II SA/Gl 805/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że jej obecne wykorzystanie jako parkingu i dojazdu do ogródków działkowych nie stanowi celu publicznego uzasadniającego zatrzymanie nieruchomości.
Sprawa dotyczyła zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, pierwotnie przeznaczonej pod budowę promenady. Po wielu latach sporów i postępowaniach przed różnymi organami, Wojewoda odmówił zwrotu, powołując się na art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że nieruchomość została wykorzystana pod inny cel publiczny (parking, dojazd do ogródków). WSA uchylił tę decyzję, stwierdzając, że obecne wykorzystanie nie stanowiło celu publicznego uzasadniającego wywłaszczenie według przepisów obowiązujących w dacie nabycia nieruchomości, ani też nie spełniało przesłanek z art. 229a u.g.n. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem możliwości zwrotu zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisów.
Skarżąca M. G. domagała się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która pierwotnie została nabyta przez Skarb Państwa w celu budowy promenady. Po licznych postępowaniach przed organami administracji i sądami, w tym Naczelnym Sądem Administracyjnym, sprawa wróciła do Wojewody. Wojewoda, opierając się na nowo dodanym art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmówił zwrotu, uznając, że część nieruchomości została wykorzystana pod inny cel publiczny – parking i dojazd do ogródków działkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego. Sąd uznał, że obecne wykorzystanie nieruchomości jako parkingu i dojazdu do ogródków działkowych nie stanowiło celu publicznego, który uzasadniałby wywłaszczenie według przepisów obowiązujących w dacie nabycia nieruchomości (ustawa z 1958 r.). Ponadto, Sąd zakwestionował zastosowanie art. 229a u.g.n. przez Wojewodę, wskazując, że ocena celu powinna być dokonana na podstawie przepisów z 1958 r., a nie aktualnej ustawy. Sąd podkreślił, że brak jest dowodów na niezbędność wykorzystania działki jako parkingu i że nie jest ona wykorzystywana do obsługi transportu publicznego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał Wojewodzie ponowne rozpatrzenie sprawy, uwzględniając wskazania Sądu oraz możliwość zwrotu zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 137 ust. 2 u.g.n.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, obecne wykorzystanie nieruchomości jako parkingu i dojazdu do ogródków działkowych nie stanowi celu publicznego, który uzasadniałby zatrzymanie nieruchomości, zwłaszcza w kontekście przepisów obowiązujących w dacie wywłaszczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ocena celu powinna być dokonana na podstawie przepisów z 1958 r., a nie aktualnej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdził, że obecne wykorzystanie nieruchomości nie spełniało przesłanek celu publicznego ani według starych, ani nowych przepisów, a dowody na niezbędność parkingu były niewystarczające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 229a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 137 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.z.t.w.n. art. 6
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
u.g.n. art. 139
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 140 § ust. 1, 2 i 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 141
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 142
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 216
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 217 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 227
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 138 § § 2 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 112 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 6 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 3 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obecne wykorzystanie nieruchomości jako parkingu i dojazdu do ogródków działkowych nie stanowi celu publicznego uzasadniającego zatrzymanie nieruchomości. Ocena celu wywłaszczenia powinna być dokonana na podstawie przepisów obowiązujących w dacie nabycia nieruchomości (ustawa z 1958 r.), a nie aktualnej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zastosowanie art. 229a u.g.n. przez Wojewodę było niezasadne, ponieważ nie zostały spełnione jego przesłanki.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wojewody, że nieruchomość została wykorzystana pod inny cel publiczny (parking, dojazd do ogródków) uzasadniający zastosowanie art. 229a u.g.n.
Godne uwagi sformułowania
Sąd stwierdził, że decyzja Wojewody [...] została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a także przepisów prawa materialnego i z tego powodu nie może pozostawać w obrocie prawnym. Ocena czy na nabytej nieruchomości został zrealizowany inny cel, który w dniu jej nabycia mógł także stanowić cel wywłaszczenia winna być oparta na przepisach ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a nie na przepisach obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. nieuzasadnione było zaliczenie wykonanych na działce robót jako realizacji obiektu czy urządzenia transportu publicznego, gdyż nie jest ona wykorzystywana do obsługi pojazdów służących do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy
Skład orzekający
Łucja Franiczek
przewodniczący
Rafał Wolnik
członek
Włodzimierz Kubik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności zastosowanie art. 229a u.g.n. oraz ocena, czy obecne wykorzystanie nieruchomości stanowi cel publiczny uzasadniający odmowę zwrotu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nieruchomościami nabywanymi na podstawie przepisów z 1958 r. i późniejszymi zmianami w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje długotrwały i skomplikowany proces dochodzenia praw do wywłaszczonej nieruchomości, z licznymi zwrotami akcji i interpretacjami przepisów. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie celu wywłaszczenia i jego późniejszego wykorzystania.
“Czy parking i dojazd do działek mogą być podstawą do zatrzymania wywłaszczonej nieruchomości? Sąd administracyjny odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 805/04 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2006-01-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-12-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Łucja Franiczek /przewodniczący/ Rafał Wolnik Włodzimierz Kubik /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Elwira Massel, po rozpoznaniu w dniu 05 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 1613/99 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...]. Rozstrzygnięciem tym Kolegium uchyliło decyzję Prezydenta Miasta C. odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w C. przy ul. A stanowiącej część działki nr A i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Będąca przedmiotem postępowania nieruchomość oznaczona poprzednio jako działka nr A o pow. [...] m2 , została nabyta od R. R. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy notarialnej z dnia [...] r. zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ) z przeznaczeniem na budowę promenady. Obecnie stanowi ona własność Gminy C.. W [...] r. M. G. i A. K. następczynie prawne poprzedniej właścicielki wystąpiły do Kierownika Urzędu Rejonowego w C. o zwrot części opisanej nieruchomości niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia. Część ta to wyasfaltowany plac użytkowany jako parking, droga dojazdowa i dojście do ogródków działkowych, a także pas zieleni biegnący wzdłuż ogrodzenia ogródków działkowych. Na wnioskowanej do zwrotu działce został też wybudowany kanał sanitarny i kolektor deszczowy. Odmawiając zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Prezydent Miasta podał, że została ona wykorzystana pod budowę promenady zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] r. nr [...]. Powyższe potwierdza szczegółowy plan realizacyjny zagospodarowania przestrzennego terenów sportowo – rozrywkowych promenady sporządzony przez Biuro Projektów [...] "A" w C. ( nr rys. [...] z [...] r.), w którym część działki A przewidziano pod budowę parkingu, a także pasa pieszo- jezdnego do terenów zabaw dla dzieci oraz ogródków działkowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wskazaną wyżej decyzją kasatoryjną uznało, że wobec upływu czasu, zniszczenia decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny budowy "Promenady [...]", jak i zniszczenia samego tego planu, nie można jednoznacznie stwierdzić, pod realizację jakich urządzeń związanych z budową promenady przeznaczono wywłaszczoną nieruchomość. SKO podważyło także wartość dowodową przywołanego w decyzji Prezydenta Miasta szczegółowego planu realizacyjnego nie posiadał on bowiem klauzuli zatwierdzającej , zatem należało przyjąć, że był to tylko rysunek sporządzony na etapie prac nad projektem technicznym. Nie ustalono też kiedy wyasfaltowano teren działki, co w połączeniu z brakiem jej oznaczenia jako parkingu, nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie kwestii dotyczącej jej wykorzystania na cel związany z budową promenady. Kolegium zwróciło wreszcie uwagę na wykorzystanie części terenu wywłaszczonej działki pod obsługę komunikacyjną sąsiadujących z promenadą ogródków działkowych, a więc na cel nie pozostający w związku z celem wywłaszczenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalając opisanym wyżej wyrokiem skargę Gminy C. na tę decyzję podzielił stanowisko SKO o konieczności uzupełnienia postępowania wyjaśniającego. Wobec braku planu realizacyjnego budowy promenady przedmiotowej nieruchomości, Sąd nakazał ustalenie zakresu planowanych prac za pomocą innych dostępnych środków dowodowych, w tym zeznań świadków. Wskazał on także na konieczność ustalenia, okresu kiedy położono asfalt na spornej działce i czy miało to związek z jej wydzierżawieniem "B" na prowadzenie [...]. Wreszcie NSA zalecił wyłączenie się Prezydenta Miasta C. celem wyeliminowania ewidentnej kolizji między wynikającymi z procedury administracyjnej powinnościami organu orzekającego, a obowiązkami tego organu związanymi z dbałością o mienie gminy. W wykonaniu wyroku NSA Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wyłączył od udziału w przedmiotowym postępowaniu wszystkich pracowników Urzędu Miasta C. i wyznaczył Starostę C. jako organ właściwy do załatwienia sprawy. W międzyczasie też do postępowania w miejsce zmarłej A. K. ubiegającej się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wystąpili jej następcy prawni R. K. i T. K.. Starosta C. mimo podejmowania szeregu przedsięwzięć nie zdołał zebrać uzupełniających dowodów pozwalających jednoznacznie ustalić związek aktualnego stanu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości z budową "Promenady [...]". Organowi temu nie udało się też ustalić, czy wyasfaltowanie części wywłaszczonej działki i przeznaczenie jej pod parking dla samochodów miało związek z budową promenady. W toku postępowania ubiegające się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości strony ograniczyły jednak swoje żądanie domagając się zwrotu tylko części wyasfaltowanej działki o powierzchni [...] m x [...] m oddzielonej od pasa promenady trawnikiem porosłym drzewami i krzewami oraz ścieżką rowerową. W tym stanie rzeczy Starosta C. zlecił uprawnionemu geodecie wykonanie projektu podziału działki nr A. Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. projekt ten został zatwierdzony i z działki nr A powstały działki : nr B o pow. [...] ha, nr C o pow. [...] ha i nr D o pow. [...] ha. Pierwszą z tych działek wydzielono w celu poszerzenia ul. A, a działkę nr C Starosta przeznaczył do zwrotu następcom prawnym byłej właścicielki. W oparciu o powyższe, a także sporządzony operat szacunkowy, Starosta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] w oparciu o przepisy art. 5, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1,2 i 6, art. 141, art. 142, art. 216, art. 217 ust. 2 i art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) – dalej u.g.n. – orzekł o zwrocie działki nr C na rzecz M. G. w [...]/4 części oraz na rzecz R. K. w [...]/4 i T. K. w [...]/4 części, zobowiązując jednocześnie wyżej wymienionych do zwrotu wypłaconego odszkodowania zrewaloryzowanego na kwotę [...] zł. Orzeczenie to nie utrzymało się jednak w obrocie prawnym, bowiem Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania reprezentującego Gminę C. Prezydenta tego miasta, uchylił je w całości przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu Gmina C. zarzuciła, że wbrew ustaleniom organu I instancji przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana pod budowę Promenady [...], a zatem zgodnie z celem jej nabycia przez Skarb Państwa. Użyty w akcie notarialnym termin "budowa promenady", zdaniem organu wykonawczego gminy należy rozumieć szeroko , gdyż odnosi się on nie tylko do budowy alei spacerowej, ale także do realizacji terenów sportowo – rekreacyjnych, placów zabaw dla dzieci, terenów zieleni urządzonej i wreszcie terenów obsługi komunikacyjnej do których należy zaliczyć przedmiotowy parking. Odwołujący się podniósł także, że decyzja Starosty narusza art. 140 ust. 3 u.g.n. gdyż ustalona w niej kwota odszkodowania pomija wartość nakładów poczynionych na nieruchomość, które podniosły jej wartość. Wojewoda wydając opisaną decyzję kasatoryjną podzielił w zasadzie stanowisko organu I instancji wskazując, że przewidziana do zwrotu działka służy bardziej jako dojazd i dojście do ogródków działkowych niż jako obsługa komunikacyjna promenady. Zasadnie zatem zdaniem organu odwoławczego Starosta orzekł o zwrocie nieruchomości następcom prawnym byłej właścicielki. Decyzja ta została jednak uchylona jako wydana z naruszeniem art. 140 ust. 3 u.g.n., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na brak wyjaśnienia kwestii, czy na skutek podjętych po wywłaszczeniu działań wartość nieruchomości wzrosła, czy też uległa obniżeniu. Ponownie rozpatrując sprawę Starosta C. zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie uzupełniającego operatu szacunkowego uwzględniającego zmianę wartości zwracanej nieruchomości zgodnie z art. 140 ust. 3 u.g.n. i na podstawie uzupełnionego operatu ponownie ustalił wysokość należnego Gminie C. zwaloryzowanego odszkodowania, a także kwotę o jaką wzrosła wartość zwracanej działki wskutek działań podjętych na niej po wywłaszczeniu. Następnie decyzją z dnia [...] r. Starosta ponownie orzekł o zwrocie własności wywłaszczonej nieruchomości na rzecz M. G. w [...]/4 części, R. K. w [...]/4 części oraz T. K. w [...]/4 części, a także zobowiązał wyżej wymienionych do zwrotu na rzecz Gminy C. kwoty [...] zł obejmującej zwrot zrewaloryzowanego odszkodowania powiększonego o kwotę o jaką wzrosła wartość wywłaszczonej nieruchomości. Od decyzji tej ponownie odwołał się w imieniu Gminy C. Prezydent Miasta podając, że zgodnie z art. 137 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 września 2004 r. w przypadku gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. W dacie złożenia wniosku o zwrot w planie zagospodarowania przestrzennego miasta C. przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana była w strefie zieleni urządzonej z zakazem lokalizacji obiektów kubaturowych poza obiektami związanymi z funkcją rekreacyjną. Z uwagi na utratę mocy obowiązującej przez ten plan i brak nowego planu winna być w sprawie wydana, zdaniem odwołującego się, decyzja o warunkach zabudowy terenu, z której będzie wynikała możliwość i sposób zagospodarowania zwracanej nieruchomości. Prezydent Miasta podtrzymał także swoje poprzednie stanowisko o zrealizowaniu celu wywłaszczenia na przejętej nieruchomości, a ponadto wskazał na brzmienie art. 229a u.g.n. zgodnie, z którym roszczenie o zwrot nie przysługuje w razie zrealizowania na wywłaszczonej nieruchomości innego celu mogącego także stanowić podstawę wywłaszczenia. Od decyzji Starosty odwołanie wniósł także pełnomocnik R. i T. K. zarzucając organowi I instancji dokonanie błędnych ustaleń odnoszących się do wzrostu wartości zwracanej nieruchomości, a w konsekwencji niezasadnego zwiększenia wysokości podlegającego zwrotowi zwaloryzowanego odszkodowania. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] w oparciu o art. 138 § 2 pkt 1 kpa oraz art. 229a u.g.n. uchylił w całości decyzję Starosty Powiatu C. i odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu orzeczenia podał on, że zgodnie z art. 229a u.g.n. (dodanym do tej ustawy z dniem 22 września 2004 r) roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, a który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Zdaniem Wojewody wydzielenie gruntów pod urządzenia i obiekty transportu publicznego jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.g.n., a zatem skoro na przewidzianej do zwrotu działce urządzony został nieodpłatny plac postojowy oraz służy ona także jako dojazd i dojście do pracowniczych ogródków działkowych to należało uznać, że spełnione zostały przesłanki przewidziane w art. 229a u.g.n. i przedmiotowa nieruchomość nie podlega zwrotowi. W skardze do sądu administracyjnego M. G. reprezentowana przez brata S. R. domaga się uchylenia opisanej decyzji Wojewody [...] zarzucając wydanie jej z naruszeniem przepisu art. 229 a. W lakonicznym uzasadnieniu skargi podaje ona, że przedmiotowa działka była przez wiele lat niewykorzystywana co ma świadczyć o zasadności skargi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna, Sąd stwierdził bowiem, że decyzja Wojewody [...] została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a także przepisów prawa materialnego i z tego powodu nie może pozostawać w obrocie prawnym. Bezspornym jest w sprawie, ze nieruchomość, której zwrotu domagają się spadkobiercy byłej właścicielki została nabyta przez Skarb Państwa na mocy umowy zawartej w dniu [...] r. w formie aktu notarialnego. Poza sporem jest także, że umowę tę zawarto na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) w celu jej wykorzystania pod budowę promenady. W świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych bezsporne jest wreszcie, że część nieruchomości do której następcy prawni byłej właścicielki ograniczyli swoje roszczenie o zwrot, została wyasfaltowana i jest aktualnie wykorzystywana jako miejsce postojowe dla samochodów oraz dojazd i dojście do terenów pracowniczych ogródków działkowych. W myśl art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa. Wystąpienie wymienionej w tym przepisie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a także nabyciu jej bądź przejęciu w innym trybie, nakazuje organowi administracji uznać tę nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. W stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji przez Wojewodę o zbędności nieruchomości przesądzał jednak nie tylko art. 137 u.g.n., a także art. 229a tej ustawy. Zgodnie z normą zawartą w ostatnio wymienionym przepisie roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Przepis art. 229a u.g.n. stanowiący podstawę prawną decyzji organu odwoławczego został dodany z dniem 22 września 2004 r. do ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2004 r. nr 141, poz. 1492 ze zm.). Stosownie do normy zawartej w art. 15 ustawy zmieniającej przepis art. 229 a u.g.n. ma zastosowanie również do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tej ustawy, a zatem mógł on zostać zastosowany w kontrolowanym postępowaniu. Art. 229a u.g.n. mimo, iż jest w nim mowa wyłącznie o decyzji wywłaszczeniowej znajduje także – zdaniem Sądu – zastosowanie do roszczeń o zwrot nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa w drodze umowy zawartej w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Inne rozumienie tego przepisu, a w szczególności przyjęcie jego literalnej wykładni spowodowałoby bowiem nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów ubiegających się o zwrot nieruchomości w zależności od tego czy nieruchomości te zostały wywłaszczone w drodze decyzji administracyjnej, czy też w przejęte lub nabyte przez Skarb Państwa w trybie przepisów wymienionych w art. 216 u.g.n. W tym stanie rzeczy kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się głównie do zbadania przez Sąd stanowiska Wojewody [...] zgodnie z którym na części przeznaczonej do zwrotu nieruchomości zrealizowano inny cel, który w dniu jej nabycia mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Wobec tego, że nabycie przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości miało miejsce pod rządami i w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ) wspomnianej oceny organ winien dokonać na podstawie jej przepisów, czego jednak nie uczynił. Zamiast tego dokonał on oceny aktualnego wykorzystania przedmiotowej nieruchomości w świetle przepisów obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak się zdaje Wojewoda uznał, że skoro zgodnie z art. 112 ust. 3 u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, to przesłanką uzasadniającą zastosowanie przepisu art. 229a u.g.n. jest zrealizowanie na nabytej nieruchomości innego celu publicznego. Jednocześnie też stwierdził on zrealizowanie na przejętej działce celu publicznego wymienionego w art. 6 ust. 1 u.g.n. (prawdopodobnie chodziło o art. 6 pkt 1 u.g.n.), a polegającego na wydzieleniu gruntów pod urządzenia i obiekty transportu publicznego. Tym celem publicznym było – jak stwierdził organ w innym miejscu uzasadnienia decyzji – zapewnienie miejsc postojowych dla samochodów mieszkańców miasta. Stanowisko to należy uznać za błędne z dwóch powodów. Po pierwsze jako wykazano wyżej ocena czy na nabytej nieruchomości został zrealizowany inny cel, który w dniu jej nabycia mógł także stanowić cel wywłaszczenia winna być oparta na przepisach ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a nie na przepisach obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po drugie zaś nieuzasadnione było zaliczenie wykonanych na działce robót jako realizacji obiektu czy urządzenia transportu publicznego, gdyż nie jest ona wykorzystywana do obsługi pojazdów służących do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy ( np. jako postój dla taksówek, przystanek autobusowy czy tramwajowy ). W świetle dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych brak jest też zdaniem Sądu podstaw do uznania, że na działce został zrealizowany inny cel mogący stanowić podstawę wywłaszczenia w oparciu o przepisy ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczona nieruchomość była ubiegającemu się niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Skoro przejęta nieruchomość nie została wykorzystana na cele obrony Państwa, ani też dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, zatem należało wykazać, że przewidziana do zwrotu nieruchomość została wykorzystana na inny cel użyteczności publicznej niż określony w umowie o jej nabyciu. Za realizację tak rozumianego celu użyteczności publicznej nie można było jednak z pewnością uznać wykorzystania przedmiotowej działki jako dojazdu i dojścia do pracowniczych ogródków działkowych. Sąd nie mógł także zaaprobować stanowiska, że przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna do realizacji innej spełnianej przez nią funkcji, a to jako miejsca postojowego dla samochodów. W aktach sprawy brak jest bowiem ustaleń dowodzących niezbędności i stopnia wykorzystania powierzchni działki na ten cel, a zamieszczone w operacie szacunkowym zdjęcia dowodzą wręcz, że jest ona tylko w niewielkim stopniu wykorzystywana jako parking. W tym miejscu należy wskazać, że w przywołanym na wstępie wyroku NSA zauważył, że samo użycie w stosunku do przedmiotowej nieruchomości sformułowania "parking" budzi wątpliwości, skoro w wyniku oględzin stwierdzono brak stosownych oznaczeń sposobu przeznaczenia tego terenu do postoju pojazdów. Spostrzeżenie to zachowuje swoją aktualność mimo, że wobec zmiany stanu prawnego zarówno Wojewoda jak i WSA nie byli związani oceną prawną zawartą w tym wyroku. W tym stanie rzeczy wykorzystanie części przejętej działki jako miejsca do postoju samochodów oraz jako dojścia i dojazdu do pracowniczych ogródków działkowych nie mogło, zdaniem Sądu, stanowić celu dla którego realizacji, można było pod rządami ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wywłaszczyć przedmiotową nieruchomość. Powoduje to w konsekwencji brak podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca zastosowanie art. 229 a u.g.n. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda zastosuje się do wskazanej oceny prawnej. Organ ten rozważy też możliwość zwrotu działki nr C w kontekście przepisu art. 137 ust. 2 u.g.n. w jego aktualnym brzmieniu. W szczególności zaś ustali czy istnieje możliwość zagospodarowania tej działki zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot. Wobec powyższego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na mocy art. 200 przywołanej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI