II SA/GL 980/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę na uchwałę Rady Gminy Mstów dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z powodu braku wykazania przez skarżących naruszenia ich interesu prawnego.
Skarżący zakwestionowali uchwałę Rady Gminy Mstów w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego. Rada Gminy wniosła o odrzucenie skargi, argumentując, że skarżący nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego, który jest warunkiem legitymacji skargowej. Sąd przychylił się do tego stanowiska, odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., ponieważ skarżący nie udowodnili, że zaskarżona uchwała negatywnie wpłynęła na ich sytuację prawną, a jedynie wykazali interes faktyczny.
Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez O. W., M. J., A. G. i K. B. na uchwałę Rady Gminy Mstów z dnia 10 lutego 2023 r. nr XLIX/400/2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym brak spójności planu z częścią graficzną i studium, a także brak określenia wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznej. Rada Gminy Mstów wniosła o odrzucenie skargi, podnosząc, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do jej wniesienia, gdyż nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę, uznał, że kluczowym warunkiem dopuszczalności skargi na uchwałę organu gminy jest wykazanie przez skarżącego naruszenia jego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia. Sąd podkreślił, że skarga na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis i wymaga konkretnego związku między zaskarżoną uchwałą a sytuacją prawną skarżącego. W niniejszej sprawie żaden ze skarżących nie był właścicielem nieruchomości objętej zaskarżoną uchwałą, a podnoszone przez nich argumenty świadczyły jedynie o istnieniu interesu faktycznego, a nie prawnego. W związku z tym, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę, uznając, że brak naruszenia interesu prawnego uniemożliwia merytoryczną ocenę zaskarżonej uchwały.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do zaskarżenia uchwały, ponieważ nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że legitymacja skargowa na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. wymaga wykazania naruszenia konkretnego, indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia. Argumenty skarżących świadczyły jedynie o interesie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie byli oni właścicielami spornej nieruchomości i uchwała nie wpływała bezpośrednio na ich sytuację prawną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 14 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 29 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego, co jest warunkiem dopuszczalności skargi na uchwałę rady gminy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie planowania przestrzennego (np. brak spójności planu z częścią graficzną, brak określenia wymagań przestrzeni publicznej).
Godne uwagi sformułowania
skarga nie ma charakteru actio popularis naruszenie interesu prawnego musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny interes faktyczny a nie prawny władztwo planistyczne
Skład orzekający
Wojciech Gapiński
przewodniczący
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Krzysztof Nowak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca legitymacji procesowej w sprawach dotyczących planowania przestrzennego i konieczności wykazania interesu prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku własności nieruchomości objętej planem. Interpretacja interesu prawnego może być szersza w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczową kwestię legitymacji procesowej w sprawach administracyjnych, co jest istotne dla praktyków. Brak interesu prawnego jako podstawa odrzucenia skargi jest częstym problemem.
“Czy możesz zaskarżyć plan zagospodarowania, jeśli nie jesteś właścicielem działki? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 980/23 - Postanowienie WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-10-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/ Krzysztof Nowak Wojciech Gapiński /przewodniczący/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Zagospodarowanie przestrzenne Sygn. powiązane II OSK 330/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-26 Skarżony organ Inne Treść wyniku Odrzucono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 58 par. 1 pkt 5a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi O. W., M. J., A. G., K. B. (B.) na uchwałę Rady Gminy Mstów z dnia 10 lutego 2023 r. nr XLIX/400/2023 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odrzucić skargę. Uzasadnienie Rada Gminy Mstów w dniu 10.02.2023 r. podjęła uchwałę nr XLIX/400/2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru zlokalizowanego przy ul. Wyzwolenia w miejscowości Wancerzów w Gminie Mstów, która jako akt prawa miejscowego została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z dnia 16 lutego 2023 r. pod poz. 1556. Skarżący: O. W. , M. J., A. E. G. i K. B. B., reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucili powyższej uchwale naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 14 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 977, dalej: w skrócie "u.p.z.p."), poprzez naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, w tym brak jej spójności pomiędzy treścią a częścią graficzną i Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Mstów, przyjętego uchwałą nr XXIII/175/2012 Rady Gminy Mstów z dnia 29 czerwca 2012 r., jak również art. 15 ust. 2 pkt 5 u.p.z.p., poprzez brak określenia wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznej. Domagali się stwierdzenia w całości nieważności uchwały i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Mstów, reprezentowana przez Wójta Gminy Mstów, wniosła o odrzucenie skargi, a na wypadek nie uwzględnienia tego wniosku o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. Wyjaśniła, że skarżący skierowali skargę z dnia 28.04.2023 r. do Wójta Gminy Mstów. Została ona zgodnie z właściwością przekazana do Rady Gminy Mstów, bowiem oznaczenie Wójta jako organu wydającego akt, uznano za oczywistą omyłkę. Zarazem celem uniknięcia jakiejkolwiek wątpliwości, co do sposobu liczenia terminu na przekazanie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, o czym stanowi art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), jako termin początkowy dla biegu terminu przyjęto datę wpływu skargi do Wójta, tj. 15.05.2023 r. Uchwałą Nr LIII/422/2023 z dnia 26 maja 2023 r. Rada Gminy Mstów postanowiła przekazać skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z odpowiedzią na skargę. Zdaniem Rady Gminy Mstów, stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 40 z późn. zm., dalej w skrócie: "u.s.g."), przez interes prawny (w przeciwieństwie do interesu faktycznego) należy rozumieć przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień określonego podmiotu, kształtujący jego pozycję prawną. Takie rozumienie legitymacji każdego skarżącego znajduje odzwierciedlenie także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 Nr 8, poz. 4) stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis (skargi powszechnej, obywatelskiej). Podstawą zaskarżenia jest bowiem równoczesne naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. Posiadanie interesu prawnego w zakwestionowaniu uchwały rady gminy oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą. Istotnym warunkiem umożliwiającym zaskarżenie uchwały jako aktu prawa miejscowego jest nie tylko jej obiektywna niezgodność z prawem materialnym, kształtującym sytuację prawną podmiotu, ale także konieczność wykazania, że uchwała w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza interes prawny, przez co należy rozumieć ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu (np. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1016/09; z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 591/09; z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II OSK 2687/19). W sprawach związanych z uchwaleniem planu miejscowego niewątpliwie nośnikiem interesu prawnego danego podmiotu jest prawo własności, a okoliczność, że plan miejscowy dotyczy prawa do zabudowy, poprzez jego ograniczenie (wyznaczenie jego granic), zmianę przeznaczenia gruntów itp., powoduje z reguły naruszenie interesu prawnego, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Przy czym, tego rodzaju "naruszenie" nie jest równoznaczne z naruszeniem prawa, które musiałoby skutkować wyeliminowaniem planu miejscowego. Dlatego, skoro elementem legitymacji skargowej do zaskarżenia planu miejscowego jest interes prawny, to w sytuacji powoływania się przez skarżących na okoliczność faktyczną, tj. sąsiedztwa z działką nr [...], która nie stanowi ich własności (por. strona 4 skargi), nie można uznać tego sąsiedztwa za wykazanie przysługującego im, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., interesu prawnego, jako warunku do skutecznego wniesienia skargi (por. wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 189/20). Naruszenie interesu prawnego następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas już istniejący. Skarżący sami przyznają, iż zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może umożliwić powstanie obiektu handlowego, jednak w odległości kilkudziesięciu metrów (od granicy obszaru objętego zmianą planu). Podniesiona zatem w skardze argumentacja ma charakter niezwykle ogólny i prezentuje stanowisko skarżących wobec zmiany planu bez odniesienia się do przepisów obowiązującego prawa. Z tego powodu zaskarżona uchwala nie narusza prawa. Uchwalenie jej poprzedzało podjęcie uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast jej treść zgodna jest z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Mstów. Realizując obowiązek wynikający z art. 29 ust. 2 u.p.z.p. Wójt Gminy Mstów przedstawił uchwałę Wojewodzie Śląskiemu wraz z załącznikami oraz dokumentacją prac planistycznych w celu oceny zgodności z przepisami prawnymi. Pomimo skierowania przez skarżących pisma do Wojewody Śląskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności uchwały, w znacznej mierze powielającym argumentację zawartą w skardze, nie doszło do stwierdzenia jej nieważności. Uchwalony dla działki nr [...] plan zagospodarowania przestrzennego jest też w całości zgodny z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania Gminy Mstów. Odnosząc się do zarzucanego w skardze braku zgodności pomiędzy tekstem planu uchwały a jego rysunkiem, w zakresie § 6 ust. 4 uchwały, który stanowi: "Warunkiem lokalizacji zabudowy usługowej w granicach działki budowlanej, na terenach przylegających do terenów przeznaczonych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych budynkami mieszkalnymi - jest realizacja wzdłuż granic działki budowlanej wielopiętrowego pasa zieleni izolacyjnej, o szerokości min. 2m." (cytat), zaznaczono, iż w § 3 ust. 1 uchwały określono konstrukcję planu miejscowego: "Ustalenie przeznaczenia oraz sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje na podstawie ustaleń: 1) ogólnych, określonych w rozdziałach od 2 do 8 uchwały; 2) szczegółowych określonych w rozdziale 9 uchwały; 3) zawartych graficznie na rysunkach planu." (cytat). Zatem nie sposób podzielić tego zarzutu, ponieważ w granicach obszaru objętego planem obowiązują zarówno ustalenia ogólne, jak i szczegółowe. Mając na uwadze treść § 3 ust. 1 uchwały ustalenie zawarte w jej § 6 ust. 4 jest zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 lit. B uchwały i ustaleniem ogólnym zapisanym w rozdziale 3, tj. zasadą dotyczącą ogólnych warunków zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu. Powyższy zapis wprowadzono w celu ochrony potencjalnych terenów mieszkaniowych (wzdłuż zachodniej i wschodniej granicy obszaru objętego planem) które to, z uwagi na ustalenia obowiązującego planu dla tych terenów - przyjętego Uchwałą Nr XXXIII/260/2017 Rady Gminy Mstów z dnia 16 maja 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Mstów w granicach sołectwa Wancerzów - dopuszczają zabudowę mieszaną mieszkaniowo-usługową 8MN/U (podstawowym przeznaczeniem terenów MN/U jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i zabudowa usługowa). Ustalenia szczegółowe dla poszczególnych terenów objętych planem, o różnym przeznaczeniu i różnych zasadach zagospodarowania zostały, zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 2, zawarte w rozdziale 9 w § 13 i 14 uchwały. Obszar objęty planem położony jest w bezpośrednim sąsiedztwie drogi kategorii wojewódzkiej o dużym natężeniu ruchu drogowego, wzdłuż której ukształtowała się zabudowa o funkcji mieszanej - zarówno mieszkaniowa, jak i usługowa. W celu ochrony terenów kształtującej się zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w drugiej, trzeciej linii zabudowy, licząc od drogi wojewódzkiej (w tym nieruchomości skarżących), sporządzony plan miejscowy wprowadził izolację projektowanej zabudowy usługowej poprzez wydzielenie odrębnego terenu zieleni izolacyjnej - ZI. W kontekście stanowiska skarżących zacytowano również wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 508/06, w którym Sąd stwierdził, iż: "część graficzna (rysunek planu) stanowi wprawdzie integralną część planu, pełni jednak rolę służebną i wyjaśniającą tekst i jest wiążąca pod warunkiem, że tekst planu odsyła do rysunku lub do niego nawiązuje. Sam rysunek (część graficzna) nie jest ani przepisem, ani normą prawną i obowiązuje tylko w łączności z częścią tekstową planu. Nie może więc zawierać oznaczeń, które nie znajdują oparcia w części tekstowej planu.". Z tego powodu część graficzna planu zawsze jest "uszczegółowieniem" części tekstowej i ustalenia planu muszą być odczytywane łącznie - z uwzględnieniem zarówno części graficznej, jak i tekstowej. Dodatkowo, § 2 ust. 6 planu odnosi się wprost do obligatoryjnego ustalenia, że brak w planie ustaleń wymaganych art. 15 ust. 2 u.p.z.p. oznacza, że w tym zakresie nie występuje potrzeba ich określenia lub, że nie występowały one w granicach obszaru objętego planem w momencie uchwalania planu, w szczególności dotyczy to: 1) wskaźników dotyczących zagospodarowania terenów i kształtowania zabudowy dla terenów nie przeznaczonych dla lokalizacji budynków; 2) granic i sposobów zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie na podstawie przepisów odrębnych obejmujących: tereny górnicze, obszary szczególnego zagrożenia powodzią, obszary osuwania się mas ziemnych a także krajobrazów priorytetowych określonych w audycie krajobrazowym oraz w planach zagospodarowania przestrzennego województwa; 3) zasad kształtowania krajobrazu; 4) zasad ochrony krajobrazów kulturowych oraz dóbr kultury współczesnej; 5) zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków; 6) wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych; 7) określenia sposobów i terminów tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów." Granicami planu objęto wyłącznie jedną nieruchomość, a przedmiotem opracowania planu jest zmiana - określonych w obowiązującym planie miejscowym Gminy Mstów w granicach sołectwa Wancerzów, przyjętym uchwałą Nr XXXIII/260/2017 Rady Gminy Mstów z dnia 16 maja 2017 roku - funkcji terenu przeznaczonego do zabudowy, w celu umożliwienia budowy budynku handlowego przez podmiot, któremu przysługują prawa do nieruchomości znajdujących się w granicach opracowania niniejszego dokumentu planistycznego. Zatem projekt planu nie wyznacza terenów dla potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych i w granicach planu nie występuje potrzeba określenia wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych. Natomiast w planie miejscowym zawarto ustalenia w zakresie wymagań ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w szczególności poprzez wprowadzenie regulacji w § 5 i § 9 ust. 5 pkt 3 tekstu planu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Mocą art. 1 § 2 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej w skrócie, tak jak dotychczas: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nawiązującym w tym zakresie wprost do art. 184 Konstytucji, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 5) oraz inne akty tych organów i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Z ich brzmienia wynika, że sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne jest to, że skarga kwestionująca legalność zaskarżonej uchwały wniesiona została na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akty o których mowa w tym przepisie, przysługuje w konsekwencji nie temu kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony skarżonym rozstrzygnięciem. Naruszenie interesu prawnego wnoszącego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, musi więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny strony skarżącej. Wskazać przy tym należy, jak zaznaczono w odpowiedzi na skargę, że w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 Nr 8, poz. 4) Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis. Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela, w tym przypadku skarżących, którzy nie są właścicielami działki objętej zaskarżoną uchwałą. Nie istnieje również związek pomiędzy ich własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, to znaczy, iż nie zachodzi związek polegający na tym, że uchwała narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) interes prawny lub uprawnienie skarżących (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2451/11). Powyższym zagadnieniem Trybunał Konstytucyjny zajmował się dwukrotnie, zarówno w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r. (sygn. SK 30/02), jak i wyroku z dnia 16 września 2008 r. (sygn. SK 76/06) oraz podzielił interpretację przyjmowaną przez sądy administracyjne, zgodnie z którą prawo do zaskarżania uchwał na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. przysługuje tym, którzy wykażą się konkretnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego. Strona skarżąca winna zatem udowodnić, że zaskarżona uchwała, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, pozbawia ją przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1437/04; wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1928/04). Interes prawny, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., jest to interes o charakterze osobistym, tj. własny, zindywidualizowany i konkretny. Naruszenie tego interesu następuje zatem tylko wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek istniejący dotychczas (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09). Bezspornie wykazanie przez skarżących naruszenia ich interesu prawnego jest nie tylko warunkiem skutecznego wniesienia skargi, w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., ale też determinuje zakres merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu. Weryfikacja przez sąd planu miejscowego dotyczyć może bowiem tych jego elementów, których ustalenia pozostają w związku z indywidualnym interesem podmiotu skarżącego i powodują dla niego następstwa w postaci ograniczenia, bądź pozbawienia konkretnych uprawnień właścicielskich do danej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 115/15). Jak trafnie wskazał WSA w wyroku z dnia 23 października 2023 r. sygn. VII SA/Wa 870/19 prawo każdego podmiotu do "ochrony własnego interesu prawnego", o którym mowa w powyższym przepisie, ma zastosowanie tylko wówczas, gdy określonemu podmiotowi przysługuje w sposób niewątpliwy interes prawny. Nie można więc wyprowadzać swojego uprawnienia z przepisu, który posiadanie takiego uprawnienia uznaje za warunek działania. Przede wszystkim jednak w realiach rozpoznawanej sprawy należało wziąć pod uwagę, że żaden ze skarżących nie jest właścicielem nieruchomości położonej na obszarze objętym zaskarżoną uchwałą. W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że postanowienia planu nie wpływają negatywnie na możliwości korzystania, a tym bardziej rozporządzania przez skarżących ich nieruchomościami, zgodnie z przysługującymi im prawami własności. Nie wpływają one bowiem ani na sposób wykonywania prawa własności, ani też nie wprowadzają jakiś wymiernych, konkretnych ograniczeń. Nadmienić w tym miejscu przyjdzie, że przedmiotem sprawy jest zakwestionowana uchwała a nie realizacja konkretnego zamierzenia inwestycyjnego. Takie kwestie jak wpływ danej inwestycji na środowisko, ewentualne immisje i spełnienie wymogów architektoniczno-budowlanych i środowiskowych przez daną inwestycję ocenianie jest w toku odrębnych postępowań inwestycyjnych, a nie na etapie kształtowania planu. W ocenie Sądu skarżący nie wykazali takiego oddziaływania na zakres przysługujących im uprawnień i obowiązków, w tym w szczególności znajdujących oparcie w art. 140 k.c., czy też jakichkolwiek innych przepisach. Wszystkie negatywne konsekwencje, na które wskazują skarżący, a które potencjalnie mogą pojawić się w następstwie realizacji inwestycji w granicach, na jakie pozwala zaskarżony plan miejscowy świadczyć mogą co najwyżej o ich interesie faktycznym. Naruszenia interesu prawnego jako warunku dopuszczalności skargi, nie można upatrywać w samym naruszeniu przepisów dotyczących procedury planistycznej, czy zasad techniki prawodawczej. Sąd nie jest uprawniony do badania naruszeń procedury czy treści merytorycznej uchwały, jeżeli skarżący nie wykaże naruszenia swego interesu prawnego zapisami planu. Niemożność wykazania naruszenia konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia, prowadzi natomiast do wniosku, że wnoszący skargę nie mają legitymacji procesowej do zaskarżenia uchwały (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2503/01). Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p., gminie przysługuje prawo do władczego przeznaczania terenu pod określone funkcje i ustalania zasad zagospodarowania terenu, określane w doktrynie jako "władztwo planistyczne". Samodzielność gminy, również w tym zakresie, uznawana jest za podstawową, immanentną cechę samorządu gminnego. Jest zatem wartością chronioną konstytucyjnie, jako jeden z fundamentów ustroju terytorialnego Państwa. Samodzielność publicznoprawna gminy oznacza, że jest ona zdecentralizowanym podmiotem władzy publicznej, działającym na podstawie i w granicach wynikających z przepisów obowiązującego prawa. W tych granicach gmina podejmuje czynności prawne i faktyczne, kierując się wyłącznie przepisami prawa i własną wolą wyrażoną w określonej formie przez jej organy pochodzące z wyboru. Oczywistym jest przy tym, że gmina nie ma władzy absolutnej w określaniu przeznaczenia terenów i warunków zagospodarowania, a granice władztwa planistycznego gminy wyznaczają ograniczenia określone w ustawach, w tym w przepisach u.p.z.p. Podnoszone w skardze argumenty, mogą świadczyć o istnieniu jedynie interesu faktycznego a nie interesu prawnego. Tym samym skarżący nie wykazali aby zaskarżoną uchwałą został naruszony ich interes prawny lub uprawnienie, dlatego Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., odrzucił skargę, przyjmując, że brak naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia nie otworzył drogi do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały. Powołane wyżej orzecznictwo dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI