II SA/GL 657/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych w ograniczonym wymiarze.
Skarżący K.M. domagał się przyznania usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin dziennie, jednak Burmistrz Miasta L. przyznał je w wymiarze 4 godzin dziennie, wskazując na ograniczone możliwości MOPS oraz specyfikę potrzeb skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących przyznawania pomocy społecznej i nieuwzględnienie jego potrzeb. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a decyzje były prawidłowo uzasadnione.
Sprawa dotyczyła skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych. Skarżący domagał się przyznania pomocy w wymiarze 6 godzin dziennie, jednak organ pierwszej instancji przyznał mu usługi w wymiarze 4 godzin dziennie, wskazując na ograniczone możliwości Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) oraz specyfikę potrzeb skarżącego, który odmawiał skorzystania z alternatywnych form pomocy, takich jak asystent osobisty osoby niepełnosprawnej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym pominięcie zaleceń lekarzy i dowolne ustalenie wymiaru świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Sąd podkreślił, że choć przyznanie usług opiekuńczych jest obligatoryjne, to ich zakres, okres i miejsce świadczenia mają charakter uznaniowy. Organy miały obowiązek rozważyć potrzeby wnioskodawcy, ale także możliwości finansowe MOPS i potrzeby innych osób. Sąd uznał, że postępowanie dowodowe było prawidłowe, a decyzje organów były wyczerpująco uzasadnione, uwzględniając zarówno sytuację osobistą i finansową skarżącego, jak i ograniczone środki publiczne. Sąd oddalił również zarzut dotyczący braku wykazania przez MOPS starań o pozyskanie dodatkowych środków, wskazując, że sąd nie bada prawidłowości gospodarowania środkami przez organ.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma prawo do uznaniowego ustalenia zakresu, okresu i miejsca świadczenia usług opiekuńczych, uwzględniając potrzeby wnioskodawcy, ale także możliwości finansowe i organizacyjne ośrodka pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy społecznej przyznaje organom uznanie administracyjne w zakresie ustalania szczegółów świadczenia usług opiekuńczych, co oznacza, że nie muszą one przyznawać świadczenia w żądanym przez wnioskodawcę wymiarze, jeśli przemawiają za tym inne okoliczności, w tym ograniczone środki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.s. art. 50 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, jest obligatoryjne.
u.p.s. art. 50 § ust. 3
Ustawa o pomocy społecznej
Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
u.p.s. art. 50 § ust. 5
Ustawa o pomocy społecznej
Ośrodek pomocy społecznej ustala zakres, okres i miejsce świadczenia usług opiekuńczych, co ma charakter uznaniowy.
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Zasada pomocniczości (subsydiarności) – pomoc społeczna ma umożliwiać przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie można pokonać własnymi siłami.
u.p.s. art. 3 § ust. 3 i 4
Ustawa o pomocy społecznej
Organy orzekające o świadczeniach muszą uwzględniać możliwości finansowe pozwalające na realizację zgłoszonych potrzeb.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 108
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji publicznej mają prawo do uznaniowego ustalenia zakresu, okresu i miejsca świadczenia usług opiekuńczych, uwzględniając możliwości finansowe i organizacyjne MOPS. Sąd administracyjny nie bada prawidłowości gospodarowania środkami pieniężnymi przez organ pomocy społecznej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 50 ust. 3 u.p.s. poprzez pominięcie zaleceń lekarzy dot. potrzeb opieki w zakresie m. in. spaceru. Naruszenie art. 50 ust. 5 u.p.s. poprzez uznanie, że organowi administracji przysługuje luz decyzyjny, który pozwala na ustalenie wymiaru przyznanego świadczenia w sposób dowolny. Naruszenie art. 2 u.p.s. poprzez nieuwzględnienie podstawowych potrzeb bytowych Skarżącego, co wymusza zatrudnienie prywatnej opiekunki. MOPS powinien realizować swoje zadanie w sposób kompleksowy, a nie w ramach możliwości finansowych.
Godne uwagi sformułowania
decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy w części odnoszącej się do ich zakresu, okresu i miejsca świadczenia. Uznanie administracyjne w tym przedmiocie daje więc organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Uprawnienia wynikające z u.p.s. mają bowiem charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej.
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący
Agnieszka Kręcisz-Sarna
sprawozdawca
Artur Żurawik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie uznania administracyjnego organów pomocy społecznej przy ustalaniu wymiaru usług opiekuńczych oraz ograniczenia kontroli sądów administracyjnych w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby samotnej z chorobami neurologicznymi i ograniczeń finansowych MOPS. Interpretacja uznania administracyjnego może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między potrzebami osoby niepełnosprawnej a ograniczeniami budżetowymi instytucji pomocy społecznej, co jest częstym problemem w praktyce.
“Czy MOPS może odmówić pełnego wymiaru usług opiekuńczych z powodu braku pieniędzy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 657/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-09-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/ Artur Żurawik Rafał Wolnik /przewodniczący/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 8, art. 14, art. 50, art. 106, art. 107, art. 110 ust. 7 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2024 r. sprawy ze skargi K. M. (M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 14 marca 2024 r. nr SKO.4106.185.2024 w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 14 marca 2024 r., nr SKO.4106.185.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. (dalej "Burmistrz" lub "Organ pierwszej instancji") z 2 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych. Powyższa decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy. Burmistrz, po rozpatrzeniu wniosku z 27 grudnia 2023 r., przyznał K. M. (dalej "Skarżący") pomoc ze środków społecznych w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania w zakresie pomocy w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieki higienicznej, zapewnienia kontaktów z otoczeniem (punkt I sentencji decyzji). Pomoc została przyznana na okres od 2 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w wymiarze 4 godzin dziennie w dni robocze w określonym miesięcznym wymiarze godzin (punkt II sentencji decyzji). W punkcie III sentencji decyzji wskazano, że usługi będą świadczone codziennie od poniedziałku do piątku z wyjątkiem dni świątecznych i wolnych od pracy. Usługi są odpłatne (16,00 zł za jedną godzinę), jednakże Skarżący został zwolniony całkowicie z ponoszenia za nie odpłatności (punkt IV i V sentencji decyzji). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na słuszny interes strony (punkt VI sentencji decyzji). Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 8, art. 14, art. 50, art. 106, art. 107, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.; dalej "u.p.s."), art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.") oraz uchwała Rady Miejskiej w L. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz. U. Woj. Śl. z [...] r. poz. [...]; dalej "Uchwała"), zmieniona uchwałą Rady Miejskiej w L. z dnia [...] r. nr [...] (Dz. U. Woj. Śl. z [...] r. poz. [...]). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Skarżący wniósł o przyznanie pomocy w postaci usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin dziennie w dni robocze (3 razy po 2 godziny dziennie) oraz o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za ww. usługi opiekuńcze. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na dochód Skarżącego składa się renta rodzinna (1 404,98 zł), renta socjalna (1 404, 98 zł), dodatek pielęgnacyjny (294,39 zł), świadczenie uzupełniające (500,00 zł). Łączny dochód Skarżącego wynosi 3 604,35 zł miesięcznie. Skarżący posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z tytułu chorób neurologicznych. Skarżący zajmuje pokój w mieszkaniu, którego jest właścicielem (drugi pokój zajmuje jego matka). Sytuacja socjalno-bytowa kwalifikuje Skarżącego do korzystania z pomocy w formie usług opiekuńczych. Kryterium dochodowe dla Skarżącego wynosi 776,00 zł. Organ pierwszej instancji ustalił, że koszt jednej godziny usług opiekuńczych wynosi 16,00 zł. Na podstawie przedstawionych przez Skarżącego rachunków i oświadczeń Organ pierwszej instancji uznał za zasadne zwolnienie Skarżącego z odpłatności za te usługi, zgodnie z Uchwałą. Następnie Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że przyznał Skarżącemu pomoc w formie usług opiekuńczych w wymiarze 4 godzin dziennie z uwagi na okoliczności faktyczne dotyczące Skarżącego oraz realne możliwości Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej "MOPS"). Co do okoliczności faktycznych Burmistrz wskazał, że Skarżący od wielu lat korzysta ze wsparcia opiekunek społecznych zatrudnionych w MOPS oraz opieki prywatnej. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że realizowane świadczenia w wymiarze 4 godzin dziennie od poniedziałku do piątku są wystarczające. Skarżący korzysta ze wsparcia wybranych i zaakceptowanych przez siebie opiekunek, nie zezwalając na wsparcie innych opiekunek zatrudnionych przez MOPS gdyż uważa, że nie znają jego schorzeń. Usługi świadczone są tylko w godzinach porannych i około południowych, gdyż Skarżący nie wyraża zgody na świadczenie usług w godzinach popołudniowych oraz w soboty, tj. gdy usługi świadczone są zmianowo przez wszystkie zatrudnione opiekunki w związku z tym usługi co tydzień świadczy inna opiekunka. Biorąc pod uwagę, że ta sama opiekunka udziela wsparcia matce Skarżącego, która korzysta ze wsparcia w formie usług opiekuńczych w wymiarze 1 godziny dziennie w dni robocze, a usługi obywają się w tym samym miejscu zamieszkania, to niektóre czynności wykonywane są dla obojga (np. pomoc w przygotowaniu posiłku, zakupy, pranie, drobne prace porządkowe). Ponadto Skarżącemu wielokrotnie proponowano dodatkową pomoc w formie asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej. Przy tym asystentem może być osoba wybrana przez Skarżącego. Miesięczna przyznana ilość godzin usług asystenckich może wynosić do 25 godzin. Forma pomocy asystenta jest bezpłatna, realizowana przez siedem dni w tygodniu, w miejscu zamieszkania jak i poza nim z możliwością przemieszczania się w wybrane przez podopiecznego miejsce samochodem prywatnym asystenta. Jednakże Skarżący odmawia skorzystania z tej formy pomocy wskazując, że ze względu na stan zdrowia i specyfikę niepełnosprawności (specjalne potrzeby w zakresie motoryki ciała) powinna to być osoba dobrze mu znana i akceptowana. Co do realnych możliwości MOPS, Organ pierwszej instancji wskazał, że musiał wziąć pod uwagę także interes społeczny, w tym wzrost zapotrzebowania na pomoc w formie usług opiekuńczych oraz konieczność oszczędnego gospodarowania posiadanymi środkami społecznymi, tak aby zaspokoić potrzeby innych osób korzystających z usług opiekuńczych. W odwołaniu od decyzji Skarżący zaskarżył decyzję co do punktu I i II oraz wniósł o zmianę decyzji w tym zakresie poprzez przyznanie mu opieki zgodnie ze złożonym wnioskiem, tj. 6 godzin usług opiekuńczych realizowanych 3 razy po 2 godziny dziennie. Skarżący zarzucił Organowi pierwszej instancji naruszenie art. 50 ust. 3 u.p.s. poprzez pominięcie zaleceń lekarzy dot. potrzeb opieki jakie posiada Skarżący, dotyczące m. in. spaceru. Ponadto zarzucił naruszenie art. 50 ust. 5 u.p.s. poprzez uznanie, że organowi administracji przysługuje luz decyzyjny, który pozwala na ustalenie wymiaru przyznanego świadczenia w sposób dowolny. Zdaniem Skarżącego doszło także do naruszenia art. 2 u.p.s. poprzez nieuwzględnienie jego podstawowych potrzeb bytowych, tj. naruszenie otrzymywanych miesięcznych świadczeń pieniężnych wypłacanych z ZUS poprzez niezrealizowanie zakresu czynności wynikających z kontaktów z otoczeniem, co wymusza zatrudnienie prywatnej opiekunki oraz naruszenie prawa do pełnego katalogu czynności poprzez nieuwzględnienie trwałego orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie Organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przytoczył przepisy prawa dotyczące przyznawania pomocy społecznej, w tym usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych. Następnie Organ odwoławczy wyjaśnił, że usługi opiekuńcze, o których mowa w art. 50 ust. 1 u.p.s. mają charakter obligatoryjny co oznacza, że w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek organ zobowiązany jest przyznać te usługi. Niemniej jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy w części odnoszącej się do ich zakresu, okresu i miejsca świadczenia. Organ ma obowiązek rozważyć rozmiar potrzeb wnioskodawcy, ale też powinien wziąć pod uwagę możliwości finansowe jakimi dysponuje, tak aby je wykorzystać w sposób jak najbardziej optymalny, tzn. by uwzględnić wszystkich potrzebujących w rozmiarze, który jest obiektywnie możliwy. Kolegium stwierdziło, że Skarżącemu została przyznana pomoc oraz że Skarżący otrzymał ją w takiej formie na jaką zezwalały możliwości MOPS. Istotnym jest, że Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił przyczyny z powodu których przyznano pomoc w wymiarze mniejszym niż wnioskowany przez Skarżącego. Kolegium uznało zatem, że decyzja pierwszoinstancyjna pozbawiona jest wad uzasadniających jej uchylenie. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Organ odwoławczy wskazał, że wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usługi opiekuńczej są z jednej strony rozmiar potrzeb określonego wnioskodawcy, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Ponadto uprawnienia wynikające z u.p.s. mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Wbrew zarzutom Skarżącego z notatki służbowej wynika, że opiekunki zabierają Skarżącego na spacery sporadycznie, w ramach możliwości czasowych jakie pozostawia zapewnienie opieki w zakresie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego. Zaś Organ pierwszej instancji wielokrotnie oferował Skarżącemu skorzystanie z pomocy asystenta osoby niepełnosprawnej, lecz Skarżący odmawia tej formy pomocy wobec czego zarzuty dotyczące "wymuszenia" na Skarżącym zatrudnienia opiekunki są całkowicie nieuzasadnione. W skardze Skarżący zakwestionował prawidłowość decyzji Kolegium. Podniósł zarzuty tożsame jak w odwołaniu od decyzji Organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 50 ust. 3 u.p.s. poprzez pominięcie zaleceń lekarzy dot. potrzeb opieki w zakresie m. in. spaceru. Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie art. 50 ust. 5 u.p.s. poprzez uznanie, że organowi administracji przysługuje luz decyzyjny, który pozwala na ustalenie wymiaru przyznanego świadczenia w sposób dowolny. Zdaniem Skarżącego doszło także do naruszenia art. 2 u.p.s. poprzez nieuwzględnienie jego podstawowych potrzeb bytowych, tj. naruszenie otrzymywanych miesięcznych świadczeń pieniężnych wypłacanych z ZUS poprzez niezrealizowanie zakresu czynności wynikających z kontaktów z otoczeniem, co wymusza zatrudnienie prywatnej opiekunki oraz naruszenie prawa do pełnego katalogu czynności poprzez nieuwzględnienie trwałego orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację. Pismem z 18 czerwca 2024 r. do sprawy przystąpił pełnomocnik Skarżącego wyznaczony z urzędu. Oświadczył, iż popiera osobistą skargę Skarżącego. W uzupełnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że w poprzednich sprawach z udziałem Skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazywał organowi na konieczność podjęcia działań w celu pozyskania większych środków, które pozwoliłyby na świadczenie usług opiekuńczych dla Skarżącego w większym, aniżeli przyznanym wymiarze. MOPS powinien realizować swoje zadanie w sposób kompleksowy, a nie w ramach możliwości finansowych. Konieczność świadczenia usług opiekuńczych nie wynika bowiem z "oczekiwań" Skarżącego, ale z jego stanu zdrowia, sytuacji osobistej i materialnej, a także wskazań lekarzy specjalistów. Kluczowym jest przy tym czy MOPS lub gmina poczyniły jakiekolwiek starania w celu pozyskania dodatkowych środków – w aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o podjęciu takich działań. Jednocześnie pełnomocnik Skarżącego wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej Skarżącemu w niniejszym postępowaniu według norm prawem przepisanych, które nie zostały pokryte tak w całości, ani też w części. Oświadczył także, że pomoc prawna w niniejszym postępowaniu jest świadczona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i jest podatnikiem podatku VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. z uwagi na fakt, że Organ odwoławczy wniósł o zastosowanie tego trybu postępowania, a pełnomocnik Skarżącego w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 50 ust. 1 u.p.s. osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3 u.p.s.). Przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych na rzecz osoby samotnej, wymagającej pomocy osób trzecich jest obligatoryjne. Z art. 50 ust. 5 u.p.s. wynika, że ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Wobec tego mimo, że organ ma obowiązek udzielić świadczenia, to wydana na podstawie art. 50 ust. 1 u.p.s. decyzja ma charakter uznaniowy w części w jakiej dotyczy ona zakresu, miejsca i okresu realizacji usług. Uznanie administracyjne w tym przedmiocie daje więc organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2007 r., I OSK 1464/06, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Uznanie administracyjne pozwala zatem organowi udzielającemu świadczeń z pomocy społecznej na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ administracyjny zobowiązany jest ocenić całokształt sytuacji strony mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb. Jednocześnie musi wziąć także pod uwagę możliwości świadczenia ww. pomocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w art. 50 ust. 1 u.p.s. Przepis art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. zobowiązuje bowiem organy orzekające o udzielaniu świadczeń przewidzianych w tej ustawie do uwzględnienia możliwości finansowych pozwalających na realizację potrzeb zgłoszonych przez osoby ubiegające się o pomoc. W sytuacji ograniczonych środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej i stale wzrastającej liczby osób ubiegających się o jej uzyskanie, konieczne jest stworzenie gradacji potrzeb tych osób i powiązanie jej z możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej. Ponadto organy powinny kierować się zasadą pomocniczości (subsydiarności), wyrażoną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wobec tego nawet spełnienie przesłanek przyznania świadczenia z art. 50 ust. 1 u.p.s. nie przesądza o tym, że organ zobowiązany jest przyznać świadczenie w takim wymiarze oraz w zakresie, w jakim domaga się tego wnioskodawca. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o świadczenie nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o jego przyznanie w żądanym zakresie. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być uzasadniane w sposób jasny i przekonujący, a także winny zawierać precyzyjne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2022 r., I OSK 1872/21, opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że Skarżący spełniał kryteria do przyznania mu usług opiekuńczych. Przedmiotem sporu jest natomiast zakres przyznanej mu pomocy, nieuwzględniający – zdaniem Skarżącego – jego niezbędnych potrzeb. Skarżący wnioskował bowiem o usługi opiekuńcze w wymiarze 6 godzin dziennie w dni robocze w formule 3 razy po 2 godziny, natomiast pomoc została przyznana w wymiarze 4 godzin dziennie w dni robocze. W ocenie Sądu organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne były wystarczające dla jej rozstrzygnięcia, a tym samym organy, prowadząc kontrolowane postępowanie administracyjne, nie naruszyły jego zasad wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wydanie decyzji zostało poprzedzone wyjaśnieniem i analizą sytuacji finansowej oraz osobistej Skarżącego. Organy uwzględniły fakt, że Skarżący jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności z tytułu chorób neurologicznych, znajdującą się w niedostatku i wymagającą pomocy osób trzecich. Prawidłowo ustalono także zakres niezbędnych potrzeb Skarżącego, tj. pomoc w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych, opieka higieniczna i zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Ustalając zakres i rozmiar przyznanych usług opiekuńczych, oceniono z jednej strony zasadność zgłoszonego żądania pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 50 ust. 1 u.p.s., a z drugiej strony możliwości finansowe i organizacyjne MOPS. Organy wyczerpująco uargumentowały swoje decyzje wyjaśniając okoliczności, które przemawiają za zajętym stanowiskiem. Osoba uprawniona do uzyskania pomocy w postaci usług opiekuńczych, na podstawie art. 50 ust. 1 i 3 u.p.s., nie może oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi jej wszelkie oczekiwania. Uprawnienia wynikające z u.p.s. mają bowiem charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2012 r., I OSK 1344/11, opubl. w CBOSA). Usługi opiekuńcze mają wspomóc jedynie Skarżącego w zaspakajaniu jego niezbędnych potrzeb. Zdaniem Sądu bezzasadny jest zarzut Skarżącego, że MOPS nie wykazał tego, czy czynił starania o pozyskanie środków, które pozwolą na realizację ustawowych obowiązków w ramach działania ośrodka. Wskazać bowiem należy, że Organ pierwszej instancji nie ma obowiązku przedstawiania szczegółowego rozliczenia środków pieniężnych, jakimi dysponuje i przedkładania Skarżącemu dowodów w tym zakresie. Zaś oceniając legalność decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej Sąd nie bada prawidłowości gospodarowania środkami pieniężnymi przez organ (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 14 maja 2013 r., II SA/Op 130/13, opubl. w CBOSA). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI