II SA/Gl 73/11

II SA/Gl 73/11 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2011-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący/
Łucja Franiczek /sprawozdawca/
Włodzimierz Kubik
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono akt nadzoru
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 91 ust. 1,  art. 93  ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant referent - stażysta Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi Gminy W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
Uzasadnienie
Uchwałą nr [...] podjętą w dniu [...]r. Rada Miejska w W. działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858), zatwierdziła taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę na terenie Gminy W. na obszarze działania "[...]" SA w B. na okres od [...]r. do [...]r. – w brzmieniu stanowiącym załącznik nr 1 do uchwały.
W rozdziale VII pkt 3 uchwały, przewidziano upusty handlowe i regulamin ich stosowania w 2011 r., zaś w rozdziale IV pkt 1.3 tabeli taryfowych grup odbiorców usług, postanowiono o wyodrębnieniu w ramach taryfowych grup odbiorców ( pkt 1.1 – gospodarstwa domowe i pkt 1.2 – Pozostali odbiorcy), 3 podgrup odbiorców w zależności od wymaganego przez nich zapotrzebowania na wodę:
- zapotrzebowanie małe ( wodomierz o średnicy do 20 mm)
- zapotrzebowanie średnie ( wodomierz o średnicy od 25 mm do 40 mm)
- zapotrzebowanie duże ( wodomierz o średnicy 50 mm i większej).
Powyższą uchwałę doręczono Wojewodzie [...] w dniu [...]r., zaś pismem z dnia [...] r. nr [...] organ nadzoru powiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej uchwały – w częściach dotyczących zatwierdzenia taryfy określonej w rozdziale VII pkt 3. Upusty handlowe oraz w rozdziale IV pkt 1.3 Tabeli – jako niezgodnej z art. 24 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę w zw. z §§ 4 i 5 rozp. Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków ( Dz. U. Nr 127, poz. 886).
Następnie zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] r. Wojewoda [...] na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stwierdził nieważność powyższej uchwały w częściach określonych w rozdziale VII pkt 3 oraz w rozdziale IV pkt 1.3 Tabeli z przyczyn wskazanych w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. W uzasadnieniu organ nadzoru przywołał treść przepisów §§ 4 i 5 cyt. rozp. oraz wskazał, że definicję taryfy zawiera przepis art. 2 pkt 12 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę..., stanowiący że taryfa to zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat oraz warunki ich stosowania. W ocenie organu nadzoru, w świetle tej regulacji brak podstaw prawnych do zamieszczenia w taryfie regulacji dotyczącej upustów handlowych. W tym względzie Wojewoda powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/GL 1002/10 ( niepubl.).
Gdy zaś idzie o postanowienia rozdziału IV pkt 1.3 Tabeli, organ nadzoru wskazał, że w świetle zacytowanych przepisów § 13 ust. 2 i 7 rozp. nie ma umocowania prawnego uzależnienie wysokości stawki abonamentowej od średnicy wodomierza.
Rozstrzygnięcie nadzorcze doręczono organowi gminy w dniu [...] r., zaś w dniu [...]r. Gmina W. w oparciu o uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...]r. wniosła skargę, domagając się jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżąca Gmina zarzuciła, że wbrew stanowisku Wojewody, stawka opłaty abonamentowej jest uzależniona od wielkości zapotrzebowania na wodę, tj. natężenia przepływu ( małe, średnie i duże ) oraz od częstotliwości dokonywania odczytów, a nie – od średnicy wodomierza. Tak więc, stosownie do art. 20 ust. 3 ustawy, w taryfie dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców zostały zróżnicowane stawki opłat abonamentowych na podstawie udokumentowanych różnic kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Koszty eksploatacji i utrzymania urządzeń wodociągowych podzielono na taryfowe grupy odbiorców, proporcjonalnie do udziału zagwarantowanego dla nich natężenia przepływu.
W praktyce to wodomierz główny ma zaś ostateczny wpływ na natężenie przepływu. Dlatego też dla ułatwienia w taryfie obok określenia wielkości zapotrzebowania w nawiasie opisano odpowiadający temu zapotrzebowaniu wodomierz. Wyjaśniono, że wielu odbiorców potrzebuje zagwarantowania dużego natężenia przepływu ( dużego zapotrzebowania ), pomimo niewielkiego zużycia dobowego, np. stacje benzynowe, magazyny, hurtownie – z uwagi na zabezpieczenie przeciwpożarowe. Dla takich odbiorców budowane są duże urządzenia, których potencjał wykorzystywany jest sporadycznie, a czasem wcale. W ich przypadku przedsiębiorstwo wodno – kanalizacyjne ponosi wysokie koszty stałe, które nie są pokrywane z niewielkiej sprzedaży wody dla tych odbiorców. Tym samym, uzasadnione jest zróżnicowanie stawek abonamentowych pod względem wymaganego przez odbiorcę usług natężenia przepływu, gdyż w przeciwnym wypadku koszty zapewnienia gotowości urządzeń ponieśliby pozostali odbiorcy, co jest sprzeczne z zasadą eliminowania subsydiowania skrośnego, wynikającą z § 3 pkt 1 c rozp.
Gdy zaś idzie o stosowanie upustów handlowych, które wprowadzono dla klientów zwiększających zużycie, nowych klientów, klientów z kanalizacją ciśnieniową i klientów o najniższych dochodach, wytypowanych przez Urząd Gminy W., skarżąca Gmina wywiodła, że upusty handlowe mieszczą się w kategorii warunków stosowania cen i stawek opłat, przy czym § 4 ust. 2 rozp. nie zawiera w tym względzie katalogu zamkniętego, na co wskazuje użycie sformułowania "w szczególności". Stosowanie upustów handlowych jest też rozwiązaniem korzystnym dla odbiorców usług.
W tym stanie rzeczy zakwestionowana przez organ nadzoru uchwała nie narusza przepisów powszechnie obowiązujących.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Podkreślono, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych ( wyroki WSA w Gliwicach z dnia 23 marca 2009 r. sygn. akt II SA/GL 637/09 i z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt II SA/GL 637/09 oraz wyrok NSA z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1258/09), zróżnicowanie grup odbiorców zależnie od średnicy wodomierza narusza
§ 5 pkt 2 w zw. z § 13 ust. 3 – 6 rozp. MB.
Pismem z dnia [...]r. skarżąca Gmina podtrzymała dotychczasowe zarzuty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesionych. Działając z urzędu zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skład orzekający stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zapadło po upływie ustawowego terminu, wskazanego w art. 91 ust. 1 zd. 2 powołanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym. Na mocy tej regulacji, o nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy, w całości lub w części, orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia w trybie określonym w art. 90.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 201/10/LEX nr 595310), do obliczania 30 – dniowego terminu z art. 91 ust. 1 u.s.g. nie mają zastosowania przepisy kpa, a zwłaszcza jego art. 57, który reguluje wyłącznie sposób obliczania i warunku zachowania terminu procesowego przez stronę postępowania. Po upływie tego terminu kompetencja nadzorcza wygasa, co oznacza, że termin ten nie może być przedłużony, zaś zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. organ nadzoru może wówczas zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Pogląd taki zajął też NSA w wyroku z dnia 7 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1216/08 (LEX nr 533146).
Mając na uwadze jednolitość orzecznictwa, skład orzekający w niniejszej sprawie przychylił się do powyższego poglądu, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu Wojewody.
Mianowicie, z uwagi na wpływ uchwały Rady Miejskiej w W. nr [...] do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. w dniu [...]r., ustawowy 30 – dniowy termin do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego upłynął w dniu [...]r.
Tymczasem zaskarżony akt nadzoru został wydany w dniu [...]r. i wprowadzony do obrotu prawnego w dniu [...]r., co wynika z prezentaty na uchwale i datownika poczty.
Co prawda, ostatni dzień 30 – dniowego terminu do stwierdzenia przez Wojewodę nieważności uchwały Rady Miejskiej W., przypadł na dzień ustawowo wolny od pracy ([...]r. – niedziela ), to jednak z uwagi na brak podstaw do stosowania w postępowaniu nadzorczym przepisu art. 57 § 4 kpa, kwestia ta nie ma znaczenia dla zachowania terminu z art. 91 ust. 1 u.s.g.
Dodatkowo wskazać przyjdzie, że przy odmiennym założeniu co do stosowania art. 57 kpa, wówczas znaczenie miałoby także wprowadzenie aktu nadzoru do obrotu prawnego ( § 5 tego przepisu ). Tymczasem nadanie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego nastąpiło za pośrednictwem poczty, dopiero w dniu [...]r., co potwierdza datownik poczty.
W żadnym wypadku nie byłoby zaś możliwe wybiórcze stosowanie art. 57 kpa, a zatem jedynie § 4 tego przepisu, podczas gdy § 5 przewiduje dalsze wymogi uznania terminu za zachowany. Jakkolwiek więc nie rozumując, zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zapadło z naruszeniem terminu z art. 91 ust. 1 u.s.g., bowiem nawet przy zastosowaniu art. 57 kpa, termin 30 - dniowy nie został dochowany z uwagi na fakt nadania aktu za pośrednictwem poczty dopiero w dniu [...]r.
W tym stanie rzeczy skarga musiała odnieść skutek, niezależnie od oceny trafności podniesionej w niej argumentacji co do braku podstaw do stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności uchwały w częściach, określonych w rozdziale VII pkt 3 oraz rozdziale IV pkt 1.3 Tabeli.
Nie sposób jednak nie zauważyć wadliwości działania organu nadzoru z powodu stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jedynie w części, podczas gdy przy założeniu prawidłowości jego stanowiska co do wykładni prawa materialnego, zachodziłyby podstawy do wyeliminowania uchwały w całości.
Mianowicie, przeoczył organ nadzoru, że kwestionowaną uchwałą wprowadzono dwuczłonową taryfę, obejmującą cenę za 1 m3 dostarczonej wody i stawkę opłaty abonamentowej na odbiorcę wody, nienależną od ilości dostarczonej wody.
O ile zaś cenę wody zróżnicowano na dwie taryfowe grupy odbiorców ( rozdział V
pkt 1 załącznika do uchwały), to wysokość stawek opłaty abonamentowej jest zróżnicowana dla poszczególnych podgrup odbiorców w zależności od średnicy wodomierza ( rozdział V pkt 2 załącznika ). Wyeliminowanie z obrotu prawnego jedynie zapisu rozdziału IV pkt 1.3 Tabeli, doprowadziło do sytuacji, że i tak wysokość stawek opłaty abonamentowej jest różna dla tych samych podgrup odbiorców, a więc nie doprowadziło do stanu zgodnego z prawem w świetle argumentacji Wojewody.
Z uwagi na zastosowaną taryfę dwuczłonową nie byłoby też dopuszczalne stwierdzenie nieważności rozdziału V pkt 2, określającego wysokość stawek opłaty abonamentowej. Wskazane przez organ nadzoru naruszenie prawa musiałoby więc skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego uchwały w całości, a nie jedynie w części, objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym. Na tym etapie postępowania brak jest podstaw prawnych do oceny zasadności zarzutów skargi, która musiała odnieść skutek z innych względów.
Spór co do wykładni prawa podlegać będzie rozstrzygnięciu w razie wniesienia skargi przez organ nadzoru w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g. i nie ma znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy.
W konsekwencji, stwierdzając naruszenie przez Wojewodę [...] terminu 30 – dniowego do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego ( art. 91 ust. 1 u.s.g.), Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony akt na podstawie art. 148 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze fakt, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie podlegało wykonaniu ( art. 98 ust. 5 u.s.g.), mimo uwzględnienia skargi brak było podstaw prawnych do orzeczenia o jego niewykonalności do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku w trybie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się zaś do żądania skarżącego zasądzenia kosztów postępowania, wyjaśnić przyjdzie, że skarga nie podlegała wpisowi sądowemu, a poniesienia innych kosztów Gmina nie wykazała.
su.