II SA/Gl 731/10

II SA/Gl 731/10 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2011-01-31
Data wpływu
2010-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Żadne z wyżej wymienionych
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.  155
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, 8 i 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na akt Starosty (...) z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu p o s t a n a w i a wystąpić do Starosty (...) z sygnalizacją wobec stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa.
Uzasadnienie
Pismem z dnia (...) r. (nadanym w placówce pocztowej w tej samej dacie) B.K. wystąpiła do Starosty (...) o zwrot kwoty 425 zł stanowiącej nadpłatę opłaty za wydanie karty pojazdu marki (...), zarejestrowanego w dniu (...) r. pod nr rejestracyjnym (...).
Pismem wydanym z upoważnienia Starosty (...) z dnia (...) r., nr (...) odmówiono B.K. zwrotu żądanej kwoty, uzasadniając powyższe tym, iż przepisy powołane we wniosku z dnia (...) r. obowiązywały do dnia (...) r., a więc także w dacie rejestracji pojazdu.
Pismem z dnia (...) r. B.K. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu.
Odpowiadając na powyższe pismem wydanym z upoważnienia Starosty (...) z dnia (...) r., nr (...) podtrzymano stanowisko o braku podstaw prawnych do dokonania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Uzasadniając powyższe przytoczono podstawę prawną, z której wynika - dla organów rejestrujących - obowiązek do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terenie kraju pojazdu indywidualnie sprawdzonego przez właściciela z zagranicy. Organ podniósł nadto, że opłata za wydanie karty pojazdu jest dochodem własnym powiatu, zaś odstąpienie od jej pobrania stanowi przesłankę naruszenia dyscypliny finansów publicznych. W dalszej części organ przywołał orzecznictwo, w świetle którego odroczenie mocy obowiązującej przepisu uznanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za niekonstytucyjny jest równoznaczne z pozostawieniem go w obrocie prawnym, co oznacza, że przepis taki zachowuje moc obowiązującą i musi być przestrzegany i stosowany przez wszystkich jej adresatów, tym bardziej, że w dacie rejestracji pojazdu przepis ten obowiązywał. Organ poinformował nadto, w oparciu o stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OPS 3/07), że żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu pobraną na podstawie uchylonego przepisu jest sprawą administracyjną i jest załatwiane w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego w trybie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej zwanym p.p.s.a., po spełnieniu przewidzianych w tej ustawie wymogów. W dalszej części powołano także uchwałę Sądu Najwyższego (sygn. akt III CZP 35/07) o dopuszczeniu drogi sądowej dla dochodzenia przed sądami powszechnymi roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, określonej w uchylonym przepisie rozporządzenia.
Pismem z dnia (...) r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu (...) r.) B.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem Starosty (...), skargę na powyższy organ, podważając zasadność odmowy zwrotu pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie, uzasadniając swoje stanowisko tym, że zgodnie z treścią art. 52 § 3 p.p.s.a. skarżąca występując z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, licząc od daty pisma z dnia (...) r., uchybiła 14 - dniowemu terminowi przewidzianemu do złożenia takiego wezwania.
Nadto zaznaczyć należy, że Przewodniczący Wydziału wobec niekompletności akt zarządzeniem z dnia 6 lipca 2010 r. (skutecznie doręczonym 22 lipca 2010 r.) wezwał pełnomocnika organu do uzupełnienia w terminie 7 dni akt administracyjnych stosownie do treści art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez nadesłanie pism skarżącej, tj. wezwania do zapłaty z dnia (...) r. oraz wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a także pism organu, tj. zaskarżonego aktu i odpowiedzi na wezwanie, wskazując jednocześnie, że dołączone kserokopie dokumentów stanowiły załączniki skargi. W odpowiedzi na powyższe przy piśmie z dnia (...) r. (nadanym (...) r.) przesłano do sprawy żądane oryginały dokumentów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 sierpnia 2010 r. pełnomocnik organu został zobowiązany do dalszego uzupełnienia w terminie 5 dni akt administracyjnych sprawy celem ustalenia dopuszczalności skargi poprzez:
- nadesłanie zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącą zaskarżonego aktu Starosty (...) z dnia (...) r. nr (...),
- wskazanie daty nadania w placówce pocztowej przez skarżącą pisma z dnia (...) r., stanowiącego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, informując jednocześnie, że w przesłanej w załączeniu do przedmiotowego wezwania kopercie wycięto datę nadania tegoż pisma w placówce pocztowej, a także podanie i uprawdopodobnienie daty wpływu powołanego pisma z dnia (...) r. do siedziby organu,
- nadesłanie zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącą pisma organu z (...) r. nr (...), stanowiącego odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi organu w dniu (...) r. Pismem z dnia (...) r. (z daty nadania (...) r.) poinformowano, iż organ nie dysponuje dowodami zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącą zaskarżonego pisma, jak i pisma z dnia (...) r., albowiem nie zostały one nadane za tzw. zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez adresata. Wskazano także, że organ nie jest w stanie podać daty nadania na poczcie przez skarżącą pisma z dnia (...) r., gdyż nie jest w posiadaniu stosownego dokumentu lub informacji, potwierdzających datę jego nadania w przeciwieństwie do skarżącej, o ile przedmiotowe pismo nadała ona listem poleconym.
Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 9 września 2010 r. wezwał pełnomocnika organu do wykazania w terminie 5 dni, w każdy możliwy sposób, daty doręczenia skarżącej pisma z dnia (...) r. oraz daty nadania przez skarżącą na poczcie wezwania z dnia (...) r., zwracając jednocześnie uwagę, iż w odpowiedzi na skargę wnioskowano o jej odrzucenie z uwagi na niedochowanie 14 - dniowego terminu do wniesienia wezwania, zaś z załączonej do akt administracyjnych koperty nadawczej w której przesłano wezwanie został usunięty datownik, przesyłając w załączeniu kserokopię koperty. W odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia (...) r. (nadanym w dniu (...) r.) poinformowano, iż zaskarżony akt został nadany z urzędu starostwa listem poleconym w dniu (...) r., bez zwrotnego potwierdzenia jego odbioru, na czego dowód załączono potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię książki nadawczej z tego dnia, wskazując jednocześnie, że informacje odnośnie daty odbioru rozstrzygnięcia posiada skarżąca bądź urząd pocztowy odbiorcy. Podniesiono, iż można jedynie uprawdopodobnić datę odbioru aktu, jako przypadająca na trzeci dzień po dniu jego nadania, co wypływa z warunków operatora pocztowego, które przewidują termin doręczenia listu poleconego na trzeci dzień po dniu jego nadania. Nadto pełnomocnik organu oświadczył, że cyt: "(...) wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jednakże o ile pismo to zostało nadane listem poleconym, to skarżąca winna dysponować dowodem jego nadania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył:
Stosownie do treści art. 155 § 1 p.p.s.a. w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Jest to tzw. postanowienie sygnalizacyjne. Istotą tego orzeczenia jest zwrócenie uwagi na nieprawidłowości w funkcjonowaniu organu administracji publicznej, które zostały ujawnione w toku postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę ze skargi B.K. na akt wydany z upoważnienia Starosty (...) z dnia (...) r., nr (...) odmawiający skarżącej zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, uznał za konieczne zwrócenie się do Starosty (...) z informacją o istotnych uchybieniach, jakie miały miejsce w powołanej sprawie. Przy tym wskazać należy, iż naruszeń prawa, jak i wystąpienia okoliczności mających wpływ na ich powstanie, dopuszczono się zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym.
W ocenie Sądu istotne naruszenie przepisów prawa w niniejszej sprawie polega przede wszystkim na nierespektowaniu przez organ administracji art. 7, 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Nadto opieszałość i brak należytej staranności po stronie organu w wykonaniu wezwań utrudniła Sądowi procedowanie.
I tak stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W badanej sprawie organ nie wyjaśnił dostatecznie stanu faktycznego, co w konsekwencji uniemożliwiło zbadanie dopuszczalności skargi.
Na wstępie podkreślić należy, że wniesiona w rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy zwrotu części opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, a zatem należy do sprawy z zakresu administracji publicznej, gdyż odnosi się do obowiązku publicznoprawnego wynikającego z przepisu prawa. Skargę do Sądu wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Jeżeli natomiast ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym strona skarżąca dowiedziała się lub mogła się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Tryb natomiast wnoszenia skarg w zawisłej sprawie przewiduje przepis art. 53 § 2 p.p.s.a., w myśl którego, skargę na inne niż decyzja lub postanowienie akty z zakresu administracji publicznej wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcia naruszenia prawa. W rozpatrywanej sprawie warunkiem dopuszczalności skargi do Sądu było zatem, po doręczeniu zaskarżonego aktu z dnia (...) r., wystąpienie przez skarżącą do Starosty (...) w terminie 14 dni z pisemnym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, licząc od dnia następnego po doręczeniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie jak błędnie wskazano w odpowiedzi na skargę - od daty sporządzenia skarżonego aktu. Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, przy skargach na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., decydujące znaczenie mają daty doręczenia zaskarżonego aktu, wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, doręczenia odpowiedzi na wezwanie oraz data nadania skargi. Niestety żadna z dat, które są kluczowe dla ustalenia dopuszczalności skargi w zawisłej sprawie z przedstawionego stanu faktycznego nie wynika. Zarówno bowiem data doręczenia zaskarżonego aktu (który wiadomo jedynie, że został nadany listem poleconym w dniu (...) r.), jak i data nadania wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a zatem daty, które są niezbędne do ustalenia, czy strona dochowała czternastodniowego terminu wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa - nie są znane. Również data doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest wiadoma, co jednakże w rozpoznawanej sprawie nie miało tak istotnego znaczenia.
Kolejnym uchybieniem organu, które w oczywisty sposób łączy się z poruszonymi już wyżej kwestiami, jest naruszenie art. 8 k.p.a. W świetle powołanego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
W rozpoznawanej sprawie naruszona została także zasada należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada ta określona w art. 9 k.p.a. wskazuje, że organ orzekający obowiązany jest czuwać, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winien udzielać jej niezbędnych wskazówek i wyjaśnień.
Odnotować należy, że w zaskarżonym akcie nie pouczono strony o możliwości wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jak również o możliwości jego zaskarżenia do Sądu. Natomiast pouczenie jakie znalazło się w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa mogło wprowadzić skarżącą w błędne przekonanie co do aktu zaskarżenia, a mianowicie czy przedmiotem skargi powinno być pismo z dnia (...) r., czy też pismo z dnia (...) r. Nadto ogólny fakt powołania się na przepisy ustawy, na podstawie której wnosi się do sądu skargę z zaznaczeniem, że po spełnieniu przewidzianych w niej warunków – nie stanowi wyczerpującej informacji dla strony.
Wobec powyższego Sąd wychodząc naprzeciw strony skarżącej uznał, że przedmiotem zaskarżenia jest akt z dnia (...) r., nr (...), nie zaś pismo z dnia (...) r., nr (...) stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nadto także w wyniku nie ustalenia przez organ daty odbioru przez skarżącą zaskarżonego aktu oraz odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (które jak wynika z wyjaśnień poczynionych przez organ nie zostały nadane za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez adresata), jak również wobec niemożności wykazania przez organ daty nadania przez skarżącą w urzędzie pocztowym pisma z dnia (...) r. oraz podania i uprawdopodobnienia daty wpływu powołanego pisma do siedziby organu - Sąd przyjął, iż skarga została złożona w terminie.
W tym stanie rzeczy, Sąd postanowił zwrócić się do Starosty (...) w celu zapobieżenia występowania wskazanych błędów w przyszłości. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 155 § 2 p.p.s.a. organ, który otrzymał postanowienie, zobowiązany jest rozpatrzyć je i powiadomić Sąd, w terminie trzydziestu dni, o zajętym stanowisku.