II SA/GL 706/24

II SA/Gl 706/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 30b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant starszy referent Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 27 marca 2024 r. nr IFXIV.7840.4.3.2023 w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu G. (dalej: "PINB") decyzją z dnia 21 lipca 2022 r., nr [...], nakazał K. P. (dalej: "inwestor" lub "uczestnik postępowania") usunięcie stanu zagrożenia spowodowanego złym stanem technicznym konstrukcji drewnianej dachu nieużytkowanego budynku stodoły, zlokalizowanego na działce nr [...] w P. przy ul. [...], poprzez demontaż konstrukcji drewnianej dachu wraz z poszyciem oraz pocienioną górną częścią ścian zewnętrznych z zachowaniem istniejących stężeń budynku - belek drewnianych podłużnych i poprzecznych, słupów drewnianych, mających wpływ na stabilność ścian zewnętrznych budynku.
W wyniku rozpoznania wniosku inwestora z dnia 24 października 2022 r., Starosta G. (dalej: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 30b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm., aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 725, dalej: "pr.b."), decyzją z dnia 19 grudnia 2022 r., nr [...], zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego-stodoły oraz wiaty w P. przy ul. [...], na działce nr 1, 2, z zachowaniem warunków wymienionych w rozstrzygnięciu (pkt 1-2). Do projektu rozbiórki została dołączona ekspertyza dotycząca stanu technicznego obiektu po robotach demontażowych dachu i wykonaniu decyzji PINB z dnia 21 lipca 2022 r., nr [...], z której wynika, że w obecnym stanie technicznym obiekt ten nie nadaje się do dalszego użytkowania, może grozić niekontrolowanym zawaleniem, dlatego zaleca się w trybie pilnym, na podstawie art. 31 pr.b., przeprowadzić rozbiórkę pozostałej jego części przy granicy z działką sąsiednią nr 3. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że rozbiórka nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego przy ul. [...]., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w P. z dnia [...] r., nr [...] Akcentował, że celem przepisów pr.b. jest doprowadzenie do wykonania określonych robót budowlanych, wyłącznie w aspekcie norm prawa administracyjnego a nie cywilnego. Stwierdzenie to jest istotne, bowiem w toku postępowania, pismem z dnia 6 listopada 2022 r., D. C. (dalej: "skarżący") przedstawił swoje uwagi i zastrzeżenia oraz wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji PINB z dnia 21 lipca 2022 r., ale organ I instancji nie miał jednak obowiązku badać aktualnego stanu prawnego, dotyczącego istniejącej granicy pomiędzy działkami inwestora i skarżącego.
Pismem z dnia 2 stycznia 2023 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał na naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego oraz zasady zaufania do władzy publicznej, gdyż jego zdaniem granica między działkami nie jest uregulowana.
Wojewoda Śląski decyzją z dnia 27 marca 2024 r., nr IFXIV.7840.4.3.2023 , utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 19 grudnia 2022 r. W jej uzasadnieniu zreferował stan faktyczny sprawy oraz podał podstawy prawne rozstrzygnięcia. Następnie w ślad za opinią techniczną wskazał, że "budynek w trakcie prac demontażowych konstrukcji dachu uległ uszkodzeniom (awarii) w postaci wywrócenia części ściany północnej oraz elementów drewnianych (wrota, słupy, strop). Istniejące ściany zostały prowizorycznie podparte drewnianymi stemplami niezapewniającym właściwego zabezpieczenia przed wywróceniem na skutek parcia wiatru. Na istniejącej konstrukcji zaobserwowano znaczne pęknięcia, pęknięcia z przemieszczeniem, niska jakość spoin (spoiny wapienne), zużycie naturalne. Zewnętrzne ściany nośne w rejonie styku z gruntem wykazywały i wykazują znaczny ubytek spoin wspornych gdzie występuje największe zawilgocenie i tym samym wypłukiwanie i degradacja samej spoiny. Brak znacznej ilości spoiny i jej osłabienie spowodował brak oparcia dla muru (...), który pod niewielką siłą rozporową doznał obrotu - w efekcie ściana podłużna w znacznym obszarze uległa wywróceniu" (cytat). W ocenie Wojewody Śląskiego uniemożliwia to użytkowanie przedmiotowego obiektu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem, a nade wszystko jego stan techniczny nie zapewnia stateczności i może grozić niekontrolowanym zawaleniem całości lub części budynku, czyli zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia (por. art. 31a pr.b.). Inwestor nie dopuścił się w tym zakresie samowoli budowlanej. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania, w oparciu o regulację art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), Wojewoda Śląski wyjaśnił, iż nie jest on wiążący. Stanowi jedynie impuls do ewentualnego podjęcia stosownego postanowienia o zawieszeniu, przy czym negatywna weryfikacja przesłanki zawieszenia postępowania nie obliguje organu do wydania postanowienia odmawiającego takiego zawieszenia, gdyż organ w toku postępowania ma obowiązek, z urzędu badać w trakcie postępowania, czy nie zachodzi sytuacja wymagająca zawieszenia postępowania. Wszystkie podstawy zawieszenia postępowania niezależne od woli strony (stron) mają charakter obligatoryjny, zatem wystąpienie którejkolwiek z nich nakłada na organ obowiązek zawieszenia postępowania. W ocenie Wojewody Śląskiego, nie powstało zagadnienie wstępne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku niniejszego postępowania i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie PINB odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 21 lipca 2022 r. jednak ono nie stanowi zagadnienia wstępnego. Również złożenie przez inwestora wniosku o pozwolenie na rozbiórkę nie jest uzależnione od wcześniejszego zobowiązania go do usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w decyzji PINB. Wprawdzie zobowiązanie inwestora (właściciela, zarządcy obiektu budowlanego) do usunięcia nieprawidłowości, na podstawie art. 66 ust. 1 pr.b., poprzez podjęcie prac rozbiórkowych wyłącza możliwość orzekania o pozwoleniu na te roboty przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, to jednak w przedmiotowym przypadku obowiązkiem inwestora było wykonanie decyzji PINB z dnia 21 lipca 2022 r. Natomiast przedmiotem wniosku o pozwolenie na rozbiórkę była rozbiórka budynku gospodarczego-stodoły oraz wiaty w P. przy ul. [...], na działkach nr 1 i 2 w zakresie nieobjętym decyzją PINB. Brak jest tożsamości przedmiotowej obu tych spraw. Ponadto nawet, gdyby przyjąć, że organ nadzoru budowlanego i organ administracji architektoniczno-budowlanej orzekli w tym samym przedmiocie w odrębnych procedurach nie stanowiłoby to zagadnienia wstępnego, a co najwyżej naruszenie przez któregoś z nich przepisów o właściwości rzeczowej. Zagadnieniem wstępnym nie jest też istniejący między stronami spór, co do przebiegu granic nieruchomości. Żaden przepis prawa nie uzależnia bowiem wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę od wcześniejszego przeprowadzenia postępowania rozgraniczającego. Wydanie pozwolenia na rozbiórkę nie rodzi żadnych praw cywilnoprawnych, ani nie stwierdza ich istnienia bądź nieistnienia jak również nie stwierdza istnienia bądź nieistnienia stosunku cywilnoprawnego. Stąd wcześniejsze rozstrzygnięcie kwestii rozgraniczeniowych nie jest konieczne do wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę Wojewoda Śląski zasygnalizował, że jeżeli działania inwestora naruszą uprawnienia cywilnoprawne skarżącego, to będzie mógł dochodzić swoich roszczeń przed właściwym sądem powszechnym.
Pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. skarżący złożył skargę na powyższą decyzję Wojewody Śląskiego, której zarzucił naruszenie:
- art. 101 § 1 k.p.a., poprzez brak wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, co doprowadziło do naruszenia podstawowych jego praw jako strony w postępowania administracyjnego;
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez brak zawieszenia postępowania, pomimo istnienia zagadnienia wstępnego;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w przedmiocie wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości, przebiegu granic działek i przyznanie bezwzględnego waloru wiarygodności twierdzeniom inwestora, iż jest jedynym właścicielem budynku podlegającego rozbiórce;
- art. 10 k.p.a., poprzez brak umożliwienia wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego;
- art. 31a ust. 1 pr.b., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do konieczności wykonania robót zabezpieczających i rozbiórkowych przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, podczas gdy nie zaistniał stan bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a inwestor dokonując rozbiórki budynku gospodarczego-stodoły oraz wiaty dopuścił się samowoli budowlanej;
- art. 30b ust. 3 pkt 1 pr.b., poprzez przyjęcie, iż inwestor do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołączył zgodę właściciela obiektu budowlanego, bez badania z urzędu kto nim jest.
Wobec przedstawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania.
Pismem z dnia 24 maja 2024 r. Wojewoda Śląski złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że skarżący pismem organu I instancji z dnia 26 października 2022 r. został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie z wniosku inwestora o udzielenie pozwolenia na wykonanie przedmiotowych robót rozbiórkowych, oraz o możliwości złożenia ewentualnych wyjaśnień i zastrzeżeń. Stąd też brak było podstaw do ponownego informowania skarżącego o możliwości wypowiedzenia się w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Ocenie Sądu została poddana decyzja organu II instancji z dnia 27 marca 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 19 grudnia 2022 r. o udzieleniu uczestnikowi postępowania pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego-stodoły oraz wiaty położonych w P. przy ul. [...] na działce nr 1, 2, z zachowaniem warunków w niej wymienionych.
Ramy prawne sądowej kontroli przywołanych decyzji, w aspekcie prawa materialnego, wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 725, dalej w skrócie, jak dotychczas: "pr.b."), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 1225 z późn. zm.).
Art. 31a pr.b. stanowi, że w przypadku usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia rozpoczęcie prac zabezpieczających i rozbiórkowych można rozpocząć przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę lub przed dokonaniem zgłoszenia.
Zgodnie z art. 30b ust. 3 pkt 3 pr.b. (wcześniej art. 33 ust. 4 pkt 3), do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych. Oznacza to, że zakres prowadzenia robót rozbiórkowych powinien być określony w decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę (por. NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. II OSK 1386/17), co w niniejszej sprawie ma miejsce. Udzielając pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego organ udziela także zgody na wykonanie tych wszystkich robót budowlanych, które są niezbędne aby rozbiórka została wykonana w sposób bezpieczny, a więc również tych o charakterze zabezpieczającym, np. projektowanych w celu zapewnienia stabilności budynku sąsiedniego (art. 30b ust. 3 pkt 4 pr.b.).
W rozpatrywanej sprawie jest istotne, że inwestor nie musi legitymować się zgodą właściciela sąsiedniej nieruchomości ażeby uzyskać decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę obiektu, nawet jeśli obiekt przeznaczony do rozbiórki znajduje się w granicy działek (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II OSK 2932/19 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 1073/15). Korzystanie z cudzej nieruchomości jest dopuszczalne tylko w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia robót i tylko wtedy, gdy ich wykonanie jest niemożliwe w inny sposób niż z terenu sąsiedniej nieruchomości (por. Rafał Godlewski. w komentarzu do art. 47 Prawa budowlanego w: "Prawo budowlane. Komentarz" pod red. D. Sypniewskiego, WKP 2022).
Sąd podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 października 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 913/24, iż w zakresie ustalenia komu przysługuje własność części obiektu, który znajduje się na cudzym gruncie pojawiło się kilka koncepcji (podano za: A. Sylwestrzak, Komentarz do art. 151 Kodeksu cywilnego, tezy XVI.1-4, Lex-el.). Pierwsza z koncepcji uzależnia status prawny obiektu od ustanowienia służebności gruntowej. Według niej, początkowo, dopóki stan prawny obiektu nie zostanie uregulowany przez ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, obiekt ten podlega ogólnej zasadzie superficies solo cedit. Oznacza to, że ulega on podziałowi wyznaczonemu linią graniczną gruntów w ten sposób, że część posadowiona na gruncie wyjściowym jest częścią składową tego gruntu, co analogicznie dotyczy również części usytuowanej na gruncie sąsiednim. W efekcie obie części obiektu mają różnych właścicieli. Sytuacja ta zmienia się w momencie ustanowienia służebności gruntowej. Odtąd właścicielem całego obiektu staje się właściciel gruntu wyjściowego, będącego teraz gruntem władnącym. Druga z koncepcji postuluje natomiast jedność prawną obiektu. To najliczniej reprezentowane stanowisko głosi, że pomimo posadowienia go na linii granicznej nie ulega on podziałowi wzdłuż tej linii, lecz od początku stanowi jedność prawną. Jest on zatem częścią składową tylko jednego gruntu. Pomiędzy zwolennikami omawianego poglądu pojawiają się jednak rozbieżności co do kryterium, które ma decydować o przypisaniu obiektu jednemu z gruntów. Jedni twierdzą, że obiekt staje się w tej sytuacji częścią składową gruntu wyjściowego, tzn. jego właścicielem staje się inwestor, inni zaś przyjmują, że obiekt łączy się z tym gruntem, na którym znajduje się jego większa część (tak np. S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga: Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 1996, teza 10 do art. 151, s. 75 – 76). Trzecia z koncepcji to koncepcja samoczynnego pionowego podziału obiektu według linii granicy. Koncepcja ta, najrzadsza, zakłada, że według zasady superficies solo cedit wzniesiony obiekt ulega prawnemu podziałowi, zgodnemu z przebiegiem linii granicznej, tak, że część posadowiona na gruncie wyjściowym stanowi część składową tego gruntu, a część położona na gruncie sąsiednim jest jego częścią składową. Ewentualne ustanowienie służebności gruntowej nie ma wpływu na sytuację prawną obiektu. Natomiast czwarta z koncepcji mówi o tzw. koncepcji współwłasności obiektu i sformułował ją Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2006 r., II CK 365/05 (LEX nr 490515). Koncepcja ta ma jednak marginalne znaczenie. W związku z powyższymi rozbieżnościami postuluje się, by ustawodawca w sposób wyraźny określił sytuację prawną obiektu wzniesionego na granicy (A. Sylwestrzak, Komentarz do art. 151 Kodeksu cywilnego, teza XVI.4, Lex-el.).
Skład orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do drugiej z koncepcji, najliczniej reprezentowanej, która postuluje jedność prawną obiektu. Wśród argumentów uzasadniających tę koncepcję wskazuje się, że to art. 151 k.c. ustanawia wyjątek od zasady superficies solo cedit. Wyrażający tę zasadę art. 48 k.c. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, jednak na mocy przepisów szczególnych, do których należy art. 151 k.c., wprowadzane są od niej wyjątki. Dzięki temu choć budynek (lub inne urządzenie) pozostaje trwale związany z obydwoma gruntami, należy, jako część składowa, w całości tylko do jednego z nich. U podstaw tej koncepcji stoi też założenie, że art. 47 § 1 k.c., stanowiący o integralności rzeczy, oraz art. 48 i 191 k.c. pozostają z sobą w sprzeczności.
Mając jednak na względzie z jednej strony naturalną jedność fizyczną rzeczy (art. 47 k.c.), a z drugiej fikcję prawną (art. 48 k.c.), uznaje się, że jedność rzeczy powinna mieć pierwszeństwo przed fikcją prawną. Dodatkowo, gospodarcze przeznaczenie obiektu przemawia przeciw przypadkowemu dzieleniu go na części. Co więcej, samoczynny podział obiektu na części prowadziłby do nabycia własności jego fragmentu przez właściciela nieruchomości sąsiedniej bez jego wiedzy i zgody, a skutek ten może się wiązać z niekorzystnymi konsekwencjami, bowiem przepisy prawa nakładają na właściciela pewne ciężary i odpowiedzialność, np. art. 434 i 439 k.c. (zob. A. Sylwestrzak, Komentarz do art. 151 Kodeksu cywilnego, teza XVI.2, Lex-el.).
W rozpatrywanej sprawie nie powstaje również cywilistyczny problem zarządu nieruchomością wspólną, który mógłby prowadzić do wniosku o niedopuszczalności drogi administracyjnej w tym zakresie, powodując tym samym konieczność rozpatrywania sporu przez sąd powszechny (por. art. 199 k.c. i 201 k.c.). Na tym etapie organ administracji publicznej nie bada przebiegu granic pomiędzy działkami inwestora i skarżącego, jako właściciela sąsiedniej nieruchomości.
Zarzuty przedstawione przez skarżącego sprowadzają się do kwestii nierozpoznania jego wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi na zagadnienie wstępne, czyli naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., oraz naruszenia przepisów postępowania wobec nieustalenia stanu prawnego nieruchomości, w tym również przepisów prawa materialnego, tj. art. 31a ust. 1 i art. 30b ust. 3 pkt 1 pr.b.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 719/21, podał, że pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się kwestię materialnoprawną, zagadnienie prawne (prejudycjalne), którego uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie administracyjnej, a którego organ administracji nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Innymi słowy, zagadnienie wstępne musi wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej. Chodzi tu o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z kolei, w wyroku z dnia 25 października 2023r., sygn. akt II OSK 1318/22, NSA stwierdził, że gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego. Pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem lub innym organem, a rozstrzygnięciem sprawy musi zachodzić stosunek zależności tego rodzaju, że sprawa administracyjna może zostać rozstrzygnięta na różne sposoby - w zależności od tego, jakie rozstrzygnięcie wyda sąd lub inny organ. W rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji w prowadzonej sprawie. W razie gdy związek ten nie występuje, to nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania.
W tym miejscu należy zaakcentować, że w art. 97 k.p.a. wymieniono obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania, które z urzędu rozważa organ administracji publicznej.
Organy administracji publicznej obu instancji nie pominęły wniosku skarżącego, gdyż odniosły się do niego w treści wydanych rozstrzygnięć. Potraktowały go jako impuls do rozważenia czy nie zaszła obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania. Co więcej, w wyniku rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w kwestii usunięcia stanu zagrożenia spowodowanym złym stanem technicznym (art. 66 pr.b.), wydano decyzję odmowną, która stanowi rozstrzygnięcie formalne, a nie merytoryczne. Nawet jeśli by przyjąć, że organ winien był wydać postanowienie w przedmiocie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania, choćby dla niego negatywne, to skarżący nie wykazał skutecznie, w jaki sposób naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sam skarżący naruszenie to wywodzi z faktu, że postępowanie w przedmiocie usunięcia stanu zagrożenia oraz niniejsze postępowanie dotyczą jednego obiektu. Jednak, tak jak wywiedziono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji postępowania te stanowią odrębne sprawy. Rozważania w tym zakresie skład orzekający Sądu popiera w całej rozciągłości.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, tj. naruszenia art. 10 k.p.a., uznać należy, że skarżący pismem z dnia 26 października 2022 r. został zawiadomiony o wszczęciu postępowania oraz o możliwości złożenia w sprawie ewentualnych wyjaśnień i zastrzeżeń. Inwestor także został zawiadomiony, ale nie skorzystał ze tego prawa. Tym samym brak było podstaw do ponownego informowania stron postępowania o możliwości wypowiedzenia się w tej sprawie. Jednocześnie skarżący nie wykazał, jaki wpływ na wynik sprawy miało naruszenie art. 10 k.p.a. gdyż złożony wniosek był kompletny i stanowił całość materiału dowodowego.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że strona skarżąca, w toku postępowania, powołując się na zaniedbania organu w zakresie wykonywania obowiązków informacyjnych, powinna wykazać, jakiej konkretnie czynności z tego powodu nie dokonała, jakich argumentów nie podniosła i jaki to miało wpływ na jej wynik (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2488/22). Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 563/21).
Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego zarzutów naruszenia prawa wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 30b pr.b. rozbiórkę można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę (ust. 1); decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę wydaje na wniosek organ administracji architektoniczno-budowlanej (ust. 2); do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się dokumenty w ust. 3. Z kolei, na mocy art. 31a pr.b., roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę lub przed dokonaniem zgłoszenia, o którym mowa w art. 31 ust. 1, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia (ust. 1), a rozpoczęcie tych robót (ust. 2) nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę lub dokonania zgłoszenia (por. komentarz do art. 31a pr.b., Sypniewski Dominik. (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Opublikowano: WKP 2022).
Z przedłożonej przez skarżącego ekspertyzy jasno wynika, że przedmiotowy obiekt (budynek gospodarczy wraz z przyległą wiatą) nie nadaje się do dalszego użytkowania i grozi niekontrolowanym zawaleniem się oraz nie może być dalej użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem. Jednocześnie utracił właściwości użytkowe w zakresie konstrukcji, z uwagi na rozebrane już fragmenty. W ekspertyzie technicznej stwierdzono, że stan techniczny pozostałej konstrukcji analizowanego obiektu, tj. sterczyn ścian jest w stanie technicznym niezapewniającym ich stateczności i może grozić niekontrolowanym zawaleniem w całości lub w części. Zalecono przeprowadzenie w trybie pilnym rozbiórkę pozostałej części obiektu wraz z przyległą wiatą. Nadto, z projektu rozbiórki wynika, że w trakcie prowadzenia robót demontażowych konstrukcji dachu ściana podłużna uległa wywróceniu, co stanowiło ok. 1/3 ogółu ścian. Inwestor dopełnił w związku z tym formalności związane z uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę.
Zasadnym wobec tego są twierdzenia Wojewody Śląskiego, że żaden przepis prawa nie uzależnia wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę od wcześniejszego przeprowadzenia postępowania rozgraniczającego.
Podsumowując, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, jak również podstaw do wznowienia postępowania bądź do stwierdzenia jego nieważności.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji. Z kolei, powołane wyżej orzeczenie NSA jest dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.