II SA/Gl 652/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-08-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodnewody podziemneprzedsiębiorstwo wodociągowekontrolapostępowanie administracyjneWody Polskie WSA Gliwice

WSA w Gliwicach uchylił decyzję Wód Polskich dotyczącą opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, uznając naruszenia proceduralne i materialne w postępowaniu organów.

Sprawa dotyczyła opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych przez spółkę wodociągową. Skarżąca kwestionowała sposób ustalenia opłaty, argumentując, że pobiera wodę wyłącznie na cele zbiorowego zaopatrzenia ludności. Organy administracji ustaliły opłatę według wyższej stawki, uznając, że część wody jest pobierana na inne cele. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując na istotne naruszenia proceduralne, w tym brak prawidłowego protokołu kontroli i niewystarczające postępowanie wyjaśniające.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę spółki S sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G., dotyczącą opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych. Spółka kwestionowała ustalenie opłaty według stawki dla poboru wód na cele inne niż zbiorowe zaopatrzenie ludności, twierdząc, że cała pobierana woda jest przeznaczona na cele spożywcze. Organy administracji, opierając się na protokole kontroli, uznały, że część wody jest pobierana na cele związane z poborem, uzdatnianiem i dostarczaniem wody dla podmiotów gospodarczych i publicznych, co uzasadniało zastosowanie wyższej stawki. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa wodnego, w tym brak należytego uzasadnienia decyzji i dowolne ustalenie stanu faktycznego. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Uzasadnił to przede wszystkim istotnymi naruszeniami proceduralnymi, w tym brakiem prawidłowo sporządzonego protokołu kontroli, który stanowił podstawę do wszczęcia postępowania, oraz niewystarczającym postępowaniem wyjaśniającym prowadzonym przez organ I instancji, który nie zastosował się do zaleceń organu odwoławczego. Sąd wskazał, że organy nie wykazały w sposób należyty, że część pobranej wody nie jest przeznaczona na cele zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a także nie odniosły się do wszystkich oświadczeń i wyjaśnień skarżącej. W konsekwencji, Sąd uznał, że naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób należyty, że część pobranej wody nie jest przeznaczona na cele zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a tym samym nie było podstaw do zastosowania wyższej stawki opłaty zmiennej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że kluczowe jest ustalenie pierwotnego celu poboru wody przez przedsiębiorstwo wodociągowe, a nie sposobu jej wykorzystania przez odbiorcę końcowego. Organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

Prawo wodne art. 272 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód.

Prawo wodne art. 272 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód.

Prawo wodne art. 274 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wskazuje cele poboru wód, w tym pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody.

Prawo wodne art. 274 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wskazuje cel poboru wód na dostarczanie ludności wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa.

Pomocnicze

rozporządzenie art. 5 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

Określa jednostkowe stawki opłat, w tym § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a i § 5 ust. 1 pkt 40 lit. c.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny mocy dowodowej materiału dowodowego.

Ordynacja podatkowa art. 21 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określenie wysokości zobowiązania podatkowego w drodze decyzji.

Prawo wodne art. 300

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do opłat za usługi wodne.

Prawo wodne art. 340

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Sporządzanie protokołu kontroli.

Prawo wodne art. 341

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie ustaleń kontroli.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Protokół kontroli nie spełniał wymogów formalnych i merytorycznych, co uniemożliwiało jego wykorzystanie jako podstawy do wszczęcia postępowania. Organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego, opierając się na niekompletnym materiale dowodowym. Organy nie wykazały w sposób należyty, że część pobranej wody nie jest przeznaczona na cele zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Protokół kontroli nie spełnia minimalnych wymogów wynikających z treści przywołanego powyżej art. 340 ustawy Prawo wodne. Organ I instancji nie przeprowadził zalecanego postępowania wyjaśniającego w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy i nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, a tym samym wydał decyzję w oparciu o niekompletny materiał dowodowy.

Skład orzekający

Stanisław Nitecki

przewodniczący

Aneta Majowska

sprawozdawca

Krzysztof Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie opłat za usługi wodne, wymogi formalne protokołu kontroli, obowiązki organów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki ustalania opłat za pobór wód przez przedsiębiorstwa wodociągowe w kontekście Prawa wodnego i przepisów wykonawczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ustalania opłat za wodę, która ma bezpośrednie przełożenie na koszty działalności przedsiębiorstw wodociągowych i potencjalnie na ceny dla odbiorców. Podkreśla znaczenie prawidłowego postępowania dowodowego i formalnego przez organy administracji.

Wody Polskie przegrywają w sądzie: kluczowe błędy proceduralne w ustalaniu opłat za wodę.

Dane finansowe

WPS: 2518 PLN

Sektor

woda i ścieki

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 652/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 272, art. 273, art. 300, art. 340, art. 341
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi S sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. z dnia 2 marca 2022 r. nr GL.RUO.4701.36.2021 w przedmiocie opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w O., z dnia 14 września 2020 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 1018 (tysiąc osiemnaście) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w O. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "organ", "organ I instancji"), po ponownym rozpoznaniu sprawy (uprzednia decyzja organu z dnia 8 stycznia 2020 r. nr [...] została uchylona decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. z dnia 27 lipca 2020 r. nr [...]), działając w oparciu o art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325) w zw. z art. 300 ust. 1 oraz art. 272 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 310), a także 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), decyzją z dnia 14 września 2020 r. nr [...] określił S. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "Skarżąca") za IV kwartał 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 2.518,00 zł za pobór wód podziemnych, w ramach pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia 1 września 2011 r. wydanego przez Starostę S.
W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania począwszy od marca 2019 r. oraz przywołał podstawę prawnomaterialną rozstrzygnięcia. Zwrócił uwagę, że ustawa Prawo wodne wprowadziła w art. 274 pkt 2-4 szeroki katalog celów poboru wód, różnicując wysokość górnych jednostkowych stawek opłat za pobór wód w formie opłaty zmiennej w zależności od celu poboru wody. Analogiczne rozwiązanie znalazło wyraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie"). Następnie wyjaśnił, że pobór wód przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do celów zbiorowego zaopatrzenia w wodę: podmiotów prowadzących działalność gospodarczą oraz podmiotów publicznych nie odpowiada celowi określonemu w art. 274 pkt 4 ustawy Prawo wodne, jako że nie polega na dostarczaniu ludności wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Odpowiada on natomiast celowi określonemu w art. 274 pkt 2 lit. za ustawy Prawo wodne, tj. do celów poboru, uzdatniania i dostarczają wody, który mieści się w pojęciu zbiorowego zaopatrzania w wodę oraz stanowi przedmiot pozostałej działalności Spółki zgodnie z KRS Spółki. Dostarczanie wody podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą oraz podmiotom publicznym przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnej odpowiada celowi określonemu w art. 274 pkt 2 lit. za ustawy Prawo wodne, a nie celowi określonemu w art. 274 pkt 4 tej ustawy.
Organ I instancji wskazał, iż jak wynika z treści statutu oraz KRS Spółki, poza działalnością zaopatrywania ludności w wodę, prowadzi działalność poboru, uzdatniania i dostarczania wody. Skarżąca posiada również taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, zatwierdzone decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. nr [...] z dnia 24 kwietnia 2018 r., w ramach których wyróżniono dwie grupy odbiorców usług ze względu na przeznaczenie zużycia wody: pozostali odbiorcy np. gospodarstwa domowe (Taryfa W-1) objęci niższą stawką, odbiorcy prowadzący działalność gospodarczą (Taryfa W-2) objęci wyższa stawką.
W ocenie organu, brak jest podstaw do przyjęcia, że w przypadku dostarczania wody podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą Spółka jednocześnie zaopatruje ludność w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w części wykorzystywanej na potrzeby socjalno-bytowe pracowników. Pobór wody w w/w celu odpowiada celowi określonemu w art. 274 pkt 2 lit. za ustawy Prawo wodne, a okoliczność częściowego zużycia dostarczonej wody na potrzeby socjalno-bytowe przedsiębiorców i pracowników nie zmienia pierwotnego celu poboru wód przez Spółkę. Organ wskazał, że z dokumentów dotyczących produkcji i sprzedaży Spółki nie można wyodrębnić ilości wód pobranych i sprzedanych w podziale na odpowiednie pozwolenie, wobec czego w protokole kontroli została uwzględniona sumaryczna ilość pobranej wody w ramach podsieci nr [...], co spowodowało, że ilość pobranej wody w ramach pozwolenia nr [...] została określona w drodze szacowania, zgodnie z art. 23 Ordynacji podatkowej, przy wykorzystaniu do szacunku danych z oświadczeń Spółki za pobór wód za okres IV kwartału 2018 r.
Określenie wysokości opłaty zmiennej organ dokonał w oparciu o art. 272 ust. 1-2 ustawy Prawo wodne oraz § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a, § 5 ust. 1 pkt 40 lit. c oraz § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.
Organ podał również, że Skarżąca w dniu 2 kwietnia 2019 r. dokonała zapłaty ustalonej na podstawie informacji z dnia 15 marca 2019 r. opłaty zmiennej w wysokości 2.079,00 zł, a następnie w dniu 28 stycznia 2020 r. zapłaty brakującej części opłaty w wysokości 439,00 zł.
Skarżąca Spółka wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji zarzucając naruszenie:
