II SA/Gl 803/25

II SA/Gl 803/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2025 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 kwietnia 2025 r. nr SKO-PSŚ/41.5/277/2025/4445 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 14 lutego 2025 r., nr [...].
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 10 kwietnia 2025 r., Nr SKO.PSŚ/41.5/277/2025/4445, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 14 lutego 2025 r., Nr [...], orzekającą o odmowie podwyższenia o 100 % wysokości świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskowanego na dziecko O. K. na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r.
Stan sprawy przedstawiał się w następujący sposób:
D. M. – Dyrektor [...] Placówki Opiekuńczo [...] nr [...] w G. (dalej: strona, skarżąca) – złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko przebywające w tej placówce.
Decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia 14 lutego 2025 r. odmówiono jej przyznania świadczenia wskazując, że jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko przebywające w tej samej placówce.
Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Wskazała m. in., że zaskarżona decyzja prowadzi do nierównego traktowania przez to, że część podmiotów wykonujących opiekę ma prawo do podwyższonego o 100 % świadczenia pielęgnacyjnego, a część nie.
SKO, rozpoznając odwołanie, nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia. W uzasadnieniu decyzji skierowanej do D. M. przywołałotreść art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm.; dalej: u.ś.r., ustawa) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. SKO podkreśliło, że nowe przepisy przewidują podwyższenie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego o 100 % na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka, jednak wyłącznie osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r. Powyższy przepis nie obejmuje zatem zakresem podmiotowym dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, który został wymieniony w art. 17 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Stronie nie może zatem zostać przyznane ww. świadczenie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wywiodła ww. strona, zaskarżając decyzję w całości i wnosząc jej uchylenie, ewentualnie stwierdzenie nieważności lub uchylenie decyzji organu I instancji oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 3e w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r., polegające na błędnej wykładni prowadzącej do nierównego traktowania, poprzez to, że część podmiotów wykonujących opiekę ma prawo do podwyższonego świadczenia pielęgnacyjnego o 100 %, a część z uprawnienia takiego nie może skorzystać, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła argumenty na poparcie swojego stanowiska. W jej ocenie nie ma podstaw do różnicowania praw podmiotów charakteryzujących się tą samą cechą wspólną – wykonywaniem opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważność, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga podlega uwzględnieniu, jednak z innych względów niż wskazane w jej treści.
Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uzasadniająca tym samym stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m. in. dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, jeżeli sprawuje opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W okolicznościach niniejszej sprawy uwzględnienia wymaga fakt, że wniosek o przyznanie ww. świadczenia złożony został przez skarżącą, działającą jako Dyrektor [...] Placówki Opiekuńczo [...] nr [...] w G. Z kolei decyzje organu I i II instancji skierowane zostały bezpośrednio do skarżącej, a nie do Dyrektora, o którym mowa w ww. przepisach.
Decyzja administracyjna jest aktem stosowania prawa i polega na ustaleniu wiążących konsekwencji normatywnych dla konkretnego podmiotu prawa. Jednym z najistotniejszych jej elementów jest oznaczenie strony, do której jest ona skierowana. Z tego też względu prawidłowe ustalenie podmiotu będącego stroną postępowania oraz jego statusu prawnego warunkuje właściwe oznaczenie adresata decyzji administracyjnej.
Z art. 28 k.p.a. wynika, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei art. 29 k.p.a. wskazuje, że stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej.
Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać m. in. oznaczenie strony lub stron, przy czym oznaczenie to musi być prawidłowe, gdyż związana z nim jest ściśle kwestia późniejszego wykonania tegoż rozstrzygnięcia.
Dodać należy, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi kwalifikowaną postać naruszenia. Decydują o nim łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – w tym skutki, które wywołuje decyzja (co do przesłanki "skutków" poglądy bywają jednak różne, skoro powstają one dopiero po wydaniu rozstrzygnięcia, a zatem – zdaniem części poglądów – nie powinny wpływać na jego ocenę). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. O rażącym naruszeniu prawa można więc mówić jedynie w sytuacji naruszenia przepisu, którego treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.
Niewątpliwie właściwe oznaczenie adresata decyzji stanowi jedną z fundamentalnych gwarancji rzetelnego postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP).
Zgodnie z u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje – między innymi – dyrektorowi placówki opiekuńczo - wychowawczej. W niniejszej sprawie podmiotem, którego interesu prawnego dotyczyły decyzje organów I i II instancji, był zatem tenże Dyrektor. Organy skierowały jednak decyzję do osoby fizycznej, która w dacie wydania decyzji pełniła funkcję Dyrektora. Organem uprawnionym do reprezentowania ww. jednostki nie jest konkretna osoba fizyczna, lecz Dyrektor. Funkcja Dyrektora placówki nie jest stała; osoby ją pełniące podlegają rotacji, zatem decyzje administracyjne powinny być adresowane do podmiotu, którego sprawa dotyczy, a nie do indywidualnie oznaczonej osoby fizycznej – piastuna funkcji.
Co więcej, organy obu instancji w uzasadnieniu decyzji wskazały, że przywołane przepisy dotyczą dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, jednak nie znalazło to odzwierciedlenia w samym rozstrzygnięciu. To ono (jako element składowy decyzji – art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.) powinno determinować treść uzasadnienia, a nie na odwrót. Obecnie treść uzasadnienia decyzji w istocie jest sprzeczna z samym rozstrzygnięciem.
Skierowanie rozstrzygnięcia do osoby fizycznej (przy dodatkowej sprzeczności z jego uzasadnieniem) stanowi, w ocenie Sądu, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji.
Dla porządku należy jednak zaznaczyć, że w części orzeczeń sądowych podnoszono, iż wskazanie imiennie piastuna funkcji, jako adresata decyzji, jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. – np. wyrok NSA w Warszawie z 30 września 1999 r., IV SA 1357/97, LEX nr 47899). W niniejszej sprawie zachodzi jednak dodatkowo ww. sprzeczność uzasadnienia z rozstrzygnięciem, co pozwala na kwalifikację z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Przy rozpatrywaniu odwołania organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta, nie spostrzegł, że jest ona dotknięta wadą kwalifikowaną, przez co i jego rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu.
Sąd stwierdził nieważność decyzji obu instancji mając na uwadze treść art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że skoro Sąd stwierdził nieważność obu decyzji, stąd ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów merytorycznych skarżącej byłoby przedwczesne. Postępowanie powinno być bowiem przeprowadzone wobec właściwego podmiotu.
W toku dalszego postępowania organy wezmą pod uwagę powyższą argumentację i oznaczą adresata rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.