II SA/Gl 810/19

II SA/Gl 810/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 471/20 - Wyrok NSA z 2022-06-29
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 121 par. 1 i 2 i art. 122 w zw. z art. 123
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2019 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A." w U. na postanowienie Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]. nr [...] Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w C. (dalej jako Komendant PPSP), działając na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 64a § 1 pkt 1 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej jako ustawa lub u.p.e.a), nałożył na skarżącą Spółdzielnię Mieszkaniową "A" w U. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 3.000 zł z powodu niewykonania obowiązku określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego. Nadto, organ egzekucyjny nałożył obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej w kwocie 68 zł oraz wezwał zobowiązaną do uiszczenia grzywny i opłaty w terminie 14 dni od odręczenia postanowienia – pod rygorem ich ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do wykonania obowiązków, określonych w tytule wykonawczym w terminie 14 dni od daty doręczenia z zagrożeniem nałożenia dalszej grzywny w tej samej lub wyższej kwocie albo zastosowania innego środka egzekucyjnego.
W zażaleniu na to postanowienie Spółdzielnia wniosła o jego uchylenie w całości stwierdzając, że nałożone na nią decyzją Komendanta PPSP nr [...] z [...] r. (stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego) obowiązki zostały określone w sposób nieprecyzyjny i ich wykonanie jest niemożliwe.
W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że nazewnictwo zawarte w ww. decyzji, jak i tytule wykonawczym nie jest dostatecznie precyzyjne. Organ winien wskazać poszczególne przedmioty, których usunięcia oczekuje od zobowiązanego. Pod pojęciem "materiały palne" oraz "meble i sprzęty" mogą mieścić się rzeczy różnorodne. Przez brak precyzji, zobowiązanie wykonania obowiązku jest niemożliwe, a przynajmniej znacząco utrudnione.
Nadto, Spółdzielnia w zakresie ustawowego zarządu jej powierzonego w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, nie jest uprawniona – bez zgody pozostałych współwłaścicieli – do dokonania czynności przekraczających zwykły zarząd nieruchomością wspólną. Brak jest podstaw do tego, by przyjmować (w oparciu o charakter i skutki tych czynności), że np. dysponowanie, usuwanie, czy likwidowanie rzeczy niebędących własnością Spółdzielni należy zaliczyć do czynności zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, skoro za takie w orzecznictwie sądów nie uznaje się nawet np. umieszczenia tablicy reklamowej na elewacji budynku. Również z tego powodu obowiązek usunięcia przedmiotów z korytarzy budynku (obowiązek niepieniężny) okazuje się być niewykonalny.
Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach zażalenia tego nie uwzględnił i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 124 w zw. z art. 141 i art. 14 Kpa oraz art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a., orzeczenie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.
Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, organ odwoławczy stwierdził bowiem, że czynności kontrolne w [...] r. potwierdziły, iż obowiązki nałożone decyzją stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, nie zostały wykonane mimo doręczonego upomnienia (vide: protokół kontroli z dnia [...] r.) i pomimo wcześniej nałożonej grzywny w kwocie 500 zł w celu przymuszenia skarżącej do usunięcia składowanych materiałów palnych na drogach ewakuacyjnych w objętym nakazem budynku mieszkalnym. Skarga na nałożenie tej poprzedniej grzywny została przy tym oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 991/18.
Zdaniem organu odwoławczego, biorąc pod uwagę wszystkie istotne w sprawie okoliczności, nałożenie obecnie grzywny w wysokości 3000 zł jest do nich adekwatne, grzywna ta nie może być uznana za zbyt uciążliwą ani krzywdzącą dla Spółdzielni.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie organu odwoławczego z dnia [...]r., reprezentowana przez radcę prawnego Spółdzielnia wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem Komendanta PPSP oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zarzuciła, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem:
przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 18 i art. 121 § 1 u.p.e.a., art. 7 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 107 § 3 Kpa i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa. W uzasadnieniu skarżąca podniosła skarżąca, że skoro ustalenie wysokości grzywny wymierzanej w celu przymuszenia następuje w ramach przyznanego w tym względzie organom uznania administracyjnego, to organ egzekucyjny wymierzając taką grzywnę zobowiązany jest kierować się przede wszystkim efektywnością egzekucji, mieć na uwadze treść tytułu wykonawczego oraz górne granice wymierzonej grzywny. W uzasadnieniu postanowienia powinien wskazać przesłanki, którymi w tym względzie się kierował. Brak takiego uzasadnienia oznacza w tym zakresie całkowitą dowolność i wyłącza możliwość kontroli orzeczenia zarówno w toku instancji, jak i przez sąd administracyjny. Wymogów tych, zdaniem skarżącej, uzasadnienia postanowień obu instancji nie spełniały, również gdy chodzi o wykazanie, że zastosowany środek jest zgodnie z treścią art. 7 § 2 u.p.e.a., najmniej uciążliwy dla zobowiązanego zwłaszcza, że nałożona grzywna stanowi sześciokrotność poprzedniej grzywny.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zaakcentował, że pomimo podejmowanych czynności kontrolnych i nałożonej wcześniej grzywny (dotychczas niezapłaconej), skarżąca konsekwentnie odmawia wykonania nałożonych na nią obowiązków.
Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej ustawy p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
W świetle przedstawionych akt administracyjnych spełnione zostały formalne przesłanki wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w toku którego zastosowano objęty skargą w niniejszej sprawie środek egzekucyjny. W świetle treści protokołu ustaleń czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia [...] r. nie ulega bowiem wątpliwości i faktu tego skarżąca nie kwestionuje, że nie wykonała ona pomimo doręczonego jej w dniu [...] r. upomnienia, obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji Komendanta PPSP w C. z dnia [...] r. Nie uczyniła tego również pomimo nałożenia na nią w celu wykonania tego obowiązku grzywny w kwocie 500 zł, ostatecznym postanowieniem Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] r., nr [...], na które skarga Spółdzielni została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 991/18.
Wszczęcie egzekucji poprzedzone zostało wystawieniem przez wierzyciela (będącego jednocześnie organem egzekucyjnym) tytułu wykonawczego z dnia [...] r., doręczonego skarżącej wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny.
W sytuacji gdy obowiązki wynikające z wystawionego tytułu wykonawczego są obowiązkami o charakterze niepieniężnym, środek egzekucyjny w postaci grzywny należy do środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a. Nie może ulegać przy tym wątpliwości, że jest to w stanie faktycznym niniejszej sprawy środek mniej uciążliwy dla zobowiązanego w rozumieniu art. 7 § 2 ustawy, niż wykonanie zastępcze (tylko bowiem te środki mogły w rozpatrywanej sprawie wchodzić w rachubę ze środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. b ustawy). Skarżąca podnosząc zarzut, że w tym zakresie organy orzekające swoich orzeczeń nie uzasadniły, sama nie wskazała jaki to, jej zdaniem, środek egzekucyjny byłby dla niej i dlaczego mniej uciążliwy. Nadto, w tym względzie należy podnieść, że zasadność stosowania właściwie tego środka (grzywny) została niejako przesądzona przy wymierzaniu poprzedniej grzywny, a to w sytuacji gdy w tym zakresie stan prawny i faktyczny sprawy nie uległ zmianie.
Z urzędu należy też stwierdzić, że postanowienie organu pierwszej instancji spełnia wymogi określone w art. 122 w zw. z art. 123 u.p.e.a.
Faktem jest, że postanowienie organu egzekucyjnego nie zawiera uzasadnienia wysokości nałożonej grzywny.
W tym zakresie organ odwoławczy sanował jednak, zdaniem Sądu (wbrew zarzutom skargi), uchybienie organu egzekucyjnego z art. 103§ 7 Kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Mianowicie wskazał na fakt, że pomimo nałożenia grzywny w kwocie 500 zł, obowiązek nie został wykonany, a od jego nałożenia upłynął znaczny okres czasu. Organ II instancji trafnie też odwołał się do stanu zagrożenia bezpieczeństwa pożarowego budynków, z którym związane są wynikające z tytułu wykonawczego obowiązki stwierdzając, że "nałożenie obecnie grzywny w wysokości 500 zł jest prawidłowe i zdecydowanie nie jest uciążliwe ani krzywdzące dla zobowiązanego". Dał też wyraz przekonaniu, że jej wysokość jest adekwatna zarówno do charakteru obciążających skarżącą obowiązków jak i gdy chodzi o jej uciążliwość mającą skłonić Spółdzielnię do wykonania tych obowiązków. Zdaniem Sądu, argumentacja ta zasługuje na aprobatę. Znaczne opóźnienie w wykonaniu ciążących na skarżącej obowiązków oraz wzgląd na bezpieczeństwo pożarowe, stanowią bowiem istotne przesłanki w zakresie wysokości grzywny. Środek ten musi bowiem doprowadzić do wykonania obowiązku, a zatem winien być efektywny. Znaczny upływ czasu oraz nieefektywność grzywny w wysokości 500 zł, nie uzasadniały więc zastosowania tego środka w niższej wysokości. Kwota 3.000 zł w okolicznościach niniejszej sprawy, nie może być uznana za wygórowaną, a więc przekraczającą ramy uznania administracyjnego w świetle okoliczności podniesionych przez organ odwoławczy.
Istotny jest też fakt, że górna wysokość grzywny wynosi 10.000 zł (art. 121 § 2 cyt. ustawy), a w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny skarżąca nie negowała jej wysokości. Negowała jedynie prawidłowość obciążenia jej przedmiotowymi obowiązkami oraz ich nieprecyzyjne określenie zarówno w tytule wykonawczym jak i w decyzji ostatecznej, w oparciu o którą tytuł ten został wystawiony. Zarzut ten, pomijając już jego zasadność, mógł być jednak powoływany i rozpatrywany jedynie w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, w oparciu o którą tytuł wykonawczy zgodnie z jej treścią został wystawiony.
Obowiązkiem organu jest stosowanie środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego (art. 7 § 2 ustawy). Jak już wskazano, grzywna w celu przymuszenia jest w okolicznościach niniejszej sprawy, mniej uciążliwym środkiem niż wykonanie zastępcze.
Zdaniem składu orzekającego, brak uzasadnienia przez organ egzekucyjny wysokości nałożonej grzywny, może być sanowany przez organ odwoławczy. Skoro zaś zaskarżone postanowienie zawiera motywy odnoszące się do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, które uzasadniają wysokość nałożonej grzywny jako niebędącą zbyt uciążliwą, ani krzywdzącą dla zobowiązanej, brak podstaw do stwierdzenia, że naruszenie przepisu art. 107 § 3 Kpa przez organ I instancji, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, aby uniemożliwiało kontrolę sądową zaskarżonego postanowienia. Brak bowiem podstaw do przyjęcia, że organ II instancji winien zastosować przepis art. 138 § 2 w zw. z art. 144 Kpa. Uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji wymaga stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tego rodzaju okoliczności nie wystąpiły w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie uchybienie wymogowi uzasadnienia wysokości nałożonej grzywny nie podpadało zatem pod przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. Nie stwierdzając nadto innego naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 tej ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.
mr