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem przepisów postępowania dowodowego, polegającym w szczególności na pominięciu oświadczeń oraz wyjaśnień składanych przez Skarżącą, a w efekcie określenie opłaty za usługi wodne w sposób dowolny, niezgodny z przepisami,
- art. 7a § 1 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości w zakresie mających zastosowanie w sprawie przepisów jak i stanu faktycznego, na niekorzyść Spółki,
- art. 8 § 2 k.p.a. poprzez zastosowanie odmiennej od stosowanej dotychczas praktyki rozpoznawania podobnych spraw, polegające na zmianie zasad ustalania opłat w przypadku podmiotów wykonujących zadania własne gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi,
- art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niezawierającej uzasadnienia faktycznego i prawnego spełniającego wymogi określone w tym przepisie,
- art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do stanowiska Spółki wyrażonego w zastrzeżeniach do protokołu kontroli,
- art. 270 ust. 6, art. 272 ust. 1, art. 274 pkt 2 lit. za oraz art. 274 pkt 4 ustawy Prawo wodne poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w ramach wykonywania zadania własnego gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę pobiera wodę na cele związane z poborem, uzdatnianiem i dostarczaniem wody, podczas gdy Spółka pobiera wodę tylko i wyłącznie w celu realizacji zadania własnego gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi,
- art. 552 ust. 2a pkt 2 ustawy Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przez organ kwartalnego oświadczenia spółki złożonego w celu ustalenia wysokości opłaty za usługi wodne, w świetle którego Spółka jednoznacznie zadeklarowała pobór wód tylko i wyłącznie w celu realizacji zadania własnego gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i złożyła w toku postępowania oświadczenia co do przedmiotu dostawy wody na rzecz odbiorców końcowych wyłącznie na w/w cele,
- art. 23 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego zastosowanie i określenie wysokości opłaty w drodze oszacowania, mimo braku możliwości stosowania tego przepisu w niniejszej sprawie.
Zdaniem Skarżącej Spółki argumentacja organu nie znajduje uzasadnionych podstaw na gruncie rozporządzenia, przepis § 5 ust. 1 pkt 27 nie wskazuje odbiorców finalnych, lecz operuje konkretnymi celami jakimi są: pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody. Zatem to cel poboru wody, a nie jej definitywny odbiorca decyduje o tym, którą ze stawek powinien zastosować organ.
W powołaniu na art. 1 oraz art. 2 pkt 18 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2028) podkreśliła, że wyłącznym zakresem działania Spółki jest realizacja zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, zgodnie z celem powołania Spółki i jej działalności. Jednoczenie wskazała, że z punktu widzenia Skarżącej bez znaczenia pozostaje faktyczny sposób wykorzystania dostarczonej wody przez odbiorców końcowych, dostarczona woda spełnia bowiem warunki spożywania jej przez ludzi i zgodnie z tym celem jest dostarczana.
Skarżąca zauważyła także, że w sprawie oparto się wyłącznie o kryteria sprzedanej wody, a nie wody faktycznie pobranej, w sytuacji, gdy przedmiotowa opłata powinna być stosowania do wody pobranej. Jako nieuprawnione Skarżąca uznała również nieuwzględnienie np. strat wody czy ich przeznaczenia na inne niż wskazane w decyzji cele.
W ocenie Skarżącej organ w sposób nieuprawniony zastosował stawkę jednostkową z § 5 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia błędnie przyjmując, że o jej zastosowaniu decyduje jedynie to, że pobrane wody dostarczane są finalnie określonej kategorii podmiotów. Błędnie została również ustalona wysokość opłaty poprzez jej oszacowanie, w sytuacji, gdy zdaniem Skarżącej nie ma możliwość stosowania tej metody do spraw w przedmiocie ponoszenia opłat za usługi wodne, brak bowiem odesłania z art. 300 ustawy Prawo wodne do art. 23 Ordynacji podatkowej.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "organ odwoławczy"), na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy Prawo wodne oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 272 ust. 1 ustawy Prawo wodne, decyzją nr GL.RUO.4701.36.2021 z dnia 2 marca 2022 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne organ I instancji oraz wywiedzione z nich skutki prawne, a następnie odniósł się do zarzutów odwołania. Podkreślił, że Skarżąca Spółka zaopatruje nie tylko mieszkańców, lecz również podmioty publiczne oraz podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Rozmiar opłaty zmiennej zależy nie tylko od ilości pobranych wód, a także od celu poboru, który należy oceniać w odniesieniu do celu realizowanego przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a nie wiązać go ze sposobem wykorzystania wód przez odbiorcę usług. Ustalenie w jaki sposób odbiorcy finalni wykorzystywali wodę dostarczoną przez podmiot korzystający z usług wodnych pozostaje zatem nieistotne dla niniejszej sprawy. Nadto zwrócił uwagę, że pozwolenie wodnoprawne z dnia 1 września 2011 r. zostało udzielone Spółce na pobór wód podziemnych, bez wskazania i bez ograniczenia, że jedynym celem poboru będzie dostarczenie wody wyłącznie gospodarstwom domowym z wyłączeniem pozostałych odbiorców. Zaopatrzenie w wodę podmiotów publicznych oraz prowadzących działalność gospodarczą nie odpowiada celowi poboru wód z art. 274 pkt 4 ustawy Prawo wodne, jako że nie polega na dostarczaniu ludności wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, choćby było dokonywane przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w ramach realizacji zadań własnych gminy.
Zdaniem organu odwoławczego Skarżąca nieprawidłowo wywodzi, że każdy dokonywany przez nią pobór wody mieści się w granicach zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, podczas gdy część świadczonych usług w zakresie poboru, uzdatniania i dostarczania wody nie odnosi się do ludności, lecz do innych podmiotów.
Organ odwoławczy przywołał również argumentację prezentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych, a podzielającą stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów skargi uznając je za nieuzasadnione.
Z decyzją nie zgodziła się Skarżąca Spółka. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, względem w/w decyzji sformułowano zarzuty zbieżne z zarzutami zawartymi w treści odwołania, wraz z doprecyzowaniem zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj.
- art. 16 pkt 70, art. 270 ust. 6, art. 272 ust. 1-2, art. 274 pkt 2 lit. za oraz pkt 4 ustawy Prawo wodne oraz § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a i pkt 40 lit. c oraz § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne poprzez ich niewłaściwą interpretację polegającą na nieuprawnionym uznaniu, że zaopatrzenie w wodę podmiotów publicznych oraz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą nie odpowiada celowi poboru wód z art. 274 pkt 4 ustawy Prawo wodne oraz § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia, w sytuacji gdy istotny jest jedynie pierwotny cel i przeznaczenie wody ustalone zakresem działania Skarżącej i jej rolą opisaną w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków,
- art. 274 pkt 1 lit. za oraz pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a oraz § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia polegające na błędnym przyjęciu, że część pobieranych wód jest wykorzystywana do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody, a nie wyłącznie do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.
Nadto Skarżąca podniosła zarzut naruszenia: art. 2a Ordynacji podatkowej oraz art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika.
Argumentacja skargi odpowiadała tej przedstawionej w uzasadnieniu odwołania. Skarżąca zaakcentowała dodatkowo, że stawka zaproponowana w zaskarżonej decyzji jest najwyższa z przewidzianych, a więc najmniej korzystną dla Skarżącej Spółki, natomiast opłaty podwyższone nie zostały ujęte w taryfie przedsiębiorstwa na 2018 rok i kolejne lata, co narusza zasadę zaufania do organów publicznych. Ponowienie podkreśliła, że przedmiotem działalności Skarżącej jest zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w rozumieniu art. 2 pkt 20 i 21 ustawy o zbiorowych zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, wobec czego dla całości wody pobranej dotyczy poboru wody do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Nadto Skarżąca Spółka działa na podstawie zezwolenia udzielonego przez Burmistrza S. decyzją z dnia 19 grudnia 2002 r. – zezwolenie na prowadzenie działalności zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie miasta i gminy S. od dnia 1 stycznia 2003 r., które określa wyłączny zakres działalności w zakresie sfery wodno-kanalizacyjnej i tylko na potrzeby zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odbierania ścieków. W odniesieniu do art. 552 ust. 2 pkt 2, ust. 2a pkt 2 ustawy Prawo wodne Skarżąca podkreśliła, że konsekwentnie składała oświadczenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne wskazując, iż woda jest wykorzystywana wyłącznie do celu zbiorowego zaopatrzenia w wodę, zatem przedłożona informacja nie może stanowić podstawy do naliczenia opłaty według stawek dla innych celów niż wskazane przez Spółkę. Organ natomiast nie dokonał żadnych pomiarów odnoście ilości pobranej wody, która mogłaby być wykorzystana do celów innych niż zbiorowe zaopatrzenie, a oparł się jedynie na informacjach uzyskanych od Strony. Skarżąca zakwestionowała również dokonane w tym zakresie szacowanie.
Zdaniem Skarżącej organ określając wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych winien zastosować stawkę jednostkową z § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia do całości wody pobranej z danego ujęcia. Ogół wody pobieranej przez Skarżącą jest bowiem uzdatniany, tak by spełniał wymagania dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymał w całości stanowisko prezentowane na etapie wydanej decyzji oraz odniósł się do zarzutów skargi.
W wykonaniu zobowiązania Sądu z dnia 19 sierpnia 2022 r. organ przedłożył:
- pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją z dnia 1 września 2011 r. nr [...],
- informację nr [...] z dnia 15 marca 2019 r. ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne Nr [...], wydana na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy Prawo wodne ustającą Skarżącej opłatę zmienną za okres IV kwartału 2018 r. w wysokości 2.079,00 zł,
- pismo nr [...] z dnia 14 marca 2019 r. wzywające do korekty złożonego oświadczenia,
- protokół kontroli Nr [...] z dnia 27 i 28 maja 2019 r.,
- decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w O. z dnia 8 stycznia 2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne oraz art. 272 ust. 102, a także art. 104 k.p.a., mocą której określono Skarżącej za IV kwartał 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 2.518,00 zł, za pobór wód podziemnych w ramach pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia 1 września 2011 r.,
- odwołanie od w/w decyzji organu z dnia 8 stycznia 2020 r.,
- decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. z dnia 27 lipca 2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy Prawo wodne oraz art. 138 § 1 k.p.a., uchylającą zaskarżoną decyzję z dnia 8 stycznia 2020 r. nr [...] i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w uzasadnieniu której organ odwoławczy stwierdził naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 10, art. 9 i 11 k.p.a., a także art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., natomiast w ramach zaleceń dla organu I instancji podał, że niezbędne jest uzupełnienie materiału dowodowego o dane wskazujące, czy wskazana ilość wody pobranych dostarczanych podmiotom innym niż gospodarstwa domowe stanowi wodę przeznaczoną do zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, wyjaśnienia czy strona oprócz działalności polegającej na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, prowadzi inną działalność w ramach, której pobierana jest woda dla celu poboru, uzdatniania i dostarczania, a także umożliwienie Skarżącej złożenia uwag, wniosków oraz dowodów, końcowego wypowiedzenia się w sprawie, oraz prawidłowego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia,
- postanowienie organu odwoławczego z dnia 17 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w w/w decyzji z dnia 27 lipca 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności powołania wymaga treść przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Wspomniana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia.
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjną doprowadziła Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, do uznania, że rozstrzygnięcia organów zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniało zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.
Kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stało się w pierwszej kolejności udzielenie odpowiedzi na pytanie dotyczące zasadności prowadzenia przedmiotowego postępowania, albowiem odpowiedź na nie warunkuje byt prawny poddanej kontroli decyzji administracyjnej, natomiast po wyjaśnieniu tej kwestii ustalenie czy wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy i były uprawnione do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Stosownie do treści art. 268 ust. 1 pkt 1 tej ustawy opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych (art. 270 ust. 1 ustawy prawo wodne). Z kolei w myśl art. 272 ust. 1 ustawy Prawo wodne wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3, natomiast zgodnie z ust. 2 przywołanej regulacji wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3. Wysokość jednostkowych stawek opłat określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne. Równocześnie w myśl art. 272 ust. 17 wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-7 i 9, ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Według ust. 18 i 19 tego przepisu podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę na rachunek bankowy Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia, w którym doręczono mu informację, o której mowa powyżej. Jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania obowiązku, o którym była mowa, właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty w drodze decyzji. Rozwinięciem tych regulacji są postanowienia art. 273, zgodnie z którymi podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. Reklamację składa się odpowiednio do Wód Polskich albo właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania odpowiednio informacji, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22. Wskazane organy rozpatrują reklamację w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. W razie uznania reklamacji organy te przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne. W razie nieuznania reklamacji przywoływane organy określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Dodatkowo w polu widzenia należy mieć postanowienia art. 300 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Z kolei w art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej stanowi się, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
Przedstawiony powyżej stan normatywny reguluje problematykę ustalania wysokości opłaty zmiennej za pobór wód. Z treści tych przepisów wynika, że wskazany w ustawie organ administracji wodnej ustala opłatę w formie informacji przekazywanej podmiotowi mającemu uiścić tę opłatę. Podmiot ten dysponuje trzema drogami postępowania, a mianowicie może się z tą informacją zgodzić, może się z nią nie zgodzić i wówczas albo zaniecha uiszczenia naliczonej opłaty względnie złoży reklamację w stosunku do otrzymanej informacji. W przypadku zaniechania w uiszczeniu opłaty oraz nieskorzystania z instytucji reklamacji, właściwy organ administracji wodnej uruchamia postępowanie administracyjne i wydaje decyzję administracyjna nakładającą taka opłatę. Odmiennie sytuacja przedstawia się w przypadku skorzystania z prawa reklamacji, ponieważ w następstwie wniesienia reklamacji organ administracji wodnej albo uwzględnia wniesioną reklamację albo też nie podziela zarzutów w niej sformułowanych i wówczas również wydaje stosowną decyzję administracyjną. Już powyższe ustalenia pozwalają uznać, że w omawianym zakresie obowiązują szczególne procedury związane z ustalaniem opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. W stosunku do przedstawionego mechanizmu ustalania opłaty zmiennej za pobór wody w polu widzenia należy mieć także art. 300 ustawy Prawo wodne, który przewiduje odpowiednie wykorzystywanie postanowień działu III Ordynacji podatkowej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentuje się stanowisko, że "nawet jeśli, informacja nie była kwestionowania i nie został wykorzystany tryb reklamacyjny należy dopuścić zastosowanie procedury określającej wysokość zobowiązania podatkowego na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa, o ile zostaną spełnione przesłanki określone w tym dziale, tj. w konkretnym przypadku organ ustali, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wskazana w deklaracji (art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej). Informacja określona w art. 272 ust. 17 ustawy Prawo wodne nie stanowi aktu o charakterze konstytutywnym. Na mocy art. 300 ustawy Prawo wodne - wśród Ordynacji podatkowej poszukiwać należy trybu właściwego do kwestionowania tej informacji, w przypadku, gdy po dacie jej wydania zaistnieją okoliczności wskazane w Ordynacji podatkowej, a nieuwzględnione w ustawie Prawo wodne. Z możliwości tej mogą korzystać obie strony postępowania zarówno w sytuacji np. nadpłaty zobowiązania czy też zaległości podatkowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 923/21). W konsekwencji uznać należy, że wypowiadające się w sprawie organy administracji dysponowały możliwością uruchomienia przedmiotowego postępowania i ustalenia nowej wysokości opłaty zmiennej za pobór wody.
Następstwem przyjęcia powyższego stanowiska jest niezbędność przeprowadzenia oceny legalności działań przeprowadzonych przez organy administracji publicznej w ramach przedmiotowego postępowania. W uzasadnieniach wszystkich decyzji podjętych w ramach przedmiotowego postępowania wskazuje się, że podstawą uruchomienia tego postępowania i następnie wydanych rozstrzygnięć stanowiły wyniki kontroli przeprowadzonej 27 i 28 maja 2019 r. w siedzibie Strony przez zespół kontrolny Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. Kontrola ta przeprowadzona została w oparciu o postanowienia Działu VII ustawy Prawo wodne Zarządzanie wodami, a w szczególności rozdziału 3 Kontrola gospodarowania wodami. Stosownie do postanowień art. 340 ust. 1 przywoływanej ustawy z czynności kontrolnych sporządza się protokół kontroli, którego jeden egzemplarz doręcza się kontrolowanemu. Protokół kontroli podpisują organy wykonujące kontrolę albo minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, albo ich upoważnieni pracownicy a także kontrolowany albo upoważniony przedstawiciel kontrolowanego, którzy mogą wnieść do protokołu kontroli umotywowane zastrzeżenia i uwagi. W przypadku odmowy podpisania protokołu kontroli przez kontrolowanego albo jego upoważnionego przedstawiciela czyni się o tym wzmiankę w protokole kontroli, a odmawiający podpisu może w terminie 7 dni od dnia dokonania odmowy podpisania protokołu kontroli przedstawić swoje stanowisko na piśmie organowi wykonującemu kontrolę albo ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej. Odmowa podpisania protokołu kontroli nie stanowi przeszkody do podjęcia środków prawnych przewidzianych w przepisach ustawy. O znaczeniu i wadze tego protokołu świadczą postanowienia art. 341 przywoływanej ustawy, zgodnie z którymi na podstawie ustaleń kontroli, organ wykonujący kontrolę albo minister właściwy do spraw gospodarki wodnej mogą wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego przewidzianego przepisami ustawy. Innymi słowy w oparciu o ustalenia poczynione w ramach przedmiotowej kontroli uruchomione zostało postępowanie administracyjne, w ramach, którego podjęte zostały kontrolowane decyzje administracyjne.
W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że akta administracyjne przekazane przez organy administracji publicznej nie zawierały tego dokumentu. Dokument ten został przekazany do Sądu dopiero na stosowne wezwanie zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego leżącego u podstaw wydanych rozstrzygnięć i ustalenia czy działania organu miały uprawnioną podstawę. Na marginesie można zauważyć, że Skarżąca w trakcie postępowania nie dysponowała treścią tego protokołu, gdyż jego treść nie została przekazana. Już pobieżna analiza treści protokołu z czynności kontrolnych przeprowadzonych 27 i 28 maja 2019 r. w siedzibie skarżącej Spółki pozwala uznać, że protokół ten nie spełnia minimalnych wymogów wynikających z treści przywołanego powyżej art. 340 ustawy Prawo wodne. W szczególności w tej części protokołu, która poświęcona jest podpisom osób uczestniczących w kontroli brak jest podpisów osób podmiotu kontrolowanego, jak również brak jest jakichkolwiek informacji świadczących o tym, czy protokół ten został przedłożony podmiotowi kontrolowanemu i czy podmiot ten w przewidzianych terminach przedstawił własne stanowisko. Ponadto w przedłożonym dokumencie protokołu brak jest wzmianki na temat ewentualnej odmowy jego podpisania i motywów, które o zajęciu takiego stanowiska przesądziły. W konsekwencji uznać należy, że dołączony do akt administracyjnych protokół nie spełnia wymogów wynikających z treści art. 340 ust 2 i 3 ustawy Prawo wodne. Obok wskazanych uchybień tego dokumentu dostrzec należy, że jego zawartość merytoryczna także wzbudza istotne wątpliwości, a mianowicie zawarte ą w nim określone informacje o ilości pobranej wody, jednakże brak jest wskazania w oparciu o jakie dokumenty te ustalenia zostały poczynione. W szczególności brak jest stosownych załączników do tego protokołu, które uniemożliwiają ocenę prawdziwości zawartych w nim danych, a tym samym protokół ten, w wersji przekazanej sądowi, od strony merytorycznej nie jest wystarczający dla uruchomienia stosownego postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjdzie uznać, że w sprawie tej organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia postanowień art. 341 ust. 1 pkt. 2 przywoływanej powyżej ustawy. Dostrzeżone powyżej uchybienia skutkują tym, że przedmiotowy protokół kontroli nie spełnia przewidzianych prawem wymagań, a tym samym nie jest tym dokumentem, który uprawniałby organ I instancji do podjęcia przedmiotowego postępowania i wydania stosownej decyzji, nakładającej na stronę skarżącą obowiązek uiszczenia nowej wysokości opłaty zmiennej za pobór wody. Stwierdzenie takie oznacza, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. lit. a p.p.s.a., a zatem naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W zaleceniach dla organu I instancji organ odwoławczy uwzględniający pierwsze odwołanie Skarżącej wskazał, że niezbędne jest uzupełnienie materiału dowodowego o dane wskazujące, czy wskazana ilość wody pobranych dostarczanych podmiotom innym niż gospodarstwa domowe stanowi wodę przeznaczoną do zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a także wyjaśnienia czy strona oprócz działalności polegającej na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, prowadzi inną działalność w ramach, której pobierana jest woda dla celu poboru, uzdatniania i dostarczania. Dysponując takimi wskazaniami organ I instancji skierował do skarżącej Spółki pismo z dnia 13 sierpnia 2020 r., w którym zawarł dwa pytania. Skarżąca Spółka pismem swojego pełnomocnik z dnia 31 sierpnia 2020 r. udzieliła odpowiedzi i zaakcentowała, że pobierana woda dostarczana jest do spożycia przez ludzi niezależnie od podmiotu oraz podkreślono, że Spółka powadzi wyłącznie działalność podlegająca zbiorowemu zaopatrzeniu w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Po otrzymaniu tej odpowiedzi organ I instancji podjął 14 września 2020 r. stosowną decyzję. Zestawienie wskazań zamieszczonych w decyzji kasacyjnej organu odwoławczego z działaniami podjętymi przez organ I instancji i informacji przekazanych przez skarżącą Spółkę wynik, że postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób wskazany w zaleceniach sformułowanych decyzji kasacyjnej. W szczególności pokreślić należy, że organ I instancji nie przeprowadził żadnych nowych dowodów na okoliczność ustalenia ilości wody wykorzystywanej przez podmioty instytucjonalne i prowadzące działalność gospodarczą. Oznacza to, że swoje rozstrzygnięcie ponownie oparł o ustalenia zawarte w przywoływanym powyżej protokole kontroli. Powyższe ustalenie pozwala stwierdzić, że przedstawione działanie organu administracji publicznej I instancji naruszyło postanowienia art. 138 § 2 w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ organ ten nie przeprowadził zalecanego postępowania wyjaśniającego w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy i nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, a tym samym wydał decyzję w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Organ odwoławczy rozpoznający odwołanie w swoim rozstrzygnięciu nie dostrzegł podniesionych tu uchybień i uznał działania organu I instancji za wystarczające i uzasadniające podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia. Dostrzeżone uchybienie wyczerpuje przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., a mianowicie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W skardze do tutejszego Sądu podniesiono naruszenie postanowień art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem przepisów postępowania dowodowego, polegającym na pominięciu oświadczeń oraz wyjaśnień składanych przez Stronę i wadliwym zaliczeniu 16040 m3 wody dostarczanej podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą. Tak sformułowany zarzut uznać należy za zasadny, albowiem w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego organy administracji publicznej nie odniosły się do stanowiska prezentowanego przez skarżącą Spółkę. Naruszenie przywołanych tu przepisów zostało przedstawione powyżej w części dotyczącej ustaleń poczynionych przez Sąd z urzędu, a zatem wskazane przez skarżącą Spółkę naruszenia posiadają jedynie charakter subsydiarny w stosunku do omówionych powyżej.
W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia art. 7a § 1 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie i nierozstrzygnięcie wątpliwości w zakresie stanu normatywnego na korzyść strony. Tak sformułowany zarzut w kontekście poczynionych ustaleń jest przedwczesny, ponieważ zastosowanie przywołanych przepisów będzie miało miejsce tylko wówczas, gdy stan faktyczny będzie w pełni ustalony i wyjaśniony. Na obecnym etapie w tym zakresie nie można się wypowiadać. W przedmiotowej skardze wskazano na naruszenie art. 8 § 2 k.p.a. poprzez zastosowanie odmiennej interpretacji przepisów od dotychczas stosowanej. W kontekście tak sformułowanego zarzutu przyjdzie zauważyć, że organ I instancji pismem z dnia 14 marca 2019 r. skierował do skarżącej Spółki swoje stanowisko o zasadach ustalania opłaty zmiennej za pobór wody, a następnego dnia czyli 15 marca 2019 r. informacje o wysokości takiej opłaty. Przy czym istotne jest, że opłata ustalona w informacji z 15 marca 2019 r. ustalona została z wykorzystaniem dotychczasowego mechanizmu jej ustalania. W konsekwencji można przyjąć, że podniesiony zarzut nie jest trafny, albowiem organ administracji publicznej może w ramach prowadzonych działań zmodyfikować czy zmienić swoje stanowisko w sprawie.
Jako ostatni zarzut o charakterze procesowym podniesiono naruszenie postanowień art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez wadliwie skonstruowane uzasadnienie, które jest ogólnikowe i nie zawiera wskazania, którym dowodom organ przyznał moc dowodową, a którym takiej mocy odmówił oraz pominięcia zastrzeżeń podnoszonych do protokołu kontroli. Tak sformułowany zarzut należy podzielić. Uzasadnienie decyzji administracyjnej jest tym elementem rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, w którym organ ten przedstawia argumenty, które przesądziły o wydanym rozstrzygnięciu. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji tego wymogu nie spełnia, a wynika to z tego, że ustalenia wskazanych organów administracji w rozpoznawanej sprawie oparte są informacje wynikające z protokołu kontroli przeprowadzonej 27 i 28 maja 2019 r. Jak już zostało to zaznaczone protokół ten nie spełnia elementarnych wymogów stawianych takiemu dokumentowi, a tym samym w sprawie tej nie może stanowić podstawy podejmowanych rozstrzygnięć. W konsekwencji zarzuty formułowane we wniesionej skardze należy podzielić. Dodatkowo podkreślić należy, że rozbudowana forma uzasadnienia nie oznacza, że jest ono prawidłowe, ponieważ uzasadnienie takie powinno zawierać motywy, które przesądziły o takim a nie innym rozstrzygnięciu.
Obok naruszeń przepisów procesowych wskazano na naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 16 pkt 70, art. 270 ust. 6, art. 272 ust. 1-1, art. 274 pkt 2 lit. za oraz art. 274 pkt 4 ustawy Prawo wodne poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że Strona wykonuje nie tylko zadanie własne gminy związane z zaopatrzenie ludności w wodę ale także podmioty prowadzące działalność gospodarcza i wykorzystujące tę wodę do tych celów. W odniesieniu do tak sformułowanego zarzutu na obecnym etapie rozpoznawanej sprawy nie może odnieść, ponieważ ułomności postępowania wyjaśniającego występujące w rozpoznawanej sprawie nie dają możliwości wypowiedzenia się co do zasadności sygnalizowanego naruszenia.
We wniesionej skardze wskazano na naruszenie postanowień art. 274 pkt 1 lit. za oraz pkt 4 ustawy Prawo wodne w związku z § 5 ust. 1 pkt. 27 lit. a oraz § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia wykonawczego polegające na błędnym przyjęciu, że część wód pobieranych z ujęcia objętego decyzją jest wykorzystywana do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, a nie wyłącznie do celów realizacji zdań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę. W kontekście tak sformułowanego zarzutu, także nie można się wypowiedzieć w sposób wiążący, z przywołaniem argumentacji, która zaprezentowana została powyżej.
Jako ostatni zarzut podniesiono zarzut naruszenia art. 552 ust. 2a pkt 2 ustawy Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przez organ w toku prowadzone postępowania, jak również zakwestionowano zastosowanie w sprawie art. 23 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 300 ustawy Prawo wodne w sytuacji, gdy przepisy te nie mają w sprawie zastosowania. Na wcześniejszym etapie niniejszego uzasadnienia Sąd już się wypowiedział w tym zakresie, a zatem w tym miejscu zbędne jest już powielanie tych rozważań.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji przeprowadzi uzupełniające postępowanie wyjaśniające stosownie do podniesionych powyżej wskazań co do dostrzeżonych uchybień. W szczególności organ ten obowiązany będzie do ustalenia, czy zasadne jest kontynuowanie przedmiotowego postępowania czy też nie. W przypadku uznania zasadności prowadzenia tego postępowania niezbędne będzie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie w pełnym zakresie, z niezbędnością przeprowadzenia nowego postepowania kontrolnego, ponieważ zalegający w aktach sprawy dokument nie może być w tym zakresie wykorzystany. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący organ I instancji podejmie stosowne rozstrzygnięcie uwzględniające interpretację norm prawnych oraz występujący stan faktyczny.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 1.018,00 zł, na które składa się wpis sądowy w wysokości 101,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika, tj. kwota 900,00 zł ustalone na postawie § 2 pkt 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI