II SA/Gl 766/22

II SA/Gl 766/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Edyta Kędzierska
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 99, art. 93 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135, art. 200 i art. 205 § 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości H. S.A. w upadłości z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 marca 2022 r. nr SKO.GN/41.8/438/2021/19145 w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 listopada 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ, Kolegium) decyzją z dnia 3 marca 2022 r. nr SKO.GN/41.8/438/2021/19145, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 158 § 1 i 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.), w następstwie wniosku Syndyka Masy Upadłości H. S.A. w upadłości w W. (dalej – Skarżący, Syndyk) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 26 listopada 2021 r. nr [...] stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 6 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 6 maja 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta W. zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów miasta W., obręb W., k.m. [...], jako działka 1 o powierzchni 0, 4881 ha, objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, w wieczystym użytkowaniu H.1 Sp. z o.o. w R.. W wyniku podziału utworzono:
– jedną działkę zabudowaną dwoma budynkami, oznaczoną nr 3 o powierzchni 0,1872 ha,
– jedną działkę pozostającą w dotychczasowym sposobie użytkowania, oznaczoną nr 2 o powierzchni 0,3009 ha.
W decyzji tej zaznaczono, że do każdej z nowopowstałych działek należy zapewnić właściwy dojazd pożarowy do budynków, a dojazd pożarowy do nowoutworzonej działki nr 3 będzie się odbywał po działce nr 4.
Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2021 r. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 6 maja 2009 r. nr [...], które zainicjowane zostało przez C. Sp. z o.o. (wcześniej H.1 Sp. z o.o.). Następnie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 14 czerwca 2021 r.
Pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. A. S.A. w W. (użytkownik wieczysty działki nr 2) wystąpił z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 6 maja 2009 r. ze względu na rażące naruszenie art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm. – dalej u.g.n.). Uzasadniono to tym, że ściana dzieląca budynek na dwie części, gdzie każda z nich posadowiona jest na innej działce, nie spełnia warunków dla uznania jej za ścianę oddzielenia przeciwpożarowego w znaczeniu art. 93 ust. 3b u.g.n. Twierdzenie to poparto załączoną do wniosku "Opinią z zakresu ochrony przeciwpożarowej dotyczącej prawidłowości oddzielenia przeciwpożarowego części budynku należącego do A. S.A. w W. ul. [...] zlokalizowanego na działce nr 2 od przylegającej do niej części tego budynku zlokalizowanej na działce nr 3 należącej do innego podmiotu gospodarczego" sporządzoną przez mgr inż. M. S.. Zasygnalizowano również potrzebę rozważenia, czy nie doszło także do naruszenia art. 93 ust. 3 u.g.n., gdyż żadna z wydzielonych działek nie przylega do najbliższej drogi publicznej, a nie zostały dla nich ustanowione żadne służebności. Spółka A. wyraziła ponadto pogląd, że fakt sprzedaży przez Spółkę H.1 prawa użytkowania wieczystego nieruchomości powstałej wcześniej w wyniku podziału na rzecz Spółki A. i H. S.A. nie stanowi o wystąpieniu nieodwracalnego skutku prawnego, o którym mowa w art. 156 § 2 k.p.a.
Pismem z dnia 11 października 2021 r. Syndyk wniósł o wydanie odmowy wszczęcia postępowania wnioskowanego przez Spółkę A. względnie o odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 6 maja 2009 r.
Kolegium decyzją z dnia 26 listopada 2021 r. stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia 6 maja 2009 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa.
W motywach tej decyzji podniesiono, że w trybie nadzwyczajnym jakim jest stwierdzenie nieważności nie przeprowadza się postępowania dowodowego, w takim znaczeniu, jak w postępowaniu zwyczajnym. Z tego też powodu nie przeprowadzono dowodów wskazanych we wniosku Spółki A. Następnie wyrażono pogląd, że wspomniana decyzja nie narusza art. 93 ust. 3b u.g.n., gdyż dopuszcza on - w przypadku braku ściany oddzielenia przeciwpożarowego budynku - podział nieruchomości zabudowanej budynkiem także wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części. Tym samym Kolegium stwierdziło, że nawet, jeżeli ściana, po której przebiega granica podziału, nie spełnia warunków oddzielenia przeciwpożarowego, to nie stanowi to nieprawidłowości badanego aktu administracyjnego. Zaznaczono, że wystarczającym zatem było, aby granica podziału została przeprowadzona wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzieląc budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części, co zostało zobrazowane na rysunku ściany działowej REI 60 dołączonym do pisma H.1 z dnia 11 lutego 2009 r.
Organ natomiast uznał, że weryfikowana decyzja narusza art. 99 u.g.n. Otóż jak wskazano, dzielona działka nie przylega do drogi publicznej, co implikuje wydanie decyzji warunkowej w sposób określony we wspomnianym art. 99 u.g.n. Zatem skoro wydzielone działki nie miały dostępu drogi publicznej, to decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości winna zawierać warunek, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną ustanowione służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3 u.g.n. Zaznaczono przy tym, że w sprawie nie znajdowało zastosowania wyłącznie opisane w art. 93 ust. 3 in fine u.g.n. dotyczące art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. (podział nie był przeprowadzony dla poprawy zagospodarowania nieruchomości przyległej). W tej sytuacji Kolegium - wobec braku wspomnianego zastrzeżenia w decyzji Prezydenta Miasta - uznało, że doszło do wydania rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa, które stanowi przesłankę nieważnościową opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Jednak organ nie stwierdził nieważności decyzji Prezydenta Miasta, gdyż powołał się na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Mianowicie jak wskazał organ, powstałe z podziału działki zostały objęte cywilnoprawnymi umowami zawartymi w formie aktów notarialnych: 1) z dnia [...] r. (Repertorium [...] nr [...]) sprzedaży wieczystego użytkowania działki nr 2 na rzecz Spółki A., 2) z dnia [...] r. (Repertorium [...] nr [...]) sprzedaży wieczystego użytkowania działki nr 3 na rzecz Spółki H. Ponadto zauważył, iż od daty doręczenia kontrolowanej decyzji - co nastąpiło w dniu 6 maja 2009 r. - upłynęło 10 lat, co również stanowi negatywną przesłankę dla stwierdzenia nieważności decyzji. Dlatego też, jak wyjaśniło Kolegium, na podstawie art. 158 § 1 i 2 k.p.a. orzeczono, że kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2021 r. Syndyk wystąpił z żądaniem ponownego rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia 26 listopada 2021 r. W jego treści wskazano na naruszenie art. 99 i art. 93 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a ponadto art. 75, art. 76, art. 77 i art. 80 k.p.a. Według Strony, powstałe działki o nr 3 i 2 w dacie orzekania o ich podziale, jak również obecnie posiadają dostęp do drogi publicznej oznaczonej, jako działka nr 5 (poprzednio nr 6). Uwagę to odniesiono również do działki sąsiedniej o nr 4, przez którą miał być zapewniony dojazd pożarowy. Jednocześnie zauważono, że czym innym jest droga pożarowa, a czym innym jest droga publiczna i że zasadniczo kategorie te mogą się pokrywać, ale nie muszą. W tej sytuacji Syndyk wyraził stanowisko, że skoro powstałe w wyniku podziału działki miały dostęp do drogi publicznej, to nie istniały podstawy do zamieszczania w sentencji decyzji zastrzeżenia, o którym mowa w art. 99 u.g.n. W konsekwencji Kolegium niezasadnie przyjęło, że kontrolowana decyzja dotkniętą była wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Syndyk zanegował również status strony Spółki A., co uzasadnił podziałem działki przeprowadzonym decyzją, która zyskała przymiot ostateczności i prawomocności, a także obrotem cywilnoprawnym działkami.
Kolegium nie przychylając się do argumentacji Syndyka, decyzją z dnia 3 marca 2022 r. utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia 26 listopada 2021 r. W jego motywach podtrzymano stanowisko zaprezentowane w decyzji pierwszoinstancyjnej.
W skardze z dnia 22 kwietnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Syndyk negując decyzję Kolegium wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu przedstawiono rozważania zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestionujące twierdzenia o braku dostępu działek powstałych z podziału do drogi publicznej, jak również kwestionujące status strony Spółki A.. Rozwinięto dywagacje w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego. Podniesiono w tej materii, że nieprawidłowym jest stanowisko Kolegium co do tego, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie dokonuje się badania stanu faktycznego, w tym dowodów istniejących w dacie wydania decyzji. Takie podejście – w ocenie Syndyka – zaprzeczałoby istocie kontroli sprawowanej przez Kolegium, a także wypaczałoby sens postępowania prowadzonego, np. w oparciu o art. 156 § 1 k.p.a. Dlatego też – zdaniem Strony – obowiązkiem organu było ustalenie, czy działki nowopowstałe posiadały dostęp do drogi publicznej. Jednocześnie wskazano, że organ nie uzasadnił i nie przywołał dowodów, które miałyby przemawiać za słusznością jego twierdzenia, że decyzja narusza art. 99 u.g.n.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy organ zasadnie zidentyfikował wystąpienie kwalifikowanej wady kontrolowanej decyzji w postaci rażącego naruszenia prawa, opisanego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Polegać ma ona na braku zawarcia w sentencji rozstrzygnięcia warunku określonego w art. 99 u.g.n., tj. że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną ustanowione służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3 u.g.n. Jak stwierdził bowiem organ, Prezydent Miasta winien wydać wspomnianą decyzję warunkową, gdyż w jego opinii, działki powstałe w procesie podziału nieruchomości nie dysponują dostępem do drogi publicznej. Kolegium nie stwierdziło jednak nieważności powyższej decyzji, przyjmując wystąpienie przesłanek negatywnych z art. 156 § 2 k.p.a. Nie podzieliło natomiast stanowiska Spółki A. dotyczącego naruszenia art. 93 ust. 3b u.g.n. Organ wyraził w tym zakresie opinię, że przebieg granicy dzielonego budynku nie musi być wyznaczony przez ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, gdyż – jak to jednoznacznie wynika z treści tego przepisu – może to być każda inna ściana sytuowana na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. Kolegium nie przychyliło się ponadto do prezentowanego przez Skarżącego poglądu o braku interesu prawnego w sprawie Spółki A.. Według organu, wynika on z faktu nabycia prawa użytkowania wieczystego jednej z działek powstałych w wyniku podziału działki nr 1.
Z kolei Syndyk, o ile podziela stanowisko Kolegium dotyczące braku naruszenia art. 93 ust. 3b u.g.n., to nie godzi się ze stwierdzeniem, że nowopowstałe działki nie posiadały dostępu do drogi publicznej. Jego zdaniem, przeczy temu analiza mapy, która jednoznacznie wskazuje, że działki o nr 3 i 2 graniczą z działką nr 5 (poprzednio nr 6), która jest drogą publiczną. Stanowisko to Syndyk odniósł również do działki o nr 7, przez którą – zgodnie z kontrolowaną decyzją -ma przebiegać dojazd pożarowy do działki nr 3. W tym kontekście przyjął, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 99 u.g.n., a w konsekwencji nie zasadne jest twierdzenie o wystąpieniu przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Syndyk nie zgodził także z poglądem prezentowanym przez Kolegium, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 156 § 1 k.p.a. nie dokonuje się badania stanu faktycznego, w tym dowodów, istniejących w dacie wydanie decyzji pierwotnej.
Przechodząc do meritum podnieść należy, że w przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z instytucją wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej objętej zasadą trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.). Tego rodzaju decyzjom przypisuje się przymiot domniemania prawidłowości. Ich wzruszenie może nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego lub ustaw szczególnych. Jednym z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania jest instytucja stwierdzenia nieważności decyzji pozwalająca na wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięć ostatecznych na zasadach określonych w art. 156 i nast. k.p.a. Przed podjęciem rozstrzygnięcia wpierw należy ustalić, czy kwestionowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a w przypadku konkluzji pozytywnej, czy nie zachodzi przesłanka negatywna do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 2 k.p.a.).
Wnioskodawca wskazał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako podstawę żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 6 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W doktrynie prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Treść decyzji można określić jako przeciwstawiającą się tym przepisom na podstawie, których została ona wydana. Naruszenia prawa należy uznać za rażące w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. "Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje w odniesieniu nie do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowania w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 3 wydanie, Warszawa 2000, s. 663-664). W orzecznictwie sądowym i w literaturze podkreśla się również wymóg "oczywistej sprzeczności" decyzji z prawem. "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją (zob. wyroki NSA: z dnia 4 grudnia 1986 r. sygn. akt IV SA 716/86, Lex nr 1687610, z dnia 29 czerwca 1987 r. sygn. akt II SA 2145/86, nie publikowany). Ponadto zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 8 kwietnia 1994 r. sygn. akt III ARN 15/94 (OSNAPiUS 1994, nr 3 poz. 36) "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa."
W kontekście tych rozważań zgodzić się należy z Kolegium, że wbrew twierdzeniu Spółki A., decyzja Prezydenta Miasta W. nie narusza art. 93 ust. 3b u.g.n. Stanowi on, że jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części.
Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że wyznaczenie przebiegu granicy działki, która dzieli budynek, możliwe jest zarówno wzdłuż ściany oddzielenia przeciwpożarowego, jak również wzdłuż każdej innej ściany pod tym tylko warunkiem, że jest ona na całej wysokości budynku. Zatem nie uprawnionym jest wywodzenie wydania decyzji podziałowej z rażącym naruszeniem prawa z samego faktu niespełniania wymagań technicznych w zakresie ochrony przeciwpożarowej przez ścianę dzielącą budynek na samodzielne części. Nie mniej jednak wymaga zauważenia i co ma kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy, że ściana dzieląca budynek na części wykonana jest na całej jego wysokości. Potwierdza to "Opinia z zakresu wymagań ochrony przeciwpożarowej do projektu wstępnego podziału nieruchomości położonej w W. na działce nr 1 (...)" sporządzona w dniu 10 lutego 2009 r. przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, która znajduje się w aktach pierwotnego postępowania.
Nie można natomiast przychylić się do stanowiska Kolegium o naruszeniu art. 99 u.g.n., co implikowało przyjęcie wystąpienia przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3 u.g.n., podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Z kolei w myśl wspomnianego art. 93 ust. 3 u.g.n. podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6.
Przyjąć zatem należy, że art. 93 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 99 u.g.n. wprowadza ogólny zakaz dokonywania podziału nieruchomości, jeżeli w jego wyniku miałaby powstać nieruchomość pozbawiona dostępu do drogi publicznej. Jednocześnie należy jednak podkreślić, że w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw do ustalania w treści decyzji podziałowej konkretnego sposobu (przebiegu) służebności mających zapewnić taki dostęp ani nawet wskazania działek, na jakich mają zostać ustanowione. W samej decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości umieszcza się jedynie zastrzeżenie konieczności zapewnienia dostępu do drogi publicznej wydzielonym działkom gruntu, bez wskazywania konkretnych rozwiązań projektowych w tym względzie. Ustawowe zastrzeżenie niedopuszczalności dokonania podziału nieruchomości, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, należy więc odnieść do chwili, w której działki te będą zbywane. Mogą być zatem wydzielone w ramach podziału nieruchomości, bez zapewnienia im prawnie odrębnego dostępu do drogi publicznej na etapie zatwierdzenia podziału, ale ich zbycie na odrębną własność jest możliwe tylko przy jednoczesnym zapewnieniu przez zbywcę prawnego dostępu do drogi publicznej.
Wskazać należy, że ustawodawca w art. 93 ust. 3 u.g.n. mówi o "dostępnie do drogi", co nie jest równoznaczne z tym, że dzielona działka musi przylegać bezpośrednio do drogi publicznej. Istotą tego przepisu jest to, aby poprzez odpowiednią służebność lub inny określony na danym terenie układ komunikacyjny istniała możliwość dojazdu do drogi publicznej.
Organ przyjął, że nowopowstałe działki nie przylegają do drogi publicznej, a tym samym uznał, że w takiej sytuacji obowiązkiem Prezydenta Miasta było wydanie decyzji warunkowej, uwzględniającej treść art. 99 u.g.n. Kolegium jednak nie uargumentowało w żaden sposób swojego stanowiska, w tym nie wskazało jakie dowody miałyby na to wskazywać.
Podnieść w tym miejscu należy, że w toku postępowania wywołanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, organ nie prowadzi postępowania dowodowego mającego na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Bada jedynie, czy przyjęty stan faktyczny rzeczywiście spełniał przesłanki pozwalające na zastosowanie przepisu przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (lub postanowienia) organ - co do zasady - opiera się na materiale dowodowym stanowiącym podstawę wydania inkryminowanej decyzji (postanowienia) oraz na innych dowodach mających związek z tą decyzją, jeżeli mają one znaczenie w sprawie. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym.
Stosownie do tych wytycznych sięgnąć należy przede wszystkim do materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania zwyczajnego. Jego analiza prowadzi do wniosku, że dzielona działka o nr 1, a także powstałe z jej podziału działki o nr 3 i 2 graniczą z działką o nr 6. Świadczy o tym projekt podziału, jak również mapa załączona do protokołu przyjęcia granic nieruchomości z dnia 1 kwietnia 2009 r. Działka oznaczona nr 6, jak wynika ze wspomnianego protokołu, stanowi własność Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Starostę W.) i sięga aż do ul. [...]. Podkreślić również należy, że droga przeciwpożarowa wyprowadzona jest z działki nr 6. Dokumenty dowodzą zatem, że wydzielone działki dysponują dostępem do drogi publicznej poprzez działkę nr 6, która stanowi własność Skarbu Państwa. Konkludując przyjąć należy, że Kolegium w sposób nieuprawniony uznało, że kontrolowana decyzja został wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec powyższego niecelowym jest prowadzenie rozważań w przedmiocie występowania przesłanek negatywnych dla stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.
Końcowo odnieść się należy jeszcze do twierdzenia Syndyka negującego interes prawny Spółki A.. Wskazać w tym względzie przyjdzie, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Występują sytuacje, w których stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak legitymuje się interesem prawnym, którego dotyczy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 535/14, Lex nr 1769312). Nie budzi wątpliwości, że nabywca działki, który uzyskuje do niej prawa własności (użytkowania wieczystego) zyskuje interes prawny w sprawach dotyczących należącej do niego działki. Zatem osoby, które nabyły własność nieruchomości powstałej w wyniku kwestionowanej decyzji podziałowej, mają interes prawny do uznania za strony postępowania administracyjnego, w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 228/10, Lex nr 754348; wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 535/14, Lex nr 1769312). Dlatego też prawidłowo Kolegium uznało, że Spółka A. - jako użytkownik wieczysty działki nr 2 -posiada status strony i dysponuje prawem do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ orzekający w niniejszej sprawie oprócz błędnej wykładni prawa materialnego naruszyły również przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.).
Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 680 zł, obejmujące wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.).