II SA/GL 720/22

II SA/Gl 720/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Krzysztof Nowak
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1,  art. 24 ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 marca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/414/2022/2087 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta K. decyzją z 20 stycznia 2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 oraz art. 24 ust. 2a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) odmówił K. C. (dalej jako strona lub skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem S. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego w G. z [...] r. stał się prawomocny 2 września 2021 r., natomiast wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia został złożony 20 grudnia 2021 r. Zdaniem organu pierwszej instancji wniosek ten został złożony po upływie wskazanego w ustawie 3 miesięcznego terminu do jego złożenia, ponieważ termin ten upłynął 2 grudnia 2021 r.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podkreśliła w nim, że nie została pouczona o obowiązku złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego. Ponadto podkreśliła, że w październiku 2021 r. była w siedzibie organu pierwszej instancji odebrała dokumenty niezbędne do złożenia wniosku i w trakcie tej wizyty nikt jej nie informował o konieczności dochowania tego terminu. Odpis wyroku otrzymała 6 grudnia 2021 r. a wniosek został złożony 20 grudnia 2021 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 11 marca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/414/2022/2087 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał stosowne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych określające zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. W dalszej kolejności przywołano treść art. 24 ust. 2a tej ustawy i stwierdzono, że z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia wniosku przewidzianym w przywołanym przepisie, stronie nie należy się świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 lutego 2018 r. do 31 stycznia 2020 r.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podkreśliła, że nie została poinformowana przez żaden urząd o wymogu dochowania terminu do złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia. W skardze tej podkreśliła, że niepełnosprawność syna jest od wczesnego dzieciństwa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przedstawiło analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137) wykazała, że decyzja ta nie narusza wymogów prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. Nr 329 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że organy administracji publicznej swoimi decyzjami odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od od 1 lutego 2018 r. do 31 stycznia 2020 r. z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie tego świadczenia został złożony po upływie przewidzianego w ustawie terminu. W świetle powyższego przywołać należy przepis, który określa warunki, które należy spełnić przy ubieganiu się o przedmiotowe świadczenie.
Stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przywołany powyżej przepis wprost określa warunki, które należy spełniać przy ubieganiu się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie osoba wymagająca opieki musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W tej sytuacji niezbędne jest przywołanie stanu faktycznego występującego w sprawie, otóż skarżąca opiekuje się synem, który jest niepełnosprawny i okoliczność ta nie budzi najmniejszej wątpliwości, ponieważ wynika ze wszystkich orzeczeń uprawnionych organów. W rozpoznawanej sprawie kluczową rolę odgrywają orzeczenia wydane przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w O., który w orzeczeniu z [...] r. orzekł umiarkowany stopień niepełnosprawności syna skarżącej i podkreślił, że syn skarżącej nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz nie dotyczy go konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei rozpoznający odwołanie skarżącej Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. orzeczeniem z [...] r. utrzymał jedynie umiarkowany stopień niepełnosprawności i zmodyfikował jedynie punkt dotyczący zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Wypowiadający się w sprawie Sąd Powszechny w wyroku z [...] r. zmienił orzeczenie organu odwoławczego w ten sposób, że syn skarżącej wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jak wynika z akt administracyjnych wyrok ten stał się prawomocny z dniem 2 września 2021 r., a skarżąca stosowny wniosek złożyła 20 grudnia 2021 r., a tym samym złożenie wniosku dokonane zostało po upływie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego orzekającego o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności.
Po przedstawieniu stanu faktycznego i normatywnego w sprawie rozważyć należy, czy rozstrzygnięcia organów administracji publicznej naruszają obowiązujące regulacje prawne. Udzielenie odpowiedzi na tak postawione pytanie wymaga w pierwszej kolejności analizy obowiązujących regulacji prawnych. Z treści art. 24 ust.2a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności. Literalna wykładnia przywołanej regulacji wskazuje na dzień wydania danego orzeczenia, jednakże orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie dostrzegło jeszcze inny aspekt tego zagadnienia i opowiedziało się za dniem uprawomocnienia się wyroku sądu w tym zakresie wydanego lub też uzyskania statusu ostateczności przez orzeczenie organu administracji w tym zakresie wydane. Takie ujęcie odwołuje się do wywoływania skutków prawnych przez dany wyrok sądu powszechnego czy orzeczenie organu administracji publicznej, ponieważ dopiero od tego momentu rozstrzygnięcie takie będzie mogło stanowić pełnoprawną podstawę dla dalszych działań. Stanowisko zaprezentowane powyżej posiada swoje zakotwiczenie we wcześniejszym orzecznictwie tutejszego Sądu, w którym akcentowało się, że trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania. Dostrzegając różnice między postępowaniem sądowym a postępowaniem administracyjnym uznać trzeba, że nie są one wystarczające do tego, aby inaczej traktować skutki prawne ostatecznych decyzji oraz prawomocnych wyroków sądowych (Wyrok WSA w Gliwicach z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1088/21 CBOSA). Równocześnie w polu widzenia należy mieć także orzecznictwo sądów administracyjnych co do charakteru przywołanego tu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że termin ustanowiony w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter terminu materialnego, którego cechą wyróżniającą jest brak możliwości jego przywrócenia na podstawie przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niedochowanie tego terminu, w tym również z powodu braku pouczenia o możliwości złożenia określonego wniosku o oświadczenie rodzinne nie stanowi podstaw do przyznania świadczenia wstecz, od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (wyrok NSA z 3 września 2021 sygn. akt I OSK 207/19 LEX nr 3226488). W wyroku tutejszego sądu zaprezentowano stanowisko, zgodnie z którym określony w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych termin trzymiesięczny jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 28 października 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 389/21 CBOSA).
Przeprowadzone powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej w tym zakresie nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi.
Na marginesie powyższych rozważań przyjdzie zauważyć, że skarżącej nie przysługuje przedmiotowe świadczenie także z innego powodu, którego wypowiadające się organy administracji publicznej nie dostrzegły. Otóż jak zostało to powyżej zaakcentowane przyznanie wnioskowanego świadczenia uwarunkowane jest od legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpoznawanej sprawie z treści wyroku sądu powszechnego z [...] r. wynika, że orzeczenie organów administracji publicznej zostało zmienione tylko w jednym punkcie, a mianowicie odnoszącym się do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, natomiast nie zostało zmienione w kolejnym punkcie, a zatem dotyczącym konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W świetle powyższego w okresie obowiązywania przedmiotowego orzeczenia skarżąca nie spełniała wymogów wynikających z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czego wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej nie dostrzegły i nie wskazały w motywach swoich rozstrzygnięć. Dostrzeżone uchybienie nie daje podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ w następstwie ponownie prowadzonego postępowania zapaść musiałaby analogiczna decyzja.
Ubocznie można zauważyć, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie wpływa na prawo skarżącej do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z treści wyroku sądu powszechnego z [...] r., ponieważ w wyroku tym syn skarżącej został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a tym samym spełnione są wymogi wynikające z treści art. 17 ust. 1 przywoływanej powyżej ustawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.