II SA/Gl 738/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody, uznając, że Prezydent Miasta R. miał prawo zrzec się odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, mimo że Wojewoda reprezentuje Skarb Państwa w postępowaniach administracyjnych.
Sprawa dotyczyła uchylenia przez Wojewodę decyzji Prezydenta Miasta R. o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną. Prezydent Miasta zrzekł się odszkodowania w imieniu Skarbu Państwa, powołując się na art. 12 ust. 7 specustawy drogowej. Wojewoda uznał, że tylko on, jako reprezentant Skarbu Państwa w postępowaniach administracyjnych (art. 23 ust. 1e u.g.n.), mógł złożyć takie oświadczenie. Sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że art. 23 ust. 1e u.g.n. ma charakter procesowy, a zrzeczenie się odszkodowania jest czynnością materialnoprawną, w której Prezydent Miasta R. działał skutecznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Gminy R. na decyzję Wojewody Śląskiego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta R. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej, zrzekł się w imieniu Skarbu Państwa odszkodowania za nieruchomość, która z mocy prawa przeszła na rzecz Gminy R. w związku z realizacją inwestycji drogowej. Wojewoda Śląski, powołując się na art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznał, że tylko on, jako organ reprezentujący Skarb Państwa w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, był uprawniony do złożenia takiego oświadczenia, i w konsekwencji uchylił decyzję Prezydenta Miasta. Sąd administracyjny uznał skargę Gminy R. za zasadną. Sąd podkreślił, że art. 23 ust. 1e u.g.n. ma charakter procesowy i dotyczy reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu, natomiast zrzeczenie się odszkodowania jest czynnością materialnoprawną o charakterze prywatnoprawnym. W ocenie Sądu, Prezydent Miasta R. był uprawniony do złożenia takiego oświadczenia w imieniu Skarbu Państwa, a Wojewoda Śląski nie był władny rozstrzygać o skuteczności tego oświadczenia w drodze decyzji administracyjnej. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od niego na rzecz Gminy R. zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, Prezydent Miasta R. był uprawniony do złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania w imieniu Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Art. 23 ust. 1e u.g.n. reguluje jedynie procesową reprezentację Skarbu Państwa przez wojewodę w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, gdy stroną jest powiat lub miasto na prawach powiatu. Zrzeczenie się odszkodowania na podstawie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej jest czynnością materialnoprawną o charakterze prywatnoprawnym, a nie czynnością procesową. W tym zakresie Prezydent Miasta R. (jako organ wykonawczy gminy i starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej) miał uprawnienia do złożenia takiego oświadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
specustawa drogowa art. 12 § ust. 7 i 8 pkt 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Pozwala na zrzeczenie się w całości lub w części odszkodowania za nieruchomości, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub gospodarczy Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
u.g.n. art. 23 § ust. 1e
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
W postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Sąd uznał, że przepis ten ma charakter procesowy i nie dotyczy materialnoprawnego zrzeczenia się odszkodowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 11
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 11a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 38 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.s.p. art. 38 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 23 ust. 1e u.g.n. ma charakter procesowy i nie wyłącza uprawnień Prezydenta Miasta R. do złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania. Zrzeczenie się odszkodowania jest czynnością materialnoprawną o charakterze prywatnoprawnym. Gmina R. ma legitymację procesową do wniesienia skargi.
Odrzucone argumenty
Wojewoda Śląski, jako reprezentant Skarbu Państwa w postępowaniu administracyjnym, był jedynym uprawnionym do złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania. Prezydent Miasta R. nie był uprawniony do wniesienia skargi, gdyż wydał decyzję w pierwszej instancji i nie był stroną postępowania.
Godne uwagi sformułowania
"Zrzeczenie się odszkodowania jest czynnością materialnoprawną o charakterze prywatnoprawnym." "Art. 23 ust 1e specustawy dotyczy uprawnień wojewody o charakterze procesowym." "Wojewoda Śląski nie był władny rozstrzygnąć o tym wydając decyzję administracyjną."
Skład orzekający
Beata Kalaga-Gajewska
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Dziuk
asesor
Artur Żurawik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 23 ust. 1e u.g.n. w kontekście zrzeczenia się odszkodowania przez jednostkę samorządu terytorialnego w sprawach dotyczących inwestycji drogowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia nieruchomości pod drogi publiczne na podstawie specustawy drogowej i zrzeczenia się odszkodowania przez organ wykonawczy gminy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii reprezentacji Skarbu Państwa i możliwości zrzeczenia się odszkodowania przez samorząd, co ma praktyczne znaczenie dla inwestycji drogowych i zarządzania nieruchomościami.
“Czy prezydent miasta może zrzec się odszkodowania za drogę? WSA wyjaśnia!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 738/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-10-05 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-05-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Artur Żurawik Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/ Tomasz Dziuk Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Drogi publiczne Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 176 art. 12 ust. 7 i 8 pkt 2 Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi Gminy R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 14 marca 2022 r. nr IFVIII.7581.1.82.2021 w przedmiocie uchylenia decyzji w kwestii umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej Gminy R. kwotę 1061 (jeden tysiąc sześćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Prezydent Miasta R. decyzją z dnia 22 września 2021 r., znak [...], wykonując zadania z zakresu administracji rządowej i działając na podstawie art. 12 ust. 7 i 8 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (obecnie t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 176, dalej w skrócie: "specustawa drogowa"), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735, w skrócie: " k.p.a."), umorzył w całości postępowanie w sprawie przejęcia z mocy prawa na rzecz Miasta R. prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w Gminie R., obręb N., arkusz mapy 1, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka 1 o powierzchni 0,0082 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R., przeznaczonej na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi, budowa kanalizacji deszczowej i oświetlenia oraz przebudowa sieci teletechnicznej i elektrycznej w ramach zadania pn. budowa łącznika ulic [...]-[...] w R.". W uzasadnieniu decyzji podniósł, że wspomniana nieruchomość została przejęta z mocy prawa przez Miasto R., na podstawie decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia 3 marca 2021r., nr [...], o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, pn. "Budowa drogi, budowa kanalizacji deszczowej i oświetlenia oraz przebudowa sieci teletechnicznej i elektrycznej w ramach zadania pn. budowa łącznika ulic [...]-[...] w R.", której nadano rygor natychmiastowej wykonalności (stała się ona ostateczna w dniu 12 maja 2021 r.). W toku postępowania odszkodowawczego Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej, zrzekł się w całości odszkodowania należnego Skarbowi Państwa z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta R. prawa własności przedmiotowej nieruchomości, bowiem przemawiają za tym poniesione koszty budowy (por. oświadczenie z dnia 9 czerwca 2021 r.). Prezydent Miasta na prawach powiatu jako zarządca wszystkich dróg publicznych w granicach miasta, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, zauważył, iż ponosi koszty ich budowy, stąd też odszkodowanie, które winno zostać wypłacone Skarbowi Państwa pozostanie w budżecie Miasta R. na realizację kolejnych inwestycji drogowych. Zgodnie z treścią art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z jej przepisów oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Odnosząc powyższą regulację do treści art. 12 ust. 8 pkt 2 specustawy drogowej w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zostały spełnione przesłanki ustawowe uprawniające do umorzenia w całości postępowania w sprawie odszkodowania za prawo własności nieruchomości przejętej z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta R. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Wojewoda Śląski, działający w imieniu Skarbu Państwa, zarzucając jej naruszenie: - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu przez organ I instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy; - art. 12 ust. 7 specustawy drogowej, poprzez błędną wykładnię przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie, polegającą na złożeniu przez Prezydenta Miasta R. za Skarb Państwa oświadczenia o zrzeczeniu się należnego odszkodowania; - art. 23 ust. 1e ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej: "u.g.n."), poprzez błędną wykładnię przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż Prezydent Miasta R., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, nie ustalił należnego odszkodowania Skarbowi Państwa oraz umorzył postępowanie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Wojewoda Śląski wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa i orzeczenie co do istoty sprawy. Wojewoda Śląski decyzją z dnia 14 marca 2022 r., nr IFVIII.7581.1.82.2021, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania, uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 22 września 2021 r. nr [...] oraz orzekł: 1. ustalić odszkodowanie w wysokości 4 020,-zł. na rzecz Skarbu Państwa, za prawo własności nieruchomości położonej w gminie R., obręb N., ark. mapy 1, oznaczonej jako działka 1 o powierzchni 0,0082 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R.; 2. odmówić powiększenia odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania, zgodnie z art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych; 3. Zobowiązać Prezydenta Miasta R. do wpłaty ustalonego w pkt 1 odszkodowania. W uzasadnieniu tej decyzji opisał dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczył przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie oraz uznał, iż sporządzony w sprawie operat szacunkowy nieruchomości z dnia 5 lipca 2021 r. nie posiada uchybień. Istotą sporu w niniejszej sprawie pozostaje jednak kwestia, czy Prezydent Miasta R. miał prawo zrzec się odszkodowania w imieniu Skarbu Państwa. W tym zakresie Wojewoda Śląski zacytował art. 23 ust. 1e u.g.n. wskazując, że w niniejszym przypadku to Wojewoda reprezentuje Skarb Państwa i to on był uprawniony do złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania. Prezydent Miasta R. ustalając strony postępowania uznał, iż organem reprezentującym Skarb Państwa jest Wojewoda Śląski, a jednocześnie to Prezydent Miasta R. oświadczeniem z dnia 9 czerwca 2021 r., działając w imieniu Skarbu Państwa, zrzekł się w całości odszkodowania za prawo własności nieruchomości. Powyższe, zdaniem Wojewody Śląskiego, doprowadziło do podwójnej reprezentacji Skarbu Państwa - przez starostę i wojewodę, a było spowodowane błędną wykładnią art. 23 ust. 1e u.g.n. Nie podzielił również twierdzenia Prezydenta Miasta R., iż art. 12 ust. 7 specustawy upoważnia go do złożenia przedmiotowego oświadczenia. W związku z powyższym uznał, iż w sprawie nie zostało skutecznie złożone oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do odszkodowania za prawo własności przedmiotowej nieruchomości. W skardze z dnia 7 kwietnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Gminy R. zarzucił zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego naruszenie: 1) art. 23 ust. 1e u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wspominany przepis nie stanowi wyłącznie normy procesowej ustalającej wojewodę reprezentantem Skarbu Państwa w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu; 2) art. 23 ust. 1e u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wspominany przepis stanowi normę prawa materialnego uprawniającą Wojewodę Śląskiego, z pominięciem Prezydenta Miasta R., działającego jako reprezentanta Skarbu Państwa, do składania oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania w trybie art. 12 ust. 7 specustawy; 3) art. 11 i art. 11a w związku z art. 23 ust. 1e u.g.n., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wspominany przepis stanowi normę prawa materialnego uprawniającą Wojewodę Śląskiego, z pominięciem Prezydenta Miasta R., działającego jako reprezentanta Skarbu Państwa, do składania oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania w trybie art. 12 ust. 7 specustawy; 4) art. 12 ust. 8 specustawy, poprzez jego niezastosowanie, a to w sytuacji złożenia przez uprawniony organ oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania i jego funkcjonowania w obrocie prawnym, orzeczenie w sposób odmienny niż wskazany w jego dyspozycji; 5) art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zaskarżoną decyzję wydał pracownik organu administracji, który podlegał wyłączeniu z mocy prawa. Wobec tych zarzutów pełnomocnik Gminy R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu zaakcentował, iż art. 23 ust 1e u.g.n. dotyczy jedynie reprezentacji procesowej Skarbu Państwa przez Wojewodę Śląskiego, która nie rozciąga się na czynności materialnoprawne w zakresie zarządzanie mieniem Skarbu Państwa, czyli w niniejszym wypadku na kwestię złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 7 specustawy. Zaprezentował argumenty mające potwierdzić wskazaną okoliczność oraz fakt, że oświadczenia wydane przez Prezydenta Miasta R. o zrzeczeniu się odszkodowania pozostają w obrocie prawnym, a uprawniony organ nie dokonał jego uchylenia lub odwołania. To, zdaniem pełnomocnika, także stanowiło przeszkodę do wydania zaskarżonej decyzji, jak też fakt niedopuszczalnej kumulacji ról Wojewody, jako organu oraz strony postępowania. Powołując się na treść art. 24 § 1 k.p.a. wskazał, że organem upoważnionym do wydania decyzji był Wojewoda Śląski, zaś w niniejszej sprawie decyzję z jego upoważnienia wydała osoba będąca pracownikiem organu - strony postępowania, co w niniejszym wypadku może prowadzić do konfliktu interesów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wnosząc o odrzucenie skargi, jednocześnie wskazując, że Prezydent Miasta R. nie był uprawniony do jej wniesienia, gdyż wydał decyzję w I instancji i nie był stroną postępowania. Zdaniem Wojewody Śląskiego nie można łączyć roli procesowej organu administracji oraz strony postępowania, jak też nie przychylił się również do zarzutu odnośnie naruszenia art. 24 § 1 k.p.a., gdyż właściwość organu wyznaczają inne ustawy szczególne, w tym przypadku art. 9a u.g.n. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania jest rozstrzygnięcie sporu co do tego, czy Prezydent Miasta R. uprawniony był do złożenia w imieniu Skarbu Państwa oświadczenia w trybie art. 12 ust. 7 specustawy o zrzeczeniu się odszkodowania za przedmiotową działkę, która z mocy prawa przeszła na rzecz Gminy R. w związku z realizacją inwestycji drogowej. W konsekwencji, czy zaistniały podstawy do umorzenia postępowania w przedmiocie odszkodowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Zarysowany powyżej spór był już rozstrzygany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach m.in. w wyrokach o sygn. akt II SA/Gl: 1030/21; 1022/21; 1068/21; 13/22; 1687/21; 310/22; 737/22; 736/22 W rozważaniach dotyczących obecnie rozpatrywanej sprawy Sąd posłuży się przedstawioną we wskazanych powyżej orzeczeniach argumentacją, którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Przystępując do rozważań w pierwszej kolejności koniecznym jest zbadanie dopuszczalności skargi, w szczególności wobec wniosku Wojewody Śląskiego o jej odrzucenie. Zdaniem Wojewody Śląskiego Prezydent Miasta R. nie był uprawniony do wniesienia skargi, gdyż wydał decyzję w pierwszej instancji i nie był stroną postępowania, bowiem nie można łączyć roli procesowej organu administracji oraz strony postępowania. Przedstawiona wyżej argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzję z dnia 22 września 2021 r., znak [...], w sprawie umorzenia w całości postępowania w sprawie przejęcia z mocy prawa na rzecz Miasta R. prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej położonej w Gminie R., obręb N. (opisanej szczegółowo w części historycznej niniejszego uzasadnienia), wydał na podstawie art. 12 ust. 7 i 8 pkt 2 specustawy drogowej Prezydent Miasta R. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Skargę natomiast złożyła Gmina R. reprezentowana przez tego samego Prezydenta Miasta, przy czym Gmina R. jest jednak odrębnym podmiotem prawa. Należy podkreślić, że w sferze publicznoprawnej jednostka samorządu terytorialnego (reprezentowana przez jej organy) występuje w roli podmiotu administrującego, stanowiącego prawo, a także podmiotu administrowanego i nadzorowanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 16 ust. 2 Konstytucji RP, samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej, a przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (zob. M. Szewczyk, Podmiotowość prawna gminy, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 1993, nr 3, s. 45). Nie zmienia to faktu, że jednostce samorządu terytorialnego przysługują publiczne prawa podmiotowe. W niektórych sytuacjach ich zakres będzie inny aniżeli w przypadku "naturalnych" podmiotów tych praw - osób fizycznych i prawnych (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Kraków 2002, s. 208-210). Jednakże analiza przepisów Konstytucji RP oraz ustaw samorządowych w sposób wyraźny wskazuje, że jednostka samorządowa posiada swój indywidualny interes prawny, którego ochronę gwarantuje się jej już w Konstytucji, a który wyznaczony jest jej pozycją ustrojową i zakresem przyznanych praw. Pogląd taki nie budzi żadnych wątpliwości w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia SN: z dnia 3 października 2002 r. sygn. akt III RN 165/01, z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt III RN 177/01 - OSNPiUS 2003, nr 20, poz. 479; z dnia 9 listopada 2001 r. sygn. akt III RN 189/01, OSNAP 2002, nr 8, poz. 177). Podobne stanowisko w tym zakresie zajęli L. Kiermaszek i R. Mikosz, akcentując, że "niepodobna w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji uznać, że okoliczność, iż organ jednostki samorządu terytorialnego wydał w pierwszej instancji orzeczenie w postępowaniu administracyjnym, jest wystarczającym kryterium uzasadniającym zróżnicowanie pozycji prawnej tych jednostek, a także innych osób prawych, i to idącym tak daleko, że wyłączającym - w opisanej wyżej sytuacji - możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego" (L. Kiermaszek, R. Mikosz, Legitymacja skargowa jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym, publ. Zeszyty Naukowe NSA 2005/2-3 s. 34). Również Naczelny Sąd Administracyjny zwracał uwagę na okoliczność, że status miasta na prawach powiatu jest złożony, gdyż z jednej strony wykonuje wszystkie funkcje gminy, a z drugiej strony realizuje zadania powiatowe. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. Nr 103, poz. 652) Miasto R. jest miastem na prawach powiatu. Oznacza to, że Prezydent Miasta R. występować może w dwojakiej roli, jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej oraz jako organ wykonawczy gminy reprezentujący gminę na zewnątrz. I tak jest w niniejszej sprawie (zob. postanowienia NSA z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 466/10 i I OSK 489/10, Lex nr 643302 i 647922). Natomiast w kwestii twierdzeń Wojewody Śląskiego zawartych w odpowiedzi na skargę, według których nie można łączyć roli procesowej organu administracji oraz strony postępowania, podkreślenia wymaga, że przecież Wojewoda Śląski złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta R., a następnie sam to odwołanie rozpatrzył. Połączył zatem w jednym postępowaniu rolę strony (jako podmiot składający odwołanie) oraz organu administracji rozpatrując swoje odwołanie. Sąd nie kwestionuje takiej konstrukcji. Wskazuje jednak, że "dwoistość" charakteru prawnego występuje nie tylko po stronie Wojewody Śląskiego, ale również organu wykonawczego Gminy R., która jest również miastem na prawach powiatu, reprezentowanym przez prezydenta Miasta R. Sąd w niniejszym składzie ma na uwadze uchwałę NSA z dnia z 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03, jednakże zwraca uwagę, że uchwała powyższa dotyczyła zupełnie innej problematyki, jaką jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Sąd dokonał również w kontekście rozpatrywanej sprawy analizy uchwały NSA z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OPS 2/15. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził tam, że "powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 specustawy drogowej oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1445)". Powyższa uchwała w rozstrzyganej sprawie nie znajdzie zastosowania, gdyż odnosi się do legitymacji skargowej powiatu - jako jednostki samorządu terytorialnego. Skargę w niniejszej sprawie złożyła natomiast gmina. Uznając zatem dopuszczalność wniesionej przez Gminę R. skargi, wskazać przyjdzie, że zasługiwała ona na uwzględnienie. Podstawowym problemem w rozpatrywanej sprawie jest wykładnia art. 23 ust 1e u.g.n. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Organ odwoławczy uchylając decyzję Prezydenta Miasta R. powołał się na powyższy przepis stwierdzając, że złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 specustawy - o zrzeczeniu się odszkodowania należnego Skarbowi Państwa, mógł skutecznie dokonać jedynie Wojewoda Śląski. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Ma rację Gmina R., że art. 23 ust 1e specustawy dotyczy uprawnień wojewody o charakterze procesowym. Inaczej mówiąc w przypadku postępowania administracyjnego (sądowoadministracyjnego), gdzie występują zarówno starosta, jak i Skarb Państwa, to ten ostatni będzie reprezentował wojewoda. Zupełnie inny charakter ma instytucja zrzeczenia się odszkodowania w trybie art. 12 ust. 7 specustawy. W świetle tego przepisu, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub gospodarczy Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego mogą zrzec się w całości lub w części odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oświadczenie to składa się do organu, o którym mowa w ust. 4a. W ocenie Sądu, żaden przepis w tym zakresie nie wyłącza uprawnień starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu). Oświadczenie to nie jest bowiem wydawane w ramach jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, lecz stanowi oświadczenie woli, o charakterze prywatnoprawnym, podmiotu wykonującego obowiązki w zakresie gospodarowania mieniem Skarbu Państwa. Zatem Prezydent Miasta R. mógł skutecznie złożyć oświadczenie o rezygnacji (w imieniu Skarbu Państwa) z odszkodowania. Nawet jeśli przyjąć, co w rozpatrywanej sprawie nie ma miejsca, że oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania złożył nieuprawniony podmiot, to charakter tej czynności powoduje, iż Wojewoda Śląski nie był władny rozstrzygnąć o tym wydając decyzję administracyjną. Jak się zdaje, w takich sprawach właściwa mogłaby być droga przed sądem powszechnym (uznanie oświadczenia woli za bezskuteczne). W konsekwencji wskazane uchybienie stwarza podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., w skrócie: "p.p.s.a."). Rozpoznając ponownie odwołanie, organ odwoławczy będzie miał na uwadze przedstawioną wyżej ocenę prawną. Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 1061,- zł., obejmujące wpis sądowy od skargi w wysokości 161,- zł., koszty zastępstwa procesowego w wysokości 900,- zł., określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI