II SA/Gl 824/25

II SA/Gl 824/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 167
art. 2 ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 1
Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 1, ust. 3e
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 7 kwietnia 2025 r. nr SKO.IV/424/154/2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta W. z dnia 4 lutego 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 21 maja 2025 r. H. B1. (dalej: Skarżąca), reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej nr SKO.IV/424/154/2025 z dnia 7 kwietnia 2025 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżony akt zapadł w następującym stanie faktycznym.
Decyzją nr [...] z dnia 15 lipca 2024 r. Burmistrz Miasta U. przyznał Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziećmi: 1) A. B1., J. B., M. B., A. B. na okres od 1 lipca 2024 r. do 30 września 2024 r. w wysokości 5.976 zł miesięcznie; 2) A. B1., J. B. na okres od 1 października 2024 r. do 30 września 2025 r. w wysokości 5.976 zł miesięcznie (karta nr 28 akt administracyjnych). Organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia 28 października 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji (karta nr 35 akt administracyjnych). Decyzja została zmieniona decyzją nr [...] z dnia 30 stycznia 2025 r. w zakresie wysokości świadczenia poprzez ustalenie opłaty na okres 1 stycznia 2025 r. do 30 września 2025 r. na kwotę 6.574 zł miesięcznie (karta nr 42 akt administracyjnych).
W dniu 30 stycznia 2025 r. do organu wpłynął wniosek Skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na A. B. i M. B. wraz z orzeczeniami o niepełnosprawności (karta nr 51 akt administracyjnych).
Decyzją nr [...] z dnia 4 lutego 2025 r. Burmistrz Miasta W., w oparciu o art. 2 ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167 z późn. zm.) w zw. z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 323 z późn. zm.),
- zmienił pkt 2 w ww. decyzji w następujący sposób, że przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dzieci: A. B1., J. B., na okres od 1 października 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 5.976 zł miesięcznie,
- dodał pkt 3 w następujący sposób, że przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dzieci: A. B1., J. B., M. B. oraz A. B. na okres od 1 stycznia 2025 r. do 30 września 2025 r. w wysokości 6.574 zł miesięcznie.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ podał, iż w uwagi na wydanie orzeczeń o niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] i nr [...] z dnia [...] oraz braku innych zmian mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego organ orzekł o zmianie ww. decyzji.
Decyzja została doręczona w dniu 19 lutego 2025 r.
W złożonym w dniu 28 lutego 2025 r. odwołaniu pełnomocnik Strony zarzucił decyzji organu pierwszej instancji naruszenie art. 17 ust. 3e ustawy o świadczeniach rodzinnych i błędne przyjęcie, że wysokość świadczenia wynosi 6.574 zł w sytuacji, gdy prawidłowe zastosowanie prawa prowadzi do wniosku, i prawidłowo ustalona wysokość przyznanego świadczenia powinna wynosić 13.148 zł. Zdaniem Odwołującej się użycie w art. 17 ust. 3e ustawy spójnika "i" przesądza, iż kwota ustalonego świadczenia podnoszona jest o 100% na drugie i 100% na każde kolejne dziecko, zatem ustalając wysokość świadczenia należy przyjąć, iż świadczenie przysługuje na każde dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, nad którym sprawowana jest opieka w pełnej wysokości.
Organ odwoławczy działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), przywołaną na wstępie decyzją nr SKO.IV/424/154/2025 z dnia 7 kwietnia 2025 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Po przywołaniu stanu sprawy oraz przepisów znajdującej w niej zastosowanie, organ ustalił, że wnioskiem z dnia 14 marca 2024 r. Strona zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, do akt przedłożyła orzeczenia o niepełnosprawności, ustalono także, że Strona samotnie wychowuje 4 dzieci, którym zapewnia stałą opiekę, jest obywatelką Ukrainy i przybyła do Polski w związku z działaniami wojennymi na terytorium swojego państwa. Dalej organ odwoławczy wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne jest podwyższane o 100% na drugie i każde kolejne dziecko. Organ odwoławczy nie podzielił przywołanego w odwołaniu stanowiska Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej w zakresie ustalania wysokości przysługującego Odwołującej się świadczenia. Zdaniem Kolegium art. 17 ust. 3e ustawy o świadczeniach rodzinnych zwiększa tylko raz kwotę świadczenia bez względu na liczbę "kolejnych dzieci" w rozumieniu tego przepisu. Stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie Strona na pierwsze dziecko otrzymuje od 1 stycznia 2025 r. kwotę 3.287 zł, natomiast na drugie i kolejne dzieci niepełnosprawne (bez względu na ich ilość) otrzymuje również kwotę 3.287 zł, tym samym kwotę 3.287 zł podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka. Odwołująca się powinna zatem otrzymać łącznie kwotę 6.574 zł, co zdaniem organu odwoławczego czyni zaskarżoną decyzję zgodną za obowiązującymi przepisami prawa.
Decyzja organu odwoławczego została doręczona w dniu 28 kwietnia 2025 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca. Względem zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia art. 17 ust. 3e ustawy o świadczeniach rodzinnych i błędne przyjęcie, że wysokość świadczenia wynosi 6.574 zł, w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie prawa prowadzi do wniosku, iż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego powinna wynosić 13.148 zł.
Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ustalenie wysokości świadczenia na dzieci na okres od 1 stycznia 2025 r. do 30 września 2025 r. w wysokości 13.148 zł, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik ponowił argumentację przedstawioną na etapie złożonego odwołania, akcentując, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje na każde dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, nad którym sprawowana jest opieka w pełnej wysokości, co uzasadnia zastosowanie kwoty świadczenia w wysokości 13.148 zł.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W odniesieniu do wniosku skargi, przypomnieć należy, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
Jak wynika z akt sprawy, orzeczeniami o niepełnosprawności wydanymi przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C.:
- nr [...] z dnia [...] zaliczono A. B1. (ur. [...]) do osób niepełnosprawnych od urodzenia, orzeczenie wydano do [...] (karta nr 4 akt administracyjnych),
- nr [...]z dnia [...]zaliczono J. B. (ur.[...].) do osób niepełnosprawnych od urodzenia, orzeczenie wydano do [...] (karta nr 5 akt administracyjnych),
- nr [...] z dnia [...] zaliczono A. B. (ur.[...].) do osób niepełnosprawnych od urodzenia, orzeczenie wydano do [...] (karta nr 11 akt administracyjnych),
- nr [...] z dnia [...] zaliczono M. B. (ur. [...].) do osób niepełnosprawnych od urodzenia, orzeczenie wydano do [...] (karta nr 15 akt administracyjnych).
Stosownie do decyzji nr [...] z dnia 15 lipca 2024 r. Skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziećmi: A. B1., J. B., M. B., A. B. na okres od 1 lipca 2024 r. do 30 września 2024 r. w wysokości 5.976 zł miesięcznie (pkt 1 decyzji), oraz na dalszy okres od 1 października 2024 r. do 30 września 2025 r. w wysokości 5.976 zł miesięcznie w związku z opieką nad A. B1. i J. B. (pkt 2 decyzji, karta nr 28 akt administracyjnych). Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją nr [...] z dnia 4 lutego 2025 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dzieci: A. B1., J. B. zostało zmieniona na okres od 1 października 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 5.976 zł miesięcznie oraz, w związku z przedłożonymi, wraz z wnioskiem z dnia 30 stycznia 2025 r., orzeczeniami o niepełnosprawności dzieci: A. B. i M. B., przyznano prawo do tego świadczenia na wszystkie dzieci na okres od 1 stycznia 2025 r. do 30 września 2025 r. w wysokości 6.574 zł miesięcznie. Poza sporem pozostaje legalność pobytu Skarżącej oraz jej dzieci na terytorium Polski jako obywateli Ukrainy, stosownie do art. 2 ust. 1 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do: świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do brzmienia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 oraz z 2025 r. poz. 897) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W sprawie kwestią sporną nie pozostawało również sprawowanie przez Skarżącą opieki nad dziećmi, w rozumieniu przywołanego art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Spór został oparty o wysokość przyznanego Skarżącej świadczenia. Zgodnie z regulacją art. 17 ust. 3e omawianej ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, rodzinie zastępczej i osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka sprawującym opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w ust. 3, podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka. Zdaniem organów administracji publicznej orzekających w sprawie, w świetle art. 17 ust. 3e ustawy o świadczeniach rodzinnych, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego może zostać podwyższona jedynie o 100% w przypadku sprawowania opieki nad drugim i kolejnym dzieckiem, zatem dla okresu od 1 stycznia 2025 r. jest to kwota 6.574 zł miesięcznie, natomiast w ocenie Skarżącej przepis ten pozwala na zwielokrotnienie kwoty świadczenia stosownie do ilości dzieci niepełnosprawnych pozostających pod opieką osoby uprawnionej, tj. wysokość przyznanego świadczenia powinna wynosić 13.148 zł miesięcznie.
Sąd w składzie orzekającym podziela przedstawione w tej kwestii stanowisko przez tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 26 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 321/25 (w sprawie ze skargi obecnie Skarżącej w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres do 30 czerwca 2024 r.), iż w przepisie art. 17 ust. 3e ustawy świadczeniach rodzinnych jest mowa o "drugiej i każdej następnej osobie", a więc ustawodawca widzi potrzebę udzielenia pomocy z racji sprawowania opieki nad każdym z niepełnosprawnych dzieci. Nie można więc nadać przepisowi art. 17 ust. 3e ustawy o świadczeniach rodzinnych znaczenia - jak chciałyby tego organy - że podwyższenie świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest jedynie o 100%, przy czym bez znaczenia jest to, czy jest to dwoje, czy większa liczba dzieci. Dla przyjęcia takiego stanowiska przepis musiałby być sformułowany w następujący sposób: w przypadku sprawowania opieki nad przynajmniej dwojgiem niepełnosprawnych dzieci świadczenie podlega podwyższeniu o 100%. Treść wskazanego uregulowania prowadzi natomiast do odmiennych wniosków, tj. zgodnych z tymi prezentowanymi przez Skarżącą. Dlatego też kwota przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego winna być wynikiem iloczynu liczby niepełnosprawnych dzieci i wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. Jedynie na marginesie należy zasygnalizować, że stanowisko to pozostaje w zgodzie z tym prezentowanym na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, co akcentowała Skarżąca zarówno na etapie wniesionego odwołania jak i skargi.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wysokość świadczenia uzależniona jest od liczby dzieci, nad którymi sprawowana jest opieka, zatem kwota świadczenia wynosząca od 1 stycznia 2025 r. 3.287 zł (Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2024 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2025, wydane na podstawie art. 17 ust. 3d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, M. P. z 2024 r. poz. 967), powinna zostać podwyższona o 100% na każde kolejne dziecko, tj. łącznie 13.148 zł.
Powyższe uzasadniało stwierdzenie naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 17 ust. 3e ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zastosowanie kompetencji kasatoryjnych względem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji (pkt 1 sentencji wyroku).
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając wniosek Skarżącej uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Nadto organ powinien mieć na uwadze aktualnie brzmienie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym przedłużony okres legalności pobytu obywateli Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 4 marca 2026 r.
Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z tej przyczyny o kosztach postępowania w wysokości 480 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.