II SA/GL 699/25

II SA/Gl 699/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Nowak
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 647
art. 363
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2025 r. sprawy ze skargi D. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 21 listopada 2024 r. nr SKOV/428/317/2024 w przedmiocie obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy J. z dnia 20 września 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącego 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wójt Gminy J. (dalej jako: organ I instancji), decyzją z dnia 20 września 2024 r., znak: [...], działając w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") oraz na podstawie art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. 2025 r., poz. 647 ze zm. – dalej: p.o.ś.):
I. Nałożył na D. K. (dalej: strona, skarżący) obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego w związku z przekroczeniami emisji hałasu na terenie akustycznie chronionym podczas pracy na stanowisku cięcia i łupania drewna opałowego, zlokalizowanego na działkach ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] w K., poprzez dotrzymanie obowiązujących norm określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 112 – dalej: rozporządzenie), tj. 55 dB A w porze dnia;
II. Zobowiązał do przedstawienia w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, harmonogramu działań ograniczających ponadnormatywną emisję hałasu;
III. Określił termin wykonania obowiązku nałożonego w pkt. I na dzień, w którym decyzja stanie się ostateczna;
IV. Zobowiązał stronę do przedłożenia sprawozdania z przeprowadzonych prac, opisującego osiągnięty efekt ekologiczny oraz kontrolne pomiary hałasu potwierdzające dotrzymanie na terenie chronionym obowiązujących norm w ciągu 2 miesięcy od wykonania działań ograniczających ponadnormatywną emisje hałasu. Pomiary kontrolne należy wykonać przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 p.o.ś.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że do Urzędu wpłynęła petycja mieszkańców w przedmiocie podjęcia interwencji w sprawie niedogodności i szkodliwych immisji jakie wynikają z działalności prowadzonej na nieruchomości jw. Efektem przeprowadzonego badania jest sprawozdanie z badań, które wykazało przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Pomiary wykazały 62,6 ±1,2 dB A w porze dnia przy dopuszczalnych 55 dB A. W związku z powyższym właściciel urządzenia został zobowiązany do podjęcia skutecznych działań zmierzających do ograniczenia ponadnormatywnej emisji hałasu na terenie akustycznie chronionym.
Odwołanie od decyzji złożyła strona, która zaskarżyła ją w całości. Wskazano, że adresat decyzji nie posiada i nigdy nie posiadał traku, rębaka ani żadnego podobnego urządzenia, które generuje tak duży hałas. Ponadto nie otrzymał raportu o przekroczeniu norm, a piła spalinowa została zakupiona w autoryzowanym sklepie i spełnia normy europejskie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej: SKO) decyzją z dnia 21 listopada 2024 r., znak SKOV/428/317/2024, działając na mocy art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że pismem z dnia 23 lipca 2024 r. odwołujący został poinformowany o możliwości zapoznania się ze sprawozdaniem z pomiarów. Zatem zarzut nieotrzymania raportu nie jest zasadny. Ponadto wyniki przeprowadzonych badań są jednoznaczne i wskazują na przekroczenie norm hałasu ma terenie akustycznie chronionym, w związku z działaniami polegającymi na cięciu drewna opałowego. Wykonanie nałożonych zaskarżaną decyzją obowiązków jest konieczne do usunięcia stanu, jakim jest przekroczenie norm hałasu.
Skargę od przywołanej decyzji SKO wniosła strona, zaskarżając ją w całości. Zarzucono naruszenie art. 6 – 8 k.p.a. oraz art. 363 p.o.ś. Wskazano, że skarżący od czasu do czasu, kiedy zachodzi taka potrzeba, dla swojego lub najbliższych użytku, tnie drewno na opał. Cięcie drewna odbywa się sporadycznie. Nigdy nie odbywa się w godzinach nocnych bądź wczesnoporannych. Skarżący zwrócił uwagę także na niemiarodajność wykonania pomiaru poziomu hałasu. Na zmierzone wartości składał się także hałas codziennego życia społeczności oraz hałas drogowy.
Odpowiedź na skargę złożyło SKO wnosząc o jej oddalenie. W treści dokumentu powołano się na dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
Art. 363 ust. 1 p.o.ś. stanowi, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do:
1) ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia;
2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego.
Przepisy art. 362 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio (art. 363 ust. 2 p.o.ś.).
Przywrócenie środowiska do stanu właściwego oznacza sytuację, kiedy sprzeczny z prawem stan faktyczny trwa w czasie wydawania decyzji i należy podjąć kroki, by doprowadzić do stanu odpowiadającego prawu, np. w sytuacji długotrwałego zanieczyszczenia gleby bądź wody.
Tymczasem organ I instancji, w związku ze skargami mieszkańców, ustalił: "Gmina podjęła czynności sprawdzające, w ramach których w październiku 2023 r. dokonywano niezapowiedzianych kontroli w terenie. Kontrole te nie wykazały prowadzenia pełnoskalowej działalności gospodarczej. Na posesji składowane były duże ilości drewna, jednak ubytek stanu drewna wskazywał na jego sporadyczne przerabianie" (s. 1 decyzji Wójta).
Następnie pomiarów przekroczenia norm hałasu dokonano jednorazowo w dniu 24 czerwca 2024 r. Wtedy takie przekroczenie wykazano. Decyzję wydano jednak dopiero we wrześniu 2024 r., opierając ją na sprawozdaniu z jednorazowego pomiaru. Mimo to w punkcie II decyzji zobowiązano jej adresata do "przedstawienia w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym (...) decyzja stanie się ostateczna, harmonogramu działań ograniczających ponadnormatywną emisję hałasu", przesądzając niejako (bez poparcia tej tezy materiałem dowodowym), że naruszenia mają charakter ciągły.
W tej sytuacji organ przede wszystkim nie wykazał, że zaistniały przesłanki do nałożenia obowiązku "przywrócenia środowiska do stanu właściwego", określone w art. 363 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. Czym innym jest bowiem trwałe naruszanie norm, np. poprzez utrzymujące się w czasie zanieczyszczenie gleby, a czym innym jednorazowe, bądź sporadyczne przekraczanie norm hałasu.
W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, że w przypadku stwierdzenia naruszeń tego typu, jak w niniejszej sprawie (oraz – co oczywiste – popartych rzetelnym materiałem dowodowym) "(...) organ wykonawczy gminy będzie zobowiązany do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko" (K. Gruszecki [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. VII, LEX/el. 2025, art. 363, teza 6).
Zatem, czym innym jest przesłanka "ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko" (art. 363 ust. 1 pkt 1 p.o.ś.), a czym innym przesłanka "przywrócenia środowiska do stanu właściwego" (art. 363 ust. 1 pkt 2 p.o.ś.). Organ powinien szczegółowo wykazać, dlaczego oparł się na konkretnej przesłance.
Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.
Wszystkie te uchybienia ww. przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre argumenty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania (w tym dowodowego) oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W przypadku złożenia środka odwoławczego należy szczegółowo odnieść się do zarzutów tam zawartych.
W polu widzenia należy mieć także uregulowania art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 z późn. zm. – dalej: u.p.z.p.). Z materiału dowodowego i zdeponowanych w aktach ogłoszeń w mediach o sprzedaży drewna mogłoby wynikać, że prowadzona tam była/jest działalność gospodarcza (ewentualny brak jej zarejestrowania nie świadczy o braku takiej działalności). Jednocześnie należałoby ustalić, w odrębnym postępowaniu, czy sposób zagospodarowania terenu w związku z taką działalnością odpowiada wymaganiom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na który powołał się organ I instancji. Podstawowym zagadnieniem w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 59 ust. 3 u.p.z.p. jest ustalenie, czy na terenie danej nieruchomości doszło, czy też nie doszło, do zmiany sposobu zagospodarowania terenu. Przepis art. 59 ust. 3 u.p.z.p., który reguluje instytucję tzw. samowoli urbanistycznej, może mieć zastosowanie również do terenów, które – tak jak przedmiotowa działka w kontrolowanej sprawie – są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2024 r., IV SA/Po 680/24).
Treści rozstrzygnięć Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia faktyczne i prawne.
W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł) Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.