II SA/Gl 800/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzję SKO o stwierdzeniu nieważności decyzji Burmistrza ustalającej opłatę planistyczną, uznając brak podstaw do stwierdzenia nieważności.
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza Gminy i Miasta C. ustalającej jednorazową opłatę planistyczną z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Burmistrz ustalił opłatę w związku ze zmianą planu miejscowego, a SKO uznało, że umowa dożywocia, która stanowiła podstawę do naliczenia opłaty, nie jest 'zbyciem' w rozumieniu ustawy. WSA uznał, że SKO błędnie stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza, ponieważ interpretacja pojęcia 'zbycia' w kontekście umowy dożywocia wymagała złożonego procesu wykładni i nie stanowiła rażącego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza Gminy i Miasta C. Burmistrz ustalił jednorazową opłatę planistyczną w wysokości 53.191,80 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podstawą do naliczenia opłaty było zbycie nieruchomości w drodze umowy dożywocia. SKO uznało, że umowa dożywocia nie jest 'zbyciem' w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a opłata planistyczna jest związana ze zbyciem o charakterze ekwiwalentnym (odpłatnym), co nie obejmuje sytuacji darowizny lub umowy dożywocia zawartej z osobą bliską. W związku z tym SKO stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza z powodu rażącego naruszenia prawa. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że stwierdzenie nieważności było niezasadne. Sąd podkreślił, że interpretacja pojęcia 'zbycia' w kontekście umowy dożywocia wymagała złożonego procesu wykładni i nie stanowiła oczywistej sprzeczności z przepisem niebudzącym wątpliwości. Błędna wykładnia prawa, nawet jeśli prowadzi do nieprawidłowego rozstrzygnięcia, nie jest równoznaczna z rażącym naruszeniem prawa, które jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd wskazał również, że SKO omyłkowo powołało się na art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. zamiast na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co jednak nie miało wpływu na rozstrzygnięcie. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO i umorzył postępowanie administracyjne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, umowa dożywocia, zwłaszcza zawarta z osobą bliską, nie jest traktowana jako 'zbycie' w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., które skutkuje obowiązkiem zapłaty opłaty planistycznej, ponieważ opłata ta jest związana ze zbyciem o charakterze ekwiwalentnym (odpłatnym).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interpretacja pojęcia 'zbycia' w kontekście umowy dożywocia wymaga złożonego procesu wykładni, a błędna wykładnia nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Opłata planistyczna jest związana ze zbyciem o charakterze ekwiwalentnym, co nie obejmuje sytuacji darowizny lub umowy dożywocia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.p.z.p. art. 36 § ust. 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Opłata planistyczna jest związana ze zbyciem nieruchomości o charakterze ekwiwalentnym (odpłatnym), co nie obejmuje sytuacji, gdy nieruchomość została darowana osobie bliskiej lub zbyta w drodze umowy dożywocia.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji wymaga oczywistej sprzeczności z niebudzącym wątpliwości przepisem.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 37 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 37 § ust. 6
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 36 § ust. 4a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.s.k.o. art. 2
Ustawa z dnia 19 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja pojęcia 'zbycia' w kontekście umowy dożywocia wymaga złożonego procesu wykładni, a nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Błędna wykładnia przepisu, nawet jeśli prowadzi do nieprawidłowego rozstrzygnięcia, nie jest równoznaczna z rażącym naruszeniem prawa, które jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.
Odrzucone argumenty
SKO prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza z powodu rażącego naruszenia art. 36 ust. 4 u.p.z.p., gdyż umowa dożywocia nie jest 'zbyciem' w rozumieniu tego przepisu.
Godne uwagi sformułowania
przesłanki stwierdzenia nieważności muszą być interpretowane w sposób ścisły ich zaistnienie powinno być bezsporne i mieć oczywisty charakter rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem skutkiem tego naruszenia jest powstanie, w następstwie wydania tej decyzji, sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie nie stanowi natomiast rażącego naruszenia prawa wybranie jednej z rozbieżnych wykładni przepisu o niejednoznacznej treści konieczność zastosowania złożonego procesu wykładni dla odkodowania hipotetycznego stanu faktycznego i zapisanych konsekwencji prawnych wyklucza możliwość naruszenia takich przepisów prawa w sposób rażący wszelkie wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji
Skład orzekający
Aneta Majowska
sprawozdawca
Beata Kalaga-Gajewska
członek
Grzegorz Dobrowolski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zbycia' na gruncie art. 36 ust. 4 u.p.z.p. w kontekście umów innych niż typowe umowy sprzedaży, zwłaszcza umowy dożywocia. Kryteria rażącego naruszenia prawa jako podstawy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy dożywocia i jej kwalifikacji jako 'zbycia' dla celów opłaty planistycznej. Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' jest ugruntowana w orzecznictwie, ale wymaga analizy konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia opłaty planistycznej i jej stosowania w nietypowych sytuacjach prawnych, takich jak umowa dożywocia. Pokazuje, jak złożona interpretacja przepisów może wpływać na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
“Umowa dożywocia a opłata planistyczna – kiedy wzrost wartości nieruchomości nie generuje dodatkowych kosztów?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 800/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-10-12 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-06-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska /sprawozdawca/ Beata Kalaga-Gajewska Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II OSK 116/23 - Postanowienie NSA z 2024-06-10 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 156 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 53 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 145 par. 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 741 art. 36 ust. 4 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 marca 2022 r. nr SKO.UL/41.7/69/2022/970/AMak w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie jednorazowej opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne. Uzasadnienie Burmistrz Gminy i Miasta C., w oparciu o art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 741 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."), w związku z Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia 30 października 2020 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia [...] r., poz. [...]) w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta C. dla części terenu górniczego "D." obejmującego obszar C. i D., decyzją Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2021 r. ustalił D. G. jednorazową opłatę w wysokości 53.191,80 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w C., nr ewid. 1 o pow. 0,5081 ha, zapisanej w dacie sprzedaży w księdze wieczystej nr [...], na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na wstępie organ przywołał treść art. 36 ust. 4 u.p.z.p. oraz wskazał, iż Uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia 30 października 2020 r. ustaliła 30% stawkę opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości dla terenów, na których znajduje się wyceniana nieruchomość. Uchwała weszła w życie dnia 10 grudnia 2020 r. Następnie organ podał, iż po otrzymaniu w dniu 22 marca 2021 r. wypisu z aktu notarialnego Rep. [...] z dnia 17 marca 2021 r. którego przedmiotem było zbycie wyżej opisanej nieruchomości, w dniu 8 czerwca 2021 r. wszczęto z urzędu postępowanie w celu ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek zmiany planu miejscowego. Organ ustalił, że zgodnie z uprzednim planem miejscowym zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w C. Nr [...] z dnia 26 września 2002 r. działka położona była częściowo na terenach mieszkaniowo-usługowych (symbol planu M2) oraz częściowo na terenach upraw polowych i ogrodniczych (symbol planu R1), natomiast aktualnie znajduje się na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zabudowy usługowej o symbolu 5MNU. Wzrost wartości oszacowano dla części działki, na którym przeznaczenie mieniło się ze strefy R1 na MNU, a w pozostałej części nie nastąpiła zmiana przeznaczenia powodująca wzrost wartości. Określenie wartości nieruchomości nastąpiło na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] r. Wzrost wartości w/w części nieruchomości określono na kwotę 177.306,00 zł, zatem opłata planistyczna w wysokości 30% została ustalona na 53.191,80 zł. Strona nie zapoznała się z zebranymi materiałem sprawy ani nie wniosła uwag. Decyzją z dnia 25 marca 2022 r. nr SKO.UL/41.7/69/2022/970/AMak, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach działając z oparciu o art. 2 ustawy z dnia 19 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 540) oraz art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 1-4, art. 37 ust. 1, 6 i 7 u.p.z.p., orzekło stwierdzić nieważność decyzji Burmistrza Gminy i Miasta C. Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2021 r. ustalającej D. G. jednorazową opłatę w wysokości 53.191,80 zł z tytułu wzrostu wartości w/w nieruchomości na skutek uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego. Na wstępie uzasadnienia Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Następnie przywołało treść art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1, 3, 5, 6 u.p.z.p. W dalszej kolejności dokonano analizy pojęcia "zbycie" na gruncie przepisu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., powołując w tym zakresie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r. II OPS 3/09 podkreślając, że opłata planistyczna jest związana ze zbyciem nieruchomości o charakterze ekwiwalentnym (odpłatnym), zatem pobieranie opłaty z tytułu wzrostu nieruchomości według art. 36 ust. 4 u.p.z.p. nie obejmuje sytuacji, gdy nieruchomość została darowana osobie bliskiej. W ocenie Kolegium należało rozważyć, czy przysporzenie majątkowe będące wynikiem uchwalenia planu stało się przedmiotem korzyści z tytułu zbycia nieruchomości w drodze umowy dożywocie. Opłata planistyczna jest wymagalna dopiero wówczas, gdy przysporzenie majątkowe związane z uchwalenie lub zmianą planu miejscowego staje się przedmiotem obrotu, a więc wówczas, gdy się materializuje. Jeżeli przysporzenie majątkowe nie staje się przedmiotem korzyści z tytułu zbycia nieruchomości, to opłata planistyczna nie jest wymierzana. Tak rozumiana funkcja opłaty planistycznej odpowiada celom, dla jakich jest ustanawiana, tj. podzielenia się przez właściciela zyskiem jaki osiąga. Umowa dożywocia w takiej sytuacji winna być oceniana w kontekście nałożenia opłaty planistycznej analogicznie z umową darowizny, z przeniesieniem własności, lecz bez przysporzenia majątkowego. W ocenie Kolegium w sprawie nie nastąpiła podstawa do ustalenia opłaty planistycznej, wobec czego wystąpiła kwalifikowana wada prawna z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a w postaci naruszenia art. 36 ust. 4 u.p.z.p. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję Kolegium wywiódł Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. podnosząc zarzut naruszenia: 1. art. 156 § 1 pkt 1 k.pa. polegający na stwierdzeniu nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta C. Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2021 r. w sytuacji, gdy kontrolowana decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości ani też w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt 2-7 k.p.a., przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie uzasadnienia prawnego decyzji, a to w zakresie istnienia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, w szczególności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy tak sformułowanych zarzutach wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W pierwszej kolejności zwrócono uwagę, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie w dniu 28 marca 2022 r., zatem termin wniesienia skargi przez prokuratora określony w art. 53 § 1 i 3 p.p.s.a. został zachowany. W uzasadnieniu podkreślono, w nawiązaniu do przywołanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia Kolegium, tj. art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., że organ wydający decyzję – Burmistrz Gminy i Miasta C. był organem właściwym do jej wydania, zatem nie może być mowy o naruszeniu właściwości. Następnie wskazano, że Kolegium nie określiło w sposób jednoznaczny wady decyzji uzasadniającej stwierdzenie jej nieważności, to jednak prokurator przyjmuje, że chodzi o rażące naruszenie art. 36 ust. 4 u.p.z.p. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazano, że nie jest prawidłowym zapatrywanie, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, skoro zakres pojęcia, którym posługuje się przepis art. 36 ust. 4 u.p.z.p. budzi wątpliwości, które rozstrzygane są przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z wykorzystaniem zabiegów interpretacyjnych i z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Dopiero wysiłek wykładniczy po stronie Kolegium doprowadził do określenia znaczenia normatywnego pojęcia "zbywa", które zdeterminowało następnie decyzję nieważnościową. Zwrócono również uwagę, że Kolegium pomija omówienia "kwalifikowanego", "rażącego" charakteru naruszenia prawa materialnego, a tylko takie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja jako pozbawiona prawidłowego uzasadnienia nie posiada należytego waloru poznawczego dla stron by mogły zgodnie z art. 11 k.p.a. zrozumieć zasadność przesłanek, którymi kierowało się Kolegium przy załatwieniu sprawy, a przez to nie wzbudza zaufania do władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi. Kolegium potrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano dodatkowo, że podstawa prawna art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi oczywistą omyłkę, o której to omyłce Prokurator wydaje się być przekonany formułując uzasadnienie skargi. Omyłka we wskazanym zakresie przy jednoczesnej spójności sentencji z jego uzasadnieniem nie stanowi w ocenie Kolegium naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Kolegium nie podzieliło również zarzutu co do wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Podano, że w zaskarżonej decyzji przywołano rażące naruszenie art. 36 ust. 4 u.p.z.p. oraz podjęto próbę szczegółowego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. W przypadku, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Istotą niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 marca 2022 r. nr SKO.UL/41.7/69/2022/970/AMak, mocą której stwierdzono nieważność decyzji Burmistrza Gminy i Miasta C. Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2021 r. ustalającej D. G. jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości w/w nieruchomości na skutek uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego. Skarga została złożona z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 3 p.p.s.a. przez uprawniony podmiot. Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach kognicji sądów administracyjnych, Sąd uznał, iż została wydana pomimo braku zaistnienia przesłanek nieważności, zatem niezgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji jedynie pod kątem czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych określonych w przywołanym przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Organ orzeka wyłącznie kasacyjnie, nie jest natomiast kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum. Zwrócić należy uwagę, że instytucja stwierdzenia nieważności stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności muszą być interpretowane w sposób ścisły (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 22 września 1999 r. IV SA 1380/97, z dnia 10 listopada 1998 r. IV SA 912/97). W orzecznictwie sądów administracyjnych stwierdza się. że ich zaistnienie powinno być bezsporne i mieć oczywisty charakter. W odniesieniu do stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji, rażącego naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., dominuje pogląd, że dochodzi do niego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 76), a nadto że skutkiem tego naruszenia jest powstanie, w następstwie wydania tej decyzji, sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r., I OSK 363/11). Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2000 r. III SA 1935/99, z dnia 27 października 1998 r. II SA 1202/98, z dnia 12 grudnia 1988 r. III SA 481/88). Nie stanowi natomiast rażącego naruszenia prawa wybranie jednej z rozbieżnych wykładni przepisu o niejednoznacznej treści, nawet jeśli później wykładnia ta uznana zostanie za nieprawidłową (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2022 r., I OSK 1114/21, w: P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el. 2022). Nie jest bowiem rażącym naruszeniem prawa błędna wykładnia danego przepisu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2018 r. I OSK 257/17, z dnia 12 grudnia 2006 r. II OSK 28/06). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenie takiej normy prawa, która nie budzi wątpliwości interpretacyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2020 r., II OSK 1176/20). Konieczność zastosowania złożonego procesu wykładni dla odkodowania hipotetycznego stanu faktycznego i zapisanych konsekwencji prawnych wyklucza możliwość naruszenia takich przepisów prawa w sposób rażący (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2011 r., I OSK 163/11). Uwzględniając poczynione uwagi ogólne, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że treść art. 36 ust. 4 u.p.z.p. w brzmieniu: "Jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości", nie pozwala na przyjęcie, że decyzja Burmistrza Gminy i Miasta C. z dnia 25 sierpnia 2021 r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych. Mianowicie, już uznanie przez Kolegium, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ze względu na błędne przyjęcie przez organ wydający decyzję w przedmiocie naliczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, iż umowa dożywocia może zostać zakwalifikowana do pojęcia "zbycia" na gruncie art. 36 ust. 4 u.p.z.p., wymagało szerokiego wywodu mającego na celu rozstrzygnięcie czy nastąpiło zbycie przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu przywołanej regulacji. Rozważania Kolegium w zakresie wyjaśnienia pojęcia "zbycie" w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym rozpoczęto od analizy istoty i funkcji opłaty planistycznej, zauważając, że ustawodawca akceptuje nieobciążanie wskazaną opłatą właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości w sytuacji, gdy nieruchomość nie stała się przedmiotem obrotu w okresie pięciu lat od uchwalenia lub zmiany planu. Następnie Kolegium odwołało się do art. 35 ust. 4a u.p.z.p., tj. nieodpłatnego przeniesienia przez rolnika własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego na następcę w rozumieniu przepisów wskazanych w tej regulacji, jednocześnie zwracając uwagę, że zbycie nieruchomości na gruncie rozpoznawanej sprawy nie może zostać zakwalifikowane do wskazanej kategorii, jednak przepis art. 36 ust. 4a u.p.z.p. jest pomocny w interpretacji art. 36 ust. 4 u.p.z.p. W prowadzonym uzasadnieniu zwrócono również uwagę na cywilistyczne rozumienie pojęcia "zbycie" (przejście prawa własności na rzecz innego podmiotu) i w tym kontekście zaakcentował, że istota sprawy sprowadza się właśnie do rozważenia czy każde zbycie nieruchomości przy wystąpieniu przesłanki wzrostu wartości nieruchomości skutkować będzie nałożeniem w/w opłaty. Kolegium przywołało również przeprowadzoną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnię, w tym zważył na konieczność poszukiwania tego pojęcia na gruncie prawa publicznego oraz konieczność sięgnięcia do innych poza gramatyczną metod wykładni, co doprowadziło Naczelny Sąd Administracyjny do stwierdzenia, że opłata planistyczna jest związana ze zbyciem nieruchomości o charakterze ekwiwalentnym (odpłatnym), co nie obejmuje sytuacji, gdy nieruchomość została darowana osobie bliskiej (uchwała z dnia 10 grudnia 2009 r. II OPS 3/09). W dalszej kolejności Kolegium przywołało definicję umowy dożywocia, a także zauważył konieczność rozważenia czy przysporzenie majątkowe będące wynikiem uchwalenia planu stało się przedmiotem korzyści z tytułu zbycia nieruchomości w drodze umowy dożywocia. Powyższe, a także przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji charakter umowy dożywocie, doprowadziły Kolegium do stwierdzenia, że jeśli omawiana umowa została zawarta z osobą bliską to ma podobny charakter do umowy darowizny, zatem konieczne stało się zastosowanie również w przypadku umowy dożywocia takiej wykładni art. 36 ust. 4 u.p.z.p. jaka wynika z w/w uchwały o sygn. II OPS 3/09. Przedstawione przez Kolegium stanowisko wymagało zatem pogłębionej analizy orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym zastosowania analogii do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. II OPS 3/09, stosownie do której "pobieranie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. nie obejmuje sytuacji, gdy nieruchomości została darowana osobie bliskiej". Należy zgodzić się z Kolegium w kwestii konieczności dokonania przez organ ustalający opłatę planistyczną zastosowania wykładni pojęcia "zbycie" w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., rozważenia czy przysporzenie majątkowe będące wynikiem uchwalenia planu stało się przedmiotem korzyści z tytułu zbycia nieruchomości w drodze umowy dożywocia, ewentualnie rozważenie zasadności zastosowania również w przypadku umowy dożywocia takiej wykładni art. 36 ust. 4 u.p.z.p. jaka wynika z przekazu interpretacyjnego zawartego w w/w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w przypadku przyjęcia takiego kierunku ustalenie czy umowa dożywocia została zawarta z osobą bliską. Uzyskanie wskazanego wyniku wykładni wymagało zastosowania złożonego zabiegu interpretacyjnego, który został przeprowadzony także przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie sprawy nie jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem. Ewentualne błędy w zastosowanej przez organ wykładni nie pozostają natomiast cechą rażącego naruszenia prawa. Stąd też nie może być mowy, w okolicznościach niniejszej sprawy, że doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawy do stwierdzenia nieważności. Jednocześnie należy mieć na uwadze przyznaną treścią art. 16 § 1 k.p.a. cechę trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r. I OSK 1415/09, wszelkie wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2022 r. II OSK 2381/19). W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, decyzja Burmistrza Gminy i Miasta C. z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych. W okolicznościach sprawy za taki przepis z pewnością nie może zostać uznany art. 36 ust. 4 u.p.z.p., w szczególności w sytuacji, gdy podstawą ustalenia opłaty planistycznej stało się zawarcie umowy dożywocia zatem zachodziła konieczność zastosowania złożonej wykładni pojęcia "zbycie" w odniesieniu do zawartej w realiach sprawy umowy. Należało zatem uznać, iż w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zatem brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta C. z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr [...]. Odnotować także należy, w kontekście zarzutów skargi, iż podstawa prawna - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. została wskazana omyłkowo w zaskarżonej decyzji, co wynika zarówno z treści samej decyzji, a także zostało dostrzeżone przez stronę skarżącą w uzasadnieniu skargi. Powyższe nie miało wpływu na rozstrzygnięcie. Konsekwentnie niezasadny pozostaje w tym zakresie zarzut sformułowany w pkt 2 petitum skargi. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI