II SA/GL 830/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił akt Prezydenta Miasta odmawiający zwrotu części opłaty za kartę pojazdu, uznając, że pobrano ją w zawyżonej wysokości na podstawie niezgodnego z prawem rozporządzenia.
Spółka P. sp. z o.o. wniosła o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu, twierdząc, że pobrano od niej 1000 zł zamiast należnej kwoty wynikającej z późniejszych przepisów. Prezydent Miasta odmówił zwrotu, powołując się na obowiązujące w dacie rejestracji przepisy. WSA w Gliwicach uchylił akt odmowy, stwierdzając, że przepis rozporządzenia określający opłatę w wysokości 1000 zł został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i był niezgodny z Konstytucją RP.
Spółka P. sp. z o.o. wniosła skargę na akt Prezydenta Miasta K. odmawiający zwrotu kwoty 925 zł, stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu. Spółka uiściła pierwotnie 1000 zł, podczas gdy późniejsze przepisy przewidywały znacznie niższą opłatę. Organ administracji odmówił zwrotu, argumentując, że w dacie pierwszej rejestracji pojazdu obowiązywało rozporządzenie, które przewidywało opłatę 1000 zł dla pojazdów niedopuszczonych do ruchu w państwie pochodzenia. WSA w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, na podstawie którego pobrano opłatę 1000 zł, został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym. Sąd uznał, że przepis ten był niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim pozwalał na ustalenie opłaty przewyższającej rzeczywiste koszty i znaczenie dokumentu. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżony akt i uznał obowiązek Prezydenta Miasta K. do zwrotu na rzecz skarżącej Spółki kwoty 925 zł. Sąd zasądził również zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może samodzielnie ocenić zgodność przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP i ustawą, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny nie badał bezpośrednio danego rozporządzenia.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że upoważnienie ustawowe nie pozwalało ministrowi na ustalenie opłaty za kartę pojazdu w wysokości rażąco przewyższającej koszty i znaczenie dokumentu, co czyniło przepis rozporządzenia niezgodnym z Konstytucją RP i ustawą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
Dz.U. 2002 nr 18 poz. 177 art. § 1 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Uznany za niezgodny z Konstytucją RP i ustawą Prawo o ruchu drogowym z powodu przekroczenia upoważnienia ustawowego i ustalenia zawyżonej opłaty.
Dz.U. 2002 nr 18 poz. 177 art. § 1 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Dotyczy opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia, ustalona na 1000 zł.
p.p.s.a. art. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu w przypadku uwzględnienia skargi.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych obejmujący akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
p.r.d. art. art. 77 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Obowiązek producenta lub importera wydania karty pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu.
p.r.d. art. art. 77 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Obowiązek starosty wydania karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu.
p.r.d. art. art. 77 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Delegacja dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia wysokości opłat za kartę pojazdu.
p.r.d. art. art. 77 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Wskazanie, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie dokumentów dla rejestracji oraz koszty druku i dystrybucji.
k.p.a. art. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący przedawnienia możliwości wznowienia postępowania, uznany za nie mający zastosowania w sprawie.
u.f.p. art. art. 60 § pkt 7
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Definicja niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym.
u.f.p. art. art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Określenie trybu ustalania wysokości należności.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych art. art. 115 § ust. 1
Norma intertemporalna dotycząca spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o finansach publicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis rozporządzenia określający wysokość opłaty za kartę pojazdu został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i jest niezgodny z Konstytucją RP. Opłata w części przekraczającej rzeczywiste koszty i znaczenie dokumentu została pobrana nienależnie. Żądanie zwrotu opłaty uiszczonej przed 1 stycznia 2010 r. nie podlega przepisom Ordynacji podatkowej ani ustawy o finansach publicznych i nie jest przedawnione. Tryb wznowienia postępowania administracyjnego nie ma zastosowania do kwestii pobrania opłaty za kartę pojazdu.
Odrzucone argumenty
Organ administracji podtrzymał stanowisko o braku podstaw do zwrotu żądanej kwoty, powołując się na obowiązujące w dacie rejestracji przepisy rozporządzenia. Organ argumentował, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący innego rozporządzenia nie ma zastosowania do sprawy. Organ powołał się na przedawnienie możliwości wznowienia postępowania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. podstawa prawna pobrania od skarżącej opłaty 1000,00 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 p.r.d. i w tej części uiszczonych zatem nienależnie. nie może być egzekwowany poza sprawą o zarejestrowanie pojazdu nie może znaleźć zastosowania art. 118 Kodeksu cywilnego.
Skład orzekający
Edyta Kędzierska
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Gapiński
sędzia
Aneta Majowska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie przez sąd administracyjny niezgodności przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP i ustawą z powodu przekroczenia upoważnienia ustawowego, a także kwestie zwrotu nienależnie pobranych opłat za kartę pojazdu."
Ograniczenia: Dotyczy głównie opłat za kartę pojazdu pobranych przed 1 stycznia 2010 r. oraz sytuacji, gdy przepis rozporządzenia jest rażąco niezgodny z prawem wyższego rzędu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnej opłaty, która okazała się być pobierana na podstawie niezgodnego z prawem przepisu, co daje podstawę do zwrotu pieniędzy. Pokazuje to, jak sądy mogą korygować błędy legislacyjne.
“Zapłaciłeś za kartę pojazdu? Sprawdź, czy nie dostałeś rachunku na wyrost!”
Dane finansowe
WPS: 925 PLN
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 830/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-09-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska Edyta Kędzierska /przewodniczący sprawozdawca/ Wojciech Gapiński Symbol z opisem 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II GSK 124/23 - Wyrok NSA z 2024-05-28 Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżony akt Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 18 poz 177 § 1 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Dz.U. 2022 poz 329 art. 146 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2022 r. sprawy ze skargi P. sp. z o. o. w W. na akt Prezydenta Miasta K. z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt, 2. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta K. dokonania na rzecz skarżącej Spółki zwrotu kwoty 925 (dziewięćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu, 3. zasądza od Prezydenta Miasta K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania. Uzasadnienie P. sp. z o.o., której następcą prawnym jest P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (ta ostatnia dalej zwana: "skarżącą"), uiściła na rzecz Urzędu Miasta w K. kwotę 1000 zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu marki W. o nr rej. [...], zarejestrowanego po raz pierwszy na terenie RP w dniu 28 maja 2002 r. Wnioskiem z dnia 29 marca 2022 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta K., aby stwierdził jej uprawnienie do otrzymania zwrotu kwoty 925 zł, stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla wskazanego na wstępie pojazdu. Pismem z 13 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta K. poinformował skarżącą, że brak jest podstaw do zwrotu żądanej kwoty. W piśmie tym wskazano, że zgodnie z obowiązującym wówczas § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2002 r., Nr 18, poz. 177), opłata za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem ust. 2, wynosiła 500 zł. Natomiast zgodnie z § 1 ust. 2 tego rozporządzenia, opłata za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia wynosiła 1000 zł. Na podstawie tego ostatniego przepisu organ rejestrujący pobrał opłatę za kartę pojazdu w wysokości 1000 zł. Ponadto organ wyjaśnił, że dopiero z dniem 15 kwietnia 2006 r. wszedł w życie nowy przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 421), określający opłatę w wysokości 75 zł. Nowy przepis wszedł w życie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z § 1 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Natomiast Rozporządzenie z dnia 4 marca 2002 r. nie było przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego i w związku z tym wskazany wyżej wyrok nie ma do niego zastosowania. W ocenie organu, w świetle art. 145a § 1 k.p.a., przedawniła się również możliwość wznowienia postępowania administracyjnego i z tych powodów uwzględnienie żądania nie było możliwe. W skardze na powyższy akt administracyjny dotyczący odmowy stwierdzenia uprawnienia do zwrotu części opłaty w kwocie 925 zł za wydanie karty pojazdu, pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił: - 1. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.); - 2. naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w tej sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącej wniósł o dokonanie przez Sąd oceny przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu pod kątem jego zgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz o uchylenie zaskarżonego aktu i uznanie obowiązku Prezydenta Miasta K. dokonania na rzecz skarżącej zwrotu kwoty 925 zł, stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego tj. kwoty 480 zł oraz kwoty 17 zł stanowiącej równowartość opłaty skarbowej od złożenia odpisu pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne, niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4 powołanego przepisu). Jak natomiast stanowi art. 146 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., Sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. W odniesieniu do formalnej dopuszczalności wniesionej skargi rozważenia wymagało, czy mieści się ona we wskazanym wyżej zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać w tym miejscu należy, że kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie cytowanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Uchwała ta co prawda dotyczyła § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze m.), lecz zważywszy na zbieżność treści tego rozporządzenia z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, argumentacja przedstawiona w tej uchwale jest aktualna także w realiach rozpoznawanej sprawy. W przedmiotowej sprawie działanie (akt) polegające na odmowie dokonania zwrotu żądanej kwoty przybrało formę prawną zaskarżonego aktu prawnego. Podkreślenia wymagało, że materialnoprawną podstawę określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie: t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm. – dalej p.r.d.) oraz przepisy wydanych na podstawie tej ustawy rozporządzeń. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty określony został w treści art. 77 ust. 1 p.r.d. Zgodnie z tym przepisem producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak zaś wynika, art. 77 ust. 3 p.r.d., kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 2a, 2b i 4. Natomiast w art. 77 ust. 4 pkt 2 p.r.d. zawarta została delegacja dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu. Jednocześnie w ust. 5 tego przepisu ustawodawca ograniczył autonomię poprzez wskazanie, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Wykonując powyższą delegację, Minister Infrastruktury wydał 4 marca 2002 r. rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177, dalej: "rozporządzenie"). Przewidywało ono w § 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący, z zastrzeżeniem ust. 2, pobiera opłatę w wysokości 500,00 zł (ust. 1), a za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1 000 zł (ust. 2). To rozporządzenie zostało uchylone z dniem 21 sierpnia 2003 r. przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Powyższe zaś rozporządzenie zostało uchylone wprost z dniem 15 kwietnia 2006 r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), w którego § 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł. Kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (Dz. U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119), w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodzić się należy z organem, że przedmiotem wskazanego wyżej wyroku TK nie były przepisy tego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, które były podstawą prawną pobrania od skarżącej opłaty 1000 zł za wydanie karty pojazdu. Jednak w myśl art. 178 Konstytucji RP sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. W doktrynie, jak i w orzecznictwie, przyjmuje się, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. W postanowieniu z 13 stycznia 1998 r. sygn. U 2/97 Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Dokonując zatem takiej właśnie, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177) skład orzekający stwierdził, że § 1 ust. 1 tego rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 4 pkt 2 p.r.d. nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu kwoty opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty. Konsekwencję uznania przez tutejszy Sąd przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że poddany kontroli akt podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem stronie skarżącej zwrotu części uiszczonej przy rejestracji samochodu opłaty, pomimo faktu, że jej pobranie w wysokości 1000,00 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 p.r.d. i w tej części uiszczonych zatem nienależnie. Nadmienić jeszcze należy, że wyrażony przez Sąd w niniejszej sprawie pogląd i ocena prawna co do odmowy zwrotu przez organ części opłaty za wydanie karty pojazdu są konsekwentnie i powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, a skład orzekający nie znalazł podstaw i argumentów, które mogłyby uzasadniać zmianę tego stanowiska (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt: I OSK 589/09, I OSK 591/09, I OSK 1204/09, I OSK 1354/09 oraz z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2163/12). Niezależnie od powyższego zwrócić przyjdzie uwagę na pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08. W orzeczeniu tym Sąd uznał, że jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie jest to decyzja administracyjna tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji. Tym środkiem jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Aprobując tak postawioną tezę stwierdzić należy, że przemawia ona dodatkowo za koniecznością uchylenia kontrolowanego aktu. Ponadto Sąd stwierdził, podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 925/13, że opłaty za wydanie karty pojazdu począwszy od dnia 1 stycznia 2010 r., tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), stanowią w myśl art. 60 pkt 7 powołanej ustawy, niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym pobierane na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, których wysokość ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej (art. 61 ust. 1 pkt 2). Przepis art. 67 ustawy o finansach publicznych wskazuje, że do spraw dotyczących tych należności mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. i przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.). Jednakże przepisy te dotyczą tylko tych opłat za wydanie karty pojazdu, które pobrane zostały po dniu 1 stycznia 2010 r., a zatem nie mogą być stosowane do opłat pobranych i podlegających zwrotowi w okresie wcześniejszym. W zawisłej sprawie natomiast, zarówno czynność w postaci wniesienia opłaty ewidencyjnej za wydanie karty pojazdu, jak i wydanie decyzji o rejestracji pojazdu miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2010 r. W konsekwencji, w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r., nie będą miały zastosowania przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, a zatem również stosowanie terminów przedawnienia, tj. art. 70 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, przewidującego w omawianych sprawach 5-letni okres przedawnienia. Byłoby to bowiem sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które nie obwarowały zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia. Jednocześnie prowadziłoby to do pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej (por. wyroki NSA z dnia 15 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1154/17 oraz z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt I OSK 2883/16, z dnia 22 października 2020 r. sygn. akt: I OSK 1309/20). Jednocześnie wskazać należy, że w sprawie spornej opłaty nie może znaleźć zastosowania art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.), w którym zawarto normę intertemporalną, według której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta dotyczy wyłącznie spraw będących w toku w dniu wejścia ustawy w życie, a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał przed dniem wejścia w życie ustawy decyzyjnego trybu załatwienia. Brak jednoznacznej wypowiedzi ustawodawcy w kwestii intertemporalnej każe poszukiwać jej rozstrzygnięcia drogą wykładni i kierowania się ogólnie przyjętymi zasadami prawa międzyczasowego. Przyjęcie jednego z możliwych rozwiązań (dalsze stosowanie przepisów dotychczasowych lub oparcie się na zasadzie bezpośredniego działania nowych przepisów) nie może następować w sposób automatyczny, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie I OPS 1/06). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji, niedziałania prawa wstecz, sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sąd uznał, w oparciu o okoliczności, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu nie stanowi odrębnej sprawy administracyjnej, gdyż nie może być egzekwowany poza sprawą o zarejestrowanie pojazdu (tak przyjął m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07), a rejestracja pojazdu dokonywana jest w drodze decyzji administracyjnej, iż powołany przepis art. 115 ust. 1 ustawy przejściowej nie odnosi się do stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy. Konsekwencją przyjętego przez Sąd stanowiska jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych. Zdaniem składu orzekającego, sprawa o zwrot części opłaty nie ma charakteru cywilnoprawnego. Ponadto w sprawie administracyjnej nie ma zastosowania art. 118 Kodeksu cywilnego. Odnosząc się zaś do stanowiska organu o przedawnieniu możliwości wznowienia postępowania w świetle art. 145a § 1 k.p.a., stwierdzić należy, że tryb ten nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Wznowienie postępowania dotyczy bowiem postępowań, zakończonych decyzją ostateczną oraz postanowieniem (w pewnych kategoriach), co wynika z art. 145 § 1 i art. 126 k.p.a. Tymczasem pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu nie następuje ani w formie decyzji, ani postanowienia. Z przedstawionych dotychczas powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uwzględniając skargę na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu aktu odmownego. Z mocy art. 152 § 1 p.p.s.a., zaskarżony akt nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku wobec braku odmiennego orzeczenia sądu. Na wniosek skarżącej Sąd orzekł o uprawnieniu do zwrotu na jej rzecz kwoty 925 zł w trybie art. 146 p.p.s.a. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy opłatą uiszczoną przez skarżącą (1000 zł), a opłatą w wysokości 75 zł, pobieraną na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia z 2006 r. O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz połowę wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej w osobie adwokata, tj. kwotę 240 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, tj. czyli w kwocie 457 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej zgodnie z art. 200, art. 205 i art. 206 przywoływanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Przyczyną miarkowania kosztów zastępstwa prawnego było to, że treść skargi jest zbieżna z wieloma skargami złożonymi przez stronę skarżącą do tutejszego Sądu (np. sprawy: II SA/Gl 1434/19, II SA/Gl 1433/19 i II SA/Gl 45/20, II SA/Gl 1080/20, II SA/Gl 806/21 dotyczące kart innych pojazdów). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien zatem zwrócić skarżącej kwotę 925 zł jako część opłaty za wydanie karty pojazdu, pobraną bez podstawy prawnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI