II SA/GL 835/24

II SA/Gl 835/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1
art. 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 maja 2024 r. nr SKO.PS/41.5/312/2024/6984 w przedmiocie dodatku osłonowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 maja 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania W. W. ("strona", "skarżący") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 12 marca 2024 r., odmawiającą stronie przyznania dodatku osłonowego. Jako podstawę prawną decyzji Kolegium wskazało m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572. - dalej: "k.p.a.").
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 7 lutego 2024 r. strona, prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, zwróciła się o wypłatę dodatku osłonowego. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 12 marca 2024 r. odmówił jednak stronie przyznania tego świadczenia. Jako powód odmowy wskazał przekroczenie kryterium dochodowego. Przyjął przy tym, że podstawę obliczenia wysokości przysługującego dodatku osłonowego stanowi wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w przeliczeniu na osobę w gospodarstwie domowym za 2022 rok. W przypadku zaś strony dochód ten wyniósł 3366,98 zł, przy czym kwota przekroczenia dochodu okazała się wyższa niż dodatek osłonowy tj. 400 zł.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Domagała się w nim uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie dodatku osłonowego w wysokości ustawowo przepisanej, przysługującej dla osoby samotnie gospodarującej.
Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez stronę rezultatu, gdyż Kolegium decyzją z dnia 24 maja 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło przebieg postępowania przed organem I instancji, stan faktyczny sprawy oraz przywołało treść przepisów prawa stanowiących podstawę materialnoprawną jej rozpatrzenia, w tym art. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 759, dalej w skrócie "u.d.o.").
Kolegium wskazało, że wniosek o przyznanie dodatku osłonowego strona złożyła w dniu 7 lutego 2024 r. Wniosek ten następnie został uzupełniony przez stronę na wezwanie organu I instancji w dniu 11 marca 2024 r. Z uwagi na termin złożenia wniosku, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo dokonał analizy spełnienia przez stronę kryterium dochodowego w oparciu o dochód w gospodarstwie domowym osiągnięty przez nią w 2022 r. Wynika to bowiem z art. 411 ust. 10k ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.– dalej w skrócie "p.o.ś."), zgodnie z którym należy uwzględniać przeciętny miesięczny dochód z przedostatniego roku kalendarzowego poprzedzającego rok, w którym złożono żądanie (decyduje data złożenia wniosku),
Kolegium wskazało, że organ I instancji ustalił przeciętną miesięczną wysokość dochodu strony uzyskanego w roku 2022 w wysokości 3366,98 zł i przybliżyło w jaki sposób ten dochód został obliczony.
Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na to, że ustawa o dodatku osłonowym w zakresie trybu ustalania dochodu, warunkującego prawo do dodatku osłonowego odsyła wyłącznie do art. 411 ust. 10k ,p.o.ś., natomiast w kwestii składników dochodu jakie podlegają uwzględnieniu, odsyła wyłącznie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) – dalej: "u.ś.r.". Zatem, w ocenie Kolegium, w sprawach dotyczących ustalenia prawa do dodatku osłonowego nie mają zastosowania w szczególności przepisy o utracie dochodu, zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych.
Ustosunkowując się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu Kolegium wskazało, że organ I instancji pominął w swoim postępowaniu obowiązki wynikające z treści art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a., ale uchybienia te zdaniem organu odwoławczego pozostały bez wpływu na wynik wydanego rozstrzygnięcia, które to rozstrzygnięcie znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa i poparte zostało wymaganymi ustaleniami faktycznymi w sprawie. Kolegium podkreśliło, że zaskarżona decyzja ma charakter związany, a strona w treści odwołania nie podniosła żadnych nowych okoliczności faktycznych dotyczących jej sytuacji dochodowej za rok 2022 i nie przedstawiła w tym zakresie żadnej dokumentacji, która pozwoliłaby na odmienną ocenę ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy. Braki w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji zostały natomiast konwalidowane przez organ odwoławczy w treści uzasadnienia decyzji wydanej przez ten organ.
Strona wniosła skargę na powyższą decyzję Kolegium. Domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, a w następstwie zobowiązania organu I instancji do wydania decyzji przyznającej dodatek osłonowy; a także uwzględnienia skargi. Ponadto skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ I instancji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz o stwierdzenie naruszenie przepisów postępowania, gdyż miało ono istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze został zawarty także wniosek o skorzystanie "z dokonania tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa" i orzeczenie o wadliwości oraz niezgodności norm ustawy o dodatku osłonowym (w zakresie ustalenia kryterium dochodowego, poprzez branie pod uwagę danych historycznych sprzed 2 lat wstecz, a nie danych bieżących) z przepisami art. 67 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, przedstawiając stanowisko zbieżne z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 8 lipca 2024 r. skarżący wniósł o odrzucenie w całości odpowiedzi na skargę z uwagi na niezachowanie zasad reprezentacji Kolegium. Zaś na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. podtrzymał w całości skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym. W myśl art. 2 ust. 1 ww. ustawy dodatek osłonowy przysługuje:
1) osobie w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 i 858) nie przekracza kwoty 2100 zł, oraz osobie w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę;
2) osobie, o której mowa w pkt 1, w przypadku gdy wysokość jej przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na osobę przekracza kwotę, o której mowa w pkt 1, w wysokości różnicy między kwotą dodatku osłonowego a kwotą, o którą został przekroczony przeciętny miesięczny dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na osobę.
Zgodnie z art. 2 ust. 5 pkt 1 u.d.o. dodatek osłonowy wynosi rocznie 400 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego;
Do ustalenia przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta prawa do dodatku osłonowego, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 411 ust. 10k ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973, 2127 i 2269). Wynika to z art. 2 ust. 14 u.d.o. Tym samym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu ustalana jest na podstawie dochodów osiągniętych w:
1) przedostatnim roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o przyznanie dodatku osłonowego - w przypadku żądania złożonego w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca danego roku;
2) ostatnim roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o przyznanie dodatku osłonowego - w przypadku żądania złożonego w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia danego roku.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 1 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (w tym m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego)
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii, czy prawidłowo został ustalony dochód skarżącego. Według organów dochód ten przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia. Skarżący zarzuca natomiast, że organy ustaliły jego dochód w oparciu o "dane historyczne sprzed 2 lat wstecz", a nie w oparciu o dane bieżące. W ocenie Sądu stanowisko organów w tym zakresie jest prawidłowe. O tym, do jakiego okresu należy sięgnąć przy ustalaniu – na potrzeby badania kryterium dochodowego – dochodu osoby ubiegającej o przyznanie dodatku osłonowego, w sposób jednoznaczny rozstrzygnął ustawodawca poprzez zawarte w art. 2 ust. 14 u.d.o. odesłanie do przywołanego powyżej art. 411 ust. 10k prawa ochrony środowiska.
W realiach rozpoznawanej sprawy wniosek o świadczenie został złożony w dniu 7 lutego 2024 r. Stosownie więc do art. 411 ust. 10k pkt 1 prawa ochrony środowiska, wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust. 10g, ustalona być powinna na podstawie dochodów osiągniętych w 2022 r. Wniosek został bowiem złożony w okresie do 31 lipca 2024 r. Oznacza to, że organy prawidłowo sięgnęły do dochodu strony uzyskiwanego właśnie w 2022 r. Prawidłowo przy tym ustalono, że w przypadku strony przeciętna miesięczna wysokość dochodu strony uzyskanego w roku 2022 wyniosła 3366,98 zł. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, co oznacza że w jego przypadku kryterium dochodowe, od którego spełnienia ustawodawca uzależnił przyznanie wnioskowanego świadczenia wynosi 2100 zł (art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.o.). Nie ma więc wątpliwości, że kryterium to nie zostało spełnione.
Odnotować jednocześnie należy, że przepisy u.d.o. przewidują sytuacje, kiedy w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego wnioskodawca może uzyskać dodatek dochodowy w zmniejszonej kwocie. W takiej sytuacji dodatek osłonowy zostanie pomniejszony o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego, co wynika z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.d.o. W realiach rozpoznawanej sprawy brak było jednak podstaw do zastosowania tej regulacji. Kwota przekroczenia kryterium dochodowego przewyższa bowiem kwotę dodatku osłonowego.
Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, albowiem organy w sposób prawidłowy zastosowały przywołane powyżej przepisy prawa materialnego i dokonały prawidłowego obliczenia kwoty dochodu skarżącego.
Nie mogły odnieść żadnego skutku podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji stanowią takie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Tymczasem do takich naruszeń w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło. Brak było też podstaw do uznania, że zastosowane przez organy przepisy prawa materialnego naruszają w jakikolwiek sposób przepisy Konstytucji RP.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.