II SA/Gl 669/25

II SA/Gl 669/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Grzegorz Dobrowolski /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 418
art. 49i ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 26 lutego 2025 r. nr WINB-WOA.7721.402.2024.PG w przedmiocie legalizacji budynku w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku Z.K., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., decyzją z dnia 12 listopada 2024 roku znak: [...] zalegalizował budowę budynku garażowo- gospodarczego zlokalizowanego w miejscowości P. na działce nr [...]. Legalizacja odbyła się w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z 5 sierpnia 2024 roku znak: [...] PINB nałożył na B. i Z.K. obowiązek dostarczenia w terminie do 31 grudnia 2024 roku, następujących dokumentów; 1. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 2. geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynku gospodarczego; 3. ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej, czy dany stan techniczny budynku gospodarczego a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W dniu 20 września 2024 roku została przedłożona do akt sprawy dokumentacja techniczna ww. budynku, sporządzona przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia wraz z oświadczeniem inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Odwołanie od tej decyzji złożył właściciel sąsiedniej nieruchomości L.G. reprezentowany profesjonalnego pełnomocnika. Podniósł, że PINB nieprawidłowo przeprowadził postępowanie, nie zebrał całości materiału dowodowego, błędnie ustalił odległości budynku od granicy działki sąsiedniej oraz pominął kwestie, które zostały ustalone w postępowaniu w ubiegłych latach. Odwołujący się zwrócił uwagę, że od 8 września 2011 roku, czyli dnia wydania decyzji przez ŚWINB do dnia 9 lutego 2024 roku nie podejmował w sprawie żadnych czynności, a Inwestor nie posiadał tytułu prawnego dla przedmiotowego obiektu.
Zaskarżoną obecnie decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazał, że zgodnie z art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części;
bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
Podkreślono, że zasadniczymi okolicznościami warunkującymi możliwość przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest zatem ustalenie, że konkretny obiekt został wzniesiony samowolnie (bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, albo pomimo sprzeciwu do tego zgłoszenia) oraz że od zakończenia budowy minęło co najmniej 20 lat, względnie, że jego budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 roku lub przed tą datą zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Na podstawie art. 49g Prawa budowlanego, zgodnie z którym w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. Do dokumentów legalizacyjnych, należą:
oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2;
geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego;
ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego:
nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz
pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Kontrolowana decyzja została wydana przez PINB na podstawie art. 49i ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o legalizacji, w przypadku gdy:
a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz
b) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Podkreślono, że uproszczone postępowanie legalizacyjne, choć stanowi odrębne postępowanie administracyjne, to nie można rozpatrzyć go z pominięciem dokumentacji, która została zgromadzona w postępowaniu dotyczącym przedmiotowego obiektu budowlanego od 2006 roku pod sygnaturą [...]. Jednakże w ustalonym stanie faktycznym możliwym było złożenie skutecznego wniosku o przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego wobec budynku gospodarczo-garażowego. Przedmiotowy obiekt został wybudowany ponad 20 lat temu w warunkach samowoli budowlanej, o czym oświadczył właściciel budynku oraz co zostało przesądzone wyrokiem WSA w Gliwicach z 2 października 2008 roku o sygn. akt II SA/Gl 248/08. Przedłożona dokumentacja przez inwestora wykazała, że budynek nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego, zgodnie z przeznaczeniem - garażowo-gospodarczym. Obiekt jest w dobrym stanie technicznym.
Zaakcentowano, że prowadzenie procedur legalizacyjnych w trybie zwykłym (art. 48 Prawa budowlanego, ew. art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r.) nie stanowi przeszkody do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art. 49f Prawa budowlanego). Pogląd przeciwny oznaczałby, że możliwość skorzystania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego z dobrodziejstwa uproszczonej procedury legalizacji uzależniona byłaby od tego, aby organ nadzoru nie wszczął przed 19 września 2020 r. postępowania legalizacyjnego. Tymczasem sama okoliczność prowadzenia bądź nieprowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie przepisów Prawa budowlanego sprzed nowelizacji nie uzasadnia takiego różnicowania uprawnień podmiotów zainteresowanych korzystniejszą procedurą uproszczoną, bowiem w świetle art. 49f nowej ustawy znaczenie ma wyłącznie fakt upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1363/22)
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła B.G. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasad prowadzenia postępowania dowodowego, niewyjaśnienia w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy na podstawie całości zebranego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności Zgodności przedstawionej do sprawy ekspertyzy technicznej budynku oraz operatu geodezyjnego oraz w konsekwencji wydania decyzji nieprawidłowej;
2) 49i ust. 1 prawa budowlanego poprzez uznanie przez organ, że dostarczona przez inwestora dokumentacja techniczna w zakresie legalizacji budynku jest kompletna, wynika z niej, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania, podczas gdy z okoliczności faktycznych wynika, iż dotychczasowy sposób użytkowania pozostawał inny niż wskazany przez inwestora, dokumentacja nie jest zgodna z rzeczywistym stanem faktycznym budynku i tym samym dokumentację dostarczoną przez inwestora uznać należy za niekompletną oraz niespełniającą warunków określonych przepisami prawa budowlanego.
Podkreślono, że postępowanie w sprawie samowoli toczy się od 2006 r. Okoliczności faktyczne oraz materiał dowodowy zebrany w sprawie w latach 2006-2011 w sposób jednoznaczny wskazują, iż budynek zlokalizowany na działce nr [...] w m. P. stanowił pomieszczenie gospodarcze oraz garaż z kanałem do naprawy samochodu. Inwestor prowadził w budynku czynności w zakresie prowadzonej przez niego wówczas działalności gospodarczej, w szczególności polegające na składowaniu oraz remontowaniu busów. Kolejno wydawanymi decyzjami administracyjnymi obligowano inwestora do powzięcia czynności mających na celu doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z przepisami, wskazując jednocześnie zakres prac koniecznych do przeprowadzenia.
Skarżąca zakwestionowała prawidłowość złożonego w sprawie inwentaryzacji geodezyjnej zwłaszcza w zakresie odległości budynkiem garażowo-gospodarczym objętym niniejszym postępowaniem, a granicą sąsiedniej działki.
W ocenie skarżącej organ I instancji winien w dokładny sposób zbadać stan
faktyczny budynku — zarówno stan obecny jak i stan budynku z 2011 roku, kiedy nakazano inwestorowi dokonania czynności mających na celu doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem budowlanym.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Legalizacja, której dotyczy zaskarżona decyzja została dokonana w ramach tzw. uproszczonej procedury legalizacyjnej. Przypomnieć więc należy, że ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) ustawodawca - poprzez dodanie do ustawy przepisów art. 49f-49i do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 – dalej również jako "P.b.") - wprowadził do systemu prawa szczególną regulację, umożliwiającą legalizację obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę, bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesionego sprzeciwu do tego zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy tych obiektów upłynęło co najmniej 20 lat. W orzecznictwie wskazuje się, że zamiarem ustawodawcy było możliwie szerokie stosowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Wprowadzony tryb ma za zadanie legalizację starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo, bowiem zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 Prawa budowlanego. Chodzi zatem o "porządkowanie" dawnych inwestycji w celu ich zinwentaryzowania i zagwarantowania bezpieczeństwa. Warunkiem koniecznym dla przeprowadzenia legalizacji w tym trybie jest, aby od zakończenia budowy obiektu budowlanego upłynęło co najmniej 20 lat. Ustalenie dokładnej daty zakończenia budowy obiektu budowlanego ma więc podstawowe znaczenie dla możliwości zastosowania tego trybu.
Dalej należy też wyjaśnić, że w przypadku zainicjowania legalizacyjnego postępowania uproszczonego prowadzący je organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany sprawdzić kompletność dokumentów legalizacyjnych kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (art. 49h ust. 1). W przypadku stwierdzenia niekompletności dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia niekompletności w wyznaczonym terminie (ust. 2). Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w art. 49g P.b. ust. 1, należą:
1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2;
2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego;
3) ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego:
a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz
b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 2).
Warto także zwrócić uwagę, że omawiane przepisy znacząco ograniczają zakres postępowania przed organem nadzoru budowlanego Zgodnie bowiem z art. 49i ust. 1 ustawy "Organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje:
1) decyzję o legalizacji, w przypadku gdy:
a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz
b) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania;
Co istotne, uproszczona procedura legalizacyjna może znaleźć zastosowanie również do tych samowoli, co do których wszczęto procedurę legalizacyjną na zasadach "ogólnych". Oczywiście jeśli w ramach tych ostatnich nie została wydana decyzja o nakazie rozbiórki.
Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie są prawidłowe. Inwestor skutecznie złożył wniosek o legalizację samowoli w trybie uproszczonym. Przedmiotowy obiekt został bowiem wzniesiony w roku 1986. Inwestor przedstawił również wymaganą przez prawo dokumentację legalizacyjną – która została przez organy administracji uznana za zgodną z prawem. Zatem jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem było tu dokonanie legalizacji samowoli.
Skarżąca podnosi, iż ustalenia dokonane w dokumentacji (zwłaszcza geodezyjnej) są nie ścisłe. Określono przykładowo, że odległość ściany budynku gospodarczego od granicy z nieruchomością sąsiednią wynosi około 1 m. W ocenie skarżącej odległość ta wynosi około 80 cm. Zarzut powyższy, jeśli nawet okazałby się prawdziwy, w uproszczonej procedurze legalizacyjnej nie może odnieść skutku.
Należy tu podkreślić, że w przypadku uproszczonej i "zwykłej" procedury legalizacyjnej zakres postępowania wyjaśniającego jest znacząco różny. Dotyczy zwłaszcza oceny zgodności zamierzenia z warunkami technicznymi oraz zgodności budowy z aktami planowania przestrzennego. Nie wszystkie zatem okoliczności podnoszone w procedurze "zwykłej" mogą być skuteczne w legalizacji uproszczonej. Brak zatem podstaw by "w dokładny sposób zbadać stan faktyczny budynku — zarówno stan obecny jak i stan budynku z 2011 roku"
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.