II SA/Gl 658/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-09-29
NSAnieruchomościŚredniawsa
planowanie przestrzenneopłata planistycznawzrost wartości nieruchomościnieruchomośćoperat szacunkowyterminskarżącyorgan administracjiWSA

WSA w Gliwicach oddalił skargę na decyzję SKO w sprawie naliczenia opłaty planistycznej, uznając operat szacunkowy za prawidłowy i termin na wszczęcie postępowania za dochowany.

Skarżący M.K. kwestionował decyzję SKO w Bielsku-Białej o naliczeniu jednorazowej opłaty planistycznej w wysokości 157 644,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po uchwaleniu planu miejscowego. Zarzucał m.in. przekroczenie terminu do zgłoszenia roszczenia oraz wadliwość operatu szacunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że operat był prawidłowy, a postępowanie wszczęto w ustawowym terminie.

Sprawa dotyczyła skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. o ustaleniu jednorazowej opłaty planistycznej w wysokości 157 644,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące przekroczenia pięcioletniego terminu na zgłoszenie roszczenia o zapłatę renty planistycznej oraz wadliwości operatu szacunkowego, zarzucając m.in. nielogiczne i niekonsekwentne tezy oraz nieprawidłowy opis działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że operat szacunkowy sporządzony na zlecenie organu nie budzi zastrzeżeń pod względem zgodności z prawem, jest logiczny i spójny. Podkreślono, że sąd ani organy administracji nie są władne oceniać merytorycznych aspektów operatu, a skarżący mógł przedstawić przeciwdowód. Sąd uznał również, że warunek wszczęcia postępowania w terminie 5 lat od dnia wejścia w życie planu miejscowego został dochowany, co pozwala na skuteczne ustalenie opłaty planistycznej. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, warunek wszczęcia postępowania w terminie 5 lat od dnia wejścia w życie planu miejscowego został dochowany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin 5 lat od dnia wejścia w życie planu miejscowego jest terminem na wszczęcie postępowania przez organ, a nie na zgłoszenie roszczenia przez stronę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.z.p. art. 36 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 37 § ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 37 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 37 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.g.n. art. 156 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

u.g.n. art. 157 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 67 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Operat szacunkowy jest prawidłowy i zgodny z prawem. Postępowanie w sprawie ustalenia opłaty planistycznej zostało wszczęte w ustawowym terminie 5 lat. Sąd nie jest władny oceniać merytorycznych aspektów operatu szacunkowego. Skarżący nie przedstawił skutecznych zarzutów ani przeciwdowodu kwestionującego operat.

Odrzucone argumenty

Przekroczenie pięcioletniego terminu na zgłoszenie roszczenia o zapłatę renty planistycznej. Wadliwość operatu szacunkowego (nielogiczne tezy, nieprawidłowy opis działki, niewłaściwy dobór nieruchomości podobnych). Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących oceny dowodów i prowadzenia postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego operat szacunkowy powinien zarówno spełniać wymogi formalne określone w rozporządzeniu w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, jak i opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących sąd podziela pogląd, że ani Sąd ani organy administracji nie są władne oceniać wartości merytorycznych operatu dotyczących metody wyceny, doboru działek, czy też ustalenia wskaźników wyceny.

Skład orzekający

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Dziuk

sędzia

Aneta Majowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat planistycznych, wymogów operatu szacunkowego oraz terminów wszczęcia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku ciągłości planów miejscowych i naliczania opłaty planistycznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia opłat planistycznych, które ma bezpośrednie przełożenie na rynek nieruchomości i finanse właścicieli. Choć nie zawiera nietypowych faktów, interpretacja przepisów i ocena operatu szacunkowego są istotne dla praktyków.

Opłata planistyczna: Czy termin na jej naliczenie został dochowany? WSA w Gliwicach wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 157 644 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 658/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 977
art. 36 ust. 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 10 lutego 2023 r. nr SKO.XII/426/49/2022 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta B., decyzją z dnia 20 października 2022 r. nr [...] ustalił M.K. jednorazową opłatę w wysokości 157 644,00 zł (słownie: sto pięćdziesiąt siedem tysięcy sześćset czterdzieści cztery złote 00/100) oraz J.D. jednorazową opłatę w wysokości 157 644,00 zł (słownie: sto pięćdziesiąt siedem tysięcy sześćset czterdzieści cztery złote 00/100) z tytułu wzrostu wartości nieruchomości składającej się z działki nr 1 obj. Kw. nr [...] na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
Na wstępie uzasadnienia tego rozstrzygnięcia organ przytoczył jego podstawy prawne. Szczególną uwagę zwrócił tu na art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z tym przepisem "jeżeli uchwalenie planu miejscowego nastąpiło po dniu 31 grudnia 2003 r. w związku z utratą mocy przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony przed dniem 1 stycznia 1995 r., przepisu art. 37 ust. 1 zdanie drugie niniejszej ustawy, w odniesieniu do wzrostu wartości nieruchomości, nie stosuje się, o ile wartość nieruchomości określona przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu ustalonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem 1 stycznia 1995 r. jest większa, niż wartość nieruchomości określona przy uwzględnieniu faktycznego sposobu jej wykorzystywania po utracie mocy tego planu. W takim przypadku wzrost wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 36 ust. 4, stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu miejscowego a jej wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu ustalonego w planie miejscowym uchwalonym przed dniem 1 stycznia 1995 r."
Dalej organ wskazał, że właściciele nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 sprzedali ją dnia [...] r. Jak podkreślił organ będąca przedmiotem postępowania działka położona jest na obszarze dla którego nie było ciągłości obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Od dnia 25 października 2017 r., czyli po wejściu w życie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w S., pomiędzy ulicą [...], [...], ul. [...] i rzeką [...] (Uchwała Rady Miejskiej w B. Nr [...]z dnia [...] roku opublikowana Dz. Urz. Woj Śl. z [...] r., poz. [...]) działka objęta jest jednostką planu: 187.P, U, UC-03. W związku z brakiem ciągłości obowiązywania planów zagospodarowania przestrzennego, należało określić faktyczny sposób wykorzystywania nieruchomości przed uchwaleniem planu.
W sprawie został opracowany operat szacunkowy. Ustalono w nim, że w okresie braku obowiązywania planu nieruchomość stanowiła tereny zieleni. Jej wartość ustalono wówczas 481 120,00 zł. Po uchwaleniu obecnie obowiązującego planu miejscowego wynosi ta wynosi 1 532 080 zł. Wzrost wartości działki wyniósł zatem 1 050 960,00 zł, co przy zastosowaniu określonych w uchwale Nr [...] stawek procentowych w wysokości 30% daje kwotę opłaty w wysokości 315.288,00 zł. Z uwagi na fakt, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność dwóch osób (w udziałach równych), ustalona dla wyżej wymienionych opłata wynosi po 157.644,00 zł na osobę.
Organ zawarł w uzasadnieniu swej decyzji również szczegółową analizę sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego. Wskazał, że zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Dla określenia wartości rynkowej przedmiotowych nieruchomości rzeczoznawca majątkowy zastosował metodę korygowania ceny średniej, która to metoda mieści się w podejściu porównawczym.
W przyjętej przez rzeczoznawcę metodzie korygowania ceny średniej do porównań przyjmuje się co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Wartość nieruchomości będącej przedmiotem wyceny określa się w drodze korekty średniej ceny nieruchomości podobnych współczynnikami korygującymi, uwzględniającymi różnice w poszczególnych cechach tych nieruchomości. W powyższym zakresie rzeczoznawca majątkowy ustalił będące przedmiotem obrotu nieruchomości podobne oraz dokonał korekty średniej ceny tych nieruchomości współczynnikami korygującymi. W omawianym zakresie operat szacunkowy w ocenie organu spełniaj wymogi rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W konkluzji organ uznał, że operat spełnia wymagania stawiane przez przepisy prawa, jest spójny i logiczny.
Odwołanie od tej decyzji złożyli jej adresaci. Zarzucili organowi administracji:
- naruszenie art. 37 ust. 4 w związku z art. 37 ust. 3 i art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z uwagi na przekroczenie pięcioletniego terminu na zgłoszenie roszczenia o zapłatę renty planistycznej, wobec czego prawo do naliczenia ww. opłaty przez organ pierwszej instancji wygasło;
- naruszenie art. 77 §1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów (w szczególności operatu szacunkowego) i przyjęcie płynących z niego wniosków bez zastrzeżeń, podczas gdy tezy, na których oparty jest przedmiotowy dokument są w istotnej części nielogiczne i niekonsekwentne.
Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy, w pełni podzielając jego ustalenia i wywiedzione z nich skutki prawne. Odnosząc się do podniesionych zarzutów wskazało, że ustalenie opłaty planistycznej jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy postępowanie w sprawie zostało wszczęte w terminie zakreślonym przez ustawodawcę. Zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym roszczenia o wypłatę przez gminę odszkodowania z tytułu obniżenia - spowodowanego uchwaleniem MPZP lub jego zmianą - wartości nieruchomości, która została zbyta, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące. Przepis ten - jak wskazano w art. 37 ust. 4 ustawy stosuje się odpowiednio do opłat planistycznych.
Ustawodawca zatem precyzyjnie określił przedział czasowy, w którym możliwe jest skuteczne podjęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty planistycznej. Może to bowiem nastąpić w 5-letnim terminie, którego pierwszym dniem jest dzień wejścia w życie - zmieniającego przeznaczenie nieruchomości - MPZP lub jego zmiany. We wskazanym 5-letnim terminie właściwy organ jest zobligowany doręczyć zbywcy zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty planistycznej.
Podkreślono, że z treści art.36 ust.4 i 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że opłatę planistyczną ustala się w związku ze wzrostem wartości nieruchomości, a ten wzrost ustala się na dzień jej sprzedaży . Podstawę do ustalenia opłaty planistycznej stanowi operat szacunkowy sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego , określający wartość nieruchomości przed i po uchwaleniu planu miejscowego. Zatem organ zamierzając ustalić opłatę ma obowiązek zlecenia sporządzenia operatu szacunkowego osobie uprawnionej. Operat ten podlega ocenie organu i tylko w przypadku wątpliwości organu co do jego sporządzenia - organ może z urzędu poddać ten operat ocenie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. W rozpatrywanej sprawie organ ocenił operat i uznał go za prawidłowo sporządzony i wystarczający do ustalenia opłaty planistycznej. Tak samo powyższy operat ocenił organ odwoławczy.
Kolegium podkreśliło, że to rzeczoznawca decyduje jakie nieruchomości wybiera z bazy do porównań, o ile tylko wybór taki nie jest w sposób ewidentny nielogiczny. Takich niespójności i błędów w przedmiotowym operacie nie dostrzeżono, a podniesione przez skarżącego zastrzeżenia dotyczące m. in. wyboru nieruchomości podobnych z bazy nieruchomości trudno uznać za zasadne w sytuacji, gdy rzeczoznawca wybiera do porównań nieruchomości najbardziej podobne do szacowanej nieruchomości, a odrzuca te, które najbardziej odbiegają od parametrów szacowanej nieruchomości. Nie można się zatem zgodzić z zarzutem niewłaściwego wyboru nieruchomości do porównania gdy każda z nich została prawidłowo opisana pod względem wybranych atrybutów.
Subiektywne przekonanie skarżących o poprawności sporządzenia operatu szacunkowego a tym samym słuszności naliczenia opłaty planistycznej od wartości nieruchomości nie świadczy o wadliwości sporządzonego operatu szacunkowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęła się zasada, według której ,jeżeli strona uważa, że sporządzony operat szacunkowy na zlecenie organu budzi jej wątpliwości, to wówczas ma możliwość przedłożenia organowi przeciwdowodu w postaci innego operatu szacunkowego, bądź ocenę organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył M.K. Domagając się jej uchylenia zarzucił SKO w Bielsku-Białej:
1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 37 ust. 4 w związku z art. 37 ust. 3 i art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z uwagi na przekroczenie pięcioletniego terminu na zgłoszenie roszczenia o zapłatę renty planistycznej, wobec czego prawo do naliczenia ww. opłaty przez organ pierwszej instancji wygasło;
2) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 67 ust. 1 oraz art. 134 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, poprzez uznanie, że operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, odpowiada wymogom stawianym tego tupu dokumentom przez przepisy prawa, podczas gdy wnikliwa analiza sprawy winna doprowadzić organ odwoławczy do wniosku przeciwnego, chociażby z uwagi na nieprawidłowy opis działki - tytułem przykładu, rzeczoznawca opisał działkę jako w całości porośniętą drzewami i nieposiadającą dostępu do drogi publicznej, podczas gdy nieruchomości jest praktycznie pozbawiona drzew i ma stały oraz bezpośredni dostęp do utwardzonej drogi publicznej;
3) naruszenie art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów (w szczególności operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę) i przyjęcie płynących z niego wniosków bez zastrzeżeń, podczas gdy tezy, na których oparty jest przedmiotowy dokument są w istotnej części nielogiczne i niekonsekwentne - tytułem przykładu, rzeczoznawca opisał działkę jako w całości porośniętą drzewami i nieposiadającą dostępu do drogi publicznej, podczas gdy nieruchomości jest praktycznie pozbawiona drzew i ma stały oraz bezpośredni dostęp do utwardzonej drogi publicznej;
4) naruszenie art. 78 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nieprzeprowadzenie dowodu z uzupełniającej w postaci dodatkowej opinii rzeczoznawcy majątkowego w zakresie wyceny nieruchomości będącej przedmiotem sprzedaży, w sytuacji, gdy strona o przeprowadzenie takiego dowodu wnosiła, wprost artykułując takie żądanie m.in. w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 20 października 2022 roku; naruszenie art. 138 §1 pkt 2) k.p.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu, podczas gdy w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 20 października 2022 roku.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 36 ust. 4 z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r. poz. 977 - dalej "u.p.z.p.), jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel zbywa nieruchomość w okresie 5 lat od dnia, w którym plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące (art. 37 ust. 3 u.p.z.p.). lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Wysokość wzrostu wartości nieruchomości ustala się na dzień jej sprzedaży (art. 37 ust. 1 u.p.z.p.). Zgodnie z art. 37 ust. 11 u.p.z.p., w odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z przepisów tych wynika, że wyceny nieruchomości dla potrzeb ustalenia wzrostu jej wartości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dokonuje rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym (art. 156 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), przy czym operat musi być sporządzony zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555).
W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że operat szacunkowy powinien zarówno spełniać wymogi formalne określone w rozporządzeniu w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, jak i opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Operat szacunkowy powinien zawierać też dane niezbędne do oceny jego rzetelności i jednocześnie podawać okoliczności konieczne do oceny adekwatności operatu do okoliczności danej sprawy. Powinien zawierać również precyzyjne informacje na temat powodów, dla których do porównania przyjęto te, a nie inne nieruchomości będące w obrocie na określonym obszarze (zob. np. wyroki z NSA z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. II OSK 2012/06, z dnia 13 marca 2008 r., sygn. I OSK 374/07, z dnia 28 marca 2017 r., sygn. II OSK 1973/15 wszystkie orzeczenia za CBOSA). Podkreśla się również, że operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego jest uznawany za dowód z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Prowadzi to do wniosku, że organ rozpatrując taki dowód powinien stosować się do ogólnych reguł postępowania dowodowego wyrażonych m.in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. II OSK 1448/16). Tylko bowiem operat szacunkowy spełniający warunki formalne i oparty na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących te nieruchomości od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących, może stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd uznaje, że w rozstrzyganej sprawie bez wątpienia doszło do wzrostu wartości nieruchomości skarżącego. Została ona bowiem prawo zabudowy (między innymi o charakterze przemysłowo-magazynowym), w miejsce dotychczasowego sposobu wykorzystania – czyli zieleni.
W sprawie został przygotowany, przez rzeczoznawcę, operat. Podlegał on analizie formalnej zarówno przez organ I, jak i II instancji. Uznały one, że dokument jest zgodny z prawem a dodatkowo spójny, logiczny i przekonujący, jaki to pogląd Sąd podziela. Jednocześnie wskazuje, że ani Sąd ani organy administracji nie są władne oceniać wartości merytorycznych operatu dotyczących metody wyceny, doboru działek, czy też ustalenia wskaźników wyceny.
Skarżący kwestionuje prawidłowość sporządzonego operatu jednocześnie podnosząc, że mimo jego wniosków organ I instancji nie postanowił o sporządzeniu kolejnego referatu. W ocenie Sądu postępowanie organu było tu słuszne. Jeśli został sporządzony operat, który w ocenie organu jest prawidłowy, to sporządzanie (na zlecenie organu) kolejnego, stanowiło by naruszenie zasad ekonomiki postępowania a dodatkowo znacząco wydłużyło by postępowanie w sprawie. Niezależnie od tego należy podkreślić, że sam skarżący mógł wystąpić do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. W takim przypadku (art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) podmiot ten dokonałby "oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego". Tak sporządzona ocena ma charakter dokumentu urzędowego. Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę, że skarżący, na etapie postępowania przed organem I instancji sporządzonego operatu nie kwestionował.
Reasumując, w ocenie Sądu:
- sporządzony w sprawie na zlecenie organu operat szacunkowy nie budzi żadnych zastrzeżeń pod względem zgodności z prawem. Jest on logiczny i spójny,
- sporządzony w sprawie operat nie został przez skarżącego skutecznie zakwestionowany. Podnoszone przez niego zastrzeżenia nie dotyczą faktów ale ich interpretacji. Przykładem jest zarzut dotyczący błędnego zastosowania cech dotyczących kształtu działki. Przyjęta przez biegłego cecha nie wynika z kształtu działki, ale jej powierzchni. Podobnie kwestia bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Skarżący twierdzi, że działka posiada takowy. Jak jednak wynika z mapy, jest to dostęp pośredni, przez działkę 2.
W konsekwencji zarzuty skargi dotyczące powyższej problematyki należy uznać za nieuzasadnione.
Nie zasługuje na uwzględnienie wreszcie zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 37 ust. 4 w związku z art. 37 ust. 3 i art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z uwagi na przekroczenie pięcioletniego terminu na zgłoszenie roszczenia o zapłatę renty planistycznej, wobec czego prawo do naliczenia ww. opłaty przez organ pierwszej instancji wygasło.
Zgodnie z art. 37 ust. 4 u.p.z.p.do opłat, o których mowa w art. 36 ust. 4 tej ustawy stosuje się odpowiednio jej art. 37 ust. 3. Stanowi on, iż "roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 3, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące". Przepisy te należy rozumieć w ten sposób, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta, powinien w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące, wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Taka wykładnia przepisu art. 37 ust. 4 u.p.z.p. pozwala na równe traktowanie podmiotów, które zgodnie z art. 36 ust. 3 i 4 u.p.z.p. mają prawo do dochodzenia na drodze postępowania cywilnego i administracyjnego odpowiednio odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości i opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W rozstrzyganej sprawie warunek powyższy został dochowany.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI