II SA/GL 827/25

II SA/Gl 827/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 40 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 17 kwietnia 2025 r. nr SKO.IV/424/31/2025 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją zainicjowane zostało przez obecnie skarżącą M.M., która wnioskiem z dnia 14 października 2024 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o pomoc finansową na remont budynku gospodarczego w związku z powodzią we wrześniu 2024 r.
Z akt sprawy wynika, że wcześniej, wnioskiem z dnia 30 września 2024 r., skarżąca zwróciła się do tego samego Ośrodka o pomoc remontowo-budowlaną budynku mieszkalnego w związku z powodzią.
W obu przypadkach skarżąca wskazała jako adres uszkodzonych w wyniku powodzi budynków – C., ul. [...].
W dniu 22 października 2024 r. został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy, w trakcie którego nie stwierdzono zasadności udzielenia pomocy finansowej na remont – odbudowę budynku gospodarczego. Jednocześnie w trakcie wywiadu środowiskowego skarżąca wskazała, że budynek gospodarczy nie był wykorzystywany do celów inwentarskich, lecz służył do przechowywania narzędzi i sprzętów niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej przez jej męża.
Z kolei w wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej ustalono, że część gospodarcza (określona we wniosku jako "budynek gospodarczy") stanowi integralną część budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wskazano również, że z dokumentacji projektowej udostępnionej przez właściciela jednoznacznie wynika, że pomieszczenie gospodarcze określone numerem porządkowym 0.6 na rzucie parteru budynku, stanowi składową pomieszczeń całości budynku na który została wydana prawomocna decyzja o pozwoleniu na budowę.
Decyzją z dnia 4 listopada 2024 r., nr [...], Burmistrz C. orzekł o przyznaniu skarżącej zasiłku celowego w wysokości 82.000,00 zł na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego.
Decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r., nr [...] Burmistrz C. odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku gospodarczego w związku z uszkodzeniami powstałymi w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż pomieszczenie gospodarcze na które skarżąca złożyła wniosek nie spełnia wymogów zawartych w definicji budynku gospodarczego, określonych w części I ust. 5 zasad udzielania pomocy finansowej, zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
W odwołaniu od powyższej decyzji (tj. decyzji z dnia 12 grudnia 2024 r.) skarżąca zarzuciła naruszenie § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), zwanego dalej rozporządzeniem, poprzez nieprawidłową, sprzeczną z brzmieniem literalnym wykładnię pojęcia "budynku gospodarczego". Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, art. 77 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niedostateczne wyjaśnienie kwestii przeznaczenia budynku gospodarczego objętego wnioskiem złożonym w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie błędne ustalenie, że budynek gospodarczy objęty wnioskiem nie spełnia wymogów przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała m.in., "że w przedmiotowym budynku w ostatnich latach był i jest hodowany drób, a tuż przed nawałnicą część brojlerów skarżąca wybiła na własny użytek, a znaczna część została zagryziona przez lisy". Skarżąca podkreśliła, że wewnętrzne akty, instrukcje ani żadne inne wytyczne nie stanowią prawa powszechnie obowiązującego i nie mogą stanowić podstawy do wydawania decyzji. Nie są nim również zasady udzielania pomocy finansowej, zatwierdzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, na które powołano się w zaskarżonej decyzji i którym przyznano pierwszeństwo przed definicją budynku gospodarczego znajdującego się w rozporządzeniu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył przepisy prawa dotyczące przyznawania pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego o którym mowa w art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283), zwanej dalej u.p.s. Kolegium uznało ustalenia organu I instancji za zgodne ze stanem faktycznym wskazując, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym załączone zdjęcia, w żadnym wypadku nie wskazują aby przedmiotowy budynek gospodarczy był wykorzystywany do hodowli drobiu czy innego inwentarza żywego. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowej interpretacji zapisu pkt I ppkt 5 zasad udzielania pomocy finansowej, zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Organ wskazał także, iż przedmiotowa część gospodarcza stanowi integralną część budynku mieszkalnego, na który właściciele uzyskali pomoc finansową w formie zasiłków celowych w łącznej kwocie 96.000,00 zł.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie:
- § 3 pkt 8 rozporządzenia poprzez nieprawidłową, sprzeczną z brzmieniem literalnym wykładnię pojęcia "budynku gospodarczego";
- art. 7, art. 77 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niedostateczne wyjaśnienie kwestii przeznaczenia budynku gospodarczego objętego wnioskiem złożonym w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie błędne ustalenie, że budynek gospodarczy objęty wnioskiem nie spełnia wymogów przyznania zasiłku celowego;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na bezzasadnym przyjęciu, że wniosek skarżącej dotyczący remontu/odbudowy budynku gospodarczego nie spełnia definicji budynku gospodarczego.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja odmawiająca przyznania zasiłku celowego na remont budynku gospodarczego w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. Organy rozpoznając ten wniosek przyjęły jako podstawę materialnoprawną prawną rozstrzygnięcia przepis art. 40 u.p.s., zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2), zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Dodatkowo zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 69a ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1473), zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 u.p.s., w kwocie 8 tys. zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi.
W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca poniosła straty w związku z uszkodzeniami budynku spowodowanymi powodzią we wrześniu 2024 r. Z akt sprawy wynika też bezsporna okoliczność, że skarżąca na pokrycie strat spowodowanych powodzią uzyskała wsparcie pomocowe bądź to w postaci zasiłków przyznanych na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. (również w związku z art. 69a ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie specustawy powodziowej). Kwestią sporną jest natomiast to, czy niezależnie od tej udzielonej już pomocy, skarżącej winna była zostać udzielona dodatkowa pomoc z uwagi na uszkodzenia "budynku gospodarczego".
Dla rozstrzygnięcia tego sporu niezbędne jest ustalenie, czy "budynek gospodarczy" wskazywany przez skarżącą, tak we wniosku inicjującym postępowanie, jak i w jego toku, w rzeczywistości istnieje, czy też nie. Jeżeli bowiem okazałoby się, że skarżąca nie posiada budynku gospodarczego, gdyż budynek taki nie istnieje, to wówczas brak byłoby jakichkolwiek podstaw do tego, aby przyznawać jej pomoc na remont takiego budynku. Postępowanie w tej sprawie byłoby bezprzedmiotowe.
Dokonując oceny w tym zakresie stwierdzić przyjdzie, że prawidłowo organy ustaliły, iż wskazywane przez skarżącą pomieszczenie w budynku zlokalizowanym w C. przy ul [...], nie jest budynkiem gospodarczym. Pomieszczenie to stanowi część budynku mieszkalnego skarżącej i to bez względu na to, którą definicję "budynku gospodarczego" przyjmiemy za wzorcowy punkt odniesienia.
Analizując tę kwestię zgodzić się przyjdzie ze skarżącą, co również przyznaje organ odwoławczy, że zatwierdzone w dniu 18 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji "Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa (...) dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r." nie mają charakteru norm prawnych, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. Zasady te wiążą natomiast gminę na podstawie art. 110 ust. 2 u.p.s. i winny były być respektowane przez gminę przy wypłacie zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych gminie z budżetu państwa. Są też pomocne w celu zagwarantowania równego dostępu do świadczeń pomocowych dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi.
Powyższa uwaga pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, albowiem bez względu na to, czy przyjmiemy jako punkt odniesienia definicję budynku gospodarczego określoną w powołanych wyżej "Zasadach", czy też definicję z § 3 pkt 8 rozporządzenia, to i tak w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z budynkiem gospodarczym. Gdyby przyjąć, jak chce tego skarżąca, że w odniesieniu do jej "budynku gospodarczego" należało przyjąć definicję z rozporządzenia, to wskazywany we wniosku "budynek gospodarczy" nie spełnia tych kryteriów. Przypomnieć wypadnie, że zgodnie z § 3 pkt 8 rozporządzenia, budynek gospodarczy to budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych.
Bez względu na to, czy "budynek gospodarczy" skarżącej spełnia którykolwiek z celów wskazanych w tej definicji, to przede wszystkim nie jest on budynkiem w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Nie sposób bowiem pominąć regulacji wynikającej z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zgodnie z którą przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że "budynek gospodarczy", na którego remont skarżąca ubiega się o zasiłek, nie jest takim budynkiem. W szczególności z zatwierdzonego projektu budowlanego wynika, że budynek skarżącej to "jednorodzinny budynek mieszkalny z częścią gospodarczą i garażem". Potwierdzeniem tego jest znajdująca się w aktach dokumentacja fotograficzna, a także ustalenia poczynione podczas wizji lokalnej. Z materiału tego wynika, że na przedmiotowej nieruchomości nie istnieje żaden "budynek gospodarczy", a część istniejącego budynku mieszkalnego, która służy celom gospodarczym, stanowi pomieszczenie gospodarcze w tym budynku, które nie stanowi samodzielnego budynku. Tak zresztą pomieszczenie to zostało opisane w projekcie budowlanym.
W takiej sytuacji brak było podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku. Straty spowodowane powodzią w pomieszczeniu gospodarczym, które skarżąca nazwała "budynkiem gospodarczym", jako stanowiącym część budynku mieszkalnego, były (a przynajmniej winny były być) uwzględnione przy udzielaniu pomocy na remont budynku mieszkalnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935).