II SA/Gl 785/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję o pozwoleniu na nadbudowę kominów, uznając, że brak zgody współwłaściciela nieruchomości na czynności przekraczające zwykły zarząd uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej.
Sprawa dotyczyła pozwolenia na nadbudowę kominów na nieruchomości współwłasnościowej. Jeden ze współwłaścicieli zakwestionował prawo inwestora do dysponowania nieruchomością, wskazując na brak zgody drugiego współwłaściciela, co jest wymagane przy czynnościach przekraczających zwykły zarząd. Organy administracji budowlanej uznały oświadczenie inwestora za wiążące i pozwoliły na kontynuację robót, a następnie na ich legalizację w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, podkreślając, że brak zgody współwłaściciela uniemożliwia legalizację robót budowlanych, nawet jeśli zostały wykonane na podstawie uchylonego pozwolenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące pozwolenia na nadbudowę kominów, uznając je za naruszające prawo. Sprawa wywodziła się z wniosku J. B. o pozwolenie na nadbudowę kominów, do którego dołączył oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością. Współwłaściciel nieruchomości, M. B., zakwestionował prawdziwość tego oświadczenia i odmówił zgody na inwestycję, argumentując, że stanowi ona czynność przekraczającą zwykły zarząd i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli zgodnie z art. 199 Kodeksu cywilnego. Organy administracji architektoniczno-budowlanej, a następnie nadzoru budowlanego, uznały, że nie mają uprawnień do badania prawdziwości oświadczenia inwestora i pozwoliły na kontynuację robót, a następnie na ich legalizację w trybie art. 51 Prawa budowlanego, mimo braku zgody M. B. Sąd administracyjny, w tym orzekający w tej sprawie, już wcześniej uchylał decyzje w tej sprawie, wskazując na konieczność zbadania kwestii współwłasności i zgody wszystkich współwłaścicieli. W ponownym postępowaniu organy umorzyły postępowanie dotyczące pozwolenia na budowę, stwierdzając zakończenie robót, a następnie prowadziły postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Sąd uznał, że legalizacja robót budowlanych jest możliwa tylko wtedy, gdy doprowadzi ona do stanu zgodnego z prawem, co obejmuje również wymóg posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiej zgody, zwłaszcza w sytuacji sporu między współwłaścicielami, uniemożliwia legalizację. Sąd podkreślił, że organy nie ustaliły jednoznacznie, kiedy roboty zostały rozpoczęte i zakończone, a także nie zbadały kwestii samowoli budowlanej w kontekście uchylonego pozwolenia i braku zgody współwłaściciela. W związku z tym, uchylono decyzje nakładające obowiązek przedłożenia dokumentacji i stwierdzające wykonanie tego obowiązku, nakazując organom ponowne, wszechstronne zbadanie sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, pozwolenie na budowę lub legalizacja robót budowlanych na nieruchomości współwłasnościowej, które stanowią czynność przekraczającą zwykły zarząd, wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Brak takiej zgody uniemożliwia wydanie pozwolenia lub legalizację robót.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 199 Kodeksu cywilnego, do czynności przekraczających zwykły zarząd rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W przypadku robót budowlanych, które zazwyczaj takie czynności stanowią, brak zgody choćby jednego współwłaściciela wyklucza możliwość wydania pozwolenia na budowę lub legalizacji wykonanych robót. Organy administracji nie mogą badać jedynie oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością, jeśli zgoda współwłaściciela jest wymagana i nie została udzielona.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać stosownego rozstrzygnięcia przez sąd.
u.p.b. art. 51 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
W przypadku robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, określając termin. Legalizacja jest możliwa tylko, gdy doprowadzi do stanu zgodnego z prawem we wszystkich aspektach, w tym posiadania prawa do dysponowania nieruchomością.
Pomocnicze
u.p.b. art. 51 § 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób określony w art. 50 ust. 1.
u.p.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy robót budowlanych wykonanych samowolnie.
u.p.b. art. 49b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy robót budowlanych wykonanych pomimo sprzeciwu organu.
u.p.b. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Określa przypadki, w których roboty budowlane mogą być legalizowane.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określenie, że zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane w całości lub w części.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.
u.p.b. art. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Organy prowadzące postępowanie są obowiązane do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz okoliczności związanych z realizacją robót budowlanych.
u.p.b. art. 37
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy prac budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zgody współwłaściciela na czynność przekraczającą zwykły zarząd (nadbudowa kominów) uniemożliwia wydanie pozwolenia na budowę lub legalizację robót. Legalizacja robót budowlanych w trybie art. 51 Prawa budowlanego wymaga, aby doprowadziły one do stanu zgodnego z prawem we wszystkich aspektach, w tym posiadania prawa do dysponowania nieruchomością. Organy nadzoru budowlanego mają obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego, w tym dat rozpoczęcia i zakończenia robót, zwłaszcza przy zarzutach samowoli budowlanej.
Odrzucone argumenty
Oświadczenie inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością jest wiążące dla organów administracji, nawet jeśli kwestionowane przez współwłaściciela. Roboty budowlane wykonane na podstawie uchylonego pozwolenia, ale przed jego prawomocnym uchyleniem, mogą być legalizowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego, nawet jeśli naruszają prawo do dysponowania nieruchomością. Postępowanie naprawcze w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego nie wymaga ponownego badania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością.
Godne uwagi sformułowania
Legalizacja wykonanych robót jest w myśl literalnego brzmienia art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane możliwa tylko wówczas gdy wykonanie określonych czynności lub robót doprowadzić może do istnienia obiektu zgodnego z prawem. Niedopuszczalna jest bowiem legalizacja wykonanych robót jeśli okoliczności sprawy powodują, że nadal pozostają one w niezgodzie z konkretnymi wymogami prawa budowlanego. Legalizacja w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane nie służy bowiem sankcjonowaniu robót, na które inwestor nie mógłby, z powodów formalnych, uzyskać pozwolenia na budowę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszcza się możliwość zaliczenia do czynności, do których można zobowiązać inwestora w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, również wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Skład orzekający
Bonifacy Bronkowski
przewodniczący
Ewa Krawczyk
członek
Maria Taniewska-Banacka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymóg zgody wszystkich współwłaścicieli na czynności przekraczające zwykły zarząd w kontekście prawa budowlanego; ograniczenia legalizacji samowoli budowlanej w trybie art. 51 Prawa budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności nieruchomości i budowy na niej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między współwłaścicielami i pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie prawa własności nawet w postępowaniach budowlanych. Pokazuje też, że organy administracji nie mogą ignorować podstawowych zasad prawa cywilnego.
“Brak zgody współwłaściciela blokuje budowę: Sąd wyjaśnia granice legalizacji samowoli budowlanej.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 785/08 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2009-01-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-07-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Bonifacy Bronkowski /przewodniczący/ Ewa Krawczyk Maria Taniewska-Banacka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 942/09 - Wyrok NSA z 2010-05-28 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118 art. 51 ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant referent Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...]r., nr [...]i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...]r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz skarżącego od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Uzasadnienie Pismem wniesionym w dniu [...] r. J. B. złożył wniosek do Prezydenta Miasta S. o wydanie decyzji o pozwoleniu na nadbudowę kominów na działce nr [...] przy ul. [...]