II SA/Gl 821/24

II SA/Gl 821/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Artur Żurawik
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 32 ust. 1, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2024 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/908/2024/6489 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. O. (dalej: Skarżąca, Strona), stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/908/2024/6489 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia 22 lutego 2024 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. (dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm., dalej: u.ś.r.) oraz art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), zmieniono decyzję nr [...] z dnia 1 marca 2022 r. w następującej części: uchylono od dnia 12 stycznia 2024 r. prawo Strony do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad F. O. (dalej: osoba wymagająca opieki, syn Strony).
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem nr [...]orzekł, iż Strona jest niezdolna do pracy, wobec tego nie zachodzi przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a w konsekwencji Stronie nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem F. O.. Dodał, że zgodnie z pismem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczenie jest ostateczne od dnia [...] r. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 8 marca 2024 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji, wniesionym w ustawowym terminie, Strona podniosła, że decyzja organu nie odpowiada prawu, rozstrzygnięcie obarczone jest nieprawidłowościami proceduralnymi oraz błędami w ustaleniach faktycznych. Odwołująca się zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 7a k.p.a., a także naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez wyprowadzenie z przepisu dodatkowej przesłanki negatywnej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a także obrazę innych istotnych dla sprawy przepisów materialnoprawnych z zakresu prawa pracy i ubezpieczenia społecznego.
Na wstępie uzasadnienia wskazała, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Zwróciła uwagę, że zdaniem organu w sprawie wystąpiła inna okoliczność mająca wpływ na prawo do świadczenia określona w art. 32 ust. 1 u.ś.r., tj. rzekoma niezdolność do pracy zarobkowej Strony w sytuacji, gdy Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. orzekł o niepełnosprawności, a nie o niezdolności do pracy. Strona zadeklarowała pełną gotowość do podjęcia zatrudnienia. W ocenie Odwołującej się stan faktyczny sprawy nie dawał organowi podstaw do zmiany decyzji, w szczególności ustalona niezdolność Strony do pracy zarobkowej nie odpowiada rzeczywistości. Podkreśliła, że spełnia warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nadto w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne.
W dalszej części uzasadnienia przedstawiła sytuację życiową Strony oraz osoby wymagającej opieki, wskazując, że samotnie sprawuje opiekę nad 25-letnim synem, a opieka ta jest niezwykle absorbująca i wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Zaakcentowała, że wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie sprawia, że staje się niezdolna do opieki nad swoim niepełnosprawnym synem czy podejmowania pracy zarobkowej. Zaakcentowała, że nie zrezygnowała z pracy, lecz jej nie podejmuje. Podała, że otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad synem, z którego następnie zrezygnowała i wniosła o przyznanie świadczenia w związku z opieką nad matką, a po jej śmierci w związku z pogorszeniem stanu zdrowia syna ponownie wniosła o przyznanie przedmiotowego świadczenia.
Odwołująca się szeroko odniosła się do kwestii zdolności do pracy zarobkowej. Zadeklarowała fizyczną możliwość podejmowania pracy zarobkowej, i choć uważa swój stan zdrowia za bardzo zły i niemożliwy do poprawy, to specyfika jej schorzeń, nie uniemożliwia całkowicie podejmowania zatrudnienia. Zakwestionowała zapis wydanego pod nieobecność Strony orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wskazując, że z powodu niedopatrzenia nie wniosła odwołania od ww. orzeczenia. Podniosła, że nie jest osobą, która całkowicie utraciła zdolność do pracy zarobkowej.
W kolejnej części uzasadnienia Odwołująca się przywołała regulacje prawne, zauważając, że nie jest dopuszczalne formułowanie dodatkowych przesłanek negatywnych przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a prawo do tego świadczenia nie jest uzależnione od wskazań zawartych w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności opiekuna. Wskazała również na charakter i cel świadczenia pielęgnacyjnego, powołując przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do poszczególnych przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia, w głównej mierze niepodejmowania zatrudnienia oraz bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Zdaniem Odwołującej się opiekun może być osobą niezdolną do pracy. Natomiast należyte wyjaśnienie stanu faktycznego zmierzające do ustalenia czy opiekun ma fizyczną możliwość podejmowania zatrudnienia wymaga przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Odwołująca się przytoczyła również regulacje stanowiące podstawę wydawania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, podając, że wskazanie o niezdolności do pracy to nie orzeczenie o niezdolności do pracy, a jednocześnie Odwołująca się ponownie wyraziła dezaprobatę do uznania Strony w orzeczeniu za niezdolną do pracy, wskazując, że uznaje się za osobę zdolną do pracy przynajmniej w warunkach pracy chronionej.
Odwołująca się jak wskazała - "przyznaje, że zatrudnienie lub inną pracę zarobkową podejmowałaby niechętnie i z dużym trudem, a za przyczynę takiego nastawienia wskazuje wyłącznie swój stan zdrowia w zakresie narządu ruchu". "Gdyby choć odrobinę zmniejszyły się jej dolegliwości bólowe ze strony stawów i kręgosłupa, to byłaby znacznie bardziej chętna do pracy zarobkowej". Jednocześnie dodała, że aktywizacja zawodowa i podjęcie zatrudnienia miałoby charakter terapeutyczny. Zapadłą decyzję organu pierwszej instancji Odwołująca się uznała za nieodpowiadającą prawu, rażąco niesprawiedliwą i krzywdzącą.
Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy opisaną na wstępie decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/908/2024/6489, w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i w to miejsce orzekł o uchyleniu decyzji nr [...]z dnia 1 marca 2022 r. (zmienioną decyzją z dnia 3 stycznia 2023 r. oraz z dnia 14 grudnia 2023 r.) przyznającej Stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem w okresie od 27 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2024 r.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przywołał dotychczasowy przebieg postępowania, szczegółowo zrelacjonował argumentację zawartą w treści obszernego odwołania z przywołaniem konkretnych stron jego uzasadnienia, oraz przywołał podstawę prawną znajdującą w sprawie zastosowanie, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. Następnie wskazał, iż w dacie wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne Strona legitymowała się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem, że jest zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej. Kolegium stwierdziło, że w sprawie zachodzi przesłanka uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 32 ust. 1 u.ś.r., z uwagi na stwierdzenie w wydanym orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., że Strona jest niezdolna do pracy i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W związku z tym zdaniem Kolegium Strona nie spełnia przesłanki dalszego pobierania świadczenia, a ustalenia ewentualnego wywiadu środowiskowego nie miałyby wpływu na wynik tego postępowania. Organ odwoławczy stwierdził, że Strona od dnia wydania wskazanego orzeczenia nie rezygnuje z podjęcia zatrudnienia, aby móc sprawować opiekę nad synem, lecz w ogóle nie może podjąć zatrudnienia, gdyż jest niezdolna do pracy. Obecnie pomiędzy rezygnacją z pracy bądź jej niepodjęciem a koniecznością opieki nad synem nie występuje związek przyczynowy. Wyjaśnił, że uchylenie nie może nastąpić z mocą wsteczną, lecz działać tylko na przyszłość. Decyzja została doręczona w dniu 24 kwietnia 2024 r.
W skardze wniesionej w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżąca względem zaskarżonej decyzji podniosła: zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i tym samym uchybienie art. 7 k.p.a., naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. przez rozstrzygniecie na niekorzyść Skarżącej i odebranie uprawnienia wobec oczywistych wątpliwości organu co do właściwej interpretacji przepisów, zarzut bezprawnej retroaktywności, naruszenie art. 17 u.ś.r. przez wyprowadzenie dodatkowej negatywnej przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego a także obrazę innych istotnych dla sprawy przepisów materialnoprawnych z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także określenie wskazań co do ponownie prowadzonego postępowania. W uzasadnieniu zaakcentowała, że ponad wszelką wątpliwość wykazała, iż w sprawie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką, Strona nie podjęła zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę, a żadne okoliczności nie zabraniają Skarżącej podjęcia zatrudnienia. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że wyniki wywiadu środowiskowego nie miałyby wpływu na wynik postępowania. Także błędnie organ odwoławczy stwierdził, że Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia, w sytuacji gdy w polskim systemie prawnym nie istnieje zakaz podejmowania pracy. W ocenie Skarżącej organ odwoławczy nie poczynił w sprawie żadnych nowych ustaleń ograniczając się jedynie do lakonicznych stwierdzeń. Skarżąca zwróciła również uwagę, że organ odwoławczy pomimo akcentowania zakazu retroaktywności uchylił decyzję z dniem jej wydania, zatem za okres, w którym nie zachodziły jakiekolwiek przesłanki negatywne przyznania prawa do tego świadczenia. Końcowo wskazała, że zapadła decyzja nie zawiera wszystkich elementów, o których mowa w art. 107 §1 pkt 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W dniu 22 lipca 2024 r. do akt wpłynął wniosek o włączenie do akt wyjaśnień uzupełniających oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko, ponadto dodała, że przytoczone przez organ odwoławczy stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności stanowią standardowy fragment tego rodzaju orzeczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przypomnieć należy, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszeń Sąd w rozpoznawanej sprawie się nie dopatrzył. Skarga podlegała zatem oddaleniu.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryterium legalności, stała się zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Normatywną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z brzmieniem art. 32 ust. 1 tej ustawy, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Natomiast stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Ustawodawca w przywołanej regulacji stanowi o konieczności niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą tej opieki wymagającą. Niewątpliwie sprawowana opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 456/22). Wymaga przy tym wskazania, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru automatycznego w związku z uzyskaniem przez osobę tej opieki wymagającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie o niepełnosprawności jest jedynie jedną z przesłanek mających znaczenie dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynika z akt sprawy decyzją nr [...]z dnia 1 marca 2022 r. przyznano Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem od dnia 27 lutego 2022 r. do 28 lutego 2022 r. w wysokości 151,40 zł oraz od dnia 1 marca 2022 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 2.119 zł miesięcznie (karta nr 19 akt administracyjnych), następnie decyzja została zmieniona co do wysokości świadczenia decyzją nr [...] z dnia 3 stycznia 2023 r., tj. ustalając wysokość świadczenia na 2.458 zł od dnia 1 stycznia 2023 r. (karta nr 33 akt administracyjnych), oraz decyzją nr [...] z dnia 14 grudnia 2023 r. ustalając wysokość świadczenia na 2.988 zł od dnia 1 stycznia 2024 r. (karta nr 37 akt administracyjnych).
Skarżąca legitymowała się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] r. nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym do 31 października 2023 r., ze wskazaniem że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r., w pkt 1 wskazań dotyczących odpowiedniego zatrudnienia - "zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej", karta nr 39 akt administracyjnych).
Na skutek wniosku Strony z dnia 25 października 2023 r., Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. w wydanym dnia [...] r. orzeczeniu nr [...], w ramach wskazań dotyczących odpowiedniego zatrudnienia podał "niezdolna do pracy" (pkt 1), wymaga "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji" (pkt 7). W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano "nastąpiło długotrwałe naruszenie sprawności organizmu powodujące niezdolność do pracy i wymagające, w celu pełnienia ról społecznych konieczności długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, naruszenie sprawności organizmu uniemożliwia bowiem zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych oraz powoduje ograniczenia w odniesieniu do zdolności do wykonywania zatrudnienia" (karta nr 52 akt administracyjnych).
Przewidziany w przywołanym już przepisie art. 32 ust. 1 u.ś.r. tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej uwarunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Instytucja ta w założeniu ma zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ pierwotny stan sprawy (z chwili ustalenia prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych w art. 32 ust. 1 u.ś.r. przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej. Przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest normą lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji prowadzone na tej podstawie jest postępowaniem w nowej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie, Sąd w składzie orzekającym nie miał wątpliwości, że zapadłe w dniu [...] r. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności Skarżącej stanowiło o zmianie pierwotnego stanu sprawy, który istniał w chwili ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem.
Należy pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz wyłącznie do tych, którzy sprawując opiekę nad członkiem rodziny czynią to w zakresie uniemożliwiającym im podjęcie pracy, która jednak mogłaby być wykonywana.
Opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. To bowiem wykonywane względem osoby wymagającej opieki czynności opiekuńcze, a nie stan zdrowia opiekuna, winny stanowić wyłączna przyczynę zaprzestania bądź niepodejmowania aktywności zawodowej.
Tymczasem jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Skarżąca jest niezdolna do pracy i sama wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nadto zaistniałe u Skarżącej naruszenie sprawności organizmu uniemożliwia zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych bez pomocy innych osób. Wobec powyższego, na gruncie rozpoznawanej sprawy, ustalenia przywołanego wyżej orzeczenie Nr [...]z dnia [...] r. o stopniu niepełnosprawności Skarżącej, mającego przymiot ostateczności (karta nr 64 akt administracyjnych), stanowią inną okoliczność, wskazaną w art. 32 ust. 1 u.ś.r., która zasadnie została zakwalifikowana przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie jako podstawa uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia rodzinnego, a wyniki wywiadu środowiskowego nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie.
Sąd administracyjny nie jest natomiast władny do dokonywania kontroli ww. orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. Także argumentacja skargi odnosząca się do zakwestionowania przez Skarżącą poszczególnych zapisów wydanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pozostaje poza zakresem kontroli w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że Skarżąca jednocześnie przyznała, że nie wniosła środka zaskarżenia od wydanego orzeczenia. Nadto nie kwestionuje, że sama potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wymieniając czynności wymagające wsparcia innej osoby.
Odnotować w tym miejscu dodatkowo należy, że pomoc Skarżącej udzielana synowi nie została przez organy orzekające w sprawie poddana pod wątpliwość, jednakże w rozpoznawanej sprawie to nie pomoc i opieka nad synem stanowią przeszkodę podjęcia pracy lub innego zatrudnienia, lecz stan zdrowia Skarżącej potwierdzony orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.
Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a., mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Nieuzasadnione są twierdzenia skargi co do błędów w ustaleniach faktycznych (zarzuty petitum skargi). W sprawie właściwie ustalono stan faktyczny, prawidłowo go rozważono z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego, które poddano trafnej wykładni i następnie zasadnie zastosowano. Organy administracji nie dopuściły się również naruszenia art. 7a k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwołał się do stanu faktycznego sprawy i do norm prawnych mających w niej zastosowanie. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały uzasadnione stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 32 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. z przyczyn podanych powyżej. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie. Zarzut należało zatem uznać za chybiony.
Uchylenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. może nastąpić jedynie ze skutkiem na przyszłość, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc – z mocą jej wydania. Wskazana reguła również nie została naruszona w rozpoznawanej sprawie. Zawarty w sentencji zaskarżonej decyzji zwrot "od 27.02.2022 r. do 31.12.2024" dotyczy wyłącznie opisu decyzji uchylanej, mocą której organ przyznał Stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem właśnie na ww. okres. Błędna jest zatem argumentacja skargi w tym zakresie. Kwestia ta została również wyjaśniona przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzi wątpliwości.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.