II SA/Gl 819/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprawę ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w kwocie 18 000 zł za okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Skarżąca argumentowała, że dzieci mieszkały z nią i wydatkowała świadczenia na ich potrzeby, w tym niepełnosprawnych. Sąd odwołał się do prawomocnej decyzji administracyjnej z 17 grudnia 2020 r., która uchyliła pierwotną decyzję przyznającą świadczenie i odmówiła jego przyznania na wskazany okres. Ponieważ decyzja ta stała się ostateczna i nie została zaskarżona do sądu administracyjnego, sąd uznał, że skarżąca nie miała podstawy prawnej do pobierania świadczenia w spornym okresie. W konsekwencji, organy zasadnie uznały świadczenie za nienależnie pobrane i nakazały jego zwrot wraz z odsetkami. Sąd podkreślił, że zgodnie z nowelizacją ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przesłanka nienależnego pobrania świadczenia (art. 25 ust. 2 pkt 6) ma charakter obiektywny i nie wymaga analizy stanu świadomości strony. Oddalając skargę, sąd powołał się na art. 151 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego' w kontekście ostatecznych decyzji administracyjnych i obiektywnego charakteru przesłanki.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której ostateczna decyzja administracyjna o braku prawa do świadczenia nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do niego, stwierdzonego ostateczną decyzją administracyjną, jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nawet jeśli strona nie miała świadomości braku prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do niego, stwierdzonego ostateczną decyzją administracyjną, jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a przesłanka ta ma charakter obiektywny i nie wymaga analizy stanu świadomości strony.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nowelizacja przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z 2019 r. nadała pojęciu świadczenia nienależnie pobranego (w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 6) charakter obiektywny. Oznacza to, że wystarczy samo wypłacenie świadczenia mimo braku prawa do niego, potwierdzone ostateczną decyzją administracyjną, bez konieczności badania świadomości strony co do braku tego prawa.
Czy prawomocne orzeczenie sądu rodzinnego dotyczące miejsca zamieszkania dziecka i władzy rodzicielskiej wiąże organy administracji publicznej przy rozstrzyganiu o prawie do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocne orzeczenie sądu rodzinnego dotyczące miejsca zamieszkania dziecka i władzy rodzicielskiej wiąże inne organy państwowe i organy administracji publicznej na mocy art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. W związku z tym, treść wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w K. określająca miejsce zamieszkania dzieci u ojca miała znaczenie dla prawa do świadczenia wychowawczego.
Przepisy (9)
Główne
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Przesłanka ta ma charakter obiektywny i nie wymaga analizy stanu świadomości strony.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na wniosek strony, gdy pozostałe strony nie zażądały rozprawy.
k.p.a. art. 61 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.c. art. 365 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
Wiązanie prawomocnych orzeczeń sądowych.
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
Kontrola prawidłowości zaskarżonych aktów administracyjnych przez sądy administracyjne.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarżąca podnosiła, że dzieci mieszkały z nią w spornym okresie, co dawało jej prawo do świadczenia, oraz że wydatkowała środki na potrzeby dzieci. • Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 25 ust. 1 i 2 pkt 6 u.p.p.w.d.) oraz procesowego (art. 7-8, 77, 80 k.p.a.) poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie 'nienależnie pobranego świadczenia' jest pojęciem o charakterze obiektywnym • w przypadku regulacji zamieszczonej w przywołanym wyżej przepisie nie bierze się pod uwagę świadomości strony, co do spełniania przesłanek ustawowych • orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej
Skład orzekający
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Krzysztof Nowak
członek
Wojciech Gapiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego' w kontekście ostatecznych decyzji administracyjnych i obiektywnego charakteru przesłanki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której ostateczna decyzja administracyjna o braku prawa do świadczenia nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest zaskarżanie decyzji administracyjnych, nawet jeśli wydają się one niekorzystne, ponieważ brak takiego działania może prowadzić do konieczności zwrotu świadczeń, nawet jeśli strona uważała, że miała do nich prawo.
“Nie zaskarżyłeś decyzji? Musisz zwrócić świadczenie, nawet jeśli myślałeś, że masz do niego prawo!”
Dane finansowe
WPS: 18 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.