. Do wniosku oprócz projektu budowlanego dołączył także m.in. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W trakcie prowadzonego przed organem I instancji postępowania administracyjnego współwłaściciel nieruchomości M. B. zakwestionował prawdziwość złożonego przez brata oświadczenia. W pismach z dnia [...] r. i [...] r. wskazał także, iż jego zdaniem taras, na którym miałby być wybudowany komin, zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w K. przekazany został do jego wyłącznego użytku, a nadto nie może wyrazić zgody na wybudowanie konstrukcji, która oprócz oszpecenia jego mieszkań i tarasu spowodowałby zanieczyszczenie powietrza. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. B. pozwolenia na dokonanie przebudowy kominów budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu organ I instancji poniósł, iż pomimo zastrzeżeń M. B. co do prawdziwości złożonego przez inwestora oświadczenia nie mógł badać posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane gdyż złożone przezeń, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenie jest dla organu wiążące. W wyniku rozpoznania odwołania M. B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ustosunkowując się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów M. B. organ drugoinstancyjny potwierdził, iż organy administracji architektoniczno – budowlanej rozpatrując wniosek o wydanie pozwolenia na budowę nie posiadają uprawnień do badania prawdziwości złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia. Pismem z dnia [...] r. M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, podnosząc w uzasadnieniu, iż rozstrzygnięcie to naruszyło art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 93, poz. 16 z późn. zm., zwanej dalej: k.c.) który to przepis przewiduje wymóg zgody współwłaściciela nieruchomości na czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. Naruszyło także art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. 2003, Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) poprzez przyjęcie od J. B. oświadczenia o posiadanym przez niego prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane pomimo braku zgody współwłaściciela. Wyrokiem z dnia 7 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 758/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną udzielającą pozwolenia na przebudowę kominów, a także orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie inwestor zamierza wykonać roboty budowlane dotyczące nieruchomości, która być może (jest to przedmiot sporu pomiędzy braćmi) stanowi przedmiot współwłasności. Inwestycja taka z reguły stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną i jako taka, z mocy art. 199 k.c., wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. W konsekwencji zakwestionowanie, przez chociażby jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1005 r., sygn. akt II OSK 179/05, ONSAiWSA 2006/3/88). Zdaniem tut. Sądu prowadzące postępowanie administracyjne organy administracji publicznej nie dostrzegły jednak specyfiki sytuacji związanej z współwłasnością i w żadnej mierze nie wzięły pod uwagę wyrażanego przez współwłaściciela sprzeciwu wobec planowanej inwestycji. Nie przywiązały też wagi do faktu, iż wprawdzie do swojego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane J. B. dołączył podpisaną w formie notarialnej zgodę brata to jednak oświadczenie notarialne, o którym mowa, sporządzone zostało w roku [...], dotyczyło inwestycji o innym zakresie niż planowana obecnie (rozbudowy parteru budynku) i innego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, a nadto jako sporządzone [...] lat przed działem spadku odnosiło się do innej sytuacji własnościowej nieruchomości. Sąd wskazał organom, iż ponownie rozpoznając sprawę winny zatem w pierwszej kolejności rozważyć, albowiem w świetle akt sprawy nie jest to oczywiste i stanowi przedmiot kontrowersji pomiędzy braćmi B., czy zamierzona inwestycja zrealizowana ma być istotnie na części nieruchomości stanowiącej współwłasność. W razie pozytywnej odpowiedzi zbadać należy czy wszyscy współwłaściciele, w tym M. B., wyrażają zgodę na przedmiotowe zamierzenie albowiem w braku takiej zgody wydanie pozwolenia na budowę nie jest prawnie dopuszczalne. Jednocześnie Sąd wskazał, że art. 199 k.c., przewiduje nadto, iż w razie braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać stosownego rozstrzygnięcia przez sąd. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył prowadzone przez siebie postępowanie w sprawie pozwolenia na przebudowę kominów budynku mieszkalnego albowiem. jak stwierdził, roboty budowlane zostały już zakończone (jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o zakończeniu robót inwestor złożył w Inspektoracie Nadzoru Budowanego w S. w dniu [...] r.). Od decyzji tej odwołanie wniósł M. B. podnosząc m.in., iż roboty były w rzeczywistości rozpoczęte już w [...] r. a kontynuowane po wydaniu przez Sąd ww. wyroku uchylającego decyzję w przedmiocie pozwolenia na przebudowę. Podobne zarzuty zgłosił także, żądając rozbiórki kominów, w piśmie z dnia [...] r., które postanowieniem Prezydent Miasta S. przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. Natomiast decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie pozwolenia na nadbudowę kominów. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. umorzył prowadzone przez siebie postępowanie administracyjne w sprawie przebudowanych kominów albowiem nie dopatrzył się w tym zakresie samowoli budowlanej. Jednocześnie podkreślił, iż wyrok Sądu odnosił się do inwestycji zamierzonej, która obecnie została już zrealizowana, a tym samym wskazania tegoż wyroku nie mogą być zrealizowane. W wyniku wniesionego przez M. B. odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż Sąd nie wstrzymał wykonania decyzji, a w konsekwencji inwestor uprawniony był do kontynuacji robót aż do czasu uprawomocnienia się orzeczenia. Tym samym nie dopuścił się on samowoli budowlanej a postępowanie naprawcze winno toczyć się w oparciu o art. 51 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), bez badania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakazał J. B. przedłożenie w terminie do [...] r. dokumentacji powykonawczej wraz z oceną techniczną zrealizowanej przebudowy kominów. W uzasadnieniu organ I instancji opisał dotychczasowy tok postępowania. Z uwagi na przedłożenie przez J. B. żądanej dokumentacji decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji stwierdził wykonanie nałożonego obowiązku podając w uzasadnieniu, że inwestor miał prawo kontynuować roboty aż do czasu uprawomocnienia się wyroku uchylającego pozwolenie na budowę. W konsekwencji natomiast uchylenia pozwolenia obowiązkiem organów nadzoru jest skontrolowanie zgodności zrealizowanych robót z przepisami prawa. W wyniku kontroli tej ustalono, że dobudowane kominy wykonane są zgodnie z normą budowlaną [...], a pod względem bezpieczeństwa użytkowania spełniają wymogi warunków technicznych. Organ wskazał nadto, że M. B. nadal uważa, że kominy zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej, nie przyjmując faktu, że w rozbudowanej części budynku wykonywanej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] r. był przewidziany kominek, do którego wykonanie komina do wysokości stropu nad parterem stwierdzono już w czasie wizji w [...]. W wyniku rozpoznania odwołania M. B., podnoszącego, iż roboty, o których mowa w decyzji zostały rozpoczęte w [...] r. a wspomniana przez organ decyzja z [...] r. straciła ważność [...] lat wcześniej, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji opisał okoliczności faktyczne sprawy i podkreślił, iż robót wykonanych przez J. B. nie można uznać za samowolę. Poprawnie zatem organ pierwszoinstancyjny przeprowadził postępowanie w oparciu o art. 51 ustawy Prawo budowlane. Organ wskazał też, iż prawo budowlane (art. 50 ust. 1 pkt. 1) uznaje roboty budowlane wykonane na podstawie ważnego pozwolenia na budowę, które następnie zostało uchylone, za przypadek inny niż określony w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 ust. 1 i nakazuje przeprowadzenie postępowania naprawczego, które w pierwszej kolejności wymaga zbadania możliwości legalizacji wykonanych robót. Rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego w tej sytuacji może naruszać interes strony wynikający z prawa własności, a roszczenia z tego tytułu mogą być dochodzone na gruncie prawa cywilnego. Pismem z dnia [...] r. M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skarżący zarzucił otrzymanej decyzji naruszenie - art. 199 kodeksu cywilnego, - art. 51 Prawa budowlanego w związku z samowolą J. B., który rozpoczął prace budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę. - art. 7 Prawa budowlanego poprzez pogorszenie stanu środowiska oraz wprowadzenie uciążliwości na terenie będącego w zarządzie skarżącego, - art. 37 Prawa budowlanego poprzez twierdzenie, że prowadzone prace budowlane polegające na budowie komina nie były pracami budowlanymi, lecz jedynie uszczelnieniem dachu za pomocą komina i twierdząc nadto, że takowe prace można prowadzić po wygaśnięciu pozwolenia na budowę. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie przytaczając i rozszerzając argumenty podniesione już uprzednio w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja, a także poprzedzające je rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne oraz nakładająca na J. B. obowiązek przedłożenia inwentaryzacji powykonawczej wraz z oceną techniczną decyzja nr [...] naruszają bowiem art. 51 ust. 1 pkt 2 cytowanej powyżej ustawy Prawo budowlane. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż w myśl art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 48 i 49b ustawy w przypadku dokonania robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia lub bez zgłoszenia bądź pomimo wniesienia przez organ sprzeciwu wobec zgłoszonego zamiaru podjęcia prac budowlanych właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Stosownie z kolei do art. 51 ust. 7 ustawy przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 tejże ustawy. Jednakowoż legalizacja wykonanych robót jest w myśl literalnego brzmienia art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane możliwa tylko wówczas gdy wykonanie określonych czynności lub robót doprowadzić może do istnienia obiektu zgodnego z prawem. W konsekwencji organ nadzoru budowlanego winien, rozważając wydanie decyzji przewidzianej w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy, ocenić zgodność wykonanych robót z przepisami prawa budowlanego i w razie stwierdzenia takiej konieczności nakazać w decyzji wykonanie czynności, które doprowadzą obiekt do stanu zgodnego z przepisami – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2003 r., IV SA 1613-1614/02 (cytowany w Prawo budowlane. Orzecznictwo Sądów administracyjnych. Red. A. Gliniecki, Warszawa 2007, s. 334). Jeśli natomiast w ocenie organu nie istnieje nawet hipotetyczna możliwość doprowadzenia dokonanych robót do zgodności z prawem wówczas organ ten winien wydać decyzję zgodną z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy. Niedopuszczalna jest bowiem legalizacja wykonanych robót jeśli okoliczności sprawy powodują, że nadal pozostają one w niezgodzie z konkretnymi wymogami prawa budowlanego. Wskazać w tym miejscu należy, że to czy wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy decyzją można inwestora zobowiązać jedynie do wykonania czynności o charakterze technicznym czy też także do przedłożenia stosownych dokumentów należy do kwestii kontrowersyjnych zarówno w doktrynie jak też w orzecznictwie sądów administracyjnych. Kontrowersyjnym jest także w orzecznictwie naczelnego Sądu Administracyjnego czy organ w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy może wezwać inwestora do przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wychodząc jednak z założenia, iż celem przepisu jest doprowadzenie robót do stanu zgodności z prawem, a nie jest z nim zgodna budowa na terenie, którym inwestor nie dysponuje, skład orzekający w całej rozciągłości popiera tezę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 603/07 (niepubl.), iż obowiązku doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), nie można ograniczać tylko do zgodności z przepisami Prawa budowlanego, a nawet gdyby tak przyjąć, to wymóg wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wynika z przepisów Prawa budowlanego, a nie z innych przepisów. W konsekwencji niedopuszczalną jest legalizacja robót pomimo nie wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane albowiem nie spełniony pozostałby cel przepisu jakim jest dopuszczenie legalizacji jedynie w przypadku pełnej zgodności z obowiązującymi normami. Legalizacja w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane nie służy bowiem sankcjonowaniu robót, na które inwestor nie mógłby, z powodów formalnych, uzyskać pozwolenia na budowę. Wskazane w art. 51 czynności, do których zobowiązać można inwestora w celu doprowadzenia robót do stanu zgodności z prawem podobnie interpretuje Naczelny Sąd Administracyjny także w wyroku z dnia 4 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1160/06, LEX nr 374725 wskazując, iż do formuły tej cyt. "można również zaliczyć wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" (Sąd prowadził wprawdzie swe rozważania na tle art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy jednak brzmienie przepisu tego w części dotyczącej "określonych czynności", do wykonania których inwestor może zostać zobligowany, jest identyczne jak w pkt 2 przywołanego ustępu). Orzekające w sprawie organy w trakcie prowadzonego przez siebie postępowania nie uznały jednak braku wykazania się przez inwestora J. B. prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane za przeszkodę w legalizacji wykonanych robót pomimo, że z akt nie wynika by ustaliły, że kominy wybudowane zostały na terenie nie objętym współwłasnością. Stąd zobowiązano inwestora jedynie do przedłożenia inwentaryzacji powykonawczej wraz z ocena techniczną, a następnie stwierdzono wykonanie obowiązku pomimo, że roboty nadal, wskutek sprzeciwu współwłaściciela, pozostawały w niezgodzie z przepisami uzależniającymi dopuszczalność legalnego w świetle prawa wykonania robót od m.in. dysponowania nieruchomością. Uczyniono tak pomimo, że przywołanym już wyrokiem tut. Sądu uchylona została decyzja zezwalająca inwestorowi na przebudowę właśnie z uwagi na nie wykazanie przez inwestora w trakcie ubiegania się o pozwolenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pomimo że inwestorzy wycofali z sądu powszechnego oparty na art. 199 k.c. wniosek oraz pomimo że wydanie decyzji o stwierdzeniu wykonania obowiązku (art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego) kończy postępowanie organu nadzoru budowlanego w sprawie, a w konsekwencji jej wydanie musi poprzedzać całościowa i wszechstronna ocena zgodności z prawem, we wszystkich jej aspektach, wykonanych robót budowlanych. W konsekwencji powyższych uwag podjęte w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia w sprawie nałożenia na J. B. obowiązku dostarczenia wyliczonej w decyzji nr [...] dokumentacji, a następnie stwierdzenia tegoż obowiązku wykonania (decyzje nr [...] i [...]) musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Dodatkowo zauważyć można, że podejmując kolejne rozstrzygnięcia orzekające w sprawie organy nie ustaliły jednoznacznie wszystkich okoliczności sprawy, do czego na podstawie art. 7 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego były zobligowane (niezależnie od ich wpływu na istotę rozstrzygnięć). Przyjęły bowiem, bez jednoznacznych w tej mierze ustaleń, że inwestorzy nie dopuścili się samowoli budowlanej albowiem roboty budowlane prowadzili wyłącznie w okresie, w którym w obrocie prawnym pozostawało udzielone im decyzją z dnia [...] r. pozwolenie na przebudowę kominów budynku mieszkalnego. Obydwa organy podkreśliły przy tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie wstrzymał wykonania decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę, a w konsekwencji roboty można było kontynuować do czasu prawomocności wyroku. Zważyć jednak należy, iż w trakcie postępowania administracyjnego nie zbadano w sposób jednoznaczny kiedy w istocie roboty zostały rozpoczęte i w jakiej dacie je zakończono pomimo, że skarżący M. B. wielokrotnie w pismach kierowanych do organów zarzucał błędne w tym zakresie ustalenia. W myśl jego twierdzeń roboty budowlane w istocie rozpoczęte były jeszcze przed uzyskaniem przez strony pozwolenia na przebudowę budowę, jak również kontynuowane były także po wydaniu przez tut. Sąd wyroku z dnia 7 marca 2007 r. uchylającego decyzję udzielającą pozwolenia. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że wbrew twierdzeniom orzekających w sprawie organów w wyroku tym, stosownie do treści art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, iż decyzja udzielająca pozwolenia na przebudowę kominów nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności wyroku, a tym samym od daty nieprawomocnego wyroku ewentualne kontynuowanie robót nie było dopuszczalne. Ani organ I ani II instancji pomimo wielokrotnych zarzutów ze strony skarżącego oraz pomimo faktu, iż inwestorzy powiadomili o zakończeniu robót dopiero pismem, które choć nosiło datę nagłówkową [...] r. to jednak wniesione zostało do organu istotnie dopiero po wydaniu przez Sąd wyroku, o którym mowa powyżej, t.j. w dniu [...] r (w dołączonym dzienniku budowy jako data ostatnich robót podany jest z kolei dzień [...] r.) nie wezwały inwestora do stosownych wyjaśnień i nie poczyniły w tym zakresie własnych ustaleń. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ nadzoru budowlanego ustali wszystkie okoliczności sprawy, a oceniając dopuszczalność ewentualnej legalizacji robót uzależni ją od możliwości doprowadzenia ich do zgodności z prawem także w aspekcie konieczności wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a następnie przyjmie adekwatny do poczynionych ustaleń tok postępowania. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania orzeczono na wniosek skarżącego na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI