II SA/Gl 744/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, uznając, że współdzielenie łazienki nie wyklucza uznania lokalu za samodzielny, a organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego.
Skarżąca G. T. wniosła o przyznanie dodatku węglowego, jednak organy obu instancji odmówiły, uznając, że jej lokal mieszkalny nie jest samodzielny z powodu współdzielenia łazienki z matką. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że brak łazienki nie dyskwalifikuje lokalu jako samodzielnego gospodarstwa domowego, zwłaszcza gdy inne przepisy nowelizacji ustawy o dodatku węglowym dopuszczają takie sytuacje. Sąd wskazał również na naruszenie przez organy zasad postępowania administracyjnego, takich jak prawo do czynnego udziału strony w postępowaniu.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego skarżącej G. T., która zamieszkuje w budynku jednorodzinnym i prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe. Organy administracji uznały, że lokal skarżącej nie jest samodzielny, ponieważ współdzieli ona łazienkę z matką, która również zamieszkuje pod tym samym adresem i otrzymała już dodatek węglowy. Skarżąca argumentowała, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i ze względu na niewielki metraż lokalu nie ma możliwości zbudowania własnej łazienki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym, nadmiernie rygorystycznie podchodząc do kwestii samodzielności lokalu. Sąd podkreślił, że nowelizacje ustawy wprowadziły rozwiązania mające na celu ułatwienie dostępu do dodatku, a współdzielenie łazienki czy źródła ciepła nie powinno automatycznie dyskwalifikować wnioskodawcy, jeśli prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie przez organy zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.), obowiązku informowania stron (art. 9 k.p.a.) oraz prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Sąd wskazał, że organy nie wykazały, aby skarżąca miała obowiązek podjęcia formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu, a także nie zapewniły jej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. W związku z tym, sąd nakazał organowi pierwszej instancji ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni dokonanej przez sąd.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, współdzielenie łazienki nie wyklucza uznania lokalu za samodzielny, jeśli pozostałe cechy lokalu i sposób gospodarowania wskazują na odrębne gospodarstwo domowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że definicja samodzielnego lokalu mieszkalnego (art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali) jest spełniona, a przepisy ustawy o dodatku węglowym, zwłaszcza po nowelizacjach, dopuszczają przyznanie dodatku nawet w przypadku współdzielenia łazienki czy źródła ciepła, jeśli prowadzone jest odrębne gospodarstwo domowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
u.d.w. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym
Definicja gospodarstwa domowego i paliw stałych.
u.d.w. art. 2 § ust. 3c
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym
Regulacje dotyczące przyznawania dodatku węglowego w przypadku zamieszkiwania więcej niż jednego gospodarstwa domowego pod jednym adresem i współdzielenia źródła ciepła.
u.d.w. art. 2 § ust. 3d
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym
Wymóg przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i sporządzenia notatki służbowej w przypadku przyznawania dodatku węglowego na podstawie art. 2 ust. 3c.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada działania organów na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron o działaniach organów.
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
u.w.l. art. 2 § ust. 2 zd. 1
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
Definicja samodzielnego lokalu mieszkalnego.
Ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych art. 26 § pkt 1 lit. a)
Dodanie art. 2 ust. 3c-3e do ustawy o dodatku węglowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Lokal skarżącej, mimo współdzielenia łazienki, spełnia definicję samodzielnego lokalu mieszkalnego. Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nie zapewniając stronom czynnego udziału i nie informując o przesłankach decyzji. Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wymagają od wnioskodawcy podjęcia formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu.
Odrzucone argumenty
Lokal skarżącej nie jest samodzielny z powodu braku łazienki. Skarżąca nie dopełniła formalności związanych z ustaleniem odrębnego adresu miejsca zamieszkania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że lokal skarżącej wypełnia definicję samodzielnego lokalu mieszkalnego. Organy obu instancji w swoich rozważaniach poprzestały w zasadzie na jednej kwestii, tj. stwierdzeniu, że mieszkanie skarżącej nie stanowi lokalu samodzielnego z uwagi na brak łazienki. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala dojść do takiego wniosku, gdyż lokal ten stanowi miejsce zaspokajania potrzeb wieloosobowego gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącą, w skład którego wchodzą jej mąż i córka. Ustawodawca nie wprowadził zatem wymogu, aby okoliczność ta miała być ustalona na skutek podjęcia przez stronę formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też potwierdzenia innym, konkretnym dowodem. W tym stanie rzeczy, wobec naruszenia przez organy obu instancji podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 8 § 1, art. 9 i art. 10 k.p.a., doszło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego...
Skład orzekający
Beata Kalaga-Gajewska
przewodniczący sprawozdawca
Renata Siudyka
sędzia
Tomasz Dziuk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego, zwłaszcza w kontekście samodzielności lokalu i wymogów proceduralnych w przypadku współdzielenia zasobów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów obowiązujących w okresie wypłaty dodatku węglowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak rygorystyczna interpretacja przepisów przez organy może prowadzić do odmowy pomocy, a sąd koryguje te błędy, podkreślając znaczenie zasad postępowania administracyjnego.
“Czy brak łazienki w lokalu oznacza brak dodatku węglowego? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 744/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-07-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/ Renata Siudyka Tomasz Dziuk Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 141 art. 2 Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant referent - stażysta Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 marca 2023 r. nr SKO.IV/424/695/2023 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia 9 stycznia 2023 r. nr [...]. Uzasadnienie W dniu 14 listopada 2022 r. G. T. (dalej: "skarżąca") złożyła do Wójta Gminy W. (dalej: "organ I instancji") wniosek o wypłatę dodatku węglowego dla swojego gospodarstwa domowego znajdującego się pod adresem: Z., ul. [...]. Z przeprowadzonego w dniu 5 lutego 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca zamieszkuje w miejscu wskazanym we wniosku, który stanowi budynek jednorodzinny. Nadto, prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzą również G. T. i J. T. Osoby te zamieszkują wspólnie ze skarżącą oraz z nią gospodarują, jak i ponoszą koszty ogrzewania budynku. Lokal mieszkalny skarżącej posiada odrębne wejście i kuchnię. Natomiast skarżąca współdzieli z drugim gospodarstwem domowym, które prowadzi jej matka, łazienkę oraz główne źródło ogrzewania stanowiące kocioł na paliwa stałe zasilane węglem. Organ I instancji decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r., nr [...], odmówił przyznania wnioskowanego dodatku węglowego, bowiem skarżąca nie zajmuje odrębnego lokalu mieszkalnego, gdyż współdzieli łazienkę z drugim gospodarstwem domowym pod tym samym adresem. W odwołaniu z dnia 24 stycznia 2023 r. skarżąca uznała, że rozstrzygnięcie jest niesprawiedliwe, bowiem prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i ma w pełni wyodrębniony lokal, a jedynie łazienkę współdzieli z matką, gdyż w budynku nie ma możliwości zbudowania kolejnej łazienki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "SKO") decyzją z dnia 2 marca 2023 r., nr SKO IV/424/695/2023, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 9 stycznia 2023 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 2 u.d.w. W uzasadnieniu przedstawiło stan faktyczny sprawy oraz obszernie przytoczyło przepisy u.d.w. W swych rozważaniach SKO podało, że w aktach sprawy brak jest deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw (dalej: "CEEB"). Podkreśliło przy tym, że w przypadku zamieszkiwania wielu gospodarstw pod jednym adresem, otrzymują one jeden dodatek węglowy, przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, z jednoczesną możliwością przyznania dodatków węglowych dla kilku gospodarstw domowych, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania, co oznacza konieczność określonych działań po stronie wnioskodawcy. W konsekwencji wnioskodawca chcąc, aby jego wniosek nie został pozostawiony bez rozpoznania, powinien wykazać się inicjatywą i wskazać organowi, że niemożliwe jest ustalenie odrębnego adresu w tym terminie. Wobec tego możliwość przyznania dodatku węglowego powinna być rozpatrywana w sytuacji, jeżeli podjęte zostały kroki formalne, prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania i przedstawiono, np. zaświadczenie o samodzielności lokalu lub kopię wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy też kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego. Dowodem takim może być również oświadczenie wnioskodawcy o niemożności ustalenia w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu. SKO podało, że w aktach znajduje się notatka służbowa z wywiadu środowiskowego, z której wynika, iż strona ma osobny lokal, w którym brak jest łazienki oraz, że źródło ogrzewania jest wspólne z matką zamieszkującą w drugim lokalu mieszkalnym. SKO stwierdziło jednak, że lokal skarżącej nie spełnia przesłanki odrębnego (samodzielnego) lokalu mieszkalnego, gdyż brak jest w nim łazienki, co skutkuje odmową przyznania dodatku węglowego. W skardze na powyższą decyzję skarżąca podała, że część budynku, którą zamieszkuje wraz z mężem oraz córką stanowi odrębny lokal mieszkalny, na który składa się otwarta na pokój kuchnia oraz dodatkowy jeden pokój. Zaznaczyła, że lokal jej matki posiada podobne ustawienie z tym, że posiada dodatkowo łazienkę. Obydwa lokale posiadają odrębne wejścia. Z uwagi na fakt, że lokal przez nią zajmowany jest niewielki, to nie ma fizycznej możliwości zbudowania łazienki, dlatego korzysta z łazienki, która znajduje się w lokalu jej matki. Skarżąca akcentowała, że deklarację CEEB złożyła w dniu 31 stycznia 2022 r., a jej lokal spełnia warunki uznania go za odrębny. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 marca 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 9 stycznia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego. Podstawę materialnoprawną wydania wymienionych decyzji stanowiły przepisy u.d.w. Na ich mocy przez gospodarstwo domowe rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Nadto, przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, a przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Natomiast odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji. Stosownie do treści art. 2 ust. 9 u.d.w. wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., a te złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (ust. 10). Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego. W sprawie przeprowadzono wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że mieszkanie skarżącej znajduje się w budynku wielorodzinnym, posiada osobne wejście z korytarza i składa się z 2 pokoi, w tym jednego z otwartego na kuchnię. Posiada również osobne wejście z korytarza. Lokale znajdujące się w tym budynku współdzielą łazienkę oraz źródło ogrzewania, do którego stosuje się paliwa stałe. Skarżąca prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe. Nadto, matka skarżącej otrzymała dodatek węglowy. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że ustawodawca dokonał nowelizacji przepisów u.d.w., którą organ odwoławczy dostrzegł w zakresie art. 2 ust. 3a-e u.d.w. Pierwsza nowelizacja została wprowadzona na mocy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967) i weszła w życie z dniem 20 września 2022 r. Ustawodawca do art. 2 u.d.w. dodał ust. 15a. Zgodnie z tym przepisem, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Druga natomiast istotna w realiach rozpoznawanej sprawy nowelizacja została wprowadzona na mocy ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) i weszła w życie z dniem 3 listopada 2022 r., a w jej wyniku do art. 2 dodano ust. 15f i 15g. Jak stanowi art. 2 ust. 15f u.d.w., w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Z kolei, zgodnie z art. 2 ust. 15g u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Zatem w ocenie składu orzekającego z przedstawionych powyżej przepisów dodanych w drodze nowelizacji u.d.w. wynika również, że zmierzają one, przy odformalizowaniu procedury, do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, zarazem obligując organy do wnikliwego i wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 73/23). W tym miejscu Sąd zauważa, że deklaracja CEEB dotycząca lokalu skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych, lecz w innej formie graficznej niż ta przedłożona przez skarżącą wraz ze skargą. Zaakcentować należy również, że organy obu instancji w swoich rozważaniach poprzestały w zasadzie na jednej kwestii, tj. stwierdzeniu, że mieszkanie skarżącej nie stanowi lokalu samodzielnego z uwagi na brak łazienki. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala dojść do takiego wniosku, gdyż lokal ten stanowi miejsce zaspokajania potrzeb wieloosobowego gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącą, w skład którego wchodzą jej mąż i córka. Skarżąca i jej matka gospodarują odrębnie, a jedynie współdzielą łazienkę i źródło ciepła. Poza sporem jest to, że matka skarżącej otrzymała już dodatek węglowy. Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na rozpoznanie wniosku skarżącej, gdyż lokal skarżącej jest samodzielny, a ustaleń tych dokonano w ramach wywiadu środowiskowego. Nadto, zgodnie z art. 2 ust. 2 zd. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048), samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. W ocenie Sądu lokal skarżącej wypełnia tą definicję. W tym kontekście przypomnieć wypadnie, że na mocy art. 26 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, w art. 2 u.d.w. dodano m.in. ust. 3c - 3e. I tak, w myśl art. 2 ust. 3c w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 u.d.w.). Ustawodawca nie wprowadził zatem wymogu, aby okoliczność ta miała być ustalona na skutek podjęcia przez stronę formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też potwierdzenia innym, konkretnym dowodem. Przepisy u.d.w. nie wymagają też wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych niemalże jednolicie wskazuje się, iż przepisy u.d.w. nie wprowadzają "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu, a wykazanie, iż przesłanka została spełniona może nastąpić np. poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3d u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23; z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. I SA/Łd 299/23). W świetle powyższego, stwierdzić przyjdzie, że nie można nałożyć na wnioskodawcę obowiązku, który nie wynika z przepisów u.d.w. Oznacza to, że organ administracji publicznej uzależnił przyznanie skarżącej wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Stąd też doszło do naruszenia wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, powtórzonej w art. 6 k.p.a. jako jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Zauważyć także przyjdzie, że nawet gdyby na skarżącej ciążył obowiązek podjęcia działań w celu ustalenia odrębnego adresu (do czego jednak brak podstawy prawnej), to w niniejszej sprawie skarżąca nie została o tym poinformowana przez organ, a w dniu 5 stycznia 2023 r. złożyła jedynie oświadczenie o tym, że w terminie do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, na formularzu przygotowanym przez organ I instancji. Z kolei, wniosek o wypłatę dodatku węglowego, składało się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Uwzględniając przy tym dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania (ustalenia odrębnego adresu), poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy wspomniana nowelizacja weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r., a skarżąca wniosek złożyła w dniu 14 listopada 2022 r. W zaistniałej sytuacji w postępowaniu administracyjnym naruszono zasadę wynikającą z art. 9 k.p.a. Podkreślenia wymaga to, że w dniu 5 stycznia 2023 r. organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, a w dniu 9 stycznia 2023 r. została wydana decyzja organu I instancji, natomiast w aktach sprawy brak jest dokumentu, względnie oświadczenia skarżącej, o zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Brak wykonania obowiązku nałożonego na organy administracji publicznej w art. 10 k.p.a. stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nadto, na mocy art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W tym stanie rzeczy, wobec naruszenia przez organy obu instancji podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 8 § 1, art. 9 i art. 10 k.p.a., doszło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w., dlatego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie miał na uwadze poczynione powyżej rozważania, z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 u.d.w. w związku z art. 153 p.p.s.a. Organ I instancji winien przyjąć ustalenia poczynione w ramach przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, tj. fakt prowadzenia przez skarżącą w samodzielnym lokalu mieszkalnym wieloosobowego gospodarstwa domowego, które ogrzewa się współdzielonym źródłem ciepła i zasilane jest paliwem stałym. Nadto, winien uwzględnić rozważania dotyczące braku konieczności wyodrębnienia osobnego adresu miejsca zamieszkania i przyznać skarżącej wnioskowany dodatek węglowy, gdyż z przyczyn obiektywnych nie jest możliwe w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla gospodarstwa domowego skarżącej. Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI