreślono już na wstępie zostały one już zrealizowane. Trudno zatem w takich okolicznościach uznać za zasadny wniosek skarżącej o uchylenie decyzji obu instancji.
Jako niezasadne należy uznać pozostałe podniesione w skardze zarzuty. Decyzja, wbrew stwierdzeniom skarżącej, zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, opatrzona została też wyczerpującym uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący i wystarczający do rozpoznania sprawy. Nie jest tym samym zasadny zarzut naruszenia art. 7, art. 77 czy art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Trudno odnieść się do zarzutu naruszenia art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż skarżąca nie przedstawiła w tym zakresie argumentacji
W świetle powyższego należało wydane sprawie decyzje uznać za zgodne z prawem.
Uwzględniając powyższe skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi