II SA/Gl 780/16

II SA/Gl 780/16 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2017-03-31
Data wpływu
2016-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Żadne z wyżej wymienionych
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 250 w zw. z art. 260
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 1801
par. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu pełnomocnika skarżącej E. S. – adwokata G. I. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalającego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z dnia 13 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 780/16 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 13 lutego 2017 r. Sygn. akt II SA/GI 780/16
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącej E. S. prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, natomiast Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata G. I.
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 r. Sąd orzekł o oddaleniu skargi. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy przyznał wskazanemu pełnomocnikowi zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w kwocie 295,20 zł.
Następnie, przy piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Równocześnie w treści tego pisma adwokat G. I. wniósł o: "przyznanie kosztów według norm przepisanych nieopłaconej w całości pomocy prawnej udzielonej z urzędu a jedynie dotychczas w ½ części".
Postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej ze względu na brak oświadczenia pełnomocnika, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W ocenie referendarza pełnomocnik nie złożył oświadczenia, w sposób czyniący zadość wymogom wynikającym z powyższego aktu wykonawczego. Zawarte w piśmie pełnomocnika z dnia 11 stycznia 2017 r. cytowane powyżej sformułowanie, w ocenie referendarza nie jest do końca jasne i jednoznaczne, oraz wskazuje, iż to skarżąca miała opłacić połowę przedmiotowych kosztów. W konsekwencji, referendarz uznał, że użyty przez wnioskodawcę zwrot nie odpowiada treścią oświadczeniu wymaganemu z mocy § 3 rzeczonego rozporządzenia. Treść tego unormowania nie pozostawia bowiem wątpliwości, że uwzględnienie wniosku adwokata o przyznanie kosztów pomocy prawnej uwarunkowane jest złożeniem wyraźnego oświadczenia, iż opłata "nie została zapłacona w całości lub w części", a takie wyraźne oświadczenie zawarte ma być właśnie we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Pismem z dnia 22 lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 13 lutego 2017 r., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną interpretację treści złożonego w sprawie wniosku.
Zdaniem pełnomocnika, nie można zgodzić się z referendarzem, by w przedmiotowej sprawie adwokat miał składać oświadczenie, iż koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części, gdyż taka treść nie byłaby zgodna z prawdą, biorąc pod uwagę treść postanowienia referendarza z dnia 30 listopada 2016 r. Postanowieniem tym bowiem przyznano adwokatowi połowę wynagrodzenia, zatem adwokat składając obecnie pełnej treści wymagane oświadczenie naraziłby się na odpowiedzialność karną.
Pełnomocnik wskazał także, że wniosek referendarza, iż to skarżąca miałaby opłacić ½ część wynagrodzenia jest zbyt daleko idący, mając na uwadze doświadczenie życiowe w sprawach, gdzie jest świadczona pomoc prawna z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia.
Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Natomiast podstawę zasądzenia opłaty stanowią stawki określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801).
Jednakże według § 3 wyżej wymienionego rozporządzenia wniosek
o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.
W tym miejscu należy wskazać, że przepis § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl której warunkiem sine qua non ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że nie zostały one pokryte w całości lub części. Brak stosownego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia. Tym samym aktualność zachowały poglądy judykatury i doktryny prezentowane w tym przedmiocie pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sformułowanie § 3 komentowanego rozporządzenia nie pozostawia więc wątpliwości, że oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku adwokata o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu (por. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2012 r., V CZ 133/11, LEX nr 1215161). Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (postanowienie SN z dnia 9 września 2011 r., III SPP 27/11, LEX nr 1106755). Natomiast oświadczenie powyższe jest obligatoryjnym elementem wniosku, a jego niezłożenie stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., Sygn. akt II GZ 273/09 LEX 582846, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r., II SA/Wa 613/08, LEX nr 964295). Na gruncie zaś komentowanego § 3 rozporządzenia nie powinno budzić wątpliwości, że konieczne jest wyraźne oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, a oświadczenie to zawarte ma być zawarte w przedmiotowym we wniosku "o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej". Oświadczenie, o jakim mowa w powołanym przepisie Rozporządzenia z 2015 r., stanowi materialny i konstrukcyjny element wniosku (jego uzasadnienia) o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wystąpienie okoliczności w nim przewidzianych: zapłata w całości lub w części należnych kwot za podjęte przez pełnomocnika czynności, stosownie do złożonego wniosku, powoduje odmowę ich zasądzenia albo zasądzenie ich w części.
W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 11 stycznia 2017 r. zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, jednakże nie złożył jasnego i niebudzącego wątpliwości oświadczenia, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. Tym samym w ocenie Sądu referendarz sądowy słusznie oddalił wyżej wymieniony wniosek. Jednocześnie odnosząc się do zawartych w sprzeciwie zarzutów, że złożenie przez pełnomocnika wymaganego przepisami oświadczenia nie odpowiadałoby prawdzie, z uwagi na wcześniejsze postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2016 r. przyznające pełnomocnikowi wnioskowane koszty. Wskazać jednak należy, że każdy wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dotyczy konkretnej czynności podjętej przez tego pełnomocnika i dlatego do każdego wniosku należy dołączyć stosowne oświadczenie, które również dotyczy opłacenia tej konkretnej czynności. W świetle wskazanych okoliczności należy wskazać, że zdaniem Sądu art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że pomoc prawna pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia lub oświadczenie niepełne lub niezupełne wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia.
W świetle wskazanych okoliczności Sąd uznał zarzuty zawarte w sprzeciwie za niezasadne i działając na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
-----------------------
Sygn. akt II SA/GI 780/16