II SA/Gl 663/06

II SA/Gl 663/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący/
Iwona Bogucka
Łucja Franiczek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędzia WSA Iwona Bogucka Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Gminy O. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi komunalne oddala skargę.
Uzasadnienie
Rada Gminy O. działając na podstawie art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm./ oraz art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach /Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008/, podjęła w dniu [...] r. uchwałę nr [...] w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych, ustalając górne stawki netto.
Odpis uchwały doręczono Wojewodzie Ś. w dniu [...] r., który to organ zawiadomił w dniu [...] r. o wszczęciu postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia jej nieważności.
Następnie zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym, podjętym w dniu [...] r. Wojewoda Ś. na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność powyższej uchwały jako niezgodnej z art. 6 ust. 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach /Dz.U. Nr 97, poz. 1050 ze zm./ oraz art. 6 ust. 4 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach.
W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, iż Rada Gminy określiła górne stawki netto, podczas gdy posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. pojęciem "górnych stawek" powoduje, że powinna określić maksymalną ich wysokość, a zatem uwzględnić obciążenia z tytułu podatku od towarów i usług. Zatem ustalona przez radę górna stawka opłaty, nie może być niższa, aniżeli cena usługi, którą zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach, winien zapłacić kupujący.
Nadto, zdaniem Wojewody, Rada Gminy podejmując uchwałę wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie zróżnicowała górnych stawek ze względu na prowadzoną przez właścicieli nieruchomości selekcję odpadów.
Stąd też w ocenie organu nadzoru, zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności podjętej uchwały.
Odpis rozstrzygnięcia doręczono Radzie Gminy w dniu [...] r., zaś skargę do sądu administracyjnego w dniu [...] r. wniosła Gmina O. na podstawie uchwały z dnia [...] r., domagając się uchylenia aktu nadzorczego. Zdaniem skarżącej definicja ceny, zawarta w art. 3 ustawy o cenach, nie ma zastosowania przy podejmowaniu uchwały w trybie art. 6 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wniosek taki wynika bowiem z treści art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o cenach. Nadto, określenie stawki z podatkiem VAT, stanowiłoby dla przedsiębiorców małych, nie będących podatnikami w zakresie tegoż podatku, świadczenie nienależne.
W tym względzie odwołano się do poglądu zawartego w wyroku SN z dnia 27 lutego 2004 r. V CK 293/03, OSNC 2005/3/51.
Gdy zaś idzie o kwestionowanie przez Wojewodę faktu niezróżnicowania stawek, skarżąca podniosła, że w Gminie O. obowiązek selektywnej zbiórki odpadów nie został jeszcze wprowadzony. Stąd też chodzi o warunek przyszły i niepewny, a stąd dopiero jego wypełnienie stanowić będzie obowiązek wprowadzenia niższych stawek.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podkreślając że ustawa nie posługiwała się pojęciem opłaty netto, zaś opłaty ustalone w trybie art. 6 ust. 2 ustawy z 1996 r., są wielkościami maksymalnymi i muszą zawierać wartość usługi z wszystkimi narzutami, marżami, czy podatkami. Inne rozumowanie wypaczałoby sens ustawy. Nadto, uchwała musi określać wysokość niższych stawek w razie selektywnego zbierania odpadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Z mocy art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach /tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm./, rada gminy określa, w drodze uchwały, górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych. Określając stawki opłat, rada gminy stosuje niższe stawki, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny /art. 6 ust. 4 cyt. ustawy/.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy dwóch kwestii. Po pierwsze, czy ustawodawca posłużył się określeniem "górne stawki" w rozumieniu ceny, której definicja została zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach /Dz.U. Nr 97, poz. 1050 ze zm./, a po wtóre, czy rada gminy określając górne stawki, w każdym wypadku zobligowana jest do ich zróżnicowania z uwagi na selektywny sposób zbierania i odbierania odpadów.
Zdaniem składu orzekającego, trafnie uznał organ nadzoru, iż pojęcie "górnych stawek" odpowiada definicji ceny, a zatem wartości wyrażonej w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę, a w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru /usług/ podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym. Przepisów ustawy o cenach nie stosuje się bowiem jedynie wówczas gdy dochodzi do obrotu pomiędzy osobami fizycznymi, z których żadna nie jest przedsiębiorcą oraz do cen ustalonych na podstawie odrębnych ustaw, w zakresie uregulowanych w tych ustawach /art. 1 ust. 2 ustawy o cenach/. Tymczasem ustawa z dnia 13 września 1996 r. stanowiąca materialnoprawną podstawę podjęcia uchwały przez organ gminy, nie zawiera żadnej odrębnej regulacji w zakresie ustalania cen, zaś ilekroć w ustawie o cenach, mowa jest o cenie, rozumie się przez to również stawkę taryfową /art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o cenach/.
Zasadnie wskazał też organ nadzoru, iż użyte przez organ gminy pojęcie stawki netto, nie zostało zdefiniowane w ustawie. Z punktu widzenia właściciela nieruchomości, zobligowanego do ponoszenia opłat, nie ma zaś żadnego znaczenia fakt, czy podmiot świadczący usługi, zobligowany jest do ponoszenia jakichkolwiek podatków na podstawie przepisów odrębnych. Aczkolwiek w praktyce trudno sobie wyobrazić przypadek, aby przedsiębiorca nie był podatnikiem w zakresie podatku VAT, to jednak wskazać przyjdzie, iż w takim wypadku nie może być mowy o świadczeniu nienależnym. Przywołany w skardze wyrok SN z dnia 27 lutego 2004 r. sygn. akt V CK 293/03, nie ma zaś żadnego związku z niniejszą sprawą. Określenie przez radę gminy górnych stawek opłat, nie oznacza wszak, iż przedsiębiorca nie będący podatnikiem podatku VAT, nie może ustalić niższej ceny świadczonych usług.
Wreszcie, wskazać przyjdzie na redakcję przepisu art. 6 ust. 7 pkt 2 ustawy z 1996 r. Przepis ten reguluje wymogi decyzji w sprawie obowiązku uiszczania opłat za usługi w przypadku niezawarcia umowy. Wówczas wysokość opłat zostaje wyliczona z zastosowaniem stawek, o których mowa w ust. 2 tego przepisu, a więc przy uwzględnieniu górnych stawek opłat, określonych przez radę gminy. Gdyby podzielić rozumowanie skrzącej, iż stawka opłat nie może obejmować podatków, wówczas mogłoby dojść do sytuacji, że gmina przejmując obowiązki właścicieli nieruchomości w trybie art. 6 ust. 6 ustawy, ponosiłaby z tego tytułu wyższe koszty, niż te, którymi obciążono by w drodze decyzji właścicieli. Brak byłoby bowiem podstawy prawnej do uwzględnienia w decyzji, wydanej w trybie art. 6 ust. 7 ustawy z 1996 r., tej części ceny usługi, należnej przedsiębiorcy, które obejmowałoby ewentualny podatek VAT, a która zobowiązana byłaby zapłacić gmina z racji przejęcia obowiązków właściciela nieruchomości. Sytuacja taka mogłaby zatem stanowić swoistą zachętę do niezawierania umów przez właścicieli nieruchomości.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd organu nadzoru, iż określając górną stawkę opłat za usługi odbierania odpadów gminy i opróżniania zbiorników bezodpływowych, rada gminy zobowiązana jest do ustalenia wielkości maksymalnej jako ceny zdefiniowanej w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach. Już z tych względów zachodziła podstawa prawna do wyeliminowania przez organ nadzoru wadliwej uchwały w drodze stwierdzenia jej nieważności.
Aczkolwiek dla rozstrzygnięcia sprawy nie miała już wpływu dalsza kwestia, a mianowicie obowiązek zastosowania niższej stawki opłat w razie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, wskazać przyjdzie na zasadność stanowiska Wojewody i w tym względzie.
Nie ma bowiem znaczenia prawnego podniesiona w skardze okoliczność, iż w Gminie O. nie wprowadzono obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Norma zawarta w art. 6 ust. 4 ustawy z 1996 r. ma bowiem charakter kategoryczny. Wskazać też przyjdzie na obowiązki przedsiębiorcy w zakresie odbierania selektywnie zbieranych odpadów komunalnych, wynikające z treści art. 8 ust. 2b tej ustawy, który to przepis dodano na mocy art. 2 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 19 lipca
2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 175, poz. 1458/ - z dniem 13 października 2005 r. Obowiązki podmiotu prowadzącego działalność w tym zakresie wynikają też z art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach /Dz.U. Nr 26, poz. 628 ze zm./. Stąd też o ile od dnia [...] r., a zatem w dacie podjęcia uchwały Rady Gminy O., przedsiębiorcy nie zapewnili selektywnego odbierania odpadów komunalnych, doszło do naruszenia wymogów ustawowych.
Z tych wszystkich względów skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze podlegała oddaleniu jako nieuzasadniona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.
SJ/