II SA/Gl 659/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-04-17
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyekspertyza technicznaroboty budowlanepozwolenie na budowęstan techniczny obiektunadzór kierownika budowyodstępstwa od projektupostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę inwestorki na postanowienie nakazujące przedłożenie ekspertyzy technicznej budynku, uznając zasadność nałożenia tego obowiązku z uwagi na wątpliwości co do jakości robót budowlanych wykonanych bez nadzoru kierownika budowy.

Inwestorka zaskarżyła postanowienie nakazujące przedłożenie ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego, argumentując, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały podstaw do jej żądania. Sąd uznał jednak, że brak nadzoru kierownika budowy oraz odstępstwa od projektu budowlanego uzasadniają powstanie wątpliwości co do jakości robót i stanu technicznego obiektu. W związku z tym, sąd oddalił skargę, potwierdzając zasadność nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej.

Sprawa dotyczyła skargi E. B. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (SWINB) nakazujące przedłożenie ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) pierwotnie nakazał inwestorce przedłożenie ekspertyzy z uwagi na budowę niezgodną z pozwoleniem na budowę i brak nadzoru osoby uprawnionej. SWINB, rozpatrując zażalenie, uchylił postanowienie PINB i nałożył nowy obowiązek przedłożenia ekspertyzy oceniającej stan techniczny budynku, wskazując na istotne odstępstwa od projektu budowlanego, w tym zmiany wymiarów ganku, wydzielenie pomieszczeń, zmianę usytuowania szamba oraz brak rysunków zamiennych i dziennika budowy. Inwestorka podniosła zarzut naruszenia przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego, kwestionując zasadność żądania ekspertyzy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego pozwala organom nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu. Sąd stwierdził, że brak nadzoru kierownika budowy i stwierdzone odstępstwa od projektu budowlanego uzasadniają takie wątpliwości, a wiedza specjalistyczna jest niezbędna do oceny stanu technicznego budynku. Postanowienie o nałożeniu obowiązku ma charakter dowodowy i nie rozstrzyga sprawy co do istoty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ nadzoru budowlanego może nałożyć taki obowiązek na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jeśli posiada uzasadnione wątpliwości co do jakości robót lub stanu technicznego obiektu, a jego własna wiedza i środki nie są wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak nadzoru kierownika budowy oraz stwierdzone odstępstwa od projektu budowlanego uzasadniają wątpliwości co do jakości robót i stanu technicznego budynku. W takich sytuacjach, gdy wiedza specjalistyczna jest niezbędna do oceny, organ może skorzystać z art. 81c ust. 2 P.b. do nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy, co ma charakter dowodowy i służy wyjaśnieniu sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.b. art. 81c § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis ten umożliwia organom nadzoru budowlanego nałożenie, w drodze postanowienia, obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, gdy powstają uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Koszty ponosi osoba zobowiązana.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o oddaleniu skargi.

P.b. art. 81c § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa prawna do nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 84 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy dowodu z opinii biegłego, stanowiąc regulację ogólną w stosunku do art. 81c ust. 2 P.b.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Określa zakres kontroli sądowej sprawowanej przez sądy administracyjne.

P.b. art. 81c § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa podmioty, na które mogą być nakładane obowiązki w trybie art. 81c ust. 2 P.b. (m.in. właściciele lub zarządcy obiektu budowlanego).

P.b. art. 50 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wspomniany w uzasadnieniu SWINB jako podstawa do nałożenia obowiązków w postępowaniu naprawczym.

P.b. art. 51 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wspomniany w uzasadnieniu SWINB jako postępowanie naprawcze, które może być konieczne po weryfikacji odstępstw.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak nadzoru kierownika budowy podczas wykonywania robót budowlanych. Odstąpienie od projektu budowlanego zatwierdzonego pozwoleniem na budowę. Stwierdzone odstępstwa od projektu budowlanego (zmiany wymiarów ganku, wydzielenie pomieszczeń, zmiana usytuowania szamba). Brak dokumentów kwalifikujących dokonane odstępstwa jako nieistotne. Uzasadnione wątpliwości co do jakości robót budowlanych i stanu technicznego obiektu. Konieczność posiadania wiedzy specjalistycznej do oceny stanu technicznego budynku.

Odrzucone argumenty

Organy nadzoru budowlanego nie wykazały przesłanek do zastosowania art. 81c ust. 2 P.b. Organy nadzoru budowlanego nie poczyniły ustaleń w ramach własnych kompetencji. Wiedza i środki organów nadzoru budowlanego powinny być wystarczające do samodzielnego rozstrzygnięcia.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 P.b. ma charakter dowodowy i tylko takim celom służy. Jest to regulacja szczególna wobec przewidzianego w art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dowodu z opinii biegłego. Zawarte w art. 81c ust. 2 P.b. sformułowania: "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz" wskazują, że celem organu nadzoru budowlanego nakładającego obowiązek dostarczenia ekspertyzy lub oceny technicznej jest uzyskanie takich informacji o stanie technicznym obiektu budowlanego, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej. Skorzystanie z rozwiązania zawartego w art. 81c ust. 2 P.b. musi być powodowane uzasadnionymi wątpliwościami, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć.

Skład orzekający

Renata Siudyka

sprawozdawca

Tomasz Dziuk

przewodniczący

Wojciech Gapiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego w przypadkach wątpliwości co do jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu, zwłaszcza przy braku nadzoru i odstępstwach od projektu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku nadzoru kierownika budowy i istotnych odstępstw od projektu budowlanego. Interpretacja art. 81c ust. 2 P.b. jako środka dowodowego, a nie rozstrzygającego co do istoty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego dotyczących obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, co jest istotne dla inwestorów i wykonawców. Pokazuje, jak sąd interpretuje 'uzasadnione wątpliwości' organu.

Budowa bez nadzoru i odstępstwa od projektu? Sąd potwierdza obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 659/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Tomasz Dziuk /przewodniczący/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 718/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-11
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 81c ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 marca 2024 r. nr WINB-WOA.7722.281.2023.ZS w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia 25 października 2023 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (PINB, organ I instancji), na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. -Prawo budowlane Dz.U. z 2023 r. , poz. 682- dalej "P.b.), nakazał E. B. (inwestor, skarżąca) przedłożenie, w terminie 90 dni od dnia otrzymania postanowienia, ekspertyzy technicznej, zawierającej także inwentaryzację wykonanych robót budowlanych, budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] w S..
W uzasadnieniu postanowienia PINB wyjaśnił, że budynek został wybudowany niezgodnie z pozwoleniem na budowę. Inwestor nie okazał dokumentów kwalifikujących dokonane odstępstwa od projektu budowlanego, ani też dziennika budowy. Nie przedłożył również inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych. Zdaniem PINB, z uwagi na stwierdzony brak nadzoru osoby uprawnionej powstały wątpliwości co do prawidłowości wykonanych robót budowlanych.
W zażaleniu na postanowienie skarżąca wskazała, że jest niezadowolona z rozstrzygnięcia organu I instancji. W uzasadnieniu podniosła, że PINB nie wskazał przesłanek zastosowania art. 81c ust. 2 P.b.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (SWINB) w postanowieniu z dnia 19 marca 2024 r. nr WINB-WOA.7722.281.2023.ZS, po rozpoznaniu zażalenia skarżącej na rozstrzygnięcie PINB, uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości i nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 30 czerwca 2024 r., ekspertyzy technicznej obejmującej ocenę stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego, w zakresie prawidłowości i zgodności z przepisami robót budowlanych związanych z jego budową. W uzasadnieniu wskazał, iż na skutek pisma, które wpłynęło do organu w dniu 6 czerwca 2022 r., przeprowadzono czynności kontrolne ustalając, że na opisanej wyżej działce usytuowany jest budynek mieszkalny, parterowy, z pustaka żużlowego, dach jednospadowy - w przeważającej części budynku. Skarżąca przedłożyła pozwolenie na budowę nr [...] z dnia 30 grudnia 1996 r. wydane przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Z.. Z przedłożonego opracowania projektowego wynika, że podczas realizacji inwestycji odstąpiono od projektu budowlanego zatwierdzonego wskazanym pozwoleniem na budowę. Zmieniono kształt dachu (konstrukcję więźby dachowej nad gankiem), zmieniono wymiary ganku - winno być 1,5 m x 2,96 m, a jest obecnie (z termomodernizacją): 2,24 m x 3,00 m, wewnątrz wydzielono dwa pomieszczenia zamiast jednego pokoju, wykonano otwór okienny w ścianie południowo-zachodniej, wydzielono odrębne wc z pomieszczenia łazienki. Zmianie uległo usytuowanie szamba. Budynek jest oddalony od ogrodzenia działki sąsiedniej o ok. 2,8 m. Skarżąca oświadczyła, że otrzymała ustną zgodę na zmianę usytuowania budynku względem granicy. Nadto wyjaśniła, że kierownik budowy zmarł. W dniu kontroli nie przedstawiła rysunków zamiennych z kwalifikacją wykonanych zmian jako nieistotne, nie przedłożyła dziennika budowy.
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr [...], PINB wstrzymał roboty budowlane prowadzone na przedmiotowej działce, wykonywane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno - budowlanym lub w przepisach oraz nałożył na skarżącą obowiązek przedstawienia oceny technicznej z wykonanych robót budowlanych w zakreślonym terminie.
W uzasadnieniu postanowienia PINB wskazał, że skarżąca dokonała odstąpienia od projektu budowlanego oraz zmieniła sposób zagospodarowania działki.
SWINB, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w całości. W uzasadnieniu SWINB wskazał, że PINB prawidłowo ustalił, iż zachodzą przesłanki do zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. i na dalszym etapie postępowania naprawczego konieczne jest zweryfikowanie czy stwierdzone odstępstwa powodują konieczność nałożenia na inwestora obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 P.b.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na skutek skargi wniesionej przez skarżącą, postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/GI 87/23 odrzucił skargę. Kolejno postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/GI 87/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywrócił skarżącej termin do uzupełnienia braku formalnego skargi. Następnie wyrokiem z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt lI SA/GI 1375/23 uchylił w całości zaskarżone postanowienie SWINB. W uzasadnieniu Sąd wskazał na niepełne wyjaśnienie okoliczności sprawy.
Decyzją z dnia 19 grudnia 2022 r. nr [...] PINB nałożył na skarżącą obowiązek sporządzenia i przedstawienia w zakreślonym terminie projektu architektoniczno - budowlanego zamiennego oraz w razie potrzeby wykonania określonych czynności lub robót budowlanych dla przedmiotowego budynku. W uzasadnieniu decyzji PINB stwierdził, że skarżąca dokonała zmiany sposobu zagospodarowania działki, co wiąże się ze zwiększeniem obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt został zaprojektowany, a ponadto zmieniono charakterystyczne parametry obiektu budowlanego w zakresie przekraczającym 2%. PINB zwrócił uwagę, że w toku postępowania skarżąca nie przedłożyła dokumentacji kwalifikującej dokonane odstąpienia jako nieistotne, a także nie dostarczyła oceny technicznej, której obowiązek przedłożenia został nałożony postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2022 r.
SWINB decyzją z dnia 28 września 2023 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, uchylił zaskarżoną decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SWINB wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego została wydana przedwcześnie, bez dostatecznego ustalenia okoliczności stanu faktycznego sprawy. PINB nie wyjaśnił jaki charakter mają stwierdzone odstępstwa od projektu budowlanego a także czy decyzja o pozwoleniu na budowę pozostaje w obrocie prawnym. SWINB zwrócił uwagę, że roboty budowlane były realizowane bez nadzoru kierownika budowy, a tym samym powstały uzasadnione wątpliwości co do jakości robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/GI 1754/23 oddalił sprzeciw od decyzji SWINB. Orzeczenie jest prawomocne od dnia 7 lutego 2024 r.
W ponownie prowadzonym postępowaniu dowodowym PINB pismem z dnia 9 października 2023 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Z. o przekazanie uwierzytelnionej kopii projektu budowlanego oraz pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 30 grudnia 1996 r. wydanego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Z..
Następnie w dniu 25 października 2023 r. PINB wydał postanowienie, które stało się przedmiotem zażalenia w niniejszym postępowaniu.
Postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r. nr WINB-WOA.7722.281.2023.ZS, SWINB uchylił postanowienie organu I instancji w całości, nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia, we wskazanym terminie, ekspertyzy technicznej obejmującej ocenę stanu technicznego przedmiotowego budynku, w zakresie prawidłowości i zgodności z przepisami robót budowlanych związanych z jego budową. W uzasadnieniu postanowienia SWINB podał, że organ I instancji prawidłowo uzasadnił obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej, wskazując na zaistnienie uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu, gdyż roboty budowlane były realizowane bez nadzoru kierownika budowy. Dalej stwierdził, że zaskarżone postanowienie PINB należało uchylić w całości, bowiem zakres nałożonego w nim obowiązku wykracza poza dyspozycję art. 81c ust. 2 P.b. Wyjaśnił, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego niewątpliwie wynika zasadność nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej obejmującej ocenę stanu technicznego przedmiotowego budynku, w zakresie prawidłowości i zgodności z przepisami robót budowlanych związanych z jego budową. Stwierdził, że brak jest dokumentów potwierdzających realizację robót budowlanych w sposób zgodny z przepisami, a tym samym zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku w zakresie bezpieczeństwa jego użytkowania. SWINB zwrócił uwagę, że przepis art. 81c ust. 2 P.b. stosowany jest wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego czy też środki, którymi dysponują, nie są wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie SWINB skarżąca zarzuciła naruszenie zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. oraz przepisu art. 81c ust. 2 P.b. i wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów sądowych.
W ocenie skarżącej nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że wyjaśnienie powstałych wątpliwości nie jest możliwe przez organ nadzoru budowlanego w zakresie swoich kompetencji, gdyż wiedza i środki jakimi dysponują winny być wystarczające do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Podtrzymała argumentację, co do bezpodstawnego żądania przedstawienia przez nią ekspertyzy technicznej Stwierdziła, że organy obu instancji nie poczyniły żadnych ustaleń w ramach własnych kompetencji.
W odpowiedzi na skargę SWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 23 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 659/24 wstrzymał wykonanie postanowienia SWINB z dnia 19 marca 2024 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2024 r , sygn. akt II OZ 718/24 oddalił zażalenie uczestnika postępowania na postanowienie WSA \ dnia 23 września 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ono prawu i nie ma podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.-dalej "P.b."), która w art. 81c ust. 2 stanowi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (m.in. właścicieli lub zarządców obiektu budowlanego - przypisek Sądu), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
W przytoczonej wyżej regulacji organy administracji architektoniczno-budowlanej i organy nadzoru budowlanego zostały wyposażone w istotne środki wspierające wykonywanie zadań powierzonych im przepisami Prawa budowlanego. Ocen technicznych i ekspertyz przewidzianych w art. 81c ust. 2 P.b. organy te mogą żądać zarówno wówczas, gdy prowadzą postępowanie administracyjne, jak i niezależnie od prowadzonego postępowania. Za taką oceną przemawia umieszczenie tego przepisu w rozdziale dotyczącym organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, które nadaje mu ogólnego charakteru - środka służącego organom w każdym przypadku wykonywania nałożonych na nie obowiązków.
W piśmiennictwie wskazuje się, że instytucja ta umożliwia organom wykonywanie ich ustawowych zadań. Postanowienie wydane w tym przedmiocie ma bowiem charakter dowodowy i tylko takim celom służy. Jest to regulacja szczególna wobec przewidzianego w art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) dowodu z opinii biegłego (zob. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, s. 920 i 923).
Zawarte w art. 81c ust. 2 P.b. sformułowania: "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz" wskazują, że celem organu nadzoru budowlanego nakładającego obowiązek dostarczenia ekspertyzy lub oceny technicznej jest uzyskanie takich informacji o stanie technicznym obiektu budowlanego, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej. Nakładając na podstawie omawianej regulacji obowiązek dostarczenia oceny technicznej organ w istocie dopuszcza dowód z opinii biegłego. Przeprowadzenie tego dowodu służyć ma uzyskaniu informacji na temat stanu technicznego obiektu budowlanego oraz czynności, jakie należy w związku z tym podjąć. Jak już jednak wskazano, art. 81c ust. 2 P.b. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 84 § 1 k.p.a.
Co do zasady dopuszczając dowód z oceny technicznej lub ekspertyzy na podstawie art. 81c ust. 2 P.b. należy mieć na uwadze szczególne uwarunkowania postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Omawiana regulacja powinna być stosowana wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, nie będą wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2778/19).
Należy również podkreślić, że nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy lub oceny technicznej na podstawie art. 81c ust. 2 P.b. znajduje uzasadnienie wyłącznie w przypadkach w nim wskazanych, tj. powzięcia przez organ uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu budynku.
Skorzystanie z rozwiązania zawartego w art. 81c ust. 2 P.b. musi być powodowane uzasadnionymi wątpliwościami, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć. Omawiana regulacja daje organowi uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek, lecz o charakterze kwalifikowanym. Stosując ten przepis nie można dokonywać wykładni rozszerzającej. Stąd też organ, wydając postanowienie, obowiązany jest udowodnić, że istnieją uzasadnione wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym.
W niniejszej sprawie obowiązek, o którym mowa w art. 81c ust. 2 P.b został nałożony na skarżącą, będącą właścicielem działki nr [...] w S., na której został zbudowany budynek mieszkalny, a więc na podmiot wymieniony w omawianej regulacji, na który taki obowiązek może zostać nałożony i który niewątpliwie ma możliwość zapewnienia wykonania tego obowiązku.
Spór w sprawie sprowadza się do zasadności nałożenia na skarżącą obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] w S. w zakresie prawidłowości i zgodności z przepisami robót budowlanych związanych z jego budową. Zdaniem skarżącej organy niezasadnie zastosowały w sprawie art. 81c ust. 2 P.b. i nie wyjaśniły na czym polegają wątpliwości w zakresie prawidłowości i zgodności z przepisami robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego budynku. Natomiast organy nadzoru budowlanego podkreślały, że postanowienie z art. 81c ust. 2 P.b. ma wyłącznie charakter dowodowy i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. W postępowaniu w przedmiocie stanu technicznego ww. budynku mieszkalnego, w ramach którego wydano zaskarżone postanowienie brak jest dokumentów potwierdzających realizację robót budowlanych w sposób zgodny z przepisami. Brak nadzoru kierownika budowy podczas wykonywania robót budowlanych może doprowadzić do ich wykonania w sposób mogący spowodować zagrożenie niebezpieczeństwa ludzi. Powstałe wątpliwości w tym przedmiocie nie mogły być usunięte bez przedłożenia stosownej ekspertyzy technicznej.
Z przedłożonych akt sprawy wynika jednoznacznie, iż skarżąca dysponowała pozwoleniem budowlanym, jednakże roboty były wykonywane bez nadzoru kierownika budowy, a podczas realizacji inwestycji odstąpiono od projektu budowlanego zatwierdzonego ww. pozwoleniem na budowę.
W ocenie Sądu opisany powyżej materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia przez organy rozstrzygnięcia co do podmiotu, na który należy nałożyć obowiązek przedłożenia oceny technicznej stanu obiektu budowlanego. Ocenie tej nie sposób przy tym zarzucić dowolności. Należy podkreślić, że dla skutecznego zarzucenia organowi naruszenia art. 80 k.p.a. konieczne jest wykazanie, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, bowiem jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów.
Przeprowadzone przez PINB postępowanie dowodowe nie pozwoliło na jednoznaczne wyjaśnienie, czy roboty budowlane przeprowadzone bez nadzoru kierownika budowy zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami, a to ze względu na brak stosownych dokumentów. Słusznie również PINB uznał, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku w zakresie bezpieczeństwa jego użytkowania. Ustalenie prawidłowości wykonania robót budowlanych, a także ocena stanu technicznego budynku wymagało użycia odpowiednich środków. Zaś do oceny dokonanych ustaleń niezbędna była wiedza specjalistyczna, którą organy nadzoru nie dysponowały. W tych okolicznościach zgodzić się należy ze stanowiskiem organów nadzoru budowlanego obu instancji, że zaistniały podstawy ku zastosowaniu art. 81c ust. 2 P.b.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że organy nadzoru budowlanego powinny były we własnym zakresie ocenić prawidłowość wykonania robót budowlanych i ocenić ewentualne zagrożenia związane ze stanem budynku. Zauważyć przyjdzie, że organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem dokonania konkretnych ustaleń dowodowych potwierdzających stan techniczny obiektu budowlanego jak i ewentualnych zagrożeń, które się z nim wiążą.
Jak już wyżej wskazano, postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 P.b. ma charakter dowodowy i takim celom służy. Nie rozstrzyga ono sprawy co do istoty, nie kończy prowadzonego postępowania administracyjnego i nie jest orzeczeniem merytorycznym. Zdaniem Sądu znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy był wystarczający do przyjęcia na tym etapie postępowania, że obowiązek, o którym mowa w art. 81c ust. 2 P.b. prawidłowo został nałożony na skarżącą jako właścicielkę nieruchomości.
Należy powtórzyć, że regulacja z art. 81c ust. 2 P.b. umożliwia organom wykonywanie ich ustawowych zadań określonych przepisami tej ustawy, w szczególności prowadzenie postępowania dowodowego w celu uzyskania odpowiednich informacji (np. o stanie technicznym obiektu budowlanego), które to ustalenia mogą stanowić podstawę do podjęcia dalszych działań. Nałożenie omawianego obowiązku uzależnione jest od wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości samych robót budowlanych, tzn. w przypadku stwierdzenia, że zostały one wykonane niezgodnie ze sztuką budowlaną, czy też niezgodnie z obowiązującymi normami budowlanymi. Przepis ten ma również zastosowanie w przypadku, gdy stan techniczny obiektu budowlanego budzi wątpliwości organu administracyjnego.
Ustalenie istnienia ww. uzasadnionych wątpliwości wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, stosownie do reguł procesowych wyrażonych w art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż dopiero rezultat takiego postępowania może stanowić podstawę nałożenia obowiązku, o którym mowa w art. 81c ust. 2 P.b. i - w konsekwencji - narażenia strony na odpowiednie koszty. Dotyczy to zarówno samego obowiązku, jak też jego zakresu i wreszcie charakteru wymaganego od strony dokumentu, który powinien odpowiadać stwierdzonym wątpliwościom. Organ nadzoru budowlanego prowadzi bowiem określone postępowanie i wykonuje zadania ustawowe w ramach przyznanych mu kompetencji w zakresie kontroli przestrzegania prawa budowlanego. Oznacza to z jednej strony uprawnienie organu do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia zakresu istniejących nieprawidłowości, z drugiej konieczność jednoznacznego ustalenia występowania takich nieprawidłowości. Obowiązek sporządzenia oceny technicznej obejmuje tylko jeden z elementów procedury wyjaśniającej i powinien mieć miejsce, gdy organ dysponuje już wątpliwościami co do stanu technicznego obiektu budowlanego, a wątpliwości te uzasadnione są stwierdzonymi okolicznościami - jak w sprawie niniejszej.
Zdaniem Sądu materiał zgromadzony w niniejszej sprawie potwierdza, że zaistniała przesłanka uzasadnionych wątpliwości w rozumieniu art. 81c ust. 2 P.b., przy czym nałożony na skarżącą obowiązek został określony w sposób precyzyjny.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI