II SA/Gl 762/25

II SA/Gl 762/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Beata Kalaga-Gajewska
Renata Siudyka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. art. 9g
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 9 kwietnia 2025 r. nr SKO.4117.13.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (SKO) decyzją z dnia 9 kwietnia 2025 r. nr SK0.4117.13.2024, po rozpatrzeniu odwołania R. Sp. z o.o. w W. (spółka, skarżąca) reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. (organ I instancji) z dnia 4 grudnia 2023 r. nr [...] w sprawie nałożenia na R. Sp. z o.o. ul. [...], [...] W., Oddział w C. ul. [...] , [...] C. kary pieniężnej w wysokości 3.616,00 zł za nieosiągnięcie w 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych orzekło uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i orzekło o nałożeniu na R. Sp. z o.o. ul. [...], [...] W., kary pieniężnej w wysokości 3.616,00 zł za nieosiągnięcie w 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r. organ I instancji nałożył na R. Sp. z o.o. ul. [...], [...] W., Oddział w C. ul. [...] , [...] C. karę pieniężną w wysokości 3.616,00 zł za nieosiągnięcie w 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika. W pierwszej kolejności wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, kolejno na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania przez organ I instancji względnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W przypadku nieuwzględnienia powyższego przez organ I instancji wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji z wyraźnym wskazaniem wytycznych w zakresie wykładni przepisów prawa. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania: art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 29 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną, art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 10 i 11 ustawy prawo przedsiębiorców poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego; wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8,k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców; wydanie decyzji z naruszeniem reguł postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców; wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 189d pkt 1, 2 i 5 k.p.a. w związku z art. 189f ust. 1 k.p.a.; wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 9g ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach; wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 9x ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach; wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 189f § 2 k.p.a. W uzasadnieniu odwołania spółka podniosła, iż decyzja została nieprawidłowo skierowana do podmiotu niebędącego stroną toczącego się postępowania, albowiem oddział spółki nie posiada zdolności prawnej ani zdolności do czynności prawnych, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Następnie szeroko opisała sposób postępowania spółki z odbieranymi odpadami na podstawie umów z właścicielami nieruchomości. Zaakcentowała, iż odpady te charakteryzują się niską przydatnością do recyklingu, w przeciwieństwie do odpadów napływających do Polski z innych krajów UE. Nadmieniła, iż w Polsce istnieje problem z utworzeniem nowych instalacji do recyklingu, odzysku i ponownego wykorzystania. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1649/17 wywiodła, iż podmiot odbierający odpady komunalne nie zawsze ponosi pełną odpowiedzialność za osiągnięcie wymaganych poziomów odzysku odpadów, a więc niewłaściwe jest nałożenie na niego kary w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym. Spółka osiągnęła za rok 2022 poziom recyklingu w wysokości 20,73% przy wymaganym poziomie 25%, a więc różnica jest minimalna. Ponadto spółka podjęła wszelkie możliwe czynności, które wpływają na osiągnięcie ustawowego poziomu recyklingu. Natomiast nieuzyskanie wymaganego poziomu recyklingu nie miało bezpośredniego, a nawet jakiekolwiek wpływu na życie, zdrowie ludzi i na środowisko, bowiem sam proces odbioru odpadów i zagospodarowania odpadów przebiegał bez zastrzeżeń. Spółka zarzuciła organowi I instancji niestosowanie się do zasad ustawy prawo przedsiębiorców, gdzie nakazane jest organom władzy publicznej przyjmowanie założenia, iż przedsiębiorca działa zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów. Wskazała, iż samo rzekome naruszenie prawa przez spółkę nie wywołuje żadnych następstw, które byłyby określone w prawie i miałyby negatywny wpływ na społeczne bezpieczeństwo. Zdaniem spółki zastosowanie w sprawie winien znaleźć art. 189f k.p.a., albowiem naruszenie prawa spowodowane przez odwołującą się jest znikome, a samo wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary powoduje, iż prewencyjny charakter kary został osiągnięty. Ponadto podniosła, że nieosiągnięcie ustawowego poziomu recyklingu nie było przez spółkę zawinione, co jego zdaniem wyklucza możliwość nałożenia kary, bowiem przesłanką nałożenia kary jest zawinione naruszenie prawa. Do odwołania załączyła szereg kserokopii decyzji SKO w K., B. i K. oraz decyzji organów I instancji o odstąpieniu od nałożenia na spółkę kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia, odzysku odpadów komunalnych. Konkluzja odwołania sprowadza się do stanowiska, iż spółka nie popełniła zawinionego naruszenia prawa, a jeżeli już to waga tego naruszenia była znikoma, ponieważ naruszenie nie spowodowało szkody.
SKO, po rozpatrzeniu odwołania spółki uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i orzekło merytorycznie z poprawnym określeniem adresata decyzji. Uznało, iż podanie przez organ I instancji prawidłowej nazwy spółki, jej adresu, a następnie dodanie nazwy oddziału spółki z adresem, nie może stanowić o wadzie decyzji, pozwalającej na stwierdzenie jej nieważności. W ocenie SKO mamy do czynienia z nieistotną wadą formalną, która nie wpłynęła na prawa lub obowiązki strony. Przytoczyło przepisy prawa regulujące działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości akcentując, że na przedsiębiorcy odbierającym odpady komunalne ciąży szereg wymagań i obowiązków określonych w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 399 – dalej "u.c.p.g."). Podkreśliło, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której stanowi art. 9x ust. 2 u.c,p.g. Dalej SKO wskazało na zasady obliczania kary pieniężnej dla przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. Stwierdziło, iż spółka złożyła sprawozdanie w zakresie ilości odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w 2022 r. z terenu Gminy P.. SKO uznało, iż zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. obligująca organ do nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2022 r. poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz stanowiska pełnomocnika strony, która nie kwestionuje niedotrzymania nakazanego przez art. 3b ust. 1 u.c.p.g. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 25 % w roku 2022 (pełnomocnik zaprzecza tylko zawinionemu niedotrzymaniu poziomu recyklingu), SKO dokonało sprawdzenia wyliczenia kary pieniężnej, obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Spółka nie osiągnęła wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniósł 20,73 % podczas, gdy za rok 2022 gminy (i przedsiębiorcy odbierający odpady komunalne) są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 25% wagowo. Brakujący poziom recyklingu wynosi 25% -2 0,73% = 4,27 % . Przedstawiło dalej sposób wyliczenia kary pieniężnej i stwierdziło, iż wysokość kary została ustalona prawidłowo. SKO podkreśliło, że organ l instancji przeanalizował możliwość odstąpienia od nałożenia kary w świetle art. 189f k.p.a., ale wobec niespełnienia przesłanek wskazanych przepisem, nie mógł ich zastosować. Zauważyło, że szkodliwość naruszenia spowodowanego działaniem przedsiębiorcy oraz szeroko rozumiany interes społeczny stoi na przeszkodzie uznaniu, iż jest to znikoma waga naruszenia.
Odpowiadając na zarzut odwołania, iż spółka, nie kwestionując wysokości osiągniętego poziomu recyklingu, nie miała wpływu na osiągnięty wynik, SKO wyjaśniło, iż przepisy u.c.p.g. nie przewidują badania stopnia zawinienia przedsiębiorcy ani oceny stosowanych przez niego rozwiązań technicznych i organizacyjnych. Podmiot, który prowadzi działalność w sposób dobrowolny, nieprzymuszony przez nikogo, jest zobowiązany tak tę działalność zorganizować, zastosować takie procedury i rozwiązania organizacyjne, aby wywiązać się z obowiązku nałożonego ustawą. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której stanowi art. 9x ust. 2 u.c.p.g., a kara ma charakter obligatoryjny. Zauważyło ponadto, że pogląd wyrażony w przywołanym przez pełnomocnika wyroku WSA w Krakowie jest odosobniony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję SKO pełnomocnik skarżącej zaskarżył ją w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 10 i art. 11 ustawy prawo przedsiębiorców, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego; wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców - poprzez pominięcie słusznego interesu skarżącej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie; wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców - poprzez pominięcie słusznego interesu skarżącej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie; wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców, co miało istotny wpływ na wynik sprawy - polegającym na dowolnym i niepełnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przejawiającej się w braku precyzyjnego omówienia i wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, w szczególności brak konsekwencji organu I i II instancji; wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 9g ust. 3 u.c.p.g. w związku z art. 14 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r., poprzez uznanie, że skarżąca nie dopełniła nałożonych na nią obowiązków z własnej winy; wydanie zaskarżonej decyzji z naruszenie, przepisów prawa materialnego, tj. art. 9x ust. 3 u.c.p.g. w związku z art. 14 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r., poprzez uznanie, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wskazanego w art. 9g u.c.p.g. i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów, podczas gdy skarżąca nie miała wpływu na ich osiągnięcie, zatem nałożenie kary administracyjnej było bezpodstawne; wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 189d pkt 1, 2 i 5 k.p.a. w związku z art. 189f § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, jeśli uznać, że faktycznie należało nałożyć administracyjną karę pieniężną na skarżącą; wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 9x ust. 3 u.c.p.g., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wskazanego w art. 9g u.c.p.g. i uznaniu za słuszne nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia, podczas gdy skarżąca nie miała wpływu na ich osiągnięcie, zatem nałożenie kary administracyjnej było bezpodstawne. Wniosła o przeprowadzenie i dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu gospodarki odpadami, na potwierdzenie, jakie są przeciętne poziomu recyklingu uzyskiwane z poszczególnych frakcji odpadów komunalnych odbieranych od właścicieli nieruchomości, a w konsekwencji, mając na uwadze dane ze sprawozdania złożonego przez skarżącą czy skarżąca miała możliwość osiągnięcia tych poziomów w roku 2022 oraz z dokumentów wymienionych w skardze. Wniosła o uchylenie w całości decyzji SKO i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji ewentualnie uchylenie w całości decyzji SKO i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu zakwestionowała zasadność, jak i wysokość naliczonej przez organ I instancji administracyjnej kary pieniężnej. Nie zgodziła się także z obliczeniami dokonanymi przez organ I i II Instancji. Podkreśliła, że jest jednym z wielu podmiotów, który odbiera odpady z terenu nieruchomości niezamieszkałych na terenie gminy P., a toku postępowania nie przeprowadzono analizy, za jaki procent strumienia odpadów wytwarzanych na terenie gminy, jest odpowiedzialna skarżąca, jeśli chodzi o odbiór odpadów od właścicieli nieruchomości. Zauważyła, że skarżąca nie ma wpływu na to jakie frakcje odpadów odbiera od właścicieli nieruchomości na podstawie zawartych umów, a także jaka część odebranych odpadów może zostać poddana procesom prowadzącym do ich recyklingu. Podkreśliła dalej, że odbiorowi podlegają faktycznie te odpady, których przydatność do recyklingu jest niska. Wskazała dalej na niski poziom recyklingu uzyskiwany w instalacjach komunalnych. Skarżąca podniosła również zarzut, że organ dowolnie przyjął, jakoby nie podejmowała działań zmierzających do osiągnięcia ustawowych poziomów odzysku podczas, gdy strona nie ma żadnego wpływu na to, czy jej kontrahenci skorzystają z przedstawionych przez nią rozwiązań ani, czy wywiązują się należycie z obowiązków nakładanych przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego i prawa miejscowego, a także zarzuciła brak oceny przez organy obu instancji, czy ma jakiekolwiek narzędzia do efektywnego realizowania nałożonych na nią obowiązków przez art. 9g u.c.p.g.
Skarżąca zauważyła, że w 2022 r. odebrała przede wszystkim odpady zmieszane o niskim poziomie recyklingu i nie miała możliwości uzyskania wymaganych przepisami prawa poziomów recyklingu, skoro właściciele nieruchomości przekazywali jej przede wszystkim odpady zmieszane. Natomiast gmina posiada mechanizmy umożliwiające wyciągnięcie konsekwencji w stosunku do właściciela nieruchomości, który narusza przepisy u.c.p.g. i regulaminu utrzymania czystości i porządku. Ma także możliwość edukowania mieszkańców gminy. Wskazała na problemy systemowe związane z segregacją i recyklingiem odpadów na terenie kraju. Szeroko przywołała stanowisko doktryny i orzecznictwo związane z nakładaniem kar pieniężnych.
Ponowiła argumenty zawarte w odwołaniu, akcentując brak winy skarżącej w niedotrzymaniu ustawowych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z powołaniem się na artykuły naukowe, z których wynika, iż niemożliwy jest do uzyskania założony przez ustawodawcę poziom recyklingu. Przyczyną jest znaczne zanieczyszczenie odpadów, a także w przypadku tworzyw sztucznych - wykorzystywanie w produktach takich rodzajów tworzyw, które nie nadają się do ponownego wykorzystania.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja SKO wydana w przedmiocie nałożenia na spółkę pieniężnej kary administracyjnej określonej w art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie Dz. U. z 2024 r. 399 – dalej "u.c.p.g.") w związku z nieosiągnięciem w 2022 r. - w odniesieniu do masy odebranych przez nią odpadów komunalnych - poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Skarżąca kwestionuje zaistnienie podstaw do wymierzenia jej kary pieniężnej, w związku z nieosiągnięciem w 2022 r. - w odniesieniu do masy odebranych przez nią odpadów komunalnych - poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wskazując na braki w analizie przesłanek odpowiedzialności administracyjnej, w tym w szczególności okoliczności, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów wynikał z przyczyn od spółki niezależnych. Zdaniem spółki podjęto wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania w 2022 r. wymagań wynikających z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. Nie ma natomiast wpływu na to, jakie frakcje odpadów są jej przekazywane przez właścicieli nieruchomości.
Podkreślenia zatem wymaga, że zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 tej ustawy.
Natomiast według art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g – podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
W sprawie niniejszej nie jest sporne, że spółka nie osiągnęła wymaganego ustawą poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2022, stąd nałożenie na nią kary było uzasadnione. Kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przewidziana w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. należy przy tym do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Jak wcześniej wskazano przesłanką jej wymierzenia jest zatem obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z obowiązku wynikającego z art. 9g u.c.p.g. Potwierdza to treść art. 9zc ust. 1 u.c.p.g. , który przy nakładaniu kar pieniężnych nakazuje uwzględniać stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu - z tym jednak, że nie ma on zastosowania do kar wymierzanych na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g.
Zakładając racjonalność ustawodawcy pominięcie w tym artykule kary wymierzanej na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g. uznać należy za celowe działanie, potwierdzające, że nieosiągnięcie przez przedsiębiorcę poziomu recyklingu w danym roku kalendarzowym prowadzi do konsekwencji w postaci nałożenia na ten podmiot kary pieniężnej bez możliwości jej miarkowania ze względu na takie okoliczności, jak stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu.
Sąd zwraca uwagę, że przesłanką wymierzenia wcześniej wskazanej kary pieniężnej jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna. Inaczej mówiąc, kara jest wymierzana za fakt nieosiągnięcia wymaganego poziomu odzysku. Nie mają tu żadnego znaczenia inne okoliczności, takie jak wina ukaranego, istniejące lokalnie uwarunkowania (jak w rozpatrywanej sprawie istnienie innego podmiotu "skupującego" niektóre frakcje odpadów), czy też realizacja przez gminę obowiązków informacyjnych. W związku z powyższym wszystkie zarzuty skargi odnoszące się do braku wpływu skarżącej na ilość zbieranych odpadów nie zasługują na uwzględnienie. Warto tu zwrócić uwagę dodatkowo, iż kara pieniężna nie jest wymierzana za brak osiągnięcia określonej masy odpadów, ale za wielkość ustaloną procentowo w stosunku do zebranych odpadów ogółem. Niezależnie od tego należy wskazać, że skarżąca jest podmiotem profesjonalnym. Nie jest zobowiązana do świadczenia usług na rzecz właścicieli nieruchomości. Sama więc ocenia, czy jest w stanie wywiązać się z obowiązków ustawowych. Zna również następstwa braku realizacji powyższych obowiązków.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić przyjdzie, że nie są one zasadne. W szczególności nie są zasadne te zarzuty i okoliczności, które w ocenie skarżącej miałyby uwolnić ją od odpowiedzialności na zasadach określonych w 189f § 1 k.p.a.. Cytowany przepis ma zastosowanie do kar nakładanych na podstawie u.c.p.g, zgodnie bowiem z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21, do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f k.p.a. Pamiętać jednak należy, że instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, publ. LEX/el. 2020). Stwierdzenie naruszenia prawa musi być więc bezsporne i stanowi punkt wyjścia do oceny, czy istnieje w ogóle podstawa (potrzeba) do odstępowania od nałożenia kary. Dopiero w następnej kolejności, można rozważać wagę naruszenia prawa i jego skutki.
Spółka podnosi również kwestię braku zastosowania w sprawie rozwiązań przewidzianych w art. 189d i art. 189f k.p.a. W jej ocenie waga stwierdzonego naruszenia ma charakter znikomy.
Na początku należy podkreślić, że organy administracji w sprawie wyjątkowo dokładnie omówiły powyższą problematykę i wskazały, dlaczego nie odstąpiły od wymierzenia kary. Sąd zgadza się z argumentacja przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Organ administracji nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia takich okoliczności, jak wskazany w skardze brak zawinienia zobowiązanego i nie prowadzi ustaleń w zakresie tego, czy do naruszenia obowiązków doszło z przyczyn niezależnych od podmiotu zobowiązanego, w szczególności, czy jego kontrahenci wywiązywali się z obowiązków nakładanych przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego i prawa miejscowego.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, przesłanką wymierzenia kary jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt III OSK 2849/21). Skarżąca nie została obciążona konsekwencjami działań lub zaniechań innych podmiotów, gdyż kara jest konsekwencją niewykonania jej własnego obowiązku.
Bezpodstawne były również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy – w ocenie skarżącej - w okolicznościach niniejszej sprawy przepis ten powinien mieć zastosowanie.
W kwestii odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej w niniejszej sprawie, zasadnie organy obydwu instancji podniosły, że nieosiągnięcie wymaganego poziomu odzysku przez skarżącą nie jest zdarzeniem wyjątkowym i jednorazowym, a szkodliwość naruszenia spowodowanego działaniem przedsiębiorcy oraz szeroko rozumiany interes społeczny stoi na przeszkodzie uznaniu, iż jest to znikoma waga naruszenia.
W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 10 oraz art. 11 ustawy prawo przedsiębiorców, nie powstały bowiem wątpliwości, o których mowa w tych przepisach - obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym wymaganego poziomu recyklingu został wprost przewidziany w art. 9g ust. 1 u.c.p.g.
Ponadto w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów k.p.a. - decyzje organów obydwu instancji zostały bowiem wydane w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w szczególności spełniającego warunki określone w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a także w art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a. Rozstrzygnięcia organów obydwu instancji, zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie składu orzekającego ustalenie wysokości kary nastąpiło prawidłowo. Dlatego wszystkie zarzuty w tym zakresie należy uznać za nieuzasadnione.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego, została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane wyżej wyroki sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.