II SA/Gl 729/22

II SA/Gl 729/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Żurawik, Asesor WSA Tomasz Dziuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 marca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/538/2022/2660 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 16 listopada 2020 r. E. S. (dalej: "skarżąca"), sporządziła i podpisała formularz wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad chorym w stopniu znacznym bratem – A. S. . Do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. został on złożony w dniu 27 listopada 2020 r. wraz z pismem przewodnim jej pełnomocnika oraz decyzją o przeliczeniu emerytury, oświadczeniem dotyczącym sytuacji rodzinnej i zawodowej, zestawieniem czynności wykonywanych w ramach opieki nad bratem oraz orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r. o zaliczeniu brata do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 listopada 2020 r. W dniu 12.01.2021 r. skarżąca złożyła aktualne orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r., z którego wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności brata został ustalony do dnia 31.12.2022 r., powstanie niepełnosprawności datuje się na 11.04.2017 r., a ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 11 października 2018 r. W dniu 20.01.21 r. oświadczyła, że brak jest wcześniejszych orzeczeń o niepełnosprawności, w szczególności orzeczeń, z których wynikałoby, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Prezydent Miasta B. (w skrócie: "organ I instancji") decyzją z dnia 26 lutego 2021 r., działając na podstawie art. 17 w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 615, w skrócie: "u.ś.r."), odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem, ze względu na niespełnienie przesłanki zawartej w art. 17 ust.1b u.ś.r.
Po wniesieniu odwołania przez pełnomocnika skarżącej i jego rozpatrzeniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 20 kwietnia 2021r., uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 26 lutego 2021 r. i opierając się na utrwalonej linii orzeczniczej, uznało że po dniu wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z tego powodu, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia (nauki), nie jest uzasadniona. Z tego powodu zwróciło sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji i zaakcentowało, że z analizy akt wynika, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, co stanowi przesłankę wyłączającą możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca winna dokonać wyboru jednego ze świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór ten może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 53 z późn. zm., w skrócie: "ustawa emerytalna"). Stosownie do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. świadczenie przyznaje się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo, wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym przedstawiona zostanie decyzja o zawieszeniu prawa do emerytury. Nie informując skarżącą o możliwości złożenia takiego wniosku i uzależnieniu przyznania świadczenia od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ I instancji naruszył zasadę wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, tj. art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, w skrócie: "k.p.a.").
W trakcie ponownie przeprowadzonego postępowania dowodowego organ I instancji zwrócił się do skarżącej o złożenie oświadczenia lub przedstawienie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zawieszenia prawa do emerytury (pismo z dnia 12.05.2021 r.)
Skarżąca oświadczyła, że wystąpiła do ZUS z wnioskiem o zawieszenie wypłaty emerytury (pismo z dnia 02.06.2021 r.), a w dniu 16.06.2021 r. przedłożyła decyzję ZUS Oddział w Z. z dnia 11.06.2021 r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury od dnia 1 lipca 2021 r., na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy emerytalnej.
Decyzją z dnia 12 lipca 2021 r., nr [...], organ I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wstrzymanie wypłaty emerytury nie jest jednoznaczne z brakiem do niej uprawnień.
Po wniesieniu odwołania przez pełnomocnika skarżącej i jego rozpatrzeniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 10 września 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 12 lipca 2021 r. do ponownego rozpatrzenia i uznało, że wyłącznie zawieszenie niezbywalnego prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Po rozpatrzeniu złożonego w dniu 27 listopada 2020 r. wniosku, organ I instancji decyzją z dnia 21 stycznia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 17 u.ś.r., odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem, ze względu na niespełnienie przesłanki zawartej w art. 17 ust.1b u.ś.r.
W odwołaniu z dnia 3 lutego 2022 r pełnomocnik skarżącej nie zgodził się z powyższą decyzją i domagał się jej uchylenia oraz przyznania wnioskowanego świadczenia. Zarzucił rozstrzygnięciu błędną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "organ II instancji" lub "Kolegium") decyzją z dnia 11 marca 2022 r., nr SKO.PSŚ/41.5/538/2022/2660, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 21 stycznia 2022 r. W jej uzasadnieniu zanegowało stanowisko o wystąpieniu przeszkody opisanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Zgodnie z tym wyrokiem art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie jakim różnicuje prawo do świadczeń jest niezgodny z art. 32 Konstytucji, jednakże w tezach tego wyroku stwierdza się, iż nie oznacza to uchylenia art. 17 ust. 1b u.ś.r., jak również nie prowadzi to do wykreowania "prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Kolegium podziela stanowisko zaprezentowane w tezach licznych wyroków wydanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, iż po wejściu w życie tego wyroku nie można odmówić przyznania przedmiotowego świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (por. wyrok NSA z dnia 2.08.2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 i wyrok z dnia 21.10.2016 r. sygn. akt I OSK 1853/16). Jednakże art. 17 u.ś.r. ma charakter norm prawnych bezwzględnie obowiązujących, a to znaczy, że aby móc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne trzeba spełnić wszystkie zawarte w tym przepisie przesłanki. Zdaniem Kolegium, skarżąca nie jest w ogóle uprawniona do ubiegania się o przyznanie wnioskowanego świadczenia, bowiem nie jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do alimentacji brata - w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale jest nią jego syn – D. S. jako jego zstępny oraz w linii bocznej piątka rodzeństwa (trzech braci i dwie siostry). Spośród nich to skarżąca jest ustanowiona opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego brata i składa roczne sprawozdania, w terminie wyznaczonym przez Sąd Rejonowy w B. . Kolegium zaznaczyło, że opiekun prawny reprezentuje osobę ubezwłasnowolnioną przy dokonywaniu czynności prawnych w celu ochrony jej interesów prawnych i czyni to za wynagrodzeniem. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżąca zamieszkuje wspólnie z mężem a jej brat przebywa w Hostelu przy ul. [...] w B. . Jest regularnie widywana u brata w Hostelu, pomaga mu w codziennych czynnościach, opłaca codzienny abonament za posiłki w restauracji, umawia wizyty lekarskie, wykupuje leki, ubiera, pierze i sprząta podczas wizyt, a w niektórych czynnościach pomaga jej jeden brat. Skarżąca sama nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy, ale od 1 lipca 2021 r. na jej wniosek ZUS wstrzymał jej wypłatę emerytury. W kwestii zawieszenia prawa emerytury aktualne pozostają wskazania Kolegium zawarte już w decyzji z dnia 10 września 2021 r., w której uznano, iż wprawdzie emerytura jest prawem niezbywalnym, jednak zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączająca nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16.10.2020 r. sygn. akt II SA/Gl 576/20 oraz przywołane w nim orzecznictwo). Kolegium wskazuje jednak, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, które jest wyznacznikiem standardów orzekania dla organów administracyjnych wyraźnie od roku 2021 zaznacza się, iż system świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki (do sprawowania której członkowie rodziny są zobowiązani na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Nie należy do gestii organu ustalenie zakresu niezbędnej opieki wymaganej przez osobę niepełnosprawną, gdyż wynika on jednoznacznie z niezdolności do samodzielnej egzystencji niepełnosprawnego, co stwierdzono w orzeczeniu. Organ jest natomiast obowiązany ustalić faktyczny wymiar tej opieki (por. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 28 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 796/21). W ocenie Kolegium zakres opieki sprawowanej przez skarżącą w stosunku do niepełnosprawnego brata nie jest tego rodzaju, żeby wymagał przez nią rezygnacji z zatrudnienia lub nie podejmowania zatrudnienia, zwłaszcza, że sama miała ustalone prawo do emerytury. Niewątpliwie pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.s.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiało by się odbyć ze szkodą dla niej. Tymczasem, zakres opieki sprawowanej przez skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane przez nią nie są na tyle angażujące, aby rezygnować z emerytury. Skarżąca choć prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, nie gotuje, nie dostarcza posiłków i nie karmi brata, lecz opłaca dla niego codzienny abonament za posiłki w restauracji. Poza obowiązkami wynikającymi z bycia ustanowionym przez Sąd Rejonowy w B. opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego brata zakres wykonywanych przez nią przy niepełnosprawnym bracie czynności nie uzasadnia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które jak już Kolegium wskazało nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki, ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca ogranicza się jedynie do wspomagania brata w czynnościach życia codziennego i nie musi codziennie, czy całodobowo wykonywać względem niego wielu zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania. W świetle powyższego za niezasadny należało uznać zawarty w odwołaniu zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. Nadto, w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie przedkładała żadnych innych dowodów, ani oświadczeń, z których wynikałby odmienny niż wyżej przywołany, zakres opieki nad bratem. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż aby można było mówić o opiece to musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1145/21). Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje (por. NSA w wyroku z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 733/21).
W skardze z dnia 13 kwietnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegającą na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad bratem nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji przez nią z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej w skrócie: "p.p.s.a.").
Na wstępie wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18 lub 25 roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 1a pkt 1-3 u.ś.r., zgodnie z którymi świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Osią sporu jest kwestia możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem, w sytuacji gdy żyje jego syn, co potwierdza oświadczenie samej skarżącej złożone pod odpowiedzialnością karną.
Na mocy art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 z późn. zm.) przedmiotowy obowiązek obciąża skarżącą w dalszej kolejności.
Sama skarżąca jest w stosunku do brata osobą inną niż spokrewnioną w pierwszym stopniu.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1a u.ś.r. wnioskowane uprawnienie przysługiwałoby jej gdyby spełnione zostały wszystkie wymienione w tej normie prawnej warunki. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Nie został bowiem spełniony warunek o jakim mowa w pkt 2 ust. 1a, że: "nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".
W pierwszej kolejności osobą zobowiązaną do alimentacji wobec brata skarżącej jako jego zstępny, czyli syn. Okoliczność ta uniemożliwia staranie się o uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez kogoś z jego rodzeństwa, w tym skarżącą będącą jego opiekunem prawnym.
Jak wynika z wyroku WSA w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/GD 907/20 opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie (uregulowana w Tytule III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy: t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2086 ze zm., a w szczególności w art. 175-177), polega w istocie na sprawowaniu opieki w sensie prawnym, tzn. reprezentacji osoby ubezwłasnowolnionej przy dokonywaniu czynności prawnych i ochrony interesów prawnych takiej osoby. Z tego też powodu otrzymywane z tytułu wykonywanej funkcji opiekuna prawnego wynagrodzenie za sprawowanie tego rodzaju opieki nie może być traktowane, jako ekwiwalent za sprawowanie opieki faktycznej nad niepełnosprawną osobą, z sprawowaniem której w istocie związane jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Również z uzasadnienia podjętej na gruncie przepisów u.ś.r. uchwały NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 5/13 (ONSAiWSA 2014 nr 3 poz. 36) ich treść jest jasna, a ustalenie z nich normy prawnej nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych i jest możliwe przy zastosowaniu wyłącznie wykładni gramatycznej. W uchwale tej NSA stwierdził też, że przy wykładni tych przepisów "niedopuszczalne jest sądowe uzupełnienie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samodzielnym źródłem roszczeń", oraz iż: "Nie można natomiast, powołując się na wykładnię prokonstytucyjną, nadawać przepisom ustawy znaczenia sprzecznego z jej brzmieniem", gdyż prowadziłoby to do wypełniania "obowiązujących instytucji prawnych zupełnie nowymi treściami, wbrew jasno wymienionej woli uchwałodawcy".
W konsekwencji Sąd nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w skardze, skoro w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulegało wątpliwości, że żyje syn brata skarżącej, spokrewniony z nim w bliższym niż skarżąca stopniu.
W świetle treści art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z obowiązku alimentacyjnego wobec ojca niewątpliwie nie zwalnia okoliczność braku z nim kontaktu ze strony syna, który wyparł się ojca, bo ten zostawił go jak był małym chłopcem (por. oświadczenie skarżącej złożone pod odpowiedzialnością karną i zawarte w piśmie z dnia 8 października 2021 r., k. 67 akt administracyjnych).
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1a u.ś.r. wnioskowane uprawnienie przysługiwałoby skarżącej, gdyby spełnione zostały wszystkie wymienione w tej normie prawnej warunki. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Fakt przebywania syna brata skarżącej za granicą nie stanowi również przesłanki do przyznania jej wnioskowanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wbrew zarzutom skargi sprawa została wyjaśniona dostatecznie do końcowego jej załatwienia w odniesieniu do obowiązujących przepisów prawa materialnego.
Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.