II SA/GL 814/22

II SA/Gl 814/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Artur Żurawik /przewodniczący/
Grzegorz Dobrowolski
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1916/23 - Wyrok NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 124 ust. 1, 1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 108
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr NWXIV.7581.4.13.2022 w przedmiocie zajęcia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. z dnia 12 stycznia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 25 kwietnia 2022 r. znak: NWXIV.7581.4.13.2022 Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") uchylił w całości decyzję Starosty Z. (dalej "Starosta" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 12 stycznia 2022 r. numer [...] i zezwolił T. S.A. z siedzibą w K. (dalej "uczestnik postępowania") na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości objętej decyzją Starosty z dnia 31 grudnia 2019 r. numer [...]
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Starosta decyzją z dnia 12 stycznia 2022 r. udzielił uczestnikowi postępowania zgody na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości gruntowej położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność M. K. (dalej "skarżąca"), na której zgodnie z decyzją Starosty z dnia 31 grudnia 2019 r. ustanowiono stan trwałego ograniczenia prawa korzystania z nieruchomości nr [...]. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły przepisy art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 344; dalej "u.g.n.") oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej "k.p.a.".).
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia 31 grudnia 2019 r. utrzymaną w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia 22 maja 2020 r. orzeczono o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka [...], stanowiącej własność skarżącej. Ograniczenie to ma charakter trwały w obrębie pasa technologicznego i polega na zezwoleniu uczestnikowi postępowania na wykonanie czynności związanych z założeniem kabli oraz urządzeń w rozumieniu art. 3 pkt 6 oraz pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania energii elektrycznej oraz zapewnieniem ich funkcjonowania po zakończeniu inwestycji w ramach realizacji projektu pod nazwą "Poprawa bezpieczeństwa zasilania obszaru [...]. Budowa linii napowietrznej dwutorowej 110 kV wraz z budową [...] oraz rozbudową stacji [...] i [...] " (dalej jako "Projekt"). Powierzchnia zajęcia działki skarżącej pod linię kablową zarówno na czas prac budowlanych jak i po zakończeniu inwestycji wynosi 194 m2 i mieści się w wyznaczonym pasie technologicznym. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nr [...] polega na prawie do wykonania opisanych wyżej czynności związanych z założeniem kabli i urządzeń oraz na obowiązku znoszenia przez skarżącą ograniczeń i zakazów wynikających z istnienia pasa technologicznego linii, a także korzystaniu z nieruchomości w sposób zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi linii elektroenergetycznych, ochrony zdrowia i życia ludzkiego oraz ochrony środowiska.
Następnie Starosta wyjaśnił, że obydwie decyzje o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na mocy wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r., II SA/Gl 830/20. Wyrok ten nie jest prawomocny, gdyż uczestnik postępowania złożył od niego skargę kasacyjną. W związku z tym wydana przez Starostę decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej nr [...] funkcjonuje w obrocie prawnym.
Organ pierwszej instancji wskazał, że w sprawie występuje ważny interes społeczny, który polega na potrzebie jak najszybszej realizacji inwestycji sieciowej, która poprawi bezpieczeństwo zasilania regionu w energię elektryczną. Ponadto także ważny interes gospodarczy, który związany jest z możliwością zasilania w energię elektryczną rosnącej ilości nowych odbiorców, w tym coraz większej liczby przedsiębiorstw. Uzasadnieniem dla wydania pozytywnej dla uczestnika postępowania decyzji jest również konieczność ograniczenia możliwości wystąpienia roszczeń wobec niego w związku z ewentualną odmową wydania warunków przyłączania do sieci elektroenergetycznej, a także umożliwienie przyszłemu wykonawcy dwutorowej linii elektroenergetycznej 110kV relacji [...] terminowego zrealizowania inwestycji. Budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny. Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest konstytucyjny wymóg proporcjonalności.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i wniosła o jej uchylenie. Wskazała, że do wydania decyzji doszło pomimo, że WSA w Gliwicach wydał w dniu 26 stycznia 2021 r. wyrok uchylający decyzje organów obu instancji dotyczące ograniczenia prawa korzystania z jej nieruchomości. Zdaniem skarżącej nie ma żadnego uzasadnienia dla zastosowania art. 122 u.g.n. i art. 108 k.p.a. Powoływanie się na poprawę bezpieczeństwa energetycznego jest górnolotnym hasłem, a organ w ogóle nie wyjaśnił na czym ta poprawa ma polegać. Przytoczone zaś w decyzji orzeczenia sądów dotyczą budowy i przebudowy odcinka sieci energoelektrycznej co w jej sprawie nie ma miejsca, gdyż sieć energetyczna na tym terenie istnieje, a uczestnik postępowania chce jedynie poprawić bezpieczeństwo. Skarżąca podkreśliła również, że uczestnik postępowania na żadnym etapie wcześniejszych postepowań nie podjął żadnych prób rozmowy, negocjacji i tratuje skarżącą instrumentalnie.
Decyzją z dnia 25 kwietnia 2022 r. Wojewoda uchylił w całości decyzję pierwszoinstancyjną z dnia 12 stycznia 2022 r. i zezwolił uczestnikowi postępowania na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości objętej decyzją Starosty z dnia 31 grudnia 2019 r. numer [...]., utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Wojewody z dnia 22 maja 2020 r. numer [...]. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Powodem uchylenia decyzji Starosty było wskazanie błędnej podstawy prawnej tj. art. 122 ust. 1 u.g.n. zamiast art. 124 ust. 1a u.g.n. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja aktu, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Z uwagi na fakt, że kontrolowana decyzja Starosty nie była dotknięta wadami skutkującymi jej uchyleniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, organ odwoławczy dokonał jej merytorycznej oceny w świetle przesłanek wynikających z art. 124 ust. 1a u.g.n.
W ocenie Wojewody w okolicznościach faktycznych sprawy przyjąć należy, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. Nieprawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2021 r. uchylający decyzje organów obu instancji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości ma taki skutek, że decyzja Wojewody z dnia 22 maja 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia 31 grudnia 2019 r. ciągle ma cechy decyzji ostatecznej, a z obrotu prawnego zostanie wyeliminowana dopiero wraz z uprawomocnieniem się wyroku. Do tego czasu następuje jedynie zawieszenie skutków prawnych ocenionej jako niezgodnej z prawem decyzji. Nie ma przy tym znaczenia, czy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości jest ostateczna, prawomocna czy wstrzymane zostało wykonanie tej decyzji, czy też decyzji organu odwoławczego. W przypadku zatem gdy w obrocie prawnym funkcjonuje nadal ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości to istnieje podstawa prawna do stosowania art. 124 ust. 1a u.g.n.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku uczestnika postępowania Wojewoda wskazał, że w sposób jasny, precyzyjny oraz przekonujący uczestnik naświetlił motywy uzasadniające uzyskanie rozstrzygnięcia z art. 124 ust. 1a u.g.n. Nie budzi wątpliwości organu, że okoliczności podane przez uczestnika postępowania świadczą o wystąpieniu przesłanek wydania decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n., tj. innego (niezmiernie ważnego) interesu społecznego, wyjątkowo ważnego interesu strony oraz ważnego interesu gospodarczego. Uczestnik postępowania na części działki skarżącej będzie realizował cel publiczny w ramach Projektu. Brak wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości skarżącej znacząco opóźni realizację tej inwestycji, która ma służyć ogółowi społeczeństwa (również społeczności lokalnej), zagrażając jednocześnie terminowi jej realizacji. Nieprzerwane dostawy energii elektrycznej – z punktu widzenia jej odbiorców oraz przedsiębiorstwa świadczącego tego rodzaju usługi – są niepodważalnie stanem wysoce pożądanym, świadczącym zarówno o zagwarantowaniu bezpieczeństwa energetycznego, jak i realizacji przez uczestnika postępowania jego zadań. W ocenie organu odwoławczego niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych i tym samym doprowadzić do poważnych strat gospodarczych w razie awarii energetycznych. W przypadku modernizacji sieci mającej zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze, występuje zarówno interes społeczny, jak i gospodarczy. Interes społeczny w sytuacji realizacji inwestycji celu publicznego (a taką inwestycją jest Projekt realizowany przez uczestnika postępowania) winien być przedkładany ponad interes właściciela nieruchomości. Wojewoda podkreślił także, że art. 124 ust. 1a u.g.n. nie zawiera ograniczenia takiego jak w art. 122 u.g.n. co oznacza, że zezwolenie może być wydane bez konieczności analizowania sprawy pod katem wystąpienia stanu realnego zagrożenia dla wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a.
Skarżąca w skardze na decyzję Wojewody zarzuciła naruszenie przepisów postępowania. Mianowicie wydanie decyzji pomimo orzeczenia przez WSA w Gliwicach o uchyleniu decyzji organów obu instancji dotyczących ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości skarżącej. Zarzuciła także naruszenie art. 124 ust. 1 u.g.n. i art. 108 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wystąpiły przesłanki do ich zastosowania, tj. że w sprawie istnieje ważny interes, który polega na jak najszybszej realizacji inwestycji sieciowej, która poprawi bezpieczeństwo zasilania regionu w energię elektryczną, ograniczeniu możliwości wystąpienia z roszczeniami wobec uczestnika postępowania i terminowej realizacji inwestycji.
Domagając się uchylenia rozstrzygnięcia organu odwoławczego skarżąca podtrzymała w całości swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo wskazała, że nie jest zrozumiałe dlaczego interesy uczestnika postępowania (niezrealizowanie inwestycji w terminie, ewentualne roszczenia wobec spółki) mają pierwszeństwo przed racjami i interesami skarżącej. Wojewoda nie wyjaśnił na czym ma polegać poprawa bezpieczeństwa energetycznego i czy nie można zrealizować tego celu w inny sposób szanując prawo własności.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Dodatkowo wyjaśnił, że wiedza powszechna co do zakresu zapotrzebowania na energię elektryczną w każdej dziedzinie życia, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw mediów, w tym energii elektrycznej, w pełni uprawnia do stwierdzenia, że inwestycja mająca na celu poprawienie tego stanu rzeczy wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz stanowi o ważnym interesie gospodarczym. Wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego, czy też ważnego interesu gospodarczego nie jest kwestią wykazania, lecz raczej uargumentowania, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji przez organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że naruszają one przepisy prawa. Tym samym skarga zasługuje na uwzględnienie.
W art. 124 ust. 1a u.g.n. przewidziano, że w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Regulacja ta ma na celu usprawnienie procesu inwestycyjnego dotyczącego inwestycji celu publicznego za którą przemawiają określone ustawowo przesłanki. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma znaczenie jedynie w przypadku, gdy decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. jest nieostateczna lub nie uzyskała jeszcze przymiotu wykonalności.
Postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest decyzją zależą od decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Oznacza to, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Jak podkreśla się przy tym w orzecznictwie dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie (por. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., I OSK 2418/16, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wydane tylko w takim zakresie w jakim uprzednio ograniczono korzystanie z niej.
Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 czerwca 2022 r., II SA/Ol 153/22, opubl. w CBOSA). Podważanie na etapie udzielania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyników wcześniejszych koniecznych etapów procesu inwestycyjnego, z których każdy podlegał możliwości poddania kontroli zgodności z prawem, jest bezskuteczne (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 lutego 2015 r., II SA/Bk 1099/14, opubl. w CBOSA).
Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. może nastąpić tylko w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 10.03.2021 r., II SA/Gd 752/20, opubl. w CBOSA). Należy mieć przy tym na uwadze, że zezwolenie z art. 124 ust. 1a u.g.n. stanowi wyjątek od generalnej zasady dotyczącej wykonalności decyzji. Z tego też względu przesłanki wydania tego zezwolenia nie mogą być interpretowane rozszerzająco.
W decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ zobowiązany jest wykazać, jaka jest przyczyna wydania zezwolenia i jakie miałoby skutki zaniechanie wydania tego zezwolenia, skoro zezwolenie to stanowi podstawę do pozbawienia właściciela posiadania nieruchomości i można je wydać tylko ze względu na niezwłoczność rozpoczęcia realizacji inwestycji celu publicznego.
Przenosząc powyższe przepisy i zasady na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wnioskiem z dnia 25 listopada 2021 r. uczestnik postępowania zwrócił się o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej w związku z realizacją Projektu. Bezsporne jest w sprawie, że decyzją z dnia 22 maja 2020 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 31 grudnia 2019 r., ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości nr [...] położonej w P. , stanowiącej własność skarżącej. Nieprawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 26 stycznia 2021 r. o sygn. akt II SA/Gl 830/20 wskazane decyzje zostały uchylone, a uczestnik postępowania w dniu 15 marca 2021 r. złożył od tego wyroku skargę kasacyjną. Z uwagi na nieuprawomocnienie się wskazanego wyżej wyroku sądu wojewódzkiego przyjąć należy, że istnieje stan "po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1 art. 124 u.g.n." w rozumieniu art. 124 ust. 1a u.g.n. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie i w doktrynie uchylenie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości nieprawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego nie podważa tego, że decyzja ta wciąż istnieje w obrocie prawnym jako wydana. Uchylona decyzja ciągle ma cechy decyzji ostatecznej, z obrotu prawnego zostanie zaś wyeliminowana dopiero wraz z uprawomocnieniem się wyroku. Do tego czasu następuje jedynie zawieszenie skutków prawnych ocenionej jako niezgodnej z prawem decyzji. Należy zatem uznać, że decyzja Wojewody z dnia 22 maja 2020 r. oraz decyzja Starosty z dnia 31 grudnia 2019 r. wciąż istnieją w obrocie prawnym jako decyzje wydane.
Podkreślić trzeba, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest odrębne od postępowania dotyczącego wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W ramach postępowania z art. 124 ust. 1a u.g.n. nie bada się ponownie przesłanek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, w tym skuteczności rokowań. Wobec tego zarzuty skargi dotyczące zasadności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej należy uznać za bezskuteczne. Zasadność ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej podlega badaniu jedynie w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym decyzji wydanych na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi należy wskazać, że dopiero stwierdzenie przez organ zaistnienia ustawowych przesłanek z art. 124 ust. 1a u.g.n. powoduje konieczność wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Innymi słowy, wydanie omawianego zezwolenia i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności jest obligatoryjne, ale po warunkiem wykazania przez inwestora przesłanek ustawowych. Natomiast rzeczą organu jest ocena, czy przesłanki te wystąpiły. Należy zgodzić z zarzutami skargi, że Wojewoda nie uzasadnił w sposób przekonujący, dlaczego konieczne było wydanie wobec skarżącej decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie jej nieruchomości.
Z wniosku uczestnika postępowania z dnia 25 listopada 2021 r. wynika, że za niezwłocznym zajęciem nieruchomości skarżącej przemawia wyjątkowo ważny interes strony, ważny interes społeczny oraz ważny interes gospodarczy. Interes strony został uzasadniony tym, że brak wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości znacząco opóźni realizację inwestycji celu publicznego, zagrażając jednocześnie terminowi jej realizacji. Interes społeczny został uzasadniony treścią art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, art. 4 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne oraz okolicznością, że dotychczasowa istniejąca linia elektroenergetyczna na odcinku [...] jest coraz bardziej zawodna i podatna na awarie, co stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa zasilania odbiorców w energię elektryczną na terenie województwa śląskiego i małopolskiego. Ta ostatnia okoliczność uniemożliwia uczestnikowi postępowania prawidłowe wypełnienie publicznoprawnych obowiązków wynikających z przepisów prawa, a obejmujących m. in. zapewnienie ciągłości i niezawodności dostaw energii. Celem Projektu jest poprawa bezpieczeństwa energetycznego na wskazanym obszarze i zapewnienie niezawodności linii energetycznych, a także realizacja zobowiązań wynikających z członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Odnoście zaś ważnego interesu gospodarczego uczestnik postępowania wskazał na możliwość zasilania w energię elektryczną rosnącej ilości nowych odbiorców, w tym przedsiębiorstw oraz konieczność ograniczenia możliwości wystąpienia roszczeń wobec uczestnika postępowania w związku z ewentualną odmową wydania warunków przyłączania do sieci elektroenergetycznej. Ponadto chodzi o umożliwienie przyszłemu wykonawcy dwutorowej linii elektroenergetycznej 110kV relacji [...] na terminowe zrealizowanie inwestycji. W oparciu o ww. wniosek uczestnika postępowania Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję uznał, że okoliczności podane przez uczestnika postępowania świadczą o wystąpieniu przesłanek wydania decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n.
Nie budzi wątpliwości, że budowa (przebudowa) sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego określonego w art. 6 pkt 2 u.g.n. Sąd nie kwestionuje zatem faktu, że budowa napowietrzno-kablowej dwutorowej linii 110 kV relacji [...] stanowi inwestycję celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym. Jednakże należy mieć na uwadze, że w ramach postępowania z art. 124 ust. 1a u.g.n. konieczne jest jeszcze wykazanie, iż w odniesieniu do konkretnej inwestycji celu publicznego niezbędne jest uzyskanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. odwołuje się do pojęć nieostrych i niedookreślonych, tj. "inny interes społeczny", "wyjątkowo ważny interes strony", "ważny interes gospodarczy". Ich znaczenie jest ustalane każdorazowo z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących konkretyzacji stosowanej normy prawnej. Wobec tego przy ustaleniu istnienia w danym przypadku "innego interesu społecznego", "wyjątkowo ważnego interesu strony" czy "ważnego interesu gospodarczego" należy uwzględnić konkretne okoliczności występujące w sprawie. Innymi słowy pojęcia te wymagają interpretacji na tle każdej indywidualnej sprawy. Wobec tego sam fakt realizacji inwestycji celu publicznego w postaci budowy (przebudowy) linii elektroenergetycznej nie przesądza o zaistnieniu przesłanek wydania decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n. Ustalenie zaistnienia przesłanek wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości należy do organu administracji publicznej. Organ ten zobowiązany jest poczynić w tym zakresie niezbędne ustalenia w każdej sprawie indywidualnie i na każdym etapie postępowania. Przy stosowaniu art. 124 ust. 1a u.g.n. organ nie jest zwolniony z ustanowionego w art. 7 k.p.a. obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. realizacji zasady prawdy obiektywnej.
Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że budowa (przebudowa) odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy oraz interes społeczny. Jednakże stanowisko to nie oznacza, że realizacja takiej inwestycji celu publicznego skutkuje automatycznie spełnieniem przesłanek z art. 124 ust. 1a u.g.n. w związku z art. 108 k.p.a. Każdorazowo stanowisko to należy odnieść do okoliczności faktycznych danej sprawy, tj. do konkretnej inwestycji, przy uwzględnieniu jej charakteru, cech i parametrów.
Zauważyć należy, że materiał dowodowy zgromadzony w rozpoznawanej sprawie ograniczył się do wniosku uczestnika postępowania. Do wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty, które by wskazywały na konieczność uzyskania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej. Wniosek uczestnika postępowania zawiera przy tym same ogólne stwierdzenia, iż zadania ustawowe nałożone na uczestnika postępowania, a przede wszystkim cel i zakres Projektu świadczą o wystąpieniu w sprawie przesłanek ustawowych do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Argumenty te nie zostały jednak odniesione do żadnych konkretnych okoliczności dotyczących realizowanego Projektu, a wynikających np. z harmonogramu realizacji Projektu, z umów z kontrahentami, z wykazów awarii, napraw czy przerw w dostawach energii, z innych dokumentów obrazujących stan techniczny linii elektroenergetycznej. Wniosek uczestnika postępowania nie wskazuje na cechy i parametry tego konkretnego Projektu, które przemawiałyby na koniecznością uzyskania zezwolenia. Uczestnik postępowania nie wskazał konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości skarżącej w związku z realizacją tego konkretnego Projektu.
Organy obu instancji swoje stanowisko oparły jedynie na tych ogólnych twierdzeniach uczestnika postępowania, nie dokonując ich weryfikacji i nie przeprowadzając żadnych własnych ustaleń w sprawie. Oceniając przesłanki wydania zezwolenia organy ograniczyły się do przywołania przepisów i orzecznictwa sądów administracyjnych, a następnie stanowiska uczestnika postępowania. Organy zatem nie przeprowadziły w sposób należyty ewaluacji przesłanek pozwalających na wydanie decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n. Decyzje organów obu instancji zostały więc wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. obligujących organ do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy nie podjęły wszelkich działań niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności istotnych z punktu widzenia przedmiotu postępowania, w szczególności w odniesieniu do okoliczności uzasadniających konieczność niezwłocznego rozpoczęcia prac w ramach Projektu na nieruchomości skarżącej. Organ odwoławczy zaś nie wyjaśnił podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. W odwołaniu skarżąca kwestionowała ustalone przez Starostę cechy i charakter inwestycji w ramach Projektu. Podniosła, że sieć energetyczna istnieje, a uczestnik postępowania chce jedynie poprawić bezpieczeństwo oraz zarzuciła, że organ pierwszej instancji w ogóle nie wyjaśnił na czym poprawa bezpieczeństwa ma polegać.
Dodatkowo należy zauważyć, że skarżąca o toczącym się postępowaniu z art. 124 ust. 1a u.g.n. dowiedziała się dopiero w momencie doręczenia jej decyzji Starosty z dnia 12 stycznia 2022 r., co stanowi naruszenie art. 61 § 4 i art. 10 § 1 k.p.a. Takie postępowanie organu pierwszej instancji świadczy także o naruszeniu zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). W konsekwencji skarżąca pozbawiona została prawa do czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji z dnia 12 stycznia 2022 r. - do skorzystania z możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 k.p.a.).
Z tych względów należało uznać, że podniesiony przez skarżącą zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania był uzasadniony, a ujawnione naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien usunąć dostrzeżone naruszenia prawa procesowego, w szczególności zapewnić skarżącej czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Organ winien wykazać, dlaczego w realiach tej sprawy niezbędne jest ograniczenie prawa własności skarżącej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.