III SA/KR 1401/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego odmawiającą udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących serii i numeru dowodu osobistego dłużnika, uznając brak interesu prawnego skarżącego.
Skarżący R. K. domagał się udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących serii i numeru dowodu osobistego swojego dłużnika P. T., a także organu wydającego i daty wydania tego dokumentu, w celu dochodzenia wierzytelności. Organy administracji odmówiły, uznając brak interesu prawnego skarżącego. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że skarżący nie wykazał aktualnego i rzeczywistego interesu prawnego w uzyskaniu tych danych, zwłaszcza że dysponował numerem PESEL dłużnika i postępowanie egzekucyjne nie było aktywnie prowadzone.
Przedmiotem skargi R. K. była decyzja Wojewody Małopolskiego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących serii i numeru dowodu osobistego dłużnika P. T., organu wydającego i daty wydania tego dokumentu. Skarżący wnioskował o te dane, powołując się na potrzebę dochodzenia wierzytelności i postępowanie komornicze, dołączając dokumenty potwierdzające trudności w egzekucji z powodu podawania przez dłużnika fałszywych adresów. Organy administracji uznały, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu tych konkretnych danych, wskazując, że art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności wymaga wykazania takiego interesu, a sam zamiar dochodzenia wierzytelności nie jest wystarczający. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał aktualnego i rzeczywistego interesu prawnego w uzyskaniu danych dotyczących dowodu osobistego dłużnika, ponieważ nie toczyło się żadne postępowanie sądowe ani egzekucyjne, a sąd powszechny ani komornik nie zobowiązali skarżącego do podania tych informacji. Sąd podkreślił również, że komornik sądowy ma możliwość samodzielnego uzyskania niezbędnych danych z rejestru PESEL, jeśli uzna je za konieczne do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a skarżący dysponuje już numerem PESEL dłużnika, co jest wystarczające do zainicjowania działań egzekucyjnych. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu tych danych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał aktualnego i rzeczywistego interesu prawnego, ponieważ nie toczyło się żadne postępowanie sądowe ani egzekucyjne, a sąd powszechny ani komornik nie zobowiązali go do podania tych informacji. Komornik ma możliwość samodzielnego uzyskania danych z PESEL, jeśli uzna je za niezbędne, a skarżący dysponuje już numerem PESEL dłużnika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.e.l. art. 46 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o ewidencji ludności
Udostępnienie danych z rejestru PESEL jest uzależnione od wykazania przez wnioskodawcę 'interesu prawnego', który musi być obiektywnie sprawdzalny, indywidualny, konkretny, aktualny i rzeczywisty, a nie hipotetyczny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Pomocnicze
u.e.l. art. 8 § ust. 1 pkt 22
Ustawa o ewidencji ludności
Dane dotyczące serii, numeru i daty wydania dowodu osobistego znajdują się w rejestrze PESEL.
Ustawa o dowodach osobistych art. 12
Ustawa o dowodach osobistych art. 12a
k.p.c. art. 126 § par. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi wniosku o wyjawienie majątku, w tym podanie adresu i numeru PESEL dłużnika.
k.p.c. art. 760[2]
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi wniosku o wyjawienie majątku, w tym podanie adresu i numeru PESEL dłużnika.
p.p.s.a. art. 141 § par. 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym.
k.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącego aktualnego i rzeczywistego interesu prawnego w uzyskaniu danych z rejestru PESEL dotyczących dowodu osobistego dłużnika. Komornik sądowy ma możliwość samodzielnego uzyskania niezbędnych danych z rejestru PESEL, jeśli uzna je za konieczne do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący dysponuje numerem PESEL dłużnika, co jest wystarczające do zainicjowania działań egzekucyjnych.
Odrzucone argumenty
Posiadanie prawomocnego wyroku sądowego i trudności w egzekucji z powodu fałszywych adresów dłużnika uzasadniają potrzebę uzyskania danych o dowodzie osobistym. Dane z dowodu osobistego (seria, numer, organ wydający, data wydania) są niezbędne do skutecznego poszukiwania miejsca pobytu dłużnika i jego majątku. Dane z rejestru PESEL dotyczące dowodu osobistego są potrzebne do nakierowania komornika sądowego na dalsze poszukiwania w ZUS i urzędach skarbowych.
Godne uwagi sformułowania
interes faktyczny przeobraża się w interes prawny, gdy uzyskuje odniesienie prawne, tzn. gdy wynika z normy prawnej, opiera się na niej lub daje się z nią powiązać interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, aktualny, a także rzeczywisty, a nie tylko hipotetyczny potrzeba uzyskania oczekiwanych przez skarżącego danych nie mogła być oceniona jako aktualna i realna, tj. zrelatywizowana do konkretnego postępowania, a więc nie mogła uzasadniać istnienia interesu prawnego skarżącego.
Skład orzekający
Jakub Makuch
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Marasek-Zybura
członek
Marta Kisielowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'interesu prawnego' w kontekście udostępniania danych z rejestru PESEL na potrzeby postępowań egzekucyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku aktywnego postępowania egzekucyjnego i braku zobowiązania sądu lub komornika do uzyskania konkretnych danych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z dochodzeniem wierzytelności i uzyskiwaniem danych osobowych, co jest istotne dla prawników zajmujących się egzekucją i prawem cywilnym.
“Czy dane z dowodu osobistego dłużnika są kluczem do odzyskania pieniędzy? Sąd wyjaśnia, kiedy można je uzyskać.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1401/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-03-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Marasek-Zybura Marta Kisielowska Symbol z opisem 6059 Inne o symbolu podstawowym 605 Hasła tematyczne Inne Ewidencja ludności Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2010 nr 217 poz 1427 Art. 46 ust. 2 pkt 1 Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 1 lipca 2024 r. znak WO-II.621.2.3.2024 w przedmiocie odmowy udostępnienia danych skargę oddala. Uzasadnienie Przedmiotem skargi R. K. (dalej: "skarżący") była decyzja Wojewody Małopolskiego z 1.07.2024 r. (znak WO-II.621.2.3.2024)) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 20.02.2024 r. (znak SA-10.5345.18722.2023) o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących serii i numeru dowodu osobistego P. T., a także odmowy udostępnienia organu wydającego dowód osobisty i daty wydania tego dokumentu. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. Wnioskiem z 20.11.2023 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji o udostępnienie danych P. T. (dalej: "dłużnik") z rejestru mieszkańców oraz z rejestru PESEL dotyczących adresu zameldowania (na pobyt stały i czasowy), serii i numeru ostatniego wydanego dowodu osobistego, organu wydającego i daty jego wydania. W rubryce "uzasadnienie potrzeby uzyskania danych" podał "dochodzenie wierzytelności, postępowanie komornicze oraz umorzenie postępowania sądowego z powodu braku aktualnych danych adresowych". Do wniosku załączył: – kopię wyroku zaocznego z 07.01.2005 r. wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie Wydział I Cywilny (sygn. akt [...]), w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko dłużnikowi o zapłatę; – kopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Wieliczce z 28.03. 2022 r., sygn. akt: [...] o zakończeniu postępowania w sprawie doręczenia korespondencji adresatowi (dłużnikowi). Komornik wskazał, że korespondencja nie została skutecznie doręczona dłużnikowi pod wskazanym we wniosku skarżącego adresem (ustalono, że dłużnik tam nie mieszka). Jednocześnie komornik podał szereg innych adresów uzyskanych na podstawie odpowiedzi urzędów; – kopię pisma skarżącego z 06.06. 2022 r., do Sądu Rejonowego w Wieliczce (do sygn. akt [...]), a stanowiącego odpowiedź na wezwanie Sądu, w którym skarżący wskazał, że dokonał weryfikacji adresów wyszczególnionych w postanowieniu komornika sądowego, oraz że dłużnik "(...) wszędzie podawał fałszywe dane adresowe (....) w celu skutecznego ukrywania się oraz ukrywania swojego majątku (...)", – kopię postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym w Wieliczce I Wydział Cywilny z 20.06.2022 r., sygn. akt [...] o zawieszeniu postępowania z wniosku skarżącego przeciwko dłużnikowi o wyjawienie majątku na zasadzie art.177 § 1 pkt 6 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. 2. Pismem z 22.11.2023 r. organ wezwał skarżącego do wskazania: a) rejestru, z którego ma nastąpić udostępnienie danych osobowych informując, iż w razie braku wskazania rejestru, wniosek będzie zrealizowany w oparciu o dane w rejestrze o szerszym zakresie, tj. rejestru PESEL; b) podstawy prawnej (przepisu), która obliguje wnioskodawcę do wskazania żądanych danych (tj. serii i numeru ostatniego wydanego dowodu osobistego, także organu wydającego i daty wydania) oraz przedłożenia dokumentu, który wskazywałby na ten obowiązek z uwagi na fakt, iż wskazane w złożonym piśmie uzasadnienie uzyskania danych nie stanowi o interesie prawnym skarżącego w tym zakresie. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący pismem z 7.12.2023 r. poinformował, że do wniosku załączył 6 dokumentów uzasadniających potrzebę uzyskania oczekiwanych. Wskazał, że ma interes prawny w uzyskaniu oczekiwanych informacji, w tym także aktualnego skanu zdjęcia dłużnika z dowodu osobistego. W oparciu o art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności – wniósł o udostępnienie mu wszystkich danych jego dłużnika zgodnie z wytycznymi na stronie MSW. Do pisma załączył wydruk informacji dotyczących możliwości uzyskania danych z Rejestru Dowodów Osobistych m.in. przez wierzyciela posiadającego tytuł wykonawczy. Organ pismem z 13.12.2023 r. poinformował skarżącego, że wnioski dotyczące aktualnego skanu zdjęcia dłużnika z dowodu osobistego należy kierować do referatów ewidencyjno-dowodowych i w tym celu wypełnić wniosek o udostępnienie dokumentacji związanej z dowodem osobistym oraz udokumentować interes prawny w powyższym zakresie. Jednocześnie organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek - w części obejmującej udostępnienie adresu zameldowania na pobyt stały oraz adresu zameldowania na pobyt czasowy dłużnika. Z informacji tej wynikało, że dłużnik jest zameldowany na pobyt stały w K. przy ul. K. [...]. 3. Decyzją z 20.02.2024 r. organ I instancji orzekł o odmowie udostępnienia skarżącemu danych z rejestru PESEL dotyczących serii i numeru dowodu osobistego jego dłużnika, a także organu wydającego i daty wydania. Wskazał, że z podanej przez skarżącego podstawy prawnej (art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności) nie wynika istnienie interesu prawnego zobowiązującego organ do udostępnienia w.w. danych, a skarżący nie załączył do wniosku dokumentów, które uwiarygodniłyby jego interes prawny w ich uzyskaniu. Wyjaśnił, że ciężar wykazania istnienia interesu prawnego spoczywa na wnioskodawcy. Odnosząc się do dokumentów załączonych do wniosku (punkt 2. uzasadnienia) organ uznał, że skarżący posiada interes prawny w uzyskaniu wyłącznie danych adresowych dłużnika jednakże nie wykazał on interesu prawnego w udostępnieniu serii i numeru ostatniego wydanego dowodu osobistego dłużnika, a także organu wydającego ten dokument i daty jego wydania. Organ zwrócił uwagę na twierdzenie skarżącego, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Wieliczce zakończył postępowanie wobec dłużnika z uwagi na brak danych osobowych dłużnika (numeru i serii dowodu osobistego przez kogo wydany) i wskazał, że nie znajduje to pokrycia w załączonych do wniosku kserokopii dokumentów. 4. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł m.in., że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wskazuje, że samo posiadanie prawomocnego wyroku sądowego jest podstawą do uzyskania informacji o danych osobowych dłużnika. Wskazał, że adresy zamieszkania i zameldowania dłużnika są od około 12 lat takie same – czyli fikcyjne, a z uzyskanych informacji wynika, że dłużnicy nigdy pod tymi adresami nie mieszkali, dlatego tak ważne są informacje o które wnosił. Podkreślił, że do skutecznego poszukiwania dłużników konieczne jest ustalenie nowych danych zawartych w nowym dokumencie tożsamości tj. udostępnienia serii, numeru oraz aktualnego zdjęcia dłużnika, gdzie dokument był wydany, przez kogo był wydany i kiedy był wydany oraz nową datę ważności dokumentu osobistego. W piśmie z 8.05.2024 r. skarżący wskazał, że wnosił do sądów i komorników wiele wniosków o ściganie dłużnika. Podkreślił, że dłużnik przez 20 lat wymienił dowód osobisty przynajmniej dwa razy. Dane z dowodu osobistego wskażą, gdzie dłużnik składał wniosek i kto wydał mu dowody osobiste i mogą być pomocne w poszukiwaniu dłużnika. Skarżący wyjaśnił, że seria i numer dowodu osobistego są niezbędne do złożenia wniosku o wyjawienie majątku, wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wniosku o możliwości popełnienia przestępstwa przez ukrywanie majątku. Do pisma przedłożył dokumenty (orzeczenia sądów, pisma i postanowienia komorników) z 2006 r., z 2010 r., z 2011 r., z 2012 r. oraz 2014 r. - świadczących o próbach skarżącego wyegzekwowania od dłużnika swoich należności. 5. Decyzją z 1.07.2024 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przywołał art. 46 ust. 2 pkt 1 oraz 47 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i podkreślił, że o interesie prawnym strony do uzyskania danych osób z rejestru PESEL (z rejestru mieszkańców) można mówić wówczas, gdy wnioskodawca przedstawi okoliczności i dokumenty potwierdzające, że z osobami poszukiwanymi łączy go stosunek prawny wynikający z przepisów prawa materialnego. Organ wskazał, że podmiot zainteresowany uzyskaniem danych powinien wykazać związek między sferą chronioną przez przepisy prawa materialnego, a czynnością organu, tj. wykazać, że nie może zrealizować swoich uprawnień bez udziału osoby, której dotyczą dane objęte wnioskiem o udostępnienie. Interes prawny musi być własny, osobisty, indywidualny, tj. musi istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie oraz pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy (wyrok NSA z 22.02.1984 r. I SA 1748/83). W ocenie organu II instancji skarżący nie wykazał powiązania pomiędzy swoją sytuacją jako wierzyciela, a potrzebą uzyskania informacji o ostatnim posiadanym przez jego dłużnika dowodzie osobistym. Przedłożona przez skarżącego informacja ze strony MSW odnosi się do uzyskania danych z Rejestru Dowodów Osobistych, a nie z rejestru PESEL, którego dotyczył wniosek złożony w tej sprawie. Zaznaczył, że są to dwa odrębne tryby udostępniania danych uregulowane w przepisach różnych aktów (w pierwszym przypadku – ustawa z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zaś w drugim – ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych). Następnie organ odwoławczy przytoczył przepisy k.p.c. dotyczące egzekucji (w tym wymogów wniosku o wyjawienie majątku oraz uprawnień komornika do żądania od innych organów/podmiotów publicznych określonych informacji) i wskazał, że skarżący dysponuje informacją o numerze PESEL dłużnika, a zatem posiada w praktyce dane pozwalające na identyfikację konkretnej osoby na potrzeby złożenia do sądu powszechnego wniosku o wyjawienie majątku. Podkreślił, że dane te powinny być wystarczające do zainicjowania przez komornika stosownych działań, do których organ ten jest uprawniony w postępowaniu egzekucyjnym – pod kątem uzyskania dalszych informacji o dłużniku. Ponadto, w razie niewskazania składników majątku dłużnika, z których ma być prowadzona egzekucja, to komornik jest zobowiązany takie składnik majątkowe ustalić. 6. W skardze na opisaną decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną wykładnię przepisu i uznanie, że skarżący nie ma interesu prawnego w uzyskaniu z rejestru PESEL danych dotyczących serii i numeru ostatniego wydanego dowodu osobistego dłużnika, a także organu wydającego i daty wydania, co skutkowało naruszeniem art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadniając skargę wskazał, że numer dowodu, miejsce i czas jego wydania są niezbędne do poszukiwania miejsca faktycznego pobytu dłużnika, albowiem od lat dłużnik w oficjalnych rejestrach podaje fałszywe adresy zamieszkania lub zameldowania, a wnioski skarżącego, np. o doręczenie komornicze, kończą się niepowodzeniem. Podkreślił, że dane, których udostępnienia żąda będą pomocne do dochodzenia jego wierzytelności, albowiem od ponad 20 lat uzyskiwanie aktualnego adresu zameldowania i zamieszkania (od lat ten sam) nie przyniosło skutku. Akcentował, że dowód osobisty jest wymieniany co 10 lat, zatem te dane pozwolą ustalić miejsce ośrodka życiowego dłużnika i nakierują komornika sądowego na dalsze poszukiwania, tj. składanie wniosków do odpowiednich oddziałów regionalnych ZUS, odpowiednich urzędów skarbowych. Podał, że co prawda komornik posiada wiele możliwości uzyskiwania danych o dłużnikach, jednakże w praktyce wiele urzędów państwowych gromadzących dane o obywatelach posiada niezależne, niepołączone ze sobą systemy, co musiałoby prowadzić do tego, że komornik kieruje zapytania do oddziałów w całej Polsce, co byłoby niewykonalne. 7. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał wyrażone dotąd stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny kontrolowanego przypadku należało zająć stanowisko odnośnie do zagadnienia proceduralnego, które wystąpiło w tej sprawie, a dotyczącego terminowości złożenia przez skarżącego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Stosownie do art. 141 par. 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.) wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który zapadł na posiedzeniu niejawnym, winien zostać złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z akt sądowych sprawy wynika, że odpis sentencji wydanego w sprawie wyroku z 20.03.2025 r. został ekspediowany w dniu 03.04.2025 r. na adres skarżącego w Austrii. Przesyłka zawierająca to orzeczenie została zwrócona przez pocztę – jako niepodjęta przez skarżącego – w dniu 15.05.2025 r. W czwartym dniu po ekspediowaniu przez Sąd wyroku – tj. 7.04.2025 r. skarżący złożył na dzienniku podawczym Sądu wniosek o uzasadnienie wydanego orzeczenia. Z przedstawionych powyżej dat wynika zatem, że złożony w tej sprawie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku mógł zostać oceniony jako przedwczesny, albowiem wniesiony został jeszcze przed terminem wynikającym z cytowanego na wstępie przepisu art. 14 par. 2 p.p.s.a. – czyli przed datą doręczenia odpisu sentencji wyroku, który został wydany na posiedzeniu niejawnym. Sąd orzekający w tej sprawie podziela jednak te poglądy wyrażane w orzecznictwie, które powołując się na konstytucyjną zasadę prawa stron do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) sprzeciwiają się zbyt restrykcyjnemu i nadmiernie formalistycznemu stanowisku skutkującemu pozostawieniem bez biegu przedwczesnych pism i wniosków zgłaszanych przez strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uznać należy bowiem za dopuszczalną i prawnie skuteczną czynność złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku podjętą, co prawda, przed terminem jego doręczenia, lecz już po wydaniu tego orzeczenia (por. np. postanowienie NSA z dnia 17.06.2021 r., sygn. akt II GZ 170/21 oraz powołane tam orzecznictwo). W tej sprawie taka właśnie sytuacja miała miejsce, albowiem objęty wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyrok pochodzi z 20.03.2025 r., zaś wniosek zawierający żądanie sporządzenia uzasadnia tego wyroku złożony już został po wydaniu tego wyroku (tj. w dniu 7.04.2025 r.), choć przed jego doręczeniem. Stosownie do wskazanego wyżej poglądu, wniosek ten uznać należało zatem za skuteczny. Spór w kontrolowanej sprawie sprowadzał się do tego, czy skarżący dysponował interesem prawnym w uzyskaniu danych z rejestru PESEL, a obejmujących: serię i numer dowodu osobistego jego dłużnika, datę wydania tego dokumentu, jak też wskazanie organu administracji, który wydał dłużnikowi dowód osobisty. Jak stanowi bowiem przepis będący materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji, tj. art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (aktualny publikator: Dz. U. z 2025 r., poz. 274; dalej u.e.l.) - udostępnienie danych z rejestru uzależnione jest od wykazania "interesu prawnego" osoby wnioskującej o pozyskanie danych. Oceniając powyższe zauważyć należy, że od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny. Ten ostatni, to subiektywny, własny pogląd podmiotu zewnętrznego (obywatela) na działalność administracji publicznej, że powinna ona podjąć na jego rzecz jakieś działania lub powstrzymać się od jakiegoś działania. Pogląd ten nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązującym prawie i z tego powodu nie jest w zasadzie przez to prawo chroniony. Interes faktyczny przeobraża się w interes prawny, gdy uzyskuje odniesienie prawne, tzn. gdy wynika z normy prawnej, opiera się na niej lub daje się z nią powiązać (tak J. Zimmermann Alfabet prawa administracyjnego, s. 99, uwaga 5 i 6; Wolters Kluwer 2022 r.). Z kolei w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, aktualny, a także rzeczywisty, a nie tylko hipotetyczny (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2834/20 i cyt. tam orzecznictwo). Wyjaśniając powyższe pojęcie na gruncie ustawy o ewidencji ludności, jak też w aspekcie potrzeby uzyskania danych z rejestru Pesel celem realizacji zamiaru wnioskodawcy inicjowania określonych postępowań, w tym zmierzających do dochodzenia wierzytelności - celnie wskazał NSA w wyroku z 7.11.2023 r. (sygn. akt II OSK 1406/22), że wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych ma w tym interes prawny dopiero po wytoczeniu powództwa przed sądem powszechnym, i to dodatkowo w sytuacji, gdy sąd powszechny zobowiąże powoda do podania określonych danych (np. adresu zamieszkania pozwanego, numeru PESEL, czy daty jego zameldowania), gdyż dopiero wtedy dochodzi do konkretyzacji, aktualizacji i urealnienia się takiego interesu prawnego. Interes prawny – jak akcentował NSA – charakteryzuje się bowiem tymi cechami tylko wtedy, gdy ma wymiar rzeczywisty, a nie hipotetyczny. Musi on być realny, czyli istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Istnienie stosunku materialnoprawnego względem uczestnika o charakterze zobowiązaniowym i realna konieczność złożenia pozwu, nie oznacza wykazania interesu prawnego. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania postępowania sądowego przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego. Choć przedstawione wyżej stanowisko NSA wywiedzione zostało na kanwie oczekiwania skarżącego pozyskania danych z rejestru Pesel celem realizacji zamiaru dochodzenia przed sądem powszechnym wierzytelności, to jednak – w ocenie orzekającego obecnie Sądu – stanowisko to jest aktualne także w realiach niniejszej sprawy, w której skarżący żądał udostępnienia danych z rejestru Pesel z uwagi, zasadniczo na zamiar egzekwowania od dłużnika wierzytelności, stwierdzonej już przez sąd powszechny (etap wykonawczy). W postępowaniu administracyjnym oraz w skardze wniesionej do sądu skarżący prezentował stanowisko, iż źródło interesu prawnego w uzyskaniu serii i numeru dowodu osobistego jego dłużnika, jak też daty wydania tego dokumentu oraz organu wydającego - stanowi cytowany na wstępie uzasadnienia art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. wyrażający się potrzebą nakierowania komornika sądowego na dalsze poszukiwanie składników majątku dłużnika do odpowiednich oddziałów terenowych ZUS-u i urzędów skarbowych. W sprawie nie ulegało przy tym wątpliwości to, że skarżący dysponował numerem Pesel dłużnika, jak też adresem miejsca zameldowania tej osoby – a te ostatnio wskazane informacje zostały skarżącemu przekazane przez organ administracji publicznej w realizacji wniosku złożonego w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe, ocenie podlegało zatem to, czy uzyskanie oczekiwanych przez skarżącego danych jego dłużnika (dot. dowodu osobistego) tj. wykraczających poza numer Pesel i adres zameldowania tej osoby - w realiach tej sprawy uzasadnione mogło być interesem prawnym skarżącego. W ocenie Sądu, odpowiedź w tym względzie jest negatywna, zaś decyzja organów administracji odmownie załatwiająca wniosek skarżącego, nie naruszała prawa. Za stanowiskiem tym przemawiały następujące względy: Po pierwsze dostrzec trzeba, że w dacie inicjowania kontrolowanego postępowania administracyjnego nie toczyło się żadne postępowanie sądowe, ani egzekucyjne z wniosku skarżącego zmierzające do wyegzekwowania wierzytelności od dłużnika. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce z 20.06.2022 r. (sygn. akt [...]) zawieszone zostało postępowanie o wyjawienie majątku dłużnika skarżącego, a nadto, postanowieniem z 28.03.2022 r. Komornik sądowy w Wieliczce zakończył postępowanie zmierzające do doręczenia dłużnikowi korespondencji. Z uwagi na powyższe oraz przy uwzględnieniu przywołanego wyżej, trafnego poglądu NSA zawartego w wyroku z 7.11.2023 r., potrzeba uzyskania oczekiwanych przez skarżącego danych nie mogła być oceniona jako aktualna i realna, tj. zrelatywizowana do konkretnego postępowania, a więc nie mogła uzasadniać istnienia interesu prawnego skarżącego. Po drugie, z żadnego z dokumentów załączonych przez skarżącego do akt sprawy, a odnoszących się do wcześniejszych postępowań sądowych i egzekucyjnych obejmujących dochodzenie i egzekwowanie należności od dłużnika – nie wynikała również potrzeba uzyskania danych w postaci serii i numeru dowodu osobistego tej osoby, jak też organu administracji wydającego ten dokument i daty jego wydania. Inaczej mówiąc, ani sąd powszechny, ani też komornik sądowy nie zobowiązywali dotychczas skarżącego (jako powoda, wierzyciela) do podania informacji, o które zwrócił się on w tej sprawie do organu administracji – jako mogących warunkować prowadzenie określonych postępowań, w tym zmierzających do wyegzekwowania zasądzonej należności (długu). Z uwagi na powyższe, wywodzony przez skarżącego interes prawny w uzyskaniu oczekiwanych danych, miał jedynie wymiar hipotetyczny, a nie zaś rzeczywisty. Po trzecie, choć - seria, numer i data ważności ostatniego wydanego dowodu osobistego obywatela polskiego oraz oznaczenie organu wydającego ten dokument – znajdują się w rejestrze Pesel (art. 8 ust. 1 pkt 22 u.e.l.), to jednak – dostęp do tych danych – ma sąd (art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l.) oraz może mieć także komornik sądowy (art. 46 ust. 1 pkt 3 u.e.l.). Dostęp komornika sądowego do danych zawartych w rejestrze Pesel nie jest przy tym warunkowany potrzebą wykazywania interesu prawnego. Kryterium udostępnienia danych w tym przypadku stanowi przesłanka "niezbędności informacji zawartych w rejestrze Pesel do prowadzenia postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego". Jeżeli zatem, prowadzący postępowanie egzekucyjne komornik sądowy uznałby, że seria i numer dowodu osobistego dłużnika, jak też i organ wydający ten dokument – są nieodzowne do skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, to z własnej inicjatywy może powyższe informacje uzyskać. Z uwagi na powyższe, nie istniał więc - wskazywany przez skarżącego – prawny wymóg pozyskania oczekiwanych danych celem "należytego ukierunkowania komornika". Podkreślić należy, że wymienienie komornika sądowego w art. 46 ust. 1 pkt 3 u.e.l. – jako podmiotu, któremu, pod określonymi warunkami, udostępniane są dane z rejestru Pesel – jest o uzasadnione właśnie tym, że komornik będąc centralnym (wyspecjalizowanym) podmiotem postępowania egzekucyjnego, władny jest w istocie samodzielnie oceniać, które dane zawarte w rejestrze Pesel mogą być przydatne na potrzeby prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a zatem które informacje efektywnie służyć będą do osiągnięcia celu, w którym postępowanie to się toczy. Szereg danych zawartych w rejestrze Pesel może bowiem być zbędnych (nieprzydatnych) do poszukiwania informacji o majątku dłużnika – w szczególności w sytuacji, gdy inne dane, którymi komornik już dysponuje (np. numer Pesel), pozwalają na skuteczne w tym względzie działania (czynności). Jak zaś już wskazano, z akt sprawy nie wynika, aby komornik, celem prowadzenia egzekucji, potrzebował danych, o które wystąpił skarżący w tej sprawie. Po czwarte, w nawiązaniu do punktu powyżej zauważyć należy, że zasadnicza motywacja skarżącego w pozyskaniu oczekiwanych danych z rejestru Pesel, poza "ukierunkowaniem komornika sądowego do wystąpienia do właściwego oddziału ZUS i urzędu skarbowego" zmierzała do złożenia ponownego wniosku o wyjawienie majątku dłużnika. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie określają wymogu wskazania serii, numeru i daty wydania dowodu osobistego dłużnika, jako warunku uruchomienia postępowania regulowanego tym Kodeksem, lecz zasadniczo wymagają podania adresu i numeru Pesel dłużnika (por. 126 par. 2 k.p.c., art. 760[2] k.p.c.). W dowodzie osobistym, z którego to dokumentu skarżący oczekiwał uzyskania danych jego dłużnika - nie określa się obecnie adresu zameldowania (czy zamieszkania) osoby (por. art. 12 i art. 12a ustawy z 6.08.2010 o dowodach osobistych; Dz. U. 2022 r., poz. 671) - a więc informacji warunkującej nadanie biegu sprawie o wyjawienie majątku. Z kolei, inne niż numer Pesel dane, niezbędne do identyfikacji tożsamości dłużnika są nieodzowne dopiero wówczas, gdy numeru takiego dłużnikowi nie nadano (por. art. 760[2] k.p.c. oraz np. 35 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; Dz. U. 2025 r., poz. 350 – w zakresie poszukiwania danych o dłużnikach figurujących w ZUS). W kontrolowanej sprawie nie ulegało natomiast wątpliwości, że dłużnikowi skarżącego nadano numer Pesel i skarżący numerem tym dysponował. Potrzeba więc uzyskania innych informacji (tj. serii, numeru dowodu osobistego oraz daty i organu wydającego ten dokument) nie została przez skarżącego wykazana jako konieczna do zrealizowania celu, któremu służyć miało pozyskanie tych danych. Powyższe świadczyło o niemożności przyjęcia interesu prawnego skarżącego i pozytywnej realizacji jego wniosku złożonego do organu administracji 20.11.2023 r. W tym stanie rzeczy Sąd uznał zaskarżone decyzje za niewadliwe, tj. nienaruszające prawa materialnego w sposób rzutujący na wyniki sprawy, jak też nienaruszające przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na ten wynik. Sąd nie stwierdził też naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania, ani przyczyn nieważnościowych określonych w art. 156 k.p.a. (por. art. 145 par. 1 p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI