II SA/GL 826/25

II SA/Gl 826/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 50 ust.1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi L. K. i R. K. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 9 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7722.85.2025.DS w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 marca 2025 r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (PINB), na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 725- dalej "p.b.") wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie 5 budynków mieszkalnych z wbudowanymi garażami i bezodpływowymi zbiornikami na ścieki w C. na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] (wcześniej działki nr [...] oraz [...]) oraz [...] i [...] (wcześniej działka nr [...]) prowadzonej na podstawie decyzji Starosty [...] nr [...] - w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.
W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że pismem z dnia 6 marca 2025 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wykonywania - w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach przedmiotowych robót budowlanych. Wyjaśnił, że przyczyną wstrzymania przedmiotowych robót jest konieczność ustalenia czy doszło do ziszczenia się przesłanki określonej w art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. bowiem zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: zabronione jest dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości. PINB stwierdził, że odstąpił od ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń. Prowadzona budowa jest ogrodzona i odpowiednio oznaczona tablicą budowy oraz znakami ostrzegawczymi.
PINB nałożył na inwestorów - L. i R. K. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od doręczenia niniejszego postanowienia ekspertyzy wykonanych dotychczas robót budowlanych na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...] (wcześniej działki nr [...] oraz [...]) oraz [...] i [...] (wcześniej działka nr [...]) w C. Wskazał, że ekspertyza powinna obejmować faktyczny stan zaawansowania robót budowlanych wykonywanych na przedmiotowych działkach oraz powinna określać stan aktualny zagospodarowania działek, rzędne posadowienia budynków w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego, obszar oddziaływania budowanych budynków, czy przy budowie przedmiotowych budynków doszło do zmiany naturalnego spływu wód oraz sposobu odprowadzania wód opadowych z działek inwestora przedmiotowych robót.
W zażaleniu na postanowienie PINB inwestorzy zaskarżyli rozstrzygnięcie zarzucając organowi wydanie postanowienia z naruszeniem art. 11 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 28 k.p.a. w związku z art. 29 k.p.a., a także art. 5 k.c., niewłaściwym zastosowaniem art. 50 ust. 1 pkt. 4 p.b. oraz dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Dalej wnieśli o dopuszczenie dowodów z opinii biegłych rzeczoznawców hydrologów sporządzonych na zlecenie Sądu Rejonowego w M. w sprawie o sygn. akt [...]. Zaznaczyli, że kolejna opinia hydrologiczna została sporządzona na potrzeby postępowania administracyjnego przed Urzędu Miasta B. Wydział Ochrony Środowiska w sprawie o sygn. [...] o podniesienie przez inwestorów terenu przez co zalewane mają być działki leżące w bezpośrednim sąsiedztwem z działkami, na których prowadzona jest przedmiotowa budowa.
W uzasadnieniu inwestorzy wskazali, że brak jest dowodów, które by uzasadniały wstrzymanie przedmiotowej budowy i uprawdopodabniały faktyczne zaistnienie podstaw do takiego wstrzymania. Podkreślili, że przedmiotowa budowa prowadzona jest w oparciu o prawomocne pozwolenie na budowę . Projekt budowlany dla tego przedsięwzięcia został opracowany przez zespół projektowy posiadający stosowne uprawnienia budowlane do projektowania. Budowa natomiast jest realizowana pod kierownictwem uprawnionego kierownika budowy i pod nadzorem uprawnionego inspektora nadzoru. Przedmiotowa budowa była przedmiotem kontroli PINB w latach 2023 i 2024 r. W ramach tej kontroli sprawdzano zgodność realizowanych prac z decyzją o pozwoleniu na budowę i projektem budowlanym. Ponadto sprawdzany był również sposób zagospodarowania wód powierzchniowych. W ocenie inwestorów obowiązek przedłożenia ekspertyzy został nałożony w sposób nieuzasadniony bez uwzględnienia okoliczności, które można było ustalić, wyjaśnić bez konieczności dolegliwego dla nas wstrzymania inwestycji, która jest praktycznie w ostatniej fazie. Inwestorzy odnieśli się do obowiązków nałożonych na nich postanowieniem. Uzasadnili swoje stanowisko i odnieśli się do punktów określających zakres ekspertyzy. Wskazali dalej na liczne postępowania administracyjne i sądowe, które zostały zainicjowane przez właścicieli działek sąsiednich do tereny przedmiotowej budowy. Zdaniem imwestorów nie zachodzą przesłanki określone w art. 50 p.b., które mogłyby uzasadniać wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, a wstrzymanie budowy spowoduje powstanie szkody po ich stronie. Wyrazili opinię, że doszło również do nadużycia prawa.
Wnieśli o objęcie postępowania nadzorem instancji nadrzędnej, tj. Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) i Prokuratury Rejonowej w M., a to ze względu na zawiłość sprawy wątek karny i udział Wójta G. w sprawie.
Postanowieniem z dnia 9 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7722.85.2025.DS, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (SWINB), po rozpatrzeniu zażalenia inwestorów (skarżący) uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w całości oraz wstrzymał inwestorom przedmiotowe roboty budowlane prowadzonej na podstawie decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 29 listopada 2011 r. - w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, nałożyć na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia PINN ekspertyzy wykonanych dotychczas robót budowlanych na nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz [...] i [...] w C., która powinna obejmować stan faktyczny zaawansowania robót budowalnych wykonywanych na przedmiotowych działkach oraz powinna określić: aktualne zagospodarowanie działek z uwzględnieniem wysokości terenu oraz określeniem odległości budowanych budynków od granic działki (m.in. w ujęciu naruszenia stosunków wodnych); określenie rzędnych posadowienia budynków w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego (m.in. w ujęciu konieczności powstania/powstawania budowli ziemnej lub innej budowli koniecznej do zapewnienia stabilności posadowienia obiektów będących przedmiotem postępowania); określenie obszaru oddziaływania budowanych budynków; określenie czy przy budowie przedmiotowych budynków doszło do zmiany naturalnego spływu wód; określenie sposobu odprowadzania wód opadowych z działek inwestora 5 budynków mieszkalnych jednorodzinnych.
W uzasadnieniu postanowienie SWINB wyjaśnił, że w dniu 24 lutego 2025 r. w wyniku rozpoznania skargi powszechnej B. i W. F. z dnia 30 grudnia 2024 r. na działanie PINB wskazał, że "PINB powinien z urzędu postępowanie administracyjne, celem ustalenia, czy doszło do ziszczenia się przesłanki określonej w art. 50 ust 1 pkt 4 Pr. bud., tj. wykonywania robót budowanych w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach - zgodnie § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Do akt postępowania załączono następujące dokumenty: opracowanie w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce o numerze ewid. [...] przy ul. [...] w C. sporządzone w sierpniu 2024 r. przez hydrogeologa A. B.: ekspertyzę w zakresie zmian stanu wody na gruncie dla nieruchomości położonej w C. na działkach ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] sporządzoną w czerwcu 2024 r. przez mgr inż. I. L.. Do akt postępowania dołączono także wypis z rejestru gruntów, zgodnie z którym właścicielami działek nr [...], [...] i [...] są R. i L. K. Z kolei właścicielami działek nr [...] [...] są R. i W. F.,i M. K. i J. D. przedstawił przebieg postępowania. zakończonego ostatecznie postanowieniem PINB z dnia 11 marca 2025 r.
Po dokonaniu analizy zgromadzonych akt sprawy oraz zapoznaniu się z zarzutami i twierdzeniami podnoszonymi zażaleniu, SWINB podał, że za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia organ I instancji przyjął art, 50 p.b. Dalej wyjaśnił, ze przepisy art. 50 p.b. i w konsekwencji art. 51 p.b. mają zastosowanie zarówno do wykonywanych samowolnie robót, zakończonych jak i tych, które do chwili wydawania rozstrzygnięcia nie zostały zakończone. W ocenie SWINB wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia zasadniczo jest prawidłowe, lecz konieczne jest wyjaśnienie okoliczności dla których niezbędne jest wydanie merytorycznego postanowienia, przez organ II instancji, wstrzymującego roboty budowlane w trybie art. 50 p.b. Odnosząc się materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie SWINB zacytował fragmenty zarówno ekspertyzy sporządzonej w czerwcu 2024 r. przez mgr inż. I. L. dotyczącej zmian stanu wody na gruncie dla nieruchomości położonej w C. na działkach ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], jak i dokumentu pt. "uzupełnienie do sprawy dot. zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] przy ui. [...] w C." opracowane w sierpniu 2024 r. przez hydrolog - mgr inż. A. S.. Wobec twierdzeń zawartych we wskazanych opracowaniach SWINB uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka prawdopodobieństwa - zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a zatem koniecznym jest wstrzymanie budowy przedmiotowych obiektów budowlanych z powodu wskazanego w art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. W ocenie ŚWINB dopiero przedłożenie dokumentu, który przesądzi czy doszło po podniesienia terenu działki, zmiany naturalnego kierunku spływu wód, zmiany rzędnych terenu oraz sposobu odprowadzania wód opadowych pozwoli organowi I instancji podjąć działania w kierunku prowadzonego postępowania administracyjnego i w dalszej kolejności wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 p.b.
SWINB podkreślił, iż prowadzenie dalszego postępowania administracyjnego będzie zasadne jeśli z przedłożonej ekspertyzy wyniknie, że doszło do naruszenia przepisu § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., który zakazuje dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych celem skierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości. Konieczne jest zatem wyjaśnienie, czy w niniejszej sprawie do takiego naruszenia nie doszło poprzez przedłożenie stosownej ekspertyzy.
SWINB zwrócił uwagę, że w przypadku ustalenia, że doszło do zmiany naturalnego spływu wód opadowych w sposób niezgodny z projektem, to nie zachodzi przypadek istotnego odstąpienia od projektu budowlanego, o którym mowa w art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b. Podkreślił, że kluczową kwestią jest ustalenie czy inwestorzy dokonali podniesienia poziomu terenu działki w zakresie uwzględnionym w projekcie, czy też dokonano odstąpienia od projektu zagospodarowania terenu oraz czy odstępstwo to powoduje zwiększenie obszaru oddziaływania obiektu poza działkę na której obiekt jest zlokalizowany (odstępstwo istotne), czy też nie wywołuje takiego skutku (odstępstwo nieistotne). Kwalifikacja odstąpienia musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Zdaniem SWINB zaskarżone postanowienie nie może ostać się, w aktualnej formie, w obrocie prawnym z uwagi na jego zakres podmiotowy, gdyż dookreślenie sentencji powinno nastąpić w samej sentencji (osnowie) nie zaś poprzez odniesienie do treści uzasadnienia decyzji. Natomiast niedokładne sformułowanie obowiązku może stanowić podstawę do sformułowania zarzutu o niewykonalności obowiązku. Wskazał ponadto, iż inwestorzy zostali wskazani przy nakładaniu obowiązku przedłożenia ekspertyzy, należy więc uznać, że to oni są adresatami zaskarżonego rozstrzygnięcia, lecz SWINB czyniąc zadość przepisom prawa uznał, iż konieczne jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie SWINB skarżący, reprezentowani przez adwokata zaskarżyli je w zakresie pkt 2 i pkt 3 zarzucając naruszenie art. 50 ust. 3 pkt 2 i ust. 2 pkt 1-2 p.b. , art. 50 ust. 3 pkt 2 -p.b , art. 7, 77 i 80 k.p.a., art. 50 ust. 3 p.b., art. 28 k.p.a., art. 139 k.p.a. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozpoznania niniejszej skargi oraz zasądzenie na od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu przedstawili argumenty na poparcie swego stanowisk akcentując, że w ocenie skarżących zaskarżone postanowienie zostało oparte na materiale dowodowym, który nie spełnia ustawowych wymogów bez ustalenia stanu faktycznego i bez jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych. Nie przeprowadzono wizji lokalnej, nie przesłuchano uczestników procesu budowlanego, nie dokonano oględzin, nie wskazano jakiegokolwiek elementu budowy, który naruszałby prawo lub zagrażał bezpieczeństwu. Ponadto SWINB postanowieniem o sprostowaniu dodał nowe strony w sprawie, dając im nieograniczony dostęp do akt sprawy i to pomimo, że istnieje konflikt sąsiedzki. Skarżący stwierdzili, że organ nadzoru budowlanego nie tylko nie wykazał podstawy prawnej do działania, ale również nie próbował nawet samodzielnie ustalić stanu faktycznego. Co więcej w zdaniem skarżących brak jest podstaw prawnych i faktycznych do wstrzymania budowy, a samo jej wstrzymanie spowoduje uszczerbek finansowy.
W odpowiedzi na skargę SWINB wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji/postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
W oparciu o wymienione kryterium legalności, kontroli sądowoadministracyjnej została poddane opisane na wstępie postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 maja 2025 r. w przedmiocie wstrzymania skarżącym przedmiotowych robót budowlanych prowadzonych na podstawie pozwolenia na budowę w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach oraz nałożenia na inwestorów obowiązku przedłożenia ekspertyzy.. Ramy prawne kontroli sądowej skarżonej decyzji wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Otóż w myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 p.p.s.a.
W sprawie przez Sąd rozpatrzonej, stan faktyczny został przez organy obu instancji ustalony w sposób pozwalający na wydanie przez SWINB postanowienia o uchyleniu postanowienia organu I instancji i wydaniu przez SWINB postanowienia merytorycznego.
Na wstępie należy przypomnieć podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia i zasady stosowania omawianego przepisu. Otóż art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. wskazuje, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 f ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Pierwszą istotną kwestią jest to, że stan zagrożenia, który może stanowić przyczynę wstrzymania robót budowlanych, nie jest związany z tym, czy roboty budowlane są prowadzone na podstawie pozwolenia na budowę, zgłoszenia czy też bez. Nie jest też tu istotne, czy prowadzone roboty budowlane wymagają zgodnie z prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Problem legalności prowadzonych robót budowlanych jest w tym przypadku kwestią drugorzędną, chociaż nie bez znaczenia. Na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. organ nadzoru budowlanego może wstrzymać wykonywanie robót budowlanych nawet wtedy, gdy są one prowadzone na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (zob. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 8 marca 2000 r., II SA/Gd 170/98, ONSA 2001, nr 3, poz. 108)". Zatem fakt, że budowa była realizowana w oparciu o ostateczne pozwolenie na budowę, nie jest okolicznością stanowiącą przeszkodę do wydania postanowienia w tym trybie. Istotne jest jedynie, aby wystąpiła jedna z przesłanek enumeratywnie podanych w omawianym przepisie i aby organ wskazał i uzasadnił jej wystąpienie. "Wstrzymanie wykonania robót budowlanych w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. może mieć miejsce przy realizacji każdego zamierzenia budowlanego, niezależnie od tego, czy roboty są wykonywane legalnie, czy też nie. Jedynym wymogiem warunkującym zastosowanie powołanego unormowania jest to, że prowadzone prace budowlane mogą spowodować stan zagrożenia dla ludzi, mienia lub środowiska" (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia z dnia 13 marca 2013 r., II SA/Sz 34/13, LEX nr 1303044 ).
Drugim istotnym elementem jest tryb wydania tego postanowienia. "Wydanie postanowienia na podstawie art. 50 ust. 1 stanowi wszczęcie postępowania, które powinno zakończyć się wydaniem decyzji na podstawie art. 51 ust. 1. Przepisy art. 50 mają charakter incydentalny i prewencyjny, są związane z przepisami art. 51. W postępowaniu wszczętym na podstawie art. 50 ust. 1 nie rozstrzyga się sprawy ani jej nie kończy, to może mieć miejsce dopiero w dalszej części postępowania, kiedy zostanie wydana jedna z decyzji przewidzianych w art. 51 ust. 1 p.b.
Wstrzymanie robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 p.b. stanowi fazę wstępną tak wszczętego postępowania i okoliczności będące podstawą wstrzymania wymagają dogłębnego wyjaśnienia i potwierdzenia w postępowaniu dowodowym, dlatego w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych organ może nałożyć na adresata postanowienia obowiązek przedstawienia określonych dokumentów.
Zgodnie z art. 50 ust. 3 p.b obowiązek ten może dotyczyć przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Nałożenie obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej robót budowlanych jest elementem postępowania naprawczego, jego pierwszym etapem. Po uzyskaniu ekspertyzy kolejnym etapem postępowania jest dokonanie przez organ nadzoru budowlanego oceny, czy istnieją podstawy do nałożenia obowiązków, o których mowa w art. 51 p.b. (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2016 r. II OSK 3100/14, LEX nr 2167552).
W przypadku uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 50 ust. 1 pkt 1, ust. 2-3 p.b., organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wkroczyć z ingerencją i podjąć odpowiednie działania (obowiązek przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych, ocen technicznych, ekspertyz), które potwierdzą (lub też nie) ziszczenie się przesłanek i doprowadzą do wydania decyzji w następnym etapie postępowania naprawczego (wyrok WSA w Krakowie z dnia 1 lipca 2016 r. II SA/Kr 506/16, LEX nr 2120593). Postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych ma w związku z powyższym charakter zabezpieczający w interesie publicznym.
Sąd uznaje za bezzasadne zarzuty skargi dotyczącego braku przeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego co ma powodować niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W ocenie Sądu, wydając postanowienie, organ I instancji miał stwierdzić, czy występują na tym początkowym etapie takie okoliczności faktyczne, które wskazują na realne lub potencjalne zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia zagrożenie dla środowiska oraz ocenić, czy zachodzi prawdopodobieństwo takiego zagrożenia, a nadto wyczerpująco napisać o tym w uzasadnieniu postanowienia. Weryfikacja tego stanu rzeczy miała zaś nastąpić na drugim, dalszym etapie postępowania naprawczego.
Przechodząc zatem do oceny powyższego, przypomnieć trzeba krótko wynikające z akt okoliczności sprawy. W dniu 24 lutego 2025 r. w wyniku rozpoznania skargi na działanie PINB SWINB wskazał, że PINB powinien z urzędu postępowanie administracyjne, celem ustalenia, czy doszło do ziszczenia się przesłanki określonej w art. 50 ust 1 pkt 4 p.b.., tj. wykonywania robót budowanych w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach - zgodnie § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W aktach postępowania znajdują opracowanie w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce o numerze ewid. [...] położonej w C. sporządzone w sierpniu 2024 r. przez hydrogeologa A. B. oraz ekspertyza w zakresie zmian stanu wody na gruncie dla nieruchomości położonej w C. na działkach ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] sporządzona w czerwcu 2024 r. przez mgr inż. I. L. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że właścicielami działek nr [...], [...] i [...] są inwestorzy. Właścicielami działek nr [...] [...] są inne osoby, a działki te sąsiadują z działkami inwestorów. Nie jest kwestionowane sprawie, że wnioski wynikające z opracowania z sierpnia 2024 r. oraz ekspertyzy czerwca 2024 r. są rozbieżne. Zdaniem Sądu wobec twierdzeń zawartych we wskazanych opracowaniach zasadnie SWINB uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka prawdopodobieństwa zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a zatem koniecznym jest wstrzymanie budowy przedmiotowych obiektów budowlanych z powodu wskazanego w art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. Natomiast dopiero przedłożenie dokumentu, który przesądzi czy doszło po podniesienia terenu działki, zmiany naturalnego kierunku spływu wód, zmiany rzędnych terenu oraz sposobu odprowadzania wód opadowych pozwoli organowi I instancji podjąć działania w kierunku prowadzonego postępowania administracyjnego i w dalszej kolejności wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 p.b.
Ponadto zauważyć należy, że orzekając w przedmiocie zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 50 ust. 1-3 p.b. organ II instancji może objąć zakresem oceny prawnej jedynie kwestie objęte zaskarżonym postanowieniem
Sąd wskazuje przy tym, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydawane na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b., stanowi wyraz ingerencji organu nadzoru budowlanego w roboty budowlane prowadzone w sposób, który może spowodować zagrożenie interesu publicznego w postaci bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska. W świetle analizowanego przepisu nie ma znaczenia, że roboty budowlane prowadzone są na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i w sposób nieodbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, bądź w przepisach. Jedyną przesłanką wstrzymania robót budowlanych jest bowiem w tym przypadku prowadzenie ich w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2019 r. II OSK 1100/17). Dla stwierdzenia wypełnienia hipotezy normy prawnej zawartej w art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. wystarczające jest ustalenie możliwości zaistnienia wymienionych zagrożeń.
Zgodnie z art. 50 ust. 3 p.b., w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych można nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz. Postanowienie wydane na podstawie art. 50 ust. 3 p.b. ma charakter dowodowy, a z brzmienia przepisu wynika jednoznacznie, że kompetencja organu w tym zakresie ma charakter fakultatywny. To do niego należy stwierdzenie czy dla wydania ostatecznego rozstrzygnięcia niezbędne jest nałożenie na inwestora takiego obowiązku. że orzekając w oparciu o ten przepis organ ma na celu zgromadzenie dowodów w sprawie i ustalenie ewentualnych niezbędnych prac do wykonania, w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Jak już wyżej wykazano, w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia prawa materialnego, albowiem prawidłowo wydano postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych po stwierdzeniu zaistnienia przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. Na etapie czynności kontrolnych nie można też mówić o naruszeniu przepisów procedury. Wobec tego nie ma powodu, aby szczegółowo omawiać pozostałe zarzuty skargi, które nie są istotne dla rozstrzygnięcia.
Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.