II SA/Gl 677/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-11-05
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczenieodszkodowaniegospodarka nieruchomościamisąd administracyjnydecyzja administracyjnaskarżony organpostępowanie administracyjnewłasność

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość i umorzył postępowanie, uznając, że przepis o nabyciu nieruchomości przez Skarb Państwa nie miał zastosowania do sprawy wszczętej przed jego wejściem w życie.

Sprawa dotyczyła odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, gdzie organy administracji oparły swoje decyzje na art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucił wadliwe zastosowanie tego przepisu, wskazując, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przed wejściem w życie wspomnianego przepisu. Sąd administracyjny uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając, że art. 122a nie miał zastosowania do sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz umorzeniem postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę M. K. na decyzję Wojewody Śląskiego dotyczącą odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Kluczowym zarzutem skarżącego było wadliwe zastosowanie przez organy administracji art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który reguluje nabycie praw do nieruchomości przez Skarb Państwa za odszkodowaniem w określonych sytuacjach. Sąd, analizując stan prawny i faktyczny sprawy, ustalił, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte w 1975 roku, a zatem przed wejściem w życie art. 122a ustawy (27 listopada 2010 r.). W związku z tym, przepis ten nie mógł być podstawą prawną wydanych decyzji. Sąd uznał, że zastosowanie art. 122a było nieprawidłowe, co stanowiło naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. i orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Sąd odniósł się również do innych zarzutów skargi, uznając m.in. za bezzasadny zarzut rażącego zaniżenia odszkodowania oraz za przedwczesny zarzut naruszenia art. 21 Konstytucji RP. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wywłaszczeniowych wszczętych najwcześniej w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej (27 listopada 2010 r.), a nie do postępowań wszczętych przed tą datą.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że postępowanie wywłaszczeniowe w tej sprawie zostało wszczęte w 1975 roku, co oznacza, że art. 122a ustawy, który wszedł w życie 27 listopada 2010 r., nie mógł być podstawą prawną wydanych decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.g.n. art. 122a

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepis ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wywłaszczeniowych wszczętych najwcześniej w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej (27 listopada 2010 r.).

u.g.n. art. 128

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 130

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 132

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.

p.p.s.a. art. 145 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd umorzył postępowanie administracyjne.

Pomocnicze

u.g.n. art. 9a

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 135

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 210

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 231

Kodeks cywilny

Możliwość wysunięcia roszczeń cywilnoprawnych o nabycie nieruchomości, na której wzniesiony został budynek lub urządzenie.

k.c. art. 224

Kodeks cywilny

k.c. art. 230

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwe zastosowanie art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nie miał zastosowania do postępowania wszczętego przed jego wejściem w życie.

Odrzucone argumenty

Zarzut rażącego zaniżenia odszkodowania z powodu nieuwzględnienia wartości budynku. Zarzut naruszenia art. 21 Konstytucji RP (uznany za przedwczesny). Zarzuty naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. (niedokładne ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie materiału dowodowego). Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. (brak możliwości udziału strony).

Godne uwagi sformułowania

nie jest prawidłowe, aby udział w nieruchomości będącej siedzibą Policji przynależał do osoby fizycznej nie znajdzie on natomiast zastosowania do postępowań wywłaszczeniowych wszczętych przed dniem 27 listopada 2010 r. nie mamy do czynienia ze sprawą, która może być rozstrzygnięta co do istoty w toku postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Artur Żurawik

przewodniczący

Renata Siudyka

członek

Stanisław Nitecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście daty wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w przypadku braku podstawy prawnej."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przed 27 listopada 2010 r. i organy próbują zastosować art. 122a u.g.n.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego przepisu dotyczącego wywłaszczeń i odszkodowań, a jej rozstrzygnięcie opiera się na kluczowej kwestii daty wszczęcia postępowania, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu spraw.

Ważny przepis o wywłaszczeniach nie zadziałał! Sąd administracyjny uchylił decyzję o odszkodowaniu.

Dane finansowe

WPS: 204 360,66 PLN

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Gl 677/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Renata Siudyka
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 122a, art. 128, art. 129, art. 130, art. 132 i art. 134
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. K. (K.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 27 marca 2025 r. nr NWXIV.7581.1.2.2024 w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 3 września 2024 r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 12844 (dwanaście tysięcy osiemset czterdzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. decyzją z 3 września 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 122a, art. 128, art. 129, art. 130, art. 132 i art. 134 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145) oraz art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o nabyciu na rzecz Skarbu Państwa – Komendy [...] Policji w K. prawa własności do 17/72 udziału w nieruchomości położonej w K. przy ul [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1278 m oraz działka nr [...] o pow. 295 m. obręb [...], której właścicielką jest A. G. (dalej jako strona). W decyzji tej ustalono odszkodowanie za utratę własności nieruchomości na rzecz strony w wysokości 204 360,66 zł. (składnik gruntowy) i zobowiązano do wypłaty odszkodowania Skarb Państwa – Komendę [...] Policji.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przedstawił przebieg prowadzonego postępowania, począwszy od pisma z 23 marca 2021 r., w którym wystąpiono o wydanie decyzji o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa - Komendy [...] Policji w K.. W uzasadnieniu tym przedstawiono w ujęciu historycznym począwszy od 1975 r. działania podejmowane w związku z wymienionymi nieruchomościami. Wskazano na decyzję organu pierwszej instancji z 15 marca 2023 r. nr [...] mocą, której odmówiono stwierdzenia nabycia wskazanych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W następstwie odwołania wniesionego przez Komendę [...] Policji w K. od wskazanej decyzji Wojewoda Śląski w Katowicach uchylił w całości powyższa decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jak podkreślono w rozbudowanym uzasadnieniu organ odwoławczy przeprowadził analizę stanu normatywnego mającego zastosowanie w tej sprawie, jak również dokonał pogłębionej analizy postanowień art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ramach prowadzonego toku rozważań zaakcentowano, że nie jest prawidłowe, aby udział w nieruchomości będącej siedzibą Policji przynależał do osoby fizycznej. Przeprowadzona analiza postanowień art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz powyższe stwierdzenie skłoniły organ odwoławczy do uznania, że w rozpoznawanej sprawie przywoływany tu przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie. W konsekwencji przyjęto, że niezbędnym stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji, kierując się dokonaną w tej decyzji analizą stanu normatywnego zastosował przywoływany przepis jak również podkreślił, że unormowanie to odsyła do rozdziału 5 działu III tej ustawy i przepisy tam zamieszczone zostały wykorzystane w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone. Zamieszczono także wskazania co do zasad ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość i podkreślono, że odszkodowanie to powinno odpowiadać wartości odebranej nieruchomości, która w dacie rzeczywistego odebrania jej właścicielom posiadała określone cechy na tę wartość wpływające, a podlegające następnie zmianom i za nieruchomość o takich cechach należne jest jej właścicielom odszkodowanie ustalone w decyzji o nabyciu tej nieruchomości. W dalszej kolejności przybliżono podejmowane czynności procesowe po przekazaniu akt sprawy przez organ odwoławczy, jak również zamieszczono rozważania odnoszące się do zasad ustalania w operacie szacunkowym wartości przedmiotowej nieruchomości.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się A. G., która reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie do Wojewody Śląskiego. W odwołaniu tym wystąpiono o uchylenie powyższej decyzji o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji ewentualnie o uchylenie pkt. 2 kwestionowanej decyzji i o ustalenie wysokości odszkodowania uwzględniając wartość nieruchomości ze znajdującym się na niej budynkiem Komendy [...] Policji w K.. Jako kolejną ewentualność podejmowanego rozstrzygnięcia wskazano na uchylenie kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego, a jako ostatnia ewentualność wskazano na uchylenie powyższej decyzji i odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczenie dla Komendy [...] Policji w K.. W uzasadnieniu wniesionego odwołania przedstawiono argumentację przemawiającą za niezbędnością wniesienia odwołania od przywoływanej decyzji organu pierwszej instancji.
Pismem z 5 marca 2025 r. pełnomocnik strony poinformował o zmianie, która wystąpiła w zakresie prawa do własności spornej nieruchomości, albowiem mocą aktu notarialnego, udziały w tej nieruchomości zostały przekazane na rzecz M. K. i na dalszym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego on jest stroną reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika.
Wojewoda Śląski w Katowicach decyzją z 27 marca 2025 r. nr NWXIV.7581.1.2.2024 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 9a, art. 122a, art. 128 – 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł: 1. o nabyciu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności do 17/72 udziału w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o powierzchni 0,1278 ha oraz działka nr [...] o powierzchni 0,0295 ha stanowiącego własność M. K.; 2. O ustaleniu odszkodowania za utratę własności w nieruchomości opisanej w pkt. 1 na rzecz strony w wysokości 204360,66 zł.; 3. O zobowiązaniu do wypłaty odszkodowania ustalonego w pkt. 2 Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił on wpierw dotychczasowy przebieg prowadzonego postępowania administracyjnego, a następnie wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji nie zasługuje na utrzymanie w mocy. W rozważaniach merytorycznych organ ten przywołał treść przepisów prawa a w szczególności art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami i podkreślił, że zasadność zastosowania tego przepisu została przesądzona w decyzji tego organu z 6 lipca 2023 r. Zaakcentował także, że odszkodowanie na rzecz strony nie może być wyższe niż szkoda poniesiona przez jej poprzedników prawnych na skutek wyzucia z ich nieruchomości. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przybliżył stan faktyczny związany z przejęciem przedmiotowego udziału w nieruchomości przez aktualnego właściciela. Podkreślono, że wysokość odszkodowania ustalona została w następstwie przeprowadzonego operatu szacunkowego. W uzasadnieniu tym organ odniósł się do kluczowych w jego ocenie elementów tego operatu, jak również do wykorzystywanych metod ustalania wartości spornej nieruchomości. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do kwestii związanych z dopuszczeniem zgłaszanych dowodów przez stronę tego postępowania.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia postanowień art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami polegający na jego zastosowaniu w sprawie w sytuacji, gdy przepis ten nie ma zastosowania w sprawie, nadto podniesiono brak występowania wszystkich przesłanek ustawowych dla jego zastosowania. W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia postanowień ary. 128 ust. 1 w związku z art. 130 ust. 2 powyższej ustawy poprzez rażące zaniżenie wartości wysokości odszkodowania wskutek nieuwzględnienia wartości budynku znajdującego się na nieruchomości. Dodatkowo wskazano na naruszenie postanowień art. 21 Konstytucji RP poprzez przyjęcie odszkodowania, które nie spełnia konstytucyjnego wymogu "słuszności". Jako następny zarzut podniesiono naruszenie postanowień art. 7 i art. 10 § 1 Kodeksu postepowania administracyjnego poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego oraz art. 7 i art. art. 77 § 1 powyższego Kodeksu poprzez nie podjęcie wszystkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i obiektywny całego materiału dowodowego. W konsekwencji wystąpiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, jak również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzez skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiająca za jej uwzględnieniem.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski w Katowicach wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojej decyzji. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze podkreślono, że stanowią one formę polemiki z treścią decyzji.
Postanowieniem z 20 maja 2025 r. Wojewoda Śląski w Katowicach wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, to jest nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywoływanej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Oznacza to zatem, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji publicznej uzasadniało będzie uwzględnienie wniesionej skargi.
W rozpoznawanej sprawie skarga musiała być uwzględniona, a postępowanie administracyjne umorzone, przy czym nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze okazały się zasadne.
Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie odnieść się do kluczowej z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy kwestii, a mianowicie czy stosownie do postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organy administracji publicznej wypowiadające się w sprawie, jak również czy dokonujący kontroli tych rozstrzygnięć sąd administracyjny byli związani wskazaniami zamieszczonymi w wyroku tutejszego Sądu z 16 października 2023 r. sygn.. akt II SA/Gl 1441/23, mocą którego Sąd ten oddalił sprzeciw od decyzji Wojewody Śląskiego w Katowicach z dnia 6 lipca 2023 r., mocą której wskazany organ administracji publicznej uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z 15 marca 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że w przywołanym wyroku tutejszy Sąd rozpoznawał kwestię prawidłowego zastosowania przez organ odwoławczy treści art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W następstwie przeprowadzonej analizy Sąd doszedł do przekonania, że wskazany organ administracji publicznej nie dopuścił się naruszenia postanowień przywołanego przepisu i wniesiony sprzeciw oddalił. Równocześnie przyjdzie zauważyć, że w wyroku tym tutejszy Sąd nie wypowiedział się co do trafności bądź wadliwości zastosowania w sprawie art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to, że Sąd ten nie przesądził tego, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie posiada art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji kluczowe znaczenie posiada ustalenie podstawowego zarzutu sformułowanego w skardze wniesionej do tutejszego Sądu, a sprowadzającego się do uznania, że w sprawie tej w sposób wadliwy zastosowano postanowienia art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając na uwadze tak wyznaczone ramy postępowania kontrolnego przyjdzie wpierw przywołać treść wskazanego przepisu. Zgodnie z nim "Jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przed wszczęciem postępowania wyznacza dwumiesięczny termin do zawarcia umowy. Po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy odszkodowanie ustala się według przepisów rozdziału 5". W tym miejscu należy zauważyć, że jak wskazuje się to w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze przedmiotu przepis ten zaczął obowiązywać w porządku prawnym z dniem 27 listopada 2010 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej i zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze nie jest kwestionowane, że znajduje on zastosowanie wyłącznie do tych postępowań wywłaszczeniowych, które zostały wszczęte najwcześniej w dacie wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej. Nie znajdzie on natomiast zastosowania do postępowań wywłaszczeniowych wszczętych przed dniem 27 listopada 2010 r. (zob. M. Wolanin /w/ J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin. Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H.BECK, str. 882-883; E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, uwagi do art. 122a; a także wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2019 r., I OSK 1748/16, czy wyrok NSA z 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1461/21 dostępne w CBOSA). W świetle powyższego ustalenia rozważyć należy, czy w rozpoznawanej sprawie przywołany powyżej art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami mógł stanowić podstawę prawną działań podejmowanych przez organy administracji publicznej. Jak wynika bowiem z przedłożonych akt administracyjnych oraz treści wydanych w sprawie decyzji administracyjnych postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było począwszy od 1975 roku, a stosowna decyzja wywłaszczeniowa Wojewody Katowickiego z 27 grudnia 1977 roku została wyeliminowana z obrotu prawnego mocą decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 8 marca 1993 r. stwierdzającej nieważność wskazanej decyzji Wojewody Katowickiego. W świetle powyższego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie postanowień art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym wskazanym przepis nie może mieć zastosowania. Tym samym argumentacja organu odwoławczego zamieszczona w zaskarżonej decyzji co do możliwości zastosowania tego przepisu w rozpoznawanej sprawie nie może być podzielona. Oznacza to, że podstawowy sformułowany w skardze, a odnoszący się do wadliwego oparcia kwestionowanej decyzji o postanowienia art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami okazał się być zasadny i uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi.
Powyższe ustalenie wymusza również rozważenie kwestii dopuszczalności rozpoznawania przedmiotowej sprawy w trybie przepisów administracyjnoprawnych. Stosownie bowiem do postanowień art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych jak również przedmiotowych. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego z przyczyn przedmiotowych zetkniemy się wówczas, gdy w danej sprawie organ administracji nie może wypowiedzieć się w drodze aktu administracyjnego, lecz w drodze innej prawnej formy działania administracji, a mianowicie właściwej prawu cywilnemu. Jak akcentuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych w przypadku zaistnienia takiej sytuacji, która występuje w rozpoznawanej sprawie, to determinuje ona bezprzedmiotowość wszczętego w tym trybie postępowania administracyjnego bowiem nie mamy do czynienia ze sprawą, która może być rozstrzygnięta co do istoty w toku postępowania administracyjnego. Rodzi to konieczność umorzenia postępowania w oparciu o postanowienia art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dla wskazanego ustalenia nie ma znaczenia kwestia wypłacenia lub niewypłacenia dawnym właścicielom i ich następcom prawnym stosownego odszkodowania za zajęty grunt, czy też realizacja na tym gruncie celu publicznego. Ugruntowany jest pogląd, że w przypadku gdy na nieruchomości zrealizowany został cel publiczny, ale z braku spełnienia pozostałych przesłanek nie jest dopuszczalne zastosowanie administracyjnoprawnego trybu nabycia własności uregulowanego w przywołanym przez organy administracji publicznej art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zastosowanie znajdą ogólne reguły przewidziane w art. 224- 231 Kodeksu cywilnego, a w szczególności możliwe jest wysunięcie roszczeń cywilnoprawnych o nabycie nieruchomości, na której wzniesiony został budynek lub urządzenie, zarówno przez właściciela, jak i przez samoistnego posiadacza na podstawie art. 231 powyższego aktu. (zob. wyrok NSA z 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1461/21 – dostępny CBOSA). Mając na uwadze powyższe ustalenia jako zasadny uznać należy zgłoszony w skardze postulat umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego. Z tego też powodu wypowiadający się w sprawie skład orzekający stosownie do postanowień art. 145 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzył przedmiotowe postępowanie administracyjne.
Przeprowadzone powyżej rozważania oznaczają, że zbędne są dalsze analizy zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji. Ubocznie można jedynie zaakcentować, że w ocenie składu orzekającego za bezzasadny uznać należy zarzut rażącego zaniżenia wysokości odszkodowania wskutek nieuwzględnienia wartości budynku znajdującego się na nieruchomości. Wskazana bezzasadność wynika z dwóch powodów, a mianowicie obecnie znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości budynek postawiony został po przejęciu nieruchomości od byłych właścicieli, a zatem budynku tego na tej nieruchomości nie było. Drugim powodem bezzasadności tego zarzutu jest to, że w momencie przejęcia wskazanej nieruchomości znajdował się na niej budynek należący do ówczesnych właścicieli i jeżeli można mówić o wartości jakiegokolwiek budynku to wyłącznie tego, który znajdował się na spornej nieruchomości w momencie jej przejęcia przez podmioty władzy publicznej. Z kolei podniesiony zarzut naruszenia postanowień art. 21 Konstytucji RP na obecnym etapie rozpoznawania przedmiotowej sprawy uznać należy za przedwczesny. Podnoszone w skardze zarzuty naruszenia postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego są o tyle bezzasadne, że w zasadzie pełnomocnik skarżących odwołuje się do ogólnych stwierdzeń, natomiast brak jest wskazania jakie konkretne okoliczności nie zostały w ramach postępowania dowodowego wyjaśnione, ponieważ za takie nie można uznać odmienną ocenę sporządzonych w trakcie prowadzonego postepowania operatów szacunkowych. Z kolei zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 powyższego Kodeksu jawi się jako pozbawiony racjonalnych podstaw, albowiem brak jest wskazania w skardze sytuacji pozbawienia strony możliwości udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 210 w związku z art. 200 listopada ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz mając na uwadze postanowienia § 14 w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ. U. z 2023 poz. 1935).
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę