II SA/Gl 728/21

II SA/Gl 728/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 808
art. 30  ust. 1,  art. 30  ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2021 r. sprawy ze skargi M.L. (L.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta J. (dalej: "organ", "organ I instancji"), w oparciu o art. 30 ust. 2, art. 2 pkt 2, pkt 3, pkt 10, pkt 11, art. 25, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedna.: Dz. U. z 2020 r., poz. 808 z późn. zm., dalej "ustawa") i art. 104, art. 7, art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), w pkt 1 decyzji: odmówił M. L. (dalej: "Strona", "Skarżący") umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanego dla osób uprawnionych: M. G. zd. D., O. D., P. N. zd. G., N. L., A. L. w wysokości 128.604,39 zł łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (należność główna: 84.760,30 zł, odsetki ustawowe za opóźnienie na dzień wydania decyzji: 47.038,74 zł), w pkt 2 decyzji: odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w wysokości 14.810,00 zł powiększonych o 5% w łącznej kwocie 15.550,50 zł dla osób uprawnionych: M. G. zd. D., O. D., P. N. zd. G. z czego 7.775,25 zł stanowi należność budżetu państwa, a kwota 7.775,25 należność gminy. W pierwszej kolejności organ wskazał, że Strona jest zobowiązana do łożenia alimentów na rzecz dzieci A. L. i N. L. po 300 zł miesięcznie (zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w J. sygn. akt [...] z dnia [...] r.), na rzecz P. N. w wysokości 150 zł miesięcznie (zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w J. sygn. akt [...] z dnia [...] r.), na rzecz O. D. w wysokości 170 zł miesięcznie (zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w J. sygn. akt [...] z dnia
[...] r.), na rzecz M. G. w wysokości 200 zł miesięcznie (zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w J. sygn. akt [...] z dnia
[...] r.), z którego to obowiązku Strona się nie wywiązywała, w konsekwencji czego została przyznana zaliczka alimentacyjna, a następnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Organ przywołał przy tym treść art. 43 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 30 ust. 1 ustawy. Dalej w powołaniu na pismo komornika wskazał, że prowadzona względem Strony egzekucja alimentacyjna jest całkowicie bezskuteczna, a od jej wszczęcia w [...] r. wpłynęła tylko jedna wpłata w dniu
[...] r. w wysokości 24,90 zł. Podkreślił, że umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej oraz wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy jest możliwe, jeżeli egzekucja w sprawie jest skuteczna przez co najmniej 3 lata oraz wpłaty dokonywane są co miesiąc w kwocie nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W ocenie organu, Strona nie spełnia kryteriów określonych w art. 30 ust. 1 ustawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych. Organ przedstawił także zmianę przepisów w związku z wejściem w życie cytowanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i uchyleniem ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) wyjaśniając, że w aktualnym stanie prawnym ustawodawca nie przewidział umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych ze względu na sytuację rodzinną, zdrowotną lub dochodową. Następnie organ przywołał treść art. 30 ust. 2 ustawy oraz wskazał na dokumenty przedłożone przez Stronę do wniosku. Na podstawie zgromadzonych dowodów ustalił, że Wnioskodawca ma 45 lat, jest w wieku aktywności zawodowej, nie pracuje, ma rentę socjalną, mieszka sam, nie posiada na utrzymaniu innych osób, ma problemy zdrowotne, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, posiada zobowiązania alimentacyjne
i komornicze, utrzymuje się z renty socjalnej oraz pomocy społecznej, tj. opłaty za prąd, gaz, żywność i dopłaty do leków, w miesiącu grudniu 2020 r. otrzymał zasiłek celowy (posiłek) w kwocie 210 zł, zasiłek stały w kwocie 645 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 58,05 zł, zasiłek celowy w kwocie 250 zł. Analiza sytuacji dochodowej i rodzinnej doprowadziła organ do wniosku, że nie jest ona wynikiem zdarzeń losowych, które mogłyby stanowić przesłankę do umorzenia zadłużenia. Organ podkreślił, że umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczono do dnia [...] r. ze wskazaniem dotyczącym zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, a orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności nie zostało wydane na stałe, zatem nie można wykluczyć poprawy stanu zdrowia. Organ ustalił także, że Strona nadal nie reguluje zobowiązań alimentacyjnych. Podkreślił, że każdy dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrotu zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a jedynie w wyjątkowych przypadkach można uwzględnić wniosek o umorzenie. Podstawą umorzenia powinna być sytuacja niezależna od dłużnika alimentacyjnego, a w ocenie organu nie można stwierdzić jednoznacznie, że sytuacja, w której znajduje się Strona, jest od niej niezależna oraz by zachodziły szczególne okoliczności rodzinne
i materialne. Zdaniem organu sama sytuacja braku dostatecznych środków na spłatę zadłużenia nie stanowi automatycznie przesłanki do zastosowania ulgi. Podstawą umorzenia powinna być sytuacja niezależna od dłużnika alimentacyjnego i tylko w takich sytuacjach, które nie rokują szansy na poprawę sytuacji życiowej, zdrowotnej, materialnej i dochodowej, i która ma charakter nieodwracalny. Przy tak poczynionych ustaleniach faktycznych organ nie znalazł podstaw do umorzenia powstałego zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych.
Strona złożyła odwołanie datowane na 14 marca 2021 r. wskazując, że jedynym źródłem utrzymania Strony jest zasiłek oraz dopłata do leków. Odwołujący podkreślił, że jest osobą schorowaną, nie może liczyć na pomoc rodziny, względem Strony toczą się postępowania komornicze, a stan zdrowia, w tym stany depresji
i niepokoju, nie pozwalają na podjęcie pracy.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570 z późn, zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji w zakresie odmowy umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Organ odwoławczy stwierdził, że w rozstrzyganej sprawie Strona nie spełnia warunków uprawniających do umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. W odniesieniu natomiast do podstawy prawnej z art. 30 ust. 2 ustawy podkreślił uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, wyjaśniając, że nawet w przypadku wystąpienia wyjątkowo trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej organ może odmówić zastosowania wnioskowanej ulgi. Zdaniem organu odwoławczego dłużnik powinien wskazać okoliczności szczególne, wykraczające poza przyczyny przejęcia obowiązku alimentacyjnego przez Państwo, bowiem ani zły stan zdrowia ani bezrobocie nie mogą stanowić samodzielnej przesłanki umorzenia należności. Ponadto Kolegium zaakcentowało dopuszczalność umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych zarówno z uwzględnieniem przesłanki skuteczności egzekucji określonej w art. 30 ust. 1, jak również z uwzględnieniem przesłanki trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego zawartej w art. 30 ust. 2 ustawy. W tym kontekście zwrócono uwagę, że organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania, na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, dokonał wnikliwej oceny sytuacji materialnej i zdrowotnej Strony, a postępowanie nie wykazało szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie. Kolegium w tym zakresie podzieliło tezy uzasadnienia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy zaakcentował również, że nie neguje trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej Strony, jednak w ocenie Kolegium nie uzasadnia ona umorzenia należności, wskazując, że orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie zostało wydane na stałe a jedynie do [...] r., ponadto Odwołujący jest zdolny do pojęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, jest osobą w wieku produkcyjnym, jego sytuacja materialna może ulec poprawie, aktualnie nie posiada na utrzymaniu innych osób. Uwzględniając wskazane wyżej okoliczności faktyczne i prawne organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Strona skorzystała z prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżący nie sformułował zarzutów wobec decyzji Kolegium. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
Postanowieniem starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 6 lipca 2021 r. w sprawie o sygn. II SPP/Gl 160/21 umorzono postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla Skarżącego adwokata z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności – art. 134 § 2 p.p.s.a.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę z dnia 16 czerwca 2021 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącego w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).
Art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie z przywołaną regulacją art. 30 ust. 1 ustawy – organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, natomiast w myśl art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Niewątpliwie w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie należności w oparciu o treść art. 30 ust. 1 ustawy, co także nie stanowiło przedmiotu sporu pomiędzy stronami. Norma prawna zawarta w przywołanym przepisie art. 30 ust. 1
i 2 ustawy uprawnia organ właściwy do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie umorzenia należności przysługujących względem dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu – w odniesieniu do należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych przesłanką warunkującą decyzję organu jest ustalenie skutecznej egzekucji świadczenia w okresie wskazanym w tym przepisie, natomiast w odniesieniu do należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego umorzenie należności może zostać oparte o sytuację dochodową i rodzinną strony, o której mowa w ust. 2 tego przepisu. Jednakże, jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych może nastąpić zarówno z uwzględnieniem przesłanki skuteczności egzekucji określonej w art. 30 ust. 1, jak również z uwzględnieniem przesłanki trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego zawartej w art. 30 ust. 2 ustawy (str. 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela bowiem pogląd, że uprawnienie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 ustawy obejmuje zarówno wskazane wprost w tym przepisie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale również należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, powstałych na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (takie stanowisko zyskuje uzasadnienie w poglądach Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. wyrok z dnia 16 listopada 2011 r., I OSK 1095/11, Lex nr 1131469; wyrok z dnia 17 października 2017 r., I OSK 3340/15, Lex nr 2450741; wyrok z dnia 6 sierpnia 2013 r., I OSK 534/12, Lex nr 1604874; wyrok z dnia 25 czerwca 2019 r., I OSK 2087/17, Lex nr 2865741), a zastosowanie wyłącznie wykładni literalnej doprowadziłoby do nieuzasadnionego pozbawienia możliwości ubiegania się o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w oparciu o sytuację życiową i dochodową (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2020 r., I OW 238/19, Lex nr 3031031). Zasadnie zatem organ administracji publicznej dokonał w ramach prowadzonego postępowania oceny sytuacji materialnej i zdrowotnej Strony na podstawie przesłanek zawartych w treści art. 30 ust. 2 ustawy.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że decyzja wydawana na postawie art. 30 ust. 2 ustawy jest tzw. decyzją uznaniową, a organ nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 2020 r., I OSK 2903/18, Lex nr 3179678). Nie oznacza to jednak, że jest to decyzja dowolna. Istotne w tym zakresie pozostaje, że w przypadku kontroli sądowoadministracyjnej decyzji zapadłej w granicach uznania administracyjnego, rolą sądu administracyjnego jest zbadanie, czy organ podejmując decyzję dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie, a także czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2020 r., I OSK 1011/20, Lex nr 3080238). Dokonana przez Sąd w niniejszej sprawie analiza prowadzi do wniosku, że organ zebrał materiał dowodowy, który poddał wnikliwej analizie i ocenił z zachowaniem zasad logiki i doświadczeni życiowego. Ocena materiału dowodowego sprawy dokonana przez organy nie ma charakteru oceny dowolnej, natomiast sporządzone uzasadnienia spełniają określone przez ustawodawcę wymogi procesowe. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił organom na przyznanie przywoływanym przez Skarżącego okolicznościom szczególnego, wyjątkowego charakteru pozwalającego na zastosowanie umorzenia należności. Mianowicie w odniesieniu do materiału dowodowego jakim dysponował organ wynika, że Skarżący otrzymuje zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od
1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2025 r. (na podstawie decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. nr [...] – w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. w wysokości 350,50 zł, natomiast od 1 lutego 2020 r. w wysokości 645 zł miesięcznie; karta nr 18 akt administracyjnych), otrzymał w grudniu 2020 r. pomoc w postaci: zasiłku celowego (posiłek) w kwocie 210 zł, zasiłku stałego 645 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 58,05 zł, zasiłku celowego 250 zł, natomiast w styczniu 2021 r.: zasiłku celowego (posiłek) w kwocie 210 zł, zasiłku stałego 645 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 58,05 zł, zasiłku celowego 70 zł (zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] r. nr [...], karta nr 24 akt administracyjnych), legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. [...], które zostało wydane do [...] r., Skarżący jest zdolny do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (karta nr 19 akt administracyjnych). Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika również, że Skarżący choruje (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. oraz karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...] r.), co nie było kwestionowane przez organy. Sąd podziela w tym zakresie ustalenia faktyczne poczynione przez organy orzekające w sprawie. Sytuacja rodzinna i dochodowa Skarżącego ubiegającego się o umorzenie należności, w realiach niniejszej sprawy, nie pozwalała w ocenie organów przyjąć, że niewywiązywanie się przez Skarżącego z obowiązku alimentacyjnego jest podyktowane wyłącznie czynnikami obiektywnymi, tym bardziej że jak wynika z orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności Skarżący może podjąć pracę w warunkach pracy chronionej, ponadto stopień niepełnosprawności nie został ustalony na stałe, zatem niewykluczone, że w przyszłości jego sytuacja zdrowotna ulegnie poprawie.
W rezultacie zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do przyznania przywoływanym przez Skarżącego okolicznościom charakteru wyjątkowego mającego uzasadniać umorzenie, a taka ocena pozostaje w granicach swobodnej oceny dowodów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia
27 października 2020 r. sygn. I OSK 1015/20 (Lex nr 3080304) dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny. Ponadto podkreślenia wymaga – za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 2611/19 (Lex nr 3021510; podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. I OSK 2861/19 (Lex nr 3042656), że zasadą jest zwrot należności, natomiast instytucje ulg - umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności są odstępstwem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i jako wyjątki mogą mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organy dokonały szczegółowej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej Skarżącego, uwzględniono i przeanalizowano dokumenty przedłożone przez Stronę rzutujące na bieżący stan tej sytuacji. Organy uwzględniły całokształt sytuacji osobistej, uzyskiwane dochody, stan zdrowia, sytuację życiową Skarżącego, ponadto Skarżący nie przedkładał kolejnych dowodów, nie formułował nowych wniosków dowodowych. Ustalenie stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu reguł wynikających
z przepisów postępowania administracyjnego pozwoliło organom na właściwe zastosowanie prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się konieczności uzupełnienia materiału dowodowego ponad ten zgromadzony w toku postępowania administracyjnego. Organy wydając zaskarżone decyzje pozostały w granicach uznania administracyjnego.
Zdaniem Sądu możliwe byłoby natomiast ewentualne rozważenie zastosowania ulg w postaci odroczenia bądź rozłożenia na raty, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy, natomiast umorzenie, będące instytucją o charakterze wyjątkowym, byłoby w aktualnym stanie sprawy zbyt daleko idące, w szczególności przy uwzględnieniu wieku Skarżącego, wydanego jedynie terminowo orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zdolności do pracy w warunkach pracy chronionej, braku osób pozostających na utrzymaniu Skarżącego.
Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, czy też naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd nie dopatrzył się również naruszenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. W odniesieniu do wymogów określonych w treści art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., dokonana przez Sąd analiza przekonuje, że uzasadnienia zaskarżonych decyzji zawierają ocenę odnoszącą się do materialnoprawnych przesłanek zasadności zgłoszonego żądania w odniesieniu do znanych organom okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej i dochodowej Skarżącego. Organy dokonały szczegółowej analizy ustalonego w sprawie stanu faktycznego, uwzględniły okoliczności sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy, następnie dokonały jego oceny zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioski przedstawione przez organy korespondują z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, zachowując charakter wniosków logicznych i poprawnych.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.