II SA/Gl 741/05

II SA/Gl 741/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-05-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Elżbieta Kaznowska
Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik,, Protokolant referent staż. Jolanta Czarnata, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2006 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), nakazał F. S. rozbiórkę budynku gospodarczego, usytuowanego na działce w miejscowości O. przy ulicy [...], w odległości około 0,80 m od istniejącego ogrodzenia międzysąsiedzkiego.
W uzasadnieniu tej decyzji organ nadzoru budowlanego powołując się na wyniki oględzin z dnia [...] 2005 r. stwierdził, że F. S. wybudował, według jego oświadczenia w 1997 r. budynek gospodarczy o wymiarach 3,80 x 9,20 m, z jednospadowym dachem o konstrukcji drewnianej ze spadkiem w kierunku działki inwestora. W budynku znajdują się narzędzia ogrodnicze służące do prowadzenia gospodarstwa. W ocenie organu realizacja budynku odbyła się w warunkach samowoli budowlanej, gdyż bez wymaganego zgłoszenia ( art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego ). Nie mogą odnieść skutku twierdzenia inwestora, iż dokonał ustnego zgłoszenia, skoro przepisy Prawa budowlanego nie przewidują takiej formy zgłoszenia. Nie jest możliwe przystąpienie do legalizacji tego budynku, gdyż jego usytuowanie ( 0,80 m od granicy z sąsiednią działką ) narusza przepisy § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).
Z decyzją tą nie zgodził się F. S., który w odwołaniu podniósł, że przed rozpoczęciem budowy we [...]1997 r. rozmawiał z pracownikiem Urzędu Gminy w O., który poinformował go, że na realizację budynku gospodarczego z przeznaczeniem na narzędzia rolnicze i opał do 35 m2 nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Nie można więc przyjmować, że rozpoczął budowę samowolnie, poza tym nie może ponosić konsekwencji wprowadzenia go w błąd przez urzędnika gminnego ( p. K. ). W ocenie odwołującego się dokonał zgłoszenia, tyle że ustnie. Ponadto wskazał, że zdziwienie budzi wydanie nakazu rozbiórki po upływie kilku lat, poza tym nierówno traktuje się strony, gdyż sąsiadka która popełniła samowolę budowlaną nie otrzymała nakazu rozbiórki.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 49 b ust. 1 ustawy Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia i pogląd prawny organu pierwszej instancji, iż wykonanie budynku gospodarczego nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej. Nie można bowiem uznać za prawnie skuteczne ustnego zgłoszenia, o którym wspomina odwołujący. Z kolei lokalizacja budynku na działce narusza przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, stąd trafnie orzeczono o rozbiórce budynku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach F. S. wniósł o uchylenie powyższych decyzji. W uzasadnieniu skargi oraz w piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r. odwołał się do wcześniejszych twierdzeń, iż nie można go traktować jako sprawy samowoli budowlanej. Wprowadzony bowiem został w błąd przez urzędnika, który później zwolniony został z pracy ( obecnie już nie żyje ). Faktycznie dokonał ustnego zgłoszenia przed rozpoczęciem budowy, czego organy nie uwzględniły. Decyzję nakazującą rozbiórkę skarżący uznał za niesprawiedliwą, krzywdzącą, ponadto znajduje się w podeszłym wieku, jest osobą schorowaną. Organy w sposób dowolny interpretują Prawo budowlane skoro wobec sąsiadki nie wydały nakazu rozbiórki obiektu, wybudowanego niezgodnie z przepisami.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do autokontroli swego stanowiska. Dodatkowo wskazał, że podniesiona w skardze sprawa budynku na sąsiedniej działce ( warsztatu kamieniarsko-betoniarskiego ) jest przedmiotem odrębnego postępowania przed organem nadzoru budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył :
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W oparciu zaś o kryterium zgodności z prawem, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny władny był dokonać kontroli wykonywania administracji publicznej przez orzekające w sprawie organy.
Stosownie do regulacji zawartej w art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), zwanej dalej ustawą, każdy ma prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem jednak zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Oznacza to, że prawo do zabudowy nie jest prawem absolutnym, może bowiem doznawać ograniczeń z mocy wyraźnych przepisów. I tak, przepis art. 28 ust. 1 ustawy stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 – 31. Część robót budowlanych nie wymaga zaś pozwolenia, lecz zgłoszenia właściwemu organowi, część w ogóle nie jest objęta reglamentacją organów administracji architektoniczno-budowlanej ( art. 29 – 31 ustawy ).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że na działce skarżącego wybudowany został budynek o wymiarach 3,80 m x 9,20 m, osadzony na fundamentach betonowych, o ścianach z pustaków żużlobetonowych, zadaszony, o konstrukcji drewnianej. Budynek ten wybudowany został w świetle wyjaśnień skarżącego, jesienią 1997 r. i użytkowany jest jako miejsce składowania narzędzi rolniczych czy też ogrodniczych.
Trafnie przyjął organ nadzoru budowlanego, że zarówno w dacie budowy, jak i w chwili orzekania rozpoczęcie robót budowlanych przy budowie tego rodzaju obiektu
( parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 , przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m związanego z produkcją rolną i uzupełniającą zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej ) nie wymagało pozwolenia na budowę ( art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy ), lecz zgłoszenia organowi administracji architektniczno – budowlanej ( art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy ). Instytucja prawna zgłoszenia stanowi wyraz dążenia ustawodawcy do uproszczenia i odformalizowania procesu inwestycyjnego. W postępowaniu wszczętym na skutek dokonanego zgłoszenia nie mają zastosowania wszystkie regulacje kodeksowe normujące przebieg postępowania. Jednakże znaczne odformalizowanie takiego postępowania nie może prowadzić do wniosku, że zgłoszenia można dokonać w dowolnej formie. Zgodnie z art. 63 § 1 i 2 kpa podanie do organu, a takim niewątpliwie jest zgłoszenie, może być wniesione pisemnie, a także ustnie do protokołu. Podanie, oprócz wskazania osoby, od której pochodzi i zakresu żądania powinno czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zgłoszenie zatem wszczyna postępowanie administracyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ( art. 61 § 1 kpa ). W zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych, termin ich rozpoczęcia, do wniosku w tym zakresie należy dołączyć wymagane dokumenty, np. szkice, rysunki, oświadczenie a wcześniej dowód dysponowania nieruchomością na cele budowlane ( art. 30 ust. 2 ustawy ). Zgłoszenie podlega kontroli organu administracji architektoniczno-budowlanej zarówno pod względem formalnym , jak i merytorycznym. Dostrzegając braki organ nakłada na zgłaszającego obowiązek uzupełnienia zgłoszenia w określonym terminie pod rygorem wniesienia sprzeciwu
( art. 30 ust. 2 ustawy ). W wyniku merytorycznej kontroli organ w sytuacjach, o których mowa w art. 30 ust. 6 i 7 ustawy, wnosi sprzeciw bądź może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, co kończy postępowanie, tym samym uniemożliwia rozpoczęcie robót objętych zgłoszeniem. Z kolei niewniesienie sprzeciwu lub nienałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia w ustawowo określonym terminie ( 30 dni od chwili zgłoszenia ) również kończy postępowanie i uprawnia inwestora do rozpoczęcia robót.
W świetle powyższych uwag nie może być kwestionowane, że skarżący roboty budowlane przy budowie spornego budynku gospodarczego rozpoczął bez wymaganego zgłoszenia. Organy akcentowały, że skarżący nie dokonał pisemnego zgłoszenia, co mogłoby sugerować, że tylko w tej formie można skutecznie zgłosić zamiar przystąpienia do robót budowlanych. Takiego stanowiska nie można byłoby zaakceptować tym bardziej, że przepisy ustawy Prawo budowlane jako przepisy szczególne nie wprowadzają bezwzględnego wymogu formy pisemnej, wykluczając tym samym inną formę wynikającą z art. 63 § 1 kpa. Jednakże skarżący nie dokonał zgłoszenia w innej formie prawnie skutecznej. Ustna forma wniesienia podania wymaga sporządzenia protokołu, który powinien zostać podpisany przez wnoszącego podanie oraz pracownika, który go sporządził. Oczywiście protokół winien zawierać wszystkie elementy, o których mowa w art. 63 § 2 kpa, w przypadku zaś zgłoszenia robót dodatkowo wynikające z art. 30 ust. 2 ustawy. Pisemna dokumentacja wniesienia przez stronę podania stanowi gwarancję przestrzegania zasady skargowości. Z wyjaśnień skarżącego zaprezentowanych w skardze, a wcześniej w toku postępowania administracyjnego wynika, że nie został sporządzony żaden protokół, czy nawet notatka z czynności procesowej w postaci zgłoszenia, o ile taka czynność miała miejsce. Rozmowa z pracownikiem, nieudokumentowana w formie prawem przewidzianej, nie powoduje skutku prawnego w postaci skuteczności czynności procesowej, w tym wypadku zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych.
W ostateczności słuszny okazał się pogląd organu, że rozpoczęcie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego nastąpiło samowolnie, a takie zdarzenie prawne wymaga przeciwdziałania ze strony organu powołanego do strzeżenia porządku prawnego. Na gruncie przepisu art. 49 b ust. 1 ustawy właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Jednakże stosowanie tego przepisu zastrzeżone zostało regulacją zawartą w ust. 2, która na warunkach określonych w tym przepisie umożliwia przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego. Legalizacja uzależniona jest od zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku braku planu, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy terenu, a ponadto wówczas, gdy budowa nie narusza przepisów w tym techniczno-budowlanych.
Zgodzić się przyjdzie ze stanowiskiem organu, że lokalizacja spornego budynku gospodarczego w sposób oczywisty narusza przepisy § 12 ust. 1 – 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Z poczynionych ustaleń wynika, że budynek ten usytuowany został na działce skarżącego w odległości 0,80 m od granicy z działką sąsiednią. Chociaż w protokole oględzin mowa jest o odległości od ogrodzenia dzielącego obie nieruchomości, to jednak nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, że ogrodzenie zlokalizowane jest w granicy. Zasadą jest, że budynki winne być sytuowane w odległości nie mniejszej niż 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę granicy bądź nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku bez takich otworów ( § 1 ). Na warunkach określonych w
§ 3 rozporządzenia dopuszcza się usytuowanie ściany budynku w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką lub bezpośrednio przy granicy. Żaden powszechnie obowiązujący przepis, przede wszystkim warunków technicznych, nie dopuszcza sytuowania budynku w odległości 0,80 m od granicy z działką sąsiednią. Taki sposób usytuowania spornego budynku, mając na uwadze, że jest osadzony na fundamentach betonowych, zatem jest obiektem na trwale z gruntem związanym, uniemożliwia doprowadzenie budynku jako całości do stanu zgodnego z przepisami. Skarżący pośrednio zarzuca organowi, że nie rozważył możliwości orzeczenia o częściowej rozbiórce w taki sposób, by ściana budynku zwrócona w stronę granicy z działką sąsiednią zlokalizowana została w całości 1,5 m od granicy. Należy zatem odpowiedzieć skarżącemu, iż warunkiem umożliwiającym legalizację budynku wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia jest m.in. to, że budowa budynku "nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych", stanowi tak art. 49 b ust. 2 ustawy. Wykluczona jest zatem możliwość proponowanej legalizacji budynku po częściowej rozbiórce. Należy zwrócić uwagę, że kontynuowanie postępowania legalizacyjnego przez nałożenie na inwestora dokumentów wymienionych w pkt 1 – 3 art. 49 b ust. 2 ustawy możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy budowa nie narusza przepisów. W rozpoznawanej sprawie, co rozważono, usytuowanie budynku gospodarczego na działce narusza przepisy § 12 ust. 1 – 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Nie mogą odnieść skutku zarzuty skarżącego zmierzające do wykazania swej trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej, podobnie jak nakreślenie konfliktu sąsiedzkiego. Nie są to bowiem argumenty natury jurydycznej brane pod rozwagę w trakcie oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Z kolei sprawa zgodności bądź niezgodności z przepisami obiektu budowlanego na sąsiedniej działce nie może wpływać na sposób załatwienia sprawy, wszak stanowi przedmiot oddzielnego rozpoznania.
Całokształt rozważań prowadzi do konstatacji, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, przeto Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).