II SA/Gl 716/18

II SA/Gl 716/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2018-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Andrzej Matan
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący/
Grzegorz Dobrowolski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1229/21 - Wyrok NSA z 2022-09-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1121
art. 29 ust. 3
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
A. P. wystąpiła do Prezydenta Miasta B. o sprawdzenie legalności utwardzenia terenu działki nr 1 obręb M. w B.. Według wnioskodawczyni, wskazane utwardzenie spowodowało zmianę stosunków wodnych, polegającą na skierowaniu wód opadowych na działkę nr 2 obręb M. w B..
W dniu [...] r. dokonano oględzin w terenie, w trakcie których M. P. reprezentujący A. P. - właścicielkę działki nr 2 oświadczył, że wybrukowany teren nieruchomości przy ul. [...] może powodować zalewanie wodami opadowymi ogrodu oraz piwnic domu przy ul. [...] w B. oraz grozi przedostawaniem się nieczystości płynnych (oleju silnikowego) na teren działki nr 2.
M. A., reprezentujący A. P. – współużytkowniczkę wieczystą działki nr 1 oświadczył, że ani przed utwardzeniem ww. działki, ani po jej utwardzeniu nie doszło do zalewania wodami opadowymi działki nr 2. Ponadto właścicielka nieruchomości przy ul. [...] w B. nie ponosi strat spowodowanych zalewaniem nieruchomości wodami opadowymi pochodzącymi z nieruchomości przy ul. [...] w B.. Utwardzenie terenu zostało wykonane zgodnie z wymogami prawnymi i technicznymi, wykonano odpływ liniowy wraz z włączeniem do istniejącej studzienki odwadniającej, nie zmieniono naturalnego ukształtowania terenu. Natomiast M. P. uważa, że istniejące odwodnienie liniowe na terenie działki nr 1 obręb M. w B. nie zapewni prawidłowego odwodnienia ww. terenu podczas ulewnych deszczów. Zakwestionował ponadto odległość parkingu wykonanego na działce nr 1 od granicy działki nr 2.
Podczas przeprowadzonych oględzin w terenie nie stwierdzono zmiany stanu wody na gruncie działki nr 1 ani zmiany kierunku odpływu wody opadowej. Właścicielka działki nr 2, zgłaszająca zmianę, nie wykazała powstania jakichkolwiek szkód na działce będącej jej własnością, które byłyby wynikiem tej zmiany.
W konsekwencji decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji odmówił wydania A. P. i H. C. (współużytkowniczce nieruchomości) nakazu przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie działki nr 1 obręb M. w B.. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja o nakazie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, o której mowa w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. - Prawo wodne, może zostać wydana jedynie w wypadku, gdy łącznie spełnione są dwie przesłanki - doszło do zmiany stanu wody na gruncie i zmiana ta spowodowała szkody na gruntach sąsiednich. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że za zmianę stanu wody na gruncie, spowodowaną przez właściciela gruntu, można uznać tylko takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich, czy też podniesienie terenu uniemożliwiające spływ wody. Jednakże sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Strona zgłaszająca zmianę powinna wykazać powstanie szkód na jej gruncie w wyniku dokonanych zmian. Natomiast organ prowadzący postępowanie winien ustalić, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą na danej działce, a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim.
W trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzono, że nie nastąpiło naruszenie stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne. Nie nastąpiła bowiem zmiana naturalnego ukształtowania terenu, a tym samym zmiana kierunku spływu wód opadowych z działki nr 1 obręb M. przy ul. [...] w B., będącej własnością A. P. i H. C., na grunt działki będącej własnością A. P..
Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie wniosła A. P. zarzucając organowi administracji naruszenie "wielu przepisów KPA" w tym m.in. art.: 7 8, 9, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a., które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy. Następnie w obszernym uzasadnieniu środka odwoławczego wskazała na uchybienia w postępowaniu. Wskazywała też na inne okoliczności faktyczne, mające mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Pierwotnie postępowanie odwoławcze zostało zawieszone. Jednak po jego podjęciu organ odwoławczy w dniu [...] roku zlecił organowi I instancji w trybie art. 136 k.p.a. przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie gospodarki wodnej na okoliczność pozyskania, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wiadomości specjalnych. Ponadto zwróciło się o ustalenie, czy doszło do zmian wartości na napie zasadniczej, obrazującej położenie działek 1 i 2.
Dnia [...] roku Prezydent Miasta B. przedstawił opinię dotycząca zmiany stanu wody na działce 1 obr. M. z jej wpływem na działkę 2 obr. M. w B. W treści tej opinii biegły podał, że wykonał 6 odwiertów i odkrywek i ustalił, że na obszarze objętym próbami jednolicie ułożono warstwy przy jednoczesnym braku warstwy wodonośnej. Woda spływająca z góry na dół w ogromnej większości spływa powierzchniowo, jedynie nieznaczny procent (około 15%) przesącza się w ilastym humusie.
Biegły sprawdził też drożność znajdującego się na działce 1 odwodnienia liniowego i nie stwierdził przelewania się przez nie wody. Ponadto wykonano też eksperyment, polegający na wylaniu na długości 4,0 m w odległości 1,0 m od odwodnienia liniowego 25 litrów wody w ciągu 5 sekund (tj. 5 l/s) w miejscu, gdzie jest brak odwodnienia liniowego. Eksperyment ten potwierdził sprofilowanie utwardzenia kostką betonową w sposób, który nie odprowadza wody opadowej do odwodnienia liniowego.
W opinii oszacowano też ilość wody napływającej na działkę 2 uznając, że spływ powierzchniowy z części powierzchni utwardzonej, której nie obejmuje odwodnienie liniowe wynosi 63 750 litrów. Przyjmując jednak współczynnik zmniejszający z uwagi na: pas ziemny o szerokości - 2,0 m z roślinami (tuje i trawa), co daje wchłanialność większą niż terenu utwardzonego, oraz przeszkodę w postaci podmurówki ogrodzenia siatkowego ilość tą należy obniżyć o 20 % co w konsekwencji daje 51 000 litrów, a w stosunku do całkowitej ilości wód opadowych, która spada na część zieloną działki 2 co stanowi zwiększenie roczne ilości wód o 11,7%.
W podsumowaniu swoich rozważań biegły doszedł do przekonania, że doszło do nieznacznej zmiany stanu wody na działce 1 ze szkodą dla działki 2. Ilość dodatkowych wód opadowych dopływających na działkę 2 wzrosła o 11,7%. Zmianę tę spowodowała zmiana ukształtowania terenu polegająca na usunięciu nasypu ziemnego usytuowanego pierwotnie przy ogrodzeniu przy granicy działek 1 i 2 a nie jest spowodowana utwardzeniem części terenu. Nie doszło natomiast do zmiany kierunku spływu wody.
W ocenie biegłego aby całkowicie wykluczyć przedostawanie się wód opadowych z działki 1 na teren działki 2 należy wykonać: dodatkowe odwodnienie liniowe o długości 5,0 m z odprowadzeniem wód opadowych do studzienki ściekowej znajdującej się na tym terenie; na całej długości utwardzenia terenu od strony wschodniej (teren graniczący z działką 2), obrzeże - palisadę betonową zagłębioną nie mniej niż 20 cm; w podsypce pod kostką przed palisadą od strony terenu utwardzonego poprowadzić dren 100 mm z odprowadzeniem do studzienki ściekowej 500 mm; kostki pomiędzy palisadą a odwodnieniem liniowym należy przeprofilować, aby zapewnić spadek do odwodnienia liniowego.
Po wpłynięciu opinii i przesłaniu jej stronom została przeprowadzona rozprawa administracyjna, w której uczestniczył również biegły.
W konsekwencji organ odwoławczy zaskarżoną decyzją uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i nakazał A. P. oraz H. C., użytkownikom wieczystym działki nr 1, przy ul. [...], obręb M. w B.wykonać:
1) dodatkowe odwodnienie liniowe o długości 5,0 m z odprowadzeniem wód opadowych
do studzienki ściekowej znajdującej się na terenie działki nr 1;
2) obrzeże - palisadę betonową zagłębioną nie mniej niż 20 cm na całej długości
utwardzenia terenu od strony wschodniej, graniczącego z działką nr 2;
3) poprowadzić dren o średnicy 100 mm z odprowadzeniem do studzienki ściekowej o średnicy 500 mm w podsypce pod kostką przed palisadą od strony terenu utwardzonego poprowadzić dren 100 mm z odprowadzeniem do studzienki ściekowej 0 500 mm;
4) przeprofilować kostki pomiędzy palisadą a odwodnieniem liniowym, aby zapewnić spadek do odwodnienia liniowego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie faktycznie doszło do zmiany stosunków wodnych. Wiarygodna w tym zakresie jest przygotowana opinia biegłego. Dlatego zobowiązał współużytkowniczki wieczyste działki nr 1 do dokonania takich czynności, które zgodnie z powyższą opinią zapobiegną powstawaniu szkód na działce, której właścicielem jest A. P.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła A. P. Domaga się w niej się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, zasądzenia kosztów postępowania i rozpoznania sprawy "na rozprawie administracyjnej". Nie sformułowała w skardze zarzutów naruszenia prawa, czy też sporządzonej w sprawie opinii biegłego. Uznała jednak, że "SKO w Bielsku-Białej wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...]r. - sygn. [...] akceptuje łamanie prawa i w/w przepisów i samowolę budowlano-urbanistyczną, do dziś nie zalegalizowaną, choć wszystkie postępowania w tej sprawie do dnia dzisiejszego są w toku, wszystkie decyzje PINB dla miasta B. zostały uchylone, a sprawa w PINB w B. w wyniku wyroku WSA w Gliwicach z dnia 14 maja 2018r. sygn. II SA/G1 81/18 i uchylenia kolejnej niezgodnej z przepisami prawa decyzji PINB dla miasta B., rozpoczyna się od początku".
Uznała, że "nie do zaakceptowania są nakazane przez SKO w Bielsku-Białej w zaskarżonej decyzji dalsze roboty budowlane na samowolnej i wciąż nie zalegalizowanej inwestycji na działce nr 1-parkingu samochodowym, który nie może istnieć w obecnym stanie, bo narusza kilkanaście ustaw. W związku z tym SKO w Bielsku-Białej wbrew przepisom prawa nakazał roboty na samowolnie wybudowanym parkingu samochodowym na działce nr 1". "SKO w Bielsku-Białej wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. - sygn. [...] akceptuje obecnie dokonaną przez współużytkowników wieczystych działki nr 1 samowolną inwestycję na działce nr 1 i części działki drogowej gminy nr 3 (obecnie dz. nr 4), wbrew przepisom prawa i bez uwzględnienia i poszanowania interesów osób trzecich, choć inwestycja ta powoduje, utrwala i zwiększa ograniczenia i uciążliwości dla sąsiednich działek budowlanych, a nawet zagrożenie życia i mienia [...]". W konkluzji stwierdza wreszcie, że "podniesione przez stronę zarzuty były o tyle istotne, iż prowadziły do wykazania, że przywrócenie stosunków wodnych na działce nr 1 nie może nastąpić w sposób sprzeczny z prawem, tj. w samowolnie wybudowanym parkingu samochodowym, a powinien nastąpić w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, tj. wyszczególnionymi powyżej ustawami, planem zagospodarowania terenu".
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że przedmiotem postępowania nie jest samowola budowlana, ale zmiana stosunków wodnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Będące przedmiotem oceny Sądu rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 29 nieobowiązującej już ustawy dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.). Jednakże na mocy art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268) do tego typu spraw wszczętych i nie zakończonych stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne (z 2001 r.) "jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom". Wydanie rozstrzygnięcia na tej podstawie może nastąpić w sytuacji, gdy doszło do zmiany wody na gruncie i ta zmiana wpływa na nieruchomości sąsiednie. Wówczas organ wykonawczy może podjąć dwojakiego rodzaju rozstrzygnięcie. Albo może nakazać przywrócenie stanu poprzedniego, albo wykonanie odpowiednich urządzeń zapobiegających szkodom.
W rozstrzyganej sprawie została sporządzona opinia biegłego. Wykazał on, iż doszło do niewielkiej zmiany spływu wód na nieruchomość skarżącej. Zaproponował on również w swej opinii rozwiązania techniczne, które skutecznie wyeliminują powstawanie szkód w nieruchomości sąsiedniej. W związku z czym organ II instancji nakazał wykonanie stosownych zabezpieczeń. Skarżąca nie wykazała w żaden sposób, ażeby cel wykonania powyższych urządzeń nie został osiągnięty. Ustała zatem w sprawie jedna z przesłanek, o których mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Zarzuty skargi koncentrują się na innej kwestii. Otóż w ocenie skarżącej parking znajdujący się na działce nr 1 stanowi samowolę budowlaną. W tej sprawie toczy się postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego. Nie zakończyło się ono, zgodnie z wiedzą Sądu, ostatecznym rozstrzygnięciem. Dlatego też organ administracji ogólnej nie mógł zastosować drugiej sankcji przewidzianej w art. 29 ust. 3, czyli nakazać przywrócenia stanu poprzedniego (rozbiórki parkingu). W ocenie Sądu nie mógłby tego uczynić nawet, jeśliby rozstrzygnięcie w sprawie toczącej się przed organami nadzoru budowlanego było dla uczestniczek postępowania niekorzystne. Parking stanowi obiekt budowlany. Ani organ wykonawczy gminy, ani Samorządowe Kolegium nie mają kompetencji do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Biorąc pod uwagę powyższe argumentacja skargi - dotycząca kwestii samowoli budowlanej nie mogła być skutecznie podniesiona w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.