II SA/Gl 827/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach stwierdził nieważność decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za wycinkę drzew bez zezwolenia z powodu wydania jej na podstawie niekonstytucyjnego rozporządzenia, w pozostałym zakresie oddalając skargę.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na Ś. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych za usunięcie drzew bez zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprawę ponownie po wyroku NSA, stwierdził nieważność decyzji w części dotyczącej wysokości kary, uznając rozporządzenie, na podstawie którego ją ustalono, za wydane bez należytego upoważnienia ustawowego i tym samym niezgodne z Konstytucją. W pozostałym zakresie skargę oddalono, podzielając stanowisko organów co do obowiązku uzyskania zezwolenia i odpowiedzialności skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprawę ze skargi Ś. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. dotyczącą kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Sąd, działając na podstawie oceny prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. w części orzekającej o wysokości wymierzonej kary pieniężnej. Głównym powodem było uznanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska za wydane bez należytego upoważnienia ustawowego, co czyniło je niezgodnym z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd uznał, że brak szczegółowych wytycznych w ustawie upoważniającej do wydania rozporządzenia stanowi warunek wystarczający do uznania jego niekonstytucyjności, a w konsekwencji wtórnej niekonstytucyjności aktu wykonawczego. W związku z tym, przepisy tego rozporządzenia dotyczące ustalania wysokości kary nie mogły stanowić podstawy prawnej dla zaskarżonych decyzji. W pozostałym zakresie skargę oddalono, podzielając stanowisko organów administracji co do obowiązku skarżącego uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew oraz jego odpowiedzialności jako inwestora. Sąd wskazał, że Prezydent Miasta B. przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien zastosować przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody i w pierwszej kolejności ustalić precyzyjnie datę wycinki drzew, a w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia postępowania, uczynić to na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie wydane bez należytego upoważnienia ustawowego, które nie zawiera szczegółowych wytycznych dotyczących treści aktu, jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i nie może stanowić podstawy prawnej dla decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia musi być szczegółowe pod względem podmiotowym, przedmiotowym i treściowym, w tym określać wytyczne dotyczące treści aktu. Brak takich wytycznych w ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska w odniesieniu do rozporządzenia o karach pieniężnych czyni je niekonstytucyjnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (25)
Główne
u.o.k.ś. art. 48 § 2
Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska
Wskazuje na obowiązek posiadania zezwolenia na wycięcie drzew.
u.o.k.ś. art. 110 § 1b
Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska
Nakłada obowiązek nałożenia kary pieniężnej w przypadku wycięcia drzew bez zezwolenia.
rozp. RM art. 10 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar
Określa podstawę prawną do wymierzenia kary pieniężnej.
rozp. RM art. 10 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar
Określa podstawę prawną do wymierzenia kary pieniężnej.
Pomocnicze
u.o.k.ś. art. 110 § 2
Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska
Zawiera delegację ustawową do wydania rozporządzenia w sprawie kar pieniężnych.
u.o.k.ś. art. 110 § 2a
Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska
Pozwala Radzie Ministrów na określenie współczynników różnicujących wysokość kar.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku organu do działania wnikliwie i zgodnie z zasadami praworządności, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
poppsa art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
poppsa art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa uprawnienia sądu do orzekania co do istoty sprawy.
poppsa art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy do uwzględnienia skargi.
poppsa art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy do oddalenia skargi.
poppsa art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi.
poppsa art. 178 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy związania sądu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA.
poppsa art. 190
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy związania sądu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA.
poppsa art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
poppsa art. 206
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Prawo wodne art. 11 § 1
Ustawa Prawo wodne
Określa podmiot wykonujący prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych.
u.o.p. art. 47 § l
Ustawa o ochronie przyrody
Reguluje kwestie związane z ustaleniem wysokości kar za usunięcie drzew bez zezwolenia.
u.o.p. art. 47 § h
Ustawa o ochronie przyrody
Reguluje kwestie związane z ustaleniem wysokości kar za usunięcie drzew bez zezwolenia.
u.o.p. art. 87 § 2
Ustawa o ochronie przyrody
Określa przesłanki umorzenia postępowania.
ustawa wprowadzająca art. 3 § 1
Ustawa o wprowadzaniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
Określa stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy.
ustawa wprowadzająca art. 4 § 4
Ustawa o wprowadzaniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
Określa moc prawną rozporządzeń wydanych na podstawie uchylonych ustaw.
u.d.i.ś.o. art. 56
Ustawa o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie
Nowelizacja ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
p.o.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. zostało wydane bez należytego upoważnienia ustawowego i jest niezgodne z Konstytucją RP, co czyni je niewłaściwą podstawą prawną dla decyzji o karze pieniężnej.
Odrzucone argumenty
Nieuwzględnienie interesu społecznego i naruszenie art. 7 k.p.a. przez organy administracji. Naruszenie prawa materialnego (art. 48 ust. 2 i art. 110 ust. 1b u.o.k.ś.) polegające na nałożeniu kary na skarżącego, a nie na wykonawcę. Brak wyczerpania środków zaskarżenia (nie dotyczy tej instancji, ale było przedmiotem wcześniejszych postępowań).
Godne uwagi sformułowania
upoważnienie to musi mieć charakter szczegółowy pod względem podmiotowym (...), przedmiotowym (...) oraz treściowym (...) brak owych wytycznych stanowi zatem warunek wystarczający dla uznania niekonstytucyjności upoważnienia decyzja o nałożeniu kary na podstawie przywołanego przepisu miała charakter związany nie jest dopuszczalne, z powołaniem się na uwzględnienie interesu społecznego, odstąpienie od normy o charakterze imperatywnym wskazującej na związany charakter decyzji organu
Skład orzekający
Włodzimierz Kubik
przewodniczący sprawozdawca
Stanisław Nitecki
sędzia
Rafał Wolnik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie rozporządzenia za niezgodne z Konstytucją z powodu braku szczegółowych wytycznych w ustawie upoważniającej. Zasady dotyczące związanej decyzji administracyjnej i odpowiedzialności inwestora za uzyskanie zezwolenia."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i rozporządzenia, które już nie obowiązuje. Ocena konstytucyjności rozporządzenia w indywidualnej sprawie, nie mająca mocy powszechnie obowiązującej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów wykonawczych i ich wpływu na prawa obywateli. Pokazuje, jak błędy legislacyjne mogą prowadzić do uchylenia decyzji administracyjnych.
“Rozporządzenie niezgodne z Konstytucją? Sąd uchyla karę za wycinkę drzew!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 827/05 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2005-11-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-09-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Rafał Wolnik Stanisław Nitecki Włodzimierz Kubik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki Rafał Wolnik Protokolant st. referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Ś. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...] w części orzekającej o wysokości wymierzonej kary pieniężnej, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala, 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części ustalającej wysokość wymierzonej kary pieniężnej, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 marca 2004 r. ( sygn. akt II SA/Ka 3663/01) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta B. z dnia [...] nr [...]. Utrzymanym w mocy orzeczeniem organ pierwszej instancji wymierzył Ś. Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. karę pieniężną w wysokości [...] ([...]) zł za usunięcie bez zezwolenia, w okresie między [...] a [...], [...] drzew ([...]) rosnących wzdłuż potoku S. W podstawie materialnoprawnej decyzji organ pierwszej instancji wskazał art. 48 ust. 2 i art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. nr 49, poz. 196 ze zm.) oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. nr 162, poz. 1138). Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w świetle art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie środowiska Ś. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych winien w kontrolowanej sprawie posiadać zezwolenie na wycięcie przedmiotowych drzew. Wobec tego skoro ustalono wycięcie [...] drzew bez zezwolenia, zatem właściwy organ administracji był zobowiązany, zgodnie z art. 110 ust. 1b ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, nałożyć na inwestora karę pieniężną. Zarzuty skargi na decyzję SKO sprowadzające się do nieuwzględnienia interesu społecznego i naruszenia art. 7 k. p. a., WSA uznał za niezasadne, gdyż decyzja o nałożeniu kary na podstawie przywołanego przepisu miała charakter związany. W przypadku zaś decyzji związanych nie można wyważać interesu publicznego i indywidualnego, bowiem nie jest dopuszczalne, z powołaniem się na uwzględnienie interesu społecznego, odstąpienie od normy o charakterze imperatywnym wskazującej na związany charakter decyzji organu. W opinii WSA nie miała też znaczenia podnoszona przez skarżącego bierność organu właściwego do udzielenia zezwolenia na wycinkę drzew oraz domniemanie udzielenia zgody, gdyż zezwolenie takie winno zostać wydane w formie decyzji administracyjnej, a nie poprzez przyjęcie zgłoszenia i brak sprzeciwu ze strony organu. WSA z urzędu badał także do kwestię dotyczącą podmiotu zobowiązanego do uiszczenia kary oraz ustalenia jej wysokości. W jego ocenie, Kolegium zasadnie przyjęło, że w zależności od okoliczności faktycznych, odpowiedzialnym za usuniecie drzew może być albo wykonawca robót działający wbrew poleceniom i bez wiedzy inwestora, czy niewykonujący wynikającego z umowy obowiązku uzyskania zezwolenia, albo inwestor, który znając harmonogram prac obejmujący planowane wycinki drzew nie przeciwdziała im, mimo wcześniejszego poinformowania wykonawcy o ubieganiu się o stosowne zezwolenie. W konsekwencji Sąd zaakceptował stanowisko Kolegium, że w przedmiotowej sprawie obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew ciążył na inwestorze, którym był Ś. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. Za dopuszczalne WSA uznał także przyjęcie, iż podstawą ustalenia wysokości nałożonej kary mógł być obwód drzew na wysokości 130 cm, mimo wynikającego z rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar obowiązku przyjęcia obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości ścięcia. Odstępstwo to zostało spowodowane usunięciem drzew z korzeniami i brakiem możliwości dokonanie pomiarów zgodnie z przepisami zawartymi w przywołanym rozporządzeniu. Od wyroku WSA skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Ś. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 48 ust. 2 i art. 110 ust. 1b ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska) polegające na nałożeniu kary na skarżącego, a nie na wykonawcę Przedsiębiorstwo A, który był bezpośrednim sprawcą usunięcia drzew. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił także naruszenie art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie interesu społecznego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym przyczyn bezczynności organu w rozpatrzeniu wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na wycinkę przedmiotowych drzew. Skarżący wnioski takie składał bowiem dwukrotnie, a to w dniu [...] oraz [...]. Podniósł on, że działał w interesie publicznym i realizował zadania z zakresu administracji rządowej związane z budową i utrzymywaniem urządzeń melioracji wodnych, ochroną przed powodzią i wykonywaniem praw właścicielskich Skarbu Państwa. Roboty wodno-melioracyjne prowadzone na potoku S. miały zaś na celu m.in. usunięcie skutków powodzi z 1997 r., a zatem były prowadzone tylko i wyłącznie w interesie społecznym. Tym samym Ś. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. nie może, jako strona postępowania, ponosić negatywnych konsekwencji związanych z nałożoną karą, bowiem wykonał swój obowiązek występując o udzielenie pozwolenia na usunięcie drzew. Wyrokiem z dnia 19 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1071/04 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpatrzenia oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz Ś. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że wziął z urzędu pod rozwagę, niezależnie od granic skargi kasacyjnej nieważność postępowania, której przesłanki zostały wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej poppsa) i uznał, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie był reprezentowany Skarb Państwa, zatem zachodziła okoliczność o jakiej jest mowa w art. 183 § 2 pkt 5 poppsa. Po dniu 1 stycznia 2002 r. weszła, bowiem w życie ustawa z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. nr 115, poz. 1229 ze zm.). W myśl zaś art. 11 ust. 1 tej ustawy prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych, stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13 wykonuje Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. – w stosunku do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej w szczególności wód (...) w potokach górskich i ich źródłach. Wykonując delegację zawartą w art. 11 ust. 2 ustawy Prawo wodne Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r. nr 16, poz. 149). Pod poz. 90 w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia wymieniono potok S. W wyniku powyższych regulacji prawnych protokołem z dnia [...] Ś. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. przekazał potok S. wraz z urządzeniami wodnymi Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w G. Biorąc pod uwagę opisane zmiany Ś. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. nie mógł już reprezentować Skarbu Państwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a zatem Skarb Państwa będący uczestnikiem tego postępowania nie był w nim reprezentowany. Przed przystąpieniem do ponownego rozpoznania sprawy Sąd kierując się oceną prawną zawartą w wyroku NSA (art. 190 poppsa) zawiadomił, o terminie rozprawy obok dotychczasowych stron, także Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę ponownie zważył, co następuje: Skargę należy uznać za częściowo zasadną, aczkolwiek nie z przyczyn podniesionych przez skarżącego. Po myśli art. 134 § 1 poppsa Sąd był jednak zobowiązany do rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części orzekającej o wysokości wymierzonej skarżącemu kary pieniężnej, gdyż została ona wydana w tej części bez podstawy prawnej Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. stanowił art. 48 ust. 2 i art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. nr 49, poz. 196 ze zm.) oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. nr 162, poz. 1138). Wspomniana ustawa została uchylona z dniem 1 października 2001 r. na mocy art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085 ze zm. – dalej ustawa wprowadzająca). Stosownie do art. 3 ust. 1 przywołanej ustawy do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosowało się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowiły inaczej. Wobec tego, skoro postępowanie w sprawie zostało wszczęte jeszcze w [...] (pierwsza decyzja w sprawie została wydana [...]) prawidłowo organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisach ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska mimo, że w dacie decyzji wydanej przez organ odwoławczy regulacje prawne związane z nakładaniem kar z tytułu usunięcia drzew bez zezwolenia zostały już zamieszczone w rozdziale 5a ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. nr 99, poz. 1079 ze zm.). Wspomniany rozdział został wprowadzony do tej ustawy o ochronie przyrody na mocy art. 47 pkt 14 ustawy wprowadzającej. Wysokość nałożonej kary pieniężnej organy obu instancji ustaliły z kolei w oparciu o przepisy zamieszczone w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 110 ust. 2 i 2a ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska i zachowało swoją moc prawną w oparciu o przepis art. 4 ust. 4 pkt 2 ustawy wprowadzającej nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2003 r. Wspomnieć należy, że brzmienie art. 110 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska zostało ustalone art. 1 pkt 85 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 133, poz. 885). Na marginesie należy też zauważyć, że przepis art. 4 ust. 4 pkt 2 ustawy wprowadzającej został wydany wbrew obowiązującej w polskim systemie prawnym reguły walidacyjnej. Zgodnie z tą regułą uchylenie ustawy, na podstawie której wydano akt wykonawczy powoduje utratę mocy prawnej tego aktu z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej. Spostrzeżenie to nie daje jednak Sądowi, wobec normy zawartej art. 178 ust. 1 Konstytucji, uprawnienia do kwestionowania mocy prawnej tego przepisu. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że zawarta w art. 110 ust 2 i 2a ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska delegacja ustawowa została uchwalona w starym porządku konstytucyjnym, natomiast wydane na jej podstawie rozporządzenie Rada Ministrów przyjęła po dniu 17 października 1997 r., a więc po wejściu w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczność ta nałożyła na Sąd obowiązek dokonania oceny tego przepisu pod kątem jego zgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Przywołany przepis zezwala organom wskazanym w Konstytucji na wydawanie rozporządzeń na podstawie "szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania". Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 1999 r. sygn. akt K 10/99 (OTK 1999/7/162) stwierdził, że "upoważnienie to musi mieć charakter szczegółowy pod względem podmiotowym (musi < >), przedmiotowym (musi określać < >) oraz treściowym (musi określać < >). Zwłaszcza ten ostatni element, a mianowicie obowiązek określenia owych < > stanowi nowość w naszym systemie prawnym, bo przepisy poprzednie nie formułowały expressis verbis takiego wymagania". Wobec kategoryczności sformułowania zawartego w art. 92 ust. 1 Konstytucji, za niewątpliwe należy uznać, że upoważnienie zamieszczone w ustawie w odniesieniu, do którego nie da się wskazać żadnych treści ustawowych pełniących rolę "wytycznych dotyczących treści aktu", jest sprzeczne z obowiązującą Konstytucją. Brak owych wytycznych stanowi zatem warunek wystarczający dla uznania niekonstytucyjności upoważnienia nawet, jeżeli pozostałe wymagania, o których mówi art. 92 Konstytucji zostaną spełnione, to zaś prowadzić musi do stwierdzenia wtórnej niekonstytucyjności wydanego na takiej wadliwej podstawie aktu wykonawczego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przepisów ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska udzielających Radzie Ministrów upoważnienia do wydania rozporządzenia określającego wysokość, warunki i tryb nakładania kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska, należy stwierdzić, że zawierały one w czasie jego wydawnia tylko jedno ogólne wskazanie, które trudno uznać za wytyczną związaną z materialnym kształtem przyszłej regulacji objętej rozporządzeniem. Mianowicie stosownie do art. 110 ust. 2a Rada Ministrów mogła określić w drodze rozporządzenia, współczynniki różnicujące wysokość kar wymierzanych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska. W oparciu o ten przepis został wprowadzony m. in. w § 11 rozporządzenia współczynnik różnicujący stawki kar nakładanych na osoby fizyczne. Nowelą wprowadzoną w oparciu o art. 56 pkt 18 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie (Dz. U. nr 109, poz. 1157 ze zm.) ustawodawca zmienił brzmienie wspomnianego art. 110 ust. 2 o ochronie i kształtowaniu środowiska zezwalając Radzie Ministrów na określanie wysokości, warunków i trybu nakładania kar pieniężnych przy uwzględnieniu gatunków i odmian drzew oraz krzewów usuwanych bez zezwolenia. Tak więc dopiero ten przepis można uznać za wytyczną dotyczącą treści interesujących nas regulacji prawnych zawartych w analizowanym rozporządzeniu. Analizując jednak treść przepisów rozporządzenia regulujących sposób ustalania wysokości wymierzanej kary za wycięcie drzew bez zezwolenia, nie można nie dostrzec, że została ona ustalona w zależności nie tylko od gatunku i odmiany usuniętego drzewa, ale też, a może przede wszystkim, od wielkości obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości ścięcia. W przywołanym wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał również, że badanie konstytucyjności przepisu wymaga także ustalenia, "czy sposób sformułowania wytycznych pozostaje w zgodzie z ogólnymi zasadami co do wyłączności ustawy i nakazami, by pewne kwestie były regulowane w całości w ustawie (dotyczy to zwłaszcza regulacji z zakresu prawa karnego, czy regulacji w sprawach, o których mowa w art. 217 konstytucji)". W opinii składu orzekającego powyższy pogląd zachowuje także aktualność w odniesieniu do materii regulowanej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia też treść przepisów wprowadzonych na mocy art. 47 pkt 14 ustawy wprowadzającej do ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody. Mowa tutaj o obowiązujących już w czasie wydawania decyzji przez organ odwoławczy art. 47 l oraz związanym z nim treściowo art. 47 h ustawy o ochronie przyrody regulujących już w trybie ustawowym szczegółowe kwestie związane z ustaleniem wysokości kar za usunięcie drzew bez zezwolenia. W tym stanie rzeczy, działając z upoważnienia art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Sąd uznał, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar zostało wydane bez należytego upoważnienia ustawowego i nie mogło tym samym stanowić podstawy prawnej kontrolowanej decyzji. Wskazać też trzeba, że wywiedziona z wyżej wymienionych przepisów Konstytucji kompetencja Sądu do badania zgodności z Konstytucją przepisów rangi podustawowej nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ nie prowadzi do uchylenia kontrolowanego aktu normatywnego, nie ma więc mocy powszechnie obowiązującej, a jedynie stanowi rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie, co nie wiąże innych sądów orzekających na podstawie tych samych przepisów. Należy wreszcie zauważyć, że rozporządzenie Rady Ministrów zawierające zakwestionowane przez Sąd przepisy obowiązywało do dnia 30 czerwca 2003 r., a zatem uznanie przez Sąd jego wtórnej niekonstytucyjności nie spowoduje rozbieżności między orzecznictwem administracyjnym, w którym organy administracji publicznej są zobligowane do stosowania obowiązujących przepisów prawa, a orzecznictwem sądowym . W kontrolowanej sprawie należało zatem odmówić zastosowania § 10 ust. 1 i 2 przedmiotowego rozporządzenia, a tym samym uznać, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta B. w części orzekającej o wysokości wymierzonej kary zostały wydane bez podstawy prawnej, a wobec tego wystąpiła przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka stwierdzenia nieważności tych decyzji we wskazanej wyżej części. W pozostałej części skargę należało oddalić. Rozpoznając ponownie merytorycznie sprawę Sąd podzielił bowiem argumenty i wywody zawarte w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji oraz motywach wyroku z dnia 8 marca 2004r. W szczególności WSA w Gliwicach ponownie doszedł do przekonania, że skarżący Ś. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych był zobowiązany do uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew rosnących wzdłuż potoku S., a ich usunięcie mimo braku stosownego zezwolenia udzielonego pociągnąć musiało wydanie decyzji o nałożeniu kary. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na naruszenie art. 7 k.p.a. należy w pełni zaaprobować pogląd o związanym charakterze decyzji wydanych w oparciu o art. 110 ust. 1a ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, a zatem braku możliwości wyważenia interesu społecznego i indywidualnego, czego domagał się skarżący. Sąd w obecnym składzie uznał także za właściwe wskazanie w zaskarżonej decyzji Ś. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. jako jednostki zobowiązanej do uiszczenia nałożonej kary. Nie ulega bowiem wątpliwości, że obowiązek uzyskania pozwolenia na wycinkę drzew w związku z robotami związanymi z regulacją potoku S. ciążył na inwestorze, którym był skarżący. Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta B. podejmie rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880 ze zm.) przyjmując, że w sprawie została już wydana przez SKO w B. decyzja ostateczna, a tym samym brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 158 tej ustawy. Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy w zakresie ustalenia wysokości kary pieniężnej organ pierwszej instancji w pierwszym rzędzie winien ustalić precyzyjnie datę wycinki przedmiotowych drzew, a w przypadku wystąpienia przesłanki wymienionej w przepisie art. 87 ust. 2 obowiązującej ustawy o ochronie przyrody umorzy postępowanie w sprawie w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2, art. 135, art. 151 i art.152 poppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 i 206 poppsa oraz przepisy § 14 ust. 2 pkt 1 lit a w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI