II SA/Gl 655/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2021-09-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
piecza zastępczaopłatyuchwałarada powiatuwojewodakontrola administracjiprawo miejscowesamorząd terytorialny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Częstochowskiego dotyczącą opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, uznając zarzuty o naruszeniu prawa za bezzasadne.

Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę Rady Powiatu Częstochowskiego w sprawie warunków umarzania, odraczania, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, zarzucając jej niezgodność z prawem, w szczególności z art. 194 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz art. 2 i 7 Konstytucji RP. Głównym zarzutem była niejasność i nieczytelność przepisów dotyczących progów dochodowych i luzu decyzyjnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając zarzuty za bezzasadne i wskazując, że interpretacja przepisów uchwały nie narusza Konstytucji.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Częstochowskiego z 2013 r. w sprawie warunków umarzania, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w tym art. 194 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz art. 2 i 7 Konstytucji RP, wskazując na niejasność przepisów dotyczących progów dochodowych i luzu decyzyjnego. W szczególności kwestionowano sposób określenia warunków odstąpienia od ustalenia opłaty w całości i części, a także umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty. Rada Powiatu w odpowiedzi na skargę argumentowała, że przepisy uchwały są jasne, a wątpliwości mogą wynikać z zastosowania ulg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące niejasności przepisów § 2 i § 3 uchwały są bezzasadne, ponieważ interpretacja tych przepisów nie prowadzi do niejednoznaczności, a nawet jeśli, to organ nadzoru sam wykazał ich rozumienie. Sąd odrzucił również zarzut dotyczący luzu decyzyjnego w § 5 uchwały, wskazując, że podobne konstrukcje stosuje sam ustawodawca w przepisach rangi ustawowej (np. w ustawie o pomocy społecznej i ustawie o świadczeniach rodzinnych), co oznacza, że nie stanowią one naruszenia prawa. W konsekwencji, sąd stwierdził, że uchwała nie narusza istotnie prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka uchwała nie narusza prawa, jeśli mimo pozornej niejasności, możliwe jest jej doprecyzowanie w drodze wykładni, a stosowane konstrukcje są zgodne z praktyką ustawodawczą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zarzuty o niejasności przepisów uchwały dotyczące progów dochodowych i luzu decyzyjnego są bezzasadne. Wskazał, że interpretacja przepisów jest możliwa, a stosowane konstrukcje, nawet jeśli pozostawiają pewien luz decyzyjny, są zgodne z praktyką ustawodawczą, co potwierdzają przykłady z innych ustaw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.w.s.i.s.p.z. art. 194 § 2

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.p. art. 81 § 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.u.s.a. art. 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.s. art. 104 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

u.ś.r. art. 30 § 9

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP z powodu niejasności i nieczytelności przepisów uchwały dotyczących progów dochodowych i luzu decyzyjnego. Zarzut, że uchwała nie określa odrębnie przesłanek dla każdej z ulg (umorzenie, odroczenie, raty) oraz dla umorzenia całkowitego i częściowego.

Godne uwagi sformułowania

kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zarzut dotyczący naruszenia art. 2 Konstytucji RP może zostać uwzględniony tylko w sytuacjach, w których nie jest możliwe doprecyzowanie kwestionowanego unormowania - w drodze wykładni przyjęte w kwestionowanej uchwale unormowania stanowią podstawę wydawania decyzji uznaniowych, których istotą jest pozostawienie organowi "luzu decyzyjnego" skoro nawet prawodawca uchwalający przepisy rangi ustawowej, posługuje się opisanym wyżej sposobem redagowania przepisów, to nie ma podstaw, aby z tego powodu stawiać zarzuty naruszenia prawa

Skład orzekający

Artur Żurawik

przewodniczący

Edyta Kędzierska

sprawozdawca

Stanisław Nitecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa miejscowego, w szczególności w zakresie ustalania warunków ulg w opłatach za pobyt w pieczy zastępczej, oraz zasady wykładni przepisów budzących wątpliwości co do ich jasności i zgodności z Konstytucją."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii prawnej (piecza zastępcza) i konkretnej uchwały, ale jego argumentacja dotycząca wykładni przepisów i zgodności z Konstytucją ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii społecznej, jaką jest piecza zastępcza i związane z nią opłaty. Choć rozstrzygnięcie jest techniczne, pokazuje mechanizmy kontroli aktów prawa miejscowego i interpretacji przepisów przez sądy administracyjne.

Czy niejasne przepisy o opłatach za pieczę zastępczą naruszają Konstytucję? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 655/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Edyta Kędzierska /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
I OSK 2319/21 - Wyrok NSA z 2022-10-07
Skarżony organ
Rada Powiatu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 3 par. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Częstochowskiego z dnia 19 września 2013 r. nr XXIII/181/2013 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie opłat za pobyt dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej oddala skargę.
Uzasadnienie
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Wojewoda Śląski – na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 920 ze zm.) – wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr XXIII/181/2013 Rady Powiatu Częstochowskiego z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków umarzania, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej, w całości, jako niezgodnej z art. 194 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 135), dalej jako "ustawa" oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej jako "Konstytucja". Ponadto wniósł o zasądzenie od Powiatu Częstochowskiego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi organ nadzoru wskazał, że art. 194 ust. 2 ustawy wprowadził obligatoryjne elementy przedmiotowej uchwały, tj. ) szczegółowe warunki: - 1) umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami płatności; - 2) odroczenia terminu płatności; - 3) rozłożenia na raty, - 4) odstępowania od ustalenia opłaty.
W toku analizy przedmiotowej uchwały organ nadzoru ustalił, że Rada Powiatu Częstochowskiego przepisem § 2 ust. 1 uchwały przewidziała, że: Odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej może nastąpić w przypadkach, gdy: 1) dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 550 zł, 2) dochód osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 800 zł, 3) osoba zobowiązana do ponoszenia opłaty nie ukończyła 18 roku życia i pozostaje na całkowitym utrzymaniu innych osób, 4) nieznane jest miejsce pobytu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty.
W ust. 2 powyższego przepisu natomiast Rada ustaliła, że: można odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej, w przypadku, gdy dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż określony w ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i zachodzą następujące przesłanki: 1) osoba zobowiązana aktywnie współpracuje z przedstawicielami rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej, Organizatorem Rodzinnej Pieczy Zastępczej lub przedstawicielem właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz podejmuje działania mające na celu powrót dziecka do domu rodzinnego, co zostało potwierdzone stosowną wymaganą opinią w/w przedstawicieli; - 2) długotrwała choroba osoby zobowiązanej lub członka jego rodziny udokumentowana zaświadczeniem lekarskim; 3) orzeczona niepełnosprawność osoby zobowiązanej w stopniu umiarkowanym bądź znacznym; 4) pobyt osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty w domu pomocy społecznej lub w innych placówkach pomocy społecznej; 5) ciąża osoby zobowiązanej; 6) osoba zobowiązana samotnie wychowuje inne dziecko; 7) osoba zobowiązana jest ubezwłasnowolniona; 8) osoba zobowiązana poniosła straty materialne wskutek klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 9) osoba zobowiązana posiada gospodarstwo rolne, którego nie prowadzi z uwagi na stan zdrowia i inne udokumentowane przyczyny niezależne od tej osoby; 10) osoba zobowiązana jest całkowicie niezdolna do pracy; 11) osoba zobowiązana przebywa za granicą.
Organ nadzoru podniósł, że jednocześnie Rada Powiatu Częstochowskiego przepisem § 3 ust. 1 uchwały przewidziała, że: odstąpienie w części od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej może nastąpić w przypadkach, gdy: - 1) dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 650 zł; - 2) dochód osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 950 zł.
Organ podkreślił, że na mocy powyższych przepisów uchwały Rada Powiatu określiła szczegółowe warunki odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, przy czym przepisem § 2 ust. 1 i 2 uchwały określiła te warunki dla odstąpienia od ustalenia opłaty w całości, a przepisem § 3 uchwały – w części. Możliwość przyznania danej ulgi uzależniła między innymi od wysokości uzyskiwanego dochodu. I tak: możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty w całości przewidziała, gdy:
1) dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 550 zł,
2) dochód osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 800 zł,
3) dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż określony w ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ale zachodzą określone w uchwale przesłanki.
Natomiast możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty w części Rada przewidziała, gdy:
1) dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 650 zł,
2) dochód osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 950 zł.
W związku z powyższym organ nadzoru podniósł, że odniesienie się przez Radę w § 2 ust. 2 uchwały do dochodu określonego ustępem 1 pkt 1 i zarazem pkt 2 uchwały jest niejasne i nieczytelne. Nie jest bowiem jednoznacznie określone i wiadome, która ze wskazanych wysokości dochodu na osobę w rodzinie – czy już 550 zł czy dopiero 800 zł - uprawnia (po spełnieniu dodatkowych przesłanek) do odstąpienia od ustalenia opłaty w całości.
Ponadto w ocenie organu nadzoru powyższy sposób ustalenia przedziałów wysokości uzyskiwanych dochodów i przypisanej im możliwości zastosowania danych ulg uniemożliwia w sposób jednoznaczny odczytanie treści uchwały. Organ zarzucił, że w każdym z tych przypadków poprzez posłużenie się sformułowaniem: "nie przekracza" wskazano jedynie górną granicę wysokości dochodów. W konsekwencji tak zastosowanej konstrukcji gramatycznej przepisu można wyróżnić następujące przedziały dochodowe: od 0 zł do 550 zł oraz od 0 zł do 650 zł (dla osoby w rodzinie), a także: od 0 zł do 800 zł oraz od 0 zł do 950 zł (dla osoby prowadzącej samodzielnie gospodarstwo domowe).
Organ podniósł, że przy takim podziale progów dochodowych możliwe jest stosowanie przy uzyskiwanym dochodzie do 550 zł (dla osoby w rodzinie) – ulgi polegającej zarówno na całkowitym, jak i częściowym odstąpieniu od ustalenia opłaty. Podobnie przy uzyskiwanym dochodzie do 800 zł (dla osoby prowadzącej samodzielnie gospodarstwo domowe) – możliwe jest zastosowanie obu powyższych ulg. W ocenie organu nadzoru takie rozwiązanie jako niejasne i nieczytelne należy uznać za niedopuszczalne. Stanowienie przepisów niejasnych, wieloznacznych, które nie pozwalają obywatelowi na przewidzenie konsekwencji prawnych jego zachowań należy uznać za istotnie naruszające prawo to jest art. 2 Konstytucji RP.
Następnie organ wskazał, że zastosowana w ww. przepisach konstrukcja gramatyczna wprowadza luz decyzyjny co do warunków stosowania wymienionych ulg, pozostawiając organowi dowolność w wyborze przewidzianych przez Radę Powiatu ulg. Taki zabieg legislacyjny jest w opinii organu nadzoru niedopuszczalny. Analiza art. 194 ust. 2 ustawy prowadzi bowiem do wniosku, że wolą ustawodawcy było, aby rada powiatu w uchwale określiła w sposób nie budzący wątpliwości szczegółowe warunki udzielenia ulg, bez pozostawiania luzu decyzyjnego w zakresie regulowanej kwestii.
Powyższy zarzut organ podniósł także co do przepisu § 5 uchwały, którym Rada Powiatu z kolei przewidziała, że: § 5. Ustalone opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej mogą być umarzane w całości lub w części łącznie z odsetkami, rozkładane na raty oraz może być odraczany termin ich płatności, jeżeli:
1) nie można ustalić dłużnika lub miejsca jego pobytu,
2) dłużnik zmarł nie pozostawiając spadkobierców lub żadnego majątku,
3) ściągnięcie należności zagraża egzystencji dłużnika lub jego rodziny,
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów jej dochodzenia i egzekucji,
5) postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne,
6) należność jest mniejsza lub równa podwójnej kwocie najniższego wpisu sądowego od pozwu,
7) umorzenie należności, odroczenie terminu jej płatności lub rozłożenie na raty jest uzasadnione ważnym interesem osoby zobowiązanej lub jej rodziny,
8) pobyt dziecka w pieczy zastępczej został zakończony w wyniku odzyskania przez osoby zobowiązane możliwości zapewnienia dziecku opieki i wychowania a dochodzenie ustalonej opłaty może spowodować znaczne pogorszenie sytuacji dochodowej rodziny lub zagrożenie w zaspakajaniu niezbędnych potrzeb dziecka.
Zdaniem organu nadzoru treść § 5 uchwały nie wypełnia delegacji wynikającej z art. 194 ust. 2 ustawy. W treści powołanego paragrafu uchwały, określono łącznie przesłanki stanowiące podstawę częściowego lub całkowitego umorzenia opłat wraz z odsetkami za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, rozłożenia opłaty na raty i odroczenia terminu jej płatności. Wobec tego przesłanki są niedookreślone i nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, jakie są przesłanki częściowego lub całkowitego umorzenia opłat, jakie do rozłożenia opłaty na raty, a jakie do odroczenia terminu jej płatności. Organ podkreślił, że Rada Powiatu w celu prawidłowego wypełnienia delegacji wynikającej z art. 194 ust. 2 ustawy, powinna wskazać nie tylko odrębnie przesłanki dla każdej z tych czynności prawnych. Odrębnie także powinny być określone przesłanki uzasadniające całkowite umorzenie opłat oraz odrębnie przesłanki uzasadniające częściowe umorzenie tych opłat, tak aby rozpatrując wniosek o umorzenie opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, można było ocenić, czy po stronie osoby uprawnionej zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie umorzenia i w jakim zakresie (całkowitego, czy też częściowego umorzenia). Organ prowadzący postępowanie w sprawie opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej związany jest przepisami przedmiotowej uchwały, zatem w wydawanej przez siebie decyzji powinien powołać się na spełnienie konkretnej przesłanki wskazanej przez Radę w uchwale. Alternatywnie sformułowane przesłanki wprowadzają niedopuszczalny luz decyzyjny, a dla samych adresatów norm prawnych uchwały pozostają niejasne i nieczytelne.
Organ nadzoru wskazał, że w świetle powyższego należy uznać, iż zaskarżona uchwała Rady Powiatu Częstochowskiego – istotnie narusza prawo, to jest art. 194 ust. 2 ustawy w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę organ samorządu terytorialnego wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że § 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały dotyczy odstąpienia od ustalenia opłaty w całości, a ust. 2 tego paragrafu przewiduje sytuacje, w których można uzyskać taką ulgę mimo uzyskiwania dochodu wyższego niż 550 złotych na osobę w rodzinie i 800 złotych na osobę samotnie gospodarującą. Konieczne jest wtedy spełnienie dodatkowych przesłanek określonych w § 2 ust. 2. Z odstąpienia w całości od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może więc skorzystać osoba w rodzinie, której dochód przekroczy wprawdzie 550 złotych ale równocześnie spełnia warunki wskazane w ust. 2 (analogicznie osoba samotna). Nie określono górnej granicy dochodu, bo przy tak sformułowanym przepisie samo spełnienie jakiejś przesłanki z § 2 ust. 2 wystarczy do uzyskania przedmiotowej ulgi. Jedynym kryterium odstąpienia w części od ustalenia odpłatności jest z kolei nieprzekroczenie dochodu określonego w § 3 uchwały. Organ dodał, że wątpliwości mogą powstać przy stosowaniu ulg wymienionych w § 5 uchwały, gdyż przy takim unormowaniu, wyłącznie od organu administracji będzie zależał rodzaj zastosowanej ulgi w płatności.
W piśmie z dnia 8 września 2021r. organ samorządu terytorialnego poinformował, że zaskarżona uchwała utraciła moc.
Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), – zwanej w skrócie "P.p.s.a.") kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.
W wyniku przeprowadzenia – według wskazanych wyżej kryteriów - kontroli zaskarżonej uchwały Rady Powiatu Częstochowskiego z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków umarzania, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej, stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W szczególności bezpodstawny był zarzut organu nadzoru, według którego należy uznać za istotnie naruszające prawo, to jest art. 2 Konstytucji RP, odniesienie się przez Radę w § 2 ust. 2 uchwały do dochodu określonego ustępem 1 pkt 1 i zarazem pkt 2 uchwały. Według organu nie jest bowiem jednoznacznie określone, która ze wskazanych wysokości dochodu na osobę w rodzinie – czy już 550 zł czy dopiero 800 zł - uprawnia (po spełnieniu dodatkowych przesłanek) do odstąpienia od ustalenia opłaty w całości.
W powyższym zakresie przede wszystkim wskazać należało, że zarzut dotyczący naruszenia art. 2 Konstytucji RP może zostać uwzględniony tylko w sytuacjach, w których nie jest możliwe doprecyzowanie kwestionowanego unormowania - w drodze wykładni.
Podkreślenia zaś wymagało, że § 2 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały dotyczy odstąpienia od ustalenia opłaty w całości, w przypadkach, gdy dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej nie przekracza kwoty 550 zł, a przepis § 2 ust. 1 pkt 2, gdy dochód osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe nie przekracza kwoty 800 zł. Natomiast § 2 ust. 2 uchwały wymienia sytuacje, w których może być zastosowana ta ulga pomimo uzyskiwania dochodu wyższego niż określony w § 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, czyli – co wynika z ich treści – kwot 550 zł na osobę w rodzinie i 800 zł w przypadku osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe.
Przedstawione wyżej zestawienie kwestionowanych przepisów uchwały prowadzi do wniosku, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi, według którego należy uznać za istotnie naruszające prawo, tj. art. 2 Konstytucji RP, odniesienie się w § 2 ust. 2 uchwały do dochodu określonego ustępem 1 pkt 1 i zarazem pkt 2 uchwały. W tym zakresie organ całkowicie bezpodstawnie stwierdził, że w powyższej regulacji, nie jest jednoznacznie określone, która ze wskazanych wysokości dochodu na osobę w rodzinie – czy już 550 zł czy dopiero 800 zł - uprawnia (po spełnieniu dodatkowych przesłanek) do odstąpienia od ustalenia opłaty w całości. Jak już bowiem była o tym mowa wyżej, przepis § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały wymienia przesłanki, których wystąpienie umożliwia zastosowanie tej ulgi pomimo uzyskiwania dochodu wyższego niż 550 złotych na osobę w rodzinie i 800 złotych na osobę prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe.
Następnie organ nadzoru podniósł zarzuty dotyczące tego, iż przepisem § 3 ust. 1 zaskarżonej uchwały przewidziano, że: odstąpienie w części od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić w przypadkach, gdy: - 1) dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 650 zł, - 2) dochód osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza kwoty 950 zł.
W tym zakresie organ podniósł w skardze, że przy takim podziale progów dochodowych możliwe jest stosowanie przy uzyskiwanym dochodzie do 550 zł (dla osoby w rodzinie) – ulgi polegającej zarówno na całkowitym, jak i częściowym odstąpieniu od ustalenia opłaty. Podobnie przy uzyskiwanym dochodzie do 800 zł (dla osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe) – możliwe jest zastosowanie obu powyższych ulg. W ocenie organu nadzoru takie rozwiązanie jako niejasne i nieczytelne należy uznać za istotnie naruszające prawo tj. art. 2 Konstytucji RP.
Odnosząc się do powyższego zarzutu stwierdzić należało, że już z jego treści wynika, że jest całkowicie bezpodstawny – organ bowiem zarzucił niejasność i nieczytelność kwestionowanej regulacji, a równocześnie ze wskazania przez niego rozumienia jej treści wynika, że jest jasna i czytelna.
Sam organ podniósł bowiem, że możliwe jest stosowanie przy uzyskiwanym dochodzie do 550 zł (dla osoby w rodzinie) – ulgi polegającej zarówno na całkowitym, jak i częściowym odstąpieniu od ustalenia opłaty oraz przy uzyskiwanym dochodzie do 800 zł (dla osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe) – możliwe jest zastosowanie obu powyższych ulg. Z tego przytoczenia kwestionowanej regulacji wynika, że jej treść nie pozostawia wątpliwości, a zatem zarzut niejasności i nieczytelności był bezpodstawny.
Ponadto organ zarzucił, że zastosowana w ww. przepisach konstrukcja gramatyczna wprowadza luz decyzyjny co do warunków stosowania wymienionych ulg, pozostawiając organowi dowolność w wyborze ulg przewidzianych przez Radę Powiatu.
W kwestii tego zarzutu stwierdzić należało, że przyjęte w kwestionowanej uchwale unormowania stanowią podstawę wydawania decyzji uznaniowych, których istotą jest pozostawienie organowi "luzu decyzyjnego".
Powyższy zarzut organ podniósł także co do przepisu § 5 uchwały, którym Rada Powiatu przewidziała, że: - ustalone opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej mogą być umarzane w całości lub w części łącznie z odsetkami, rozkładane na raty oraz może być odraczany termin ich płatności, w wymienionych w tym przepisie przypadkach.
Zdaniem organu nadzoru treść § 5 uchwały nie wypełnia delegacji wynikającej z art. 194 ust. 2 ustawy, gdyż określono w nim łącznie przesłanki stanowiące podstawę częściowego lub całkowitego umorzenia opłat wraz z odsetkami za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, rozłożenia opłaty na raty i odroczenia terminu jej płatności.
Wobec tego – w ocenie organu nadzoru - przesłanki są niedookreślone i nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, jakie są przesłanki częściowego lub całkowitego umorzenia opłat, jakie do rozłożenia opłaty na raty, a jakie do odroczenia terminu jej płatności.
Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należało, że nawet ustawodawca posługuje się opisanym wyżej sposobem redagowania przepisów. Przykładowo - w art. 104 ust. 4. ustawy o pomocy społecznej (Dz.U z 2020r. poz.1876) przyjął, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.
W cytowanym przepisie ustawodawca określił zatem łącznie przesłanki stanowiące podstawę zastosowania wszystkich wymienionych w nim ulg.
Podobnie jest w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r. poz.111), według którego – organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.
Nie ulega zatem wątpliwości, że skoro nawet prawodawca uchwalający przepisy rangi ustawowej, posługuje się opisanym wyżej sposobem redagowania przepisów, to nie ma podstaw, aby z tego powodu stawiać zarzuty naruszenia prawa, w tym Konstytucji - organowi stanowiącemu akty prawa miejscowego.
Stwierdzić więc należało, że bezpodstawne są zarzuty Wojewody, według których Rada Powiatu powinna wskazać odrębnie przesłanki dla każdej z ulg wymienionych w § 5 uchwały, tj. częściowego lub całkowitego umorzenia opłat wraz z odsetkami za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, rozłożenia opłaty na raty i odroczenia terminu jej płatności. W konsekwencji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, że treść § 5 uchwały nie wypełnia delegacji wynikającej z art. 194 ust. 2 ustawy, gdyż określono w nim łącznie przesłanki stanowiące podstawę zastosowania wymienionych w nim ulg.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały stwierdzić należało, że bezpodstawny jest zarzut skargi dotyczący istotnego naruszenia prawa przy jej wydaniu, to jest art. 194 ust. 2 ustawy w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.
Wobec tego – na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI