II SA/GL 71/23

II SA/Gl 71/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GZ 424/23 - Postanowienie NSA z 2024-01-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b,  art. 130 ust. 3
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 136
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 10 listopada 2022 r. nr SKO.VIII/422/312/2022 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 10 listopada 2022 r. nr SKO.VIII/422/312/2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541 – dalej ustawa zmieniająca), po rozpoznaniu odwołania W. C. (dalej – Skarżący, Strona), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej – organ I instancji, Prezydent Miasta) z dnia 21 września 2022 r. nr [...] którą zatrzymano prawo jazdy kategorii "B" o nr [...] i druku: [...] wydane Skarżącemu w dniu 17 grudnia 2014 r. przez Prezydenta Miasta B., w związku z przekroczeniem dozwolonej liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego - do czasu ustania przyczyny jego zatrzymania.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 22 czerwca 2022 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. zwrócił się do organu I instancji o skierowanie Skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający jego kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii "B" prawa jazdy. Żądanie uzasadnił tym, że Strona w okresie od 9 lipca 2019 r. do 13 kwietnia 2020 r. kilkukrotnie naruszyła przepisy ruchu drogowego, otrzymując łącznie 25 punktów karnych.
Wskutek tej informacji, Prezydent Miasta decyzją z dnia 21 września 2022 r. zatrzymał Skarżącemu prawo jazdy kategorii "B" w związku z przekroczeniem dozwolonej liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – do czasu ustania przyczyn jego zatrzymania.
W odwołaniu z dnia 12 października 2022 r. Skarżący zarzucił decyzji Prezydenta Miasta:
1) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść decyzji, a to art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych wskazanych przez Stronę, tj. pominięcie okoliczności odbycia przez Skarżącego kursu doszkalającego, na mocy którego zmniejszono ilość nałożonych na niego punktów karnych, zaniechanie podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej z naruszeniem zasad praworządności, czego efektem było wydanie decyzji naruszającej słuszny interes obywatela;
2) naruszenie art. 130 ust. 3 u.p.r.d. (w brzmieniu sprzed 17 września 2022 r.) poprzez jego pominięcie polegające na nieuwzględnieniu przez organ I instancji okoliczności, że przed wnioskiem Komendanta Miejskiego Policji o zatrzymanie prawa jazdy, Skarżący odbył kurs doszkalający, na mocy którego zmniejszyła się o 6 ilość posiadanych przez niego punków karnych, co uzasadnia twierdzenie, że w czerwcu 2022 r. nie przekroczył on dozwolonej ilości punktów karnych (24) i brak było podstaw do zatrzymania mu prawa jazdy kategorii "B".
Wobec tych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta i umorzenie postępowania w sprawie.
Kolegium nie przychyliło się do argumentów Skarżącego, dlatego też decyzją z dnia 10 listopada 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności przywołano treść art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej oraz przeprowadzono rozważania dotyczące mocy obowiązującej art. 130 ust. 1 u.p.r.d., do którego odsyła pierwszy z wymienionych przepisów. W kwestii mocy obowiązującej art. 130 ust. 1 u.p.r.d. organ odwoławczy doszedł do wniosku, że znajdował on zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Następnie Kolegium stanęło na stanowisku, że ustaleń co do przekroczenia 24 punktów karnych przez kierującego organ dokonuje w oparciu o informację otrzymaną od Komendanta Wojewódzkiego Policji zawartą we wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. Skoro więc Komendant Wojewódzki Policji w piśmie z dnia 22 czerwca 2022 r. wskazał na wystąpienie tej okoliczności, to obowiązkiem organu I instancji było zatrzymanie prawa jazdy Skarżącemu. Dodatkowo organ odwoławczy wspomniał o piśmie tego samego podmiotu z dnia 10 marca 2022 r. skierowanym do Skarżącego, w którym wyjaśniono, iż odbyte w dniu 3 marca 2021 r. szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w B. nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła 24.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że z uprawnienia określonego w § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d. za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która po ich stronie nie rodzi obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, a więc mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki do zatrzymania Stronie prawa jazdy na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej.
W skardze z dnia 12 grudnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona zarzuciła decyzji Kolegium:
1) naruszenie art. 130 ust. 3 u.p.r.d. (w brzmieniu sprzed 17 września 2022 r.) poprzez jego pominięcie polegające na nieuwzględnieniu przez organ okoliczności, że przed wnioskiem Komendanta Miejskiego Policji o zatrzymanie prawa jazdy, Skarżący odbył kurs doszkalający, na mocy którego zmniejszyła się o 6 ilość posiadanych przez niego punków karnych, co uzasadnia twierdzenie, że w czerwcu 2022 r. nie przekroczył on dozwolonej ilości punktów karnych (24) i brak było podstaw do zatrzymania mu prawa jazdy kategorii "B";
2) naruszenie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328) poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że w okresie popełnienia naruszeń skutkujących uzyskaniem przez Skarżącego punktów karnych, przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. nadal obowiązywał;
3) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść decyzji, a to art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych wskazanych przez Stronę, tj. pominięcie okoliczności odbycia przez Skarżącego kursu doszkalającego, na mocy którego zmniejszono ilość nałożonych na niego punktów karnych, zaniechanie podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej z naruszeniem zasad praworządności, czego efektem było wydanie decyzji naruszającej słuszny interes obywatela.
W związku z tymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Kolegium do ponownego rozpatrzenia.
W motywach skargi Strona stwierdziła, że organ odwoławczy nie przeprowadził jakichkolwiek własnych ustaleń, poprzestając na twierdzeniach zawartych w decyzji organu I instancji. Tymczasem w dniu 3 marca 2021 r. ukończył on z powodzeniem kurs doszkalający, wskutek czego ilość punktów karnych znajdujących się na jego koncie uległa zmniejszeniu o 6. W związku z tym, w jego ocenie, brak było podstaw do zatrzymania mu prawa jazdy kategorii B. Skarżący wyraził również pogląd, że organ nie wykazał poprzez odwołanie się do stanowiska judykatury lub doktryny, że art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. obowiązywał w dacie zaistnienia naruszeń zasad ruchu drogowego skutkujących naliczeniem punktów karnych.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, wbrew twierdzeniom Strony, nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy kategorii "B". Rozstrzygnięcie w tej materii organy administracji oparły na normie prawa materialnego wyrażonej w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej, do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4 (tj. ustawy Prawo o ruchu drogowym). Z kolei art. 130 ust. 1 u.p.r.d. stanowi o tym, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od do 10 i wpisuje się do tej ewidencji.
Przepis art. 130 ust. 1 u.p.r.d., do którego odsyła ustawa zmieniająca, został uchylony z dniem 4 czerwca 2018 r. na podstawie art. 125 pkt 13 w związku z art. 139 pkt 3 u.k.p. Jednocześnie w dniu 4 czerwca 2018 r. wszedł w życie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 957 z późn. zm. – dalej jako ustawa zmieniająca z 2018 r.), zgodnie z którym przepis art. 130 u.p.r.d., w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 u.p.r.d. Na mocy art. 14 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 z późn. zm. – dalej ustawa zmieniająca z 2021 r.) uchylono art. 16 w ustawie zmieniającej z 2018 r. Oznacza to, że art. 130 ust. 1 u.p.r.d. utracił moc obowiązującą w dacie wejścia w życie zmiany wprowadzonej przez art. 14 ustawy zmieniającej z 2021 r., tj. z dniem 17 września 2022 r., o czym stanowi art. 23 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2021 r. Jednocześnie ustawodawca zastąpił uchyloną regulację przepisem art. 17 ustawy zmieniającej z 2021 r. Stwierdza on, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14 (czyli ustawy zmieniającej z 2018 r.), Policja prowadzi ewidencję kierujących pojazdami silnikowymi oraz motorowerami naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu popełnionemu przez osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 1 do 15 i wpisuje się ją do tej ewidencji.
Dodać należy, że w myśl art. 136 ust. 1 u.k.p. w przypadku gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w ewidencji, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 z późn. zm.).
Zatem, co jest istotne, w dacie wydania skarżonej decyzji organu II instancji nie doszło do określenia przez Ministra Cyfryzacji terminu wdrożenia wspomnianych rozwiązań technicznych. Z tego względu, okoliczność przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów w wyniku naruszeń przepisów ruchu drogowego jest przesłanką do wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Przedmiotowa decyzja ma charakter związany, bowiem w przedmiotowym zakresie ustawa nie przyznaje organom swobody decyzyjnej.
W rozpatrywanym przypadku o zaistnieniu okoliczności istotnych z punktu widzenia art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej poinformował Komendant Wojewódzki Policji w K. w piśmie z dnia 22 czerwca 2022 r. Wynika bowiem z niego jednoznacznie, że Skarżący w okresie od 9 lipca 2019 r. do 13 kwietnia 2020 r. otrzymał łącznie 25 punków karnych, które zostały mu przypisane w związku z kilkukrotnym naruszeniem przepisów ruchu drogowego. Powzięcie zatem takiej wiedzy przez organ I instancji obligowało go do wydania decyzji o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy. Podkreślić należy, że organ administracji nie prowadzi żadnych własnych ustaleń co do naruszenia przepisów o ruchu drogowym, a jedynie opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego, stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1658/19, Lex nr 3027191). Mianowicie to Policja, jako podmiot uprawniony do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i przypisywania określonemu naruszeniu odpowiedniej liczby punktów, jest władna do korygowania tych punktów. Organy administracji, wydające decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie mają kompetencji do korygowania liczby punktów. Są one związane wpisem w ewidencji kierowców, zatem liczbą punktów podanych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3495/18, Lex nr 2767991). Ilość punktów karnych może być natomiast kwestionowana w odrębnym postępowania. Dlatego też w kontrolowanej sprawie organ nie jest uprawniony do ustalania, czy liczba punktów podana w zawiadomieniu przez komendanta Policji została ustalona prawidłowo, a tym bardziej do obniżania liczby punktów (zob. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 3853/18, Lex nr 3170802).
Powyższe pozwala na stwierdzenie, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego wiązane z niedostatkami dowodowymi są nietrafne. Otóż jedynym dowodem, który stanowi podstawę dla wydania decyzji w oparciu o art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej jest wyłącznie pismo właściwego Wojewódzkiego Komendanta Policji, w którym zawarta jest informacja o przekroczeniu 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Kwestionowanie ilości przypisanych Skarżącemu punktów karnych może nastąpić w odrębnym postępowaniu, a więc innym niż dotyczącym zatrzymania mu prawa jazdy.
Z tych samych przyczyn nie można mówić o naruszeniu art. 130 ust. 3 u.p.r.d., Przepis ten dotyczy pomniejszenia ilości punktów karnych kierowcy, który na własny koszt uczestniczył w szkoleniu wskazanym w tym uregulowaniu. Tymczasem, jak już wcześniej wyjaśniano, w ramach niniejszego postępowania organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma kompetencji do korygowania ilości punktów wskazanych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji, określonej na podstawie prowadzonej przez Policję ewidencji. Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę na § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. poz. 488). Stanowi on, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Oznacza to, że w sytuacji, gdy w dniu odbycia przez kierowcę szkolenia suma otrzymanych przez niego punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego przekroczyła 24, to odbyte szkolenie nie może wywołać skutku w postaci pomniejszenia ich ilości (zob. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2507/15, Lex nr 2336911). Ograniczenie możliwości zmniejszenia ilości punktów karnych po przekroczeniu przez kierowcę wyznaczonego przez ustawodawcę limitu punktów ma na celu dyscyplinowanie i wdrażanie kierowców do przestrzegania przepisów ustawy a także zapobieganie naruszaniu przez nich przepisów ruchu drogowego (zob. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1278/17, Lex nr 2461367). Jak wskazuje sam Skarżący w dniu 3 marca 2021 r. ukończył kurs, którego celem było zmniejszenie ilości punktów karnych. Tymczasem 25 punktów karnych uzyskał on w okresie od 9 lipca 2019 r. do 13 kwietnia 2020 r. Nie ulega więc wątpliwości, że kurs ten miał miejsce po tym, jak Skarżący przekroczył 24 punkty karne, a więc szkolenie to nie mogło doprowadzić do ich zmniejszenia. Zauważyć również należy, że zaświadczenie Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia 3 października 2022 r. pozwala na stwierdzenie, że ustalając liczbę punktów karnych uwzględniono wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] o sygn. akt [...] (utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt[...]). Mianowicie zaliczono do sumy punktów karnych jedynie te za wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń (niezastosowanie się do znaku poziomego P-4). Wobec uniewinnienia wspomnianym wyrokiem od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 92a Kodeksu wykroczeń (przekroczenie dozwolonej prędkości), punkty te zostały wykreślone.
Końcowo należy zauważyć, że zarzut nr 2 skargi dotyczy mocy obowiązującej przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. (skierowanie kierowcy na egzamin kontrolny sprawdzający jego kwalifikacje), który nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.).