II SA/Gl 654/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-09-03
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenadzór budowlanysamowola budowlanarozbiórkagazociągstrefa kontrolowanapostępowanie administracyjneuchwała sądunaruszenie przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o rozbiórce garażu, wskazując na błędy proceduralne organów nadzoru budowlanego w ocenie stanu faktycznego i prawnego.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę garażu, który znajdował się w kolizji z gazociągiem. Organy nadzoru budowlanego pierwszej i drugiej instancji nakazały rozbiórkę, uznając garaż za samowolę budowlaną i naruszenie przepisów technicznych. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając istotne naruszenia przepisów postępowania przez organy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę B.K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę garażu. Garaż, wybudowany w latach 80. XX wieku, kolidował z gazociągiem niskiego ciśnienia zrealizowanym w 1972 roku. Organy nadzoru budowlanego uznały garaż za samowolę budowlaną, naruszającą przepisy techniczno-budowlane, w szczególności § 110 rozporządzenia z 2013 r. dotyczącego stref kontrolowanych wokół gazociągów, i nakazały jego rozbiórkę. Skarżąca kwestionowała charakter prawny obiektu, jego trwałość związaną z gruntem oraz proporcjonalność zastosowanego środka. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano na istotne naruszenia przepisów postępowania przez organy, w tym brak analizy przepisów obowiązujących w dacie wzniesienia garażu, nieprawidłową kwalifikację obiektu jako 'budynku' w kontekście strefy kontrolowanej, a także brak wystarczających ustaleń co do trwałości połączenia garażu z gruntem i jego charakteru prawnego. Sąd podkreślił, że organy powinny dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i prawny sprawy, uwzględniając przepisy obowiązujące w różnych okresach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd uchylił decyzję o rozbiórce, wskazując na błędy proceduralne organów w ocenie stanu faktycznego i prawnego, w tym brak analizy przepisów obowiązujących w dacie budowy oraz nieprawidłową kwalifikację obiektu.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił konieczność analizy przepisów obowiązujących w dacie budowy obiektu, prawidłowej kwalifikacji obiektu (czy jest to 'budynek' w rozumieniu przepisów o strefach kontrolowanych) oraz oceny jego trwałego związania z gruntem, czego organy nie uczyniły w sposób należyty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

Pr. bud. art. 50 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Naruszenie w sposób istotny warunków określonych w przepisach, stanowiące podstawę do zastosowania trybu naprawczego.

Pr. bud. art. 51 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego w przypadku braku możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

rozporządzenie z 2013 r. art. 110 § pkt 1

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie

Określenie szerokości stref kontrolowanych dla gazociągów wybudowanych przed 12 grudnia 2001 r. lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę.

Pomocnicze

Pr. bud. art. 51 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Możliwość wydania decyzji naprawczej bez poprzedzającego postanowienia o wstrzymaniu robót.

Pr. bud. art. 52 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Ustalenie adresata decyzji naprawczej.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

rozporządzenie z 2013 r. art. 10 § 1

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie

Obowiązek wyznaczenia stref kontrolowanych dla gazociągów.

rozporządzenie z 2013 r. art. 10 § 3

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie

Zakaz wznoszenia obiektów budowlanych w strefach kontrolowanych.

rozporządzenie z 2013 r. art. 2 § pkt 30

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie

Definicja strefy kontrolowanej.

Pr. bud. z 1974 r. art. 28

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę dla robót budowlanych (z wyjątkiem rozbiórek).

Pr. bud. z 1974 r. art. 2 § 3

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Definicja robót budowlanych.

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy nadzoru budowlanego. Brak należytej analizy charakteru prawnego obiektu. Niewłaściwa kwalifikacja obiektu w kontekście przepisów technicznych. Niewystarczające ustalenie stanu faktycznego i prawnego.

Godne uwagi sformułowania

organy pominęły analizę przepisów obowiązujących w dacie wzniesienia garażu nie dokonano analizy przepisów odnoszących się do warunków technicznych, w zakresie odległości od gazociągu, obowiązujących w dacie wzniesienia garażu nie dokonano analizy czy obiekt ten stanowi w istocie budynek nieokazanie decyzji o pozwoleniu na budowę samo w sobie nie oznacza, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną długotrwałość użytkowania nie świadczy natomiast sama przez się o trwałości związania garażu z gruntem

Skład orzekający

Aneta Majowska

sprawozdawca

Artur Żurawik

członek

Tomasz Dziuk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego i prawnego w sprawach samowoli budowlanej, zwłaszcza dotyczących obiektów starszych niż przepisy, a także interpretacja przepisów o strefach kontrolowanych wokół infrastruktury technicznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji obiektu budowlanego z infrastrukturą techniczną (gazociągiem) oraz interpretacji przepisów Prawa budowlanego i rozporządzeń wykonawczych w kontekście daty budowy obiektu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są błędy proceduralne organów administracji i jak sąd administracyjny może je korygować, nawet w sprawach dotyczących pozornie prostych kwestii jak rozbiórka garażu. Podkreśla wagę prawidłowej analizy prawnej i faktycznej.

Sąd administracyjny uchyla nakaz rozbiórki garażu: kluczowe błędy organów nadzoru budowlanego.

Dane finansowe

WPS: 500 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 654/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Artur Żurawik
Tomasz Dziuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 1, ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2025 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr WINB-WOA.7721.60.2025.DK w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 13 stycznia 2025 r. nr [...]; 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] znak [...] z dnia 13 stycznia 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: PINB, organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 z późn. zm., dalej: Pr. bud.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie: dwóch garaży zlokalizowanych na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w Z. - wybudowanych w sposób niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi określonymi w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r., poz. 640, dalej: rozporządzenie z 2013 r.), nakazał B. K. (obecnie: Skarżącej) - jako właścicielce obiektu budowlanego - rozbiórkę garażu oznaczonego nr [...] (lokalizacja zgodnie z mapą).
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, iż w związku z zawiadomieniem przysłanym przez P. Sp. z o. o. o ujawnieniu kolizji trasy gazociągu niskiego ciśnienia DN 150 (rok budowy 1972) z zabudową garażową zlokalizowaną na terenie działki nr [...], organ w dniu 8 lipca 2024 r. przeprowadził oględziny oraz ustalił, że garaże zostały wybudowane latach 80. XX wieku, zatem następczo w stosunku do wybudowanego w tym miejscu gazociągu.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 110 pkt 1 rozporządzenia z 2013 r., dla gazociągów wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001 r. lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę - stosuje się szerokość stref kontrolowanych określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia, tj. stosownie do Tabeli 2 - dla gazociągów układanych w ziemi o ciśnieniu gazu nie większym niż 0,4 MPa - szerokość strefy kontrolowanej wynosi 3,0 m. Wskazał też, że rozporządzenie z 2013 r. zmniejszyło szerokości stref objętych zakazem zabudowy w stosunku do poprzedniego rozporządzenia. Jak wynika z dokonanych ustaleń, w strefie kontrolowanej gazociągu znajdują się garaże oznaczone na szkicu sytuacyjnym. Następnie stwierdził, że naruszenie zapisów ww. rozporządzenia w wyniku wybudowania garaży nr [...] i [...] wyczerpuje przesłankę określoną w art. 50 ust. 1 pkt 4 Pr. bud., tj. naruszenie w sposób istotny warunków określonych w przepisach. Wobec braku możliwości doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, organ w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Stosownie do art. 51 ust. 7 Pr. bud. wydanie decyzji nastąpiło bez poprzedzającego ją postanowienia o wstrzymaniu robót budowalnych. Adresata decyzji organ ustalił na podstawie art. 52 ust. 1 Pr. bud., wskazując, że Strona jest właścicielem garażu nr [...]. Decyzja została doręczona Skarżącej 23 stycznia 2025 r.
Strona w ustawowym terminie (w dniu 30 stycznia 2025 r.) złożyła odwołanie od opisanej wyżej decyzji wnosząc o weryfikację prawidłowości przeprowadzenia postępowania. Odwołująca się wskazała, że zamierza podjąć działania do przeniesienia spornego odcinka gazociągu celem wyeliminowania istniejącej kolizji trasy z zabudową garażową. Podała też, że garaż wybudowała w 1985 r. i dotąd jego istnienie nie było kwestionowane, z tej przyczyny uważa decyzję za krzywdzącą.
Po rozpatrzeniu odwołania, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej: ŚWINB, organ odwoławczy) decyzją z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr WINB.WOA.7721.60.2025.DK, w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.
Po przywołaniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ odwoławczy ustalił, że inwestorem budowy garażu blaszanego była Odwołująca się. Garaż został wzniesiony w 1985 r. w obecnej lokalizacji, w kolizji z trasą gazociągu niskiego ciśnienia DN 150 na odcinku działki nr [...] w Z.. Inwestorka nie posiada żadnej dokumentacji potwierdzającej uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane. Natomiast przedstawiciel P. sp. z o.o. Z. przedstawił dokumentację potwierdzającą realizację sieci gazowej m.in. na terenie działki nr [...] z roku 1972.
ŚWINB zwrócił uwagę, iż zgodnie z § 10 rozporządzenia z 2013 r., dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane, w obrębie których należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby mieć jakikolwiek negatywny wpływ na użytkowanie i funkcjonowanie gazociągu, a w zależności od daty budowy gazociągu zostały określone szerokości stref kontrolowanych (§ 110 rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie P. sp. z o.o. zgłosiła stwierdzony stan zagrożenia wypadkowego związany z usytuowaniem, w nienormatywnej odległości od osi nitki gazociągu biegnącej wzdłuż ul. [...] w Z., obiektów garażowych. Z uwagi na właściwości fizyczne gazu ziemnego, PINB podjął działania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa ludzi, a w związku z tym, że realizacja obiektu z naruszeniem odległości strefy kontrolowanej jest niemożliwa do legalizacji, organ nadzoru budowlanego nakazał rozbiórkę garaży wybudowanych niezgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Odnosząc się do argumentacji odwołania, ŚWINB wskazał, że planowane działania związane z przeniesieniem gazociągu mają charakter przyszły, a stwierdzone zagrożenie są realne w obecnej chwili. W ocenie organu odwoławczego w tej sytuacji, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje, że garaż został wzniesiony w obecnej lokalizacji około 40 lat temu. Wyjaśnił, iż brak możliwości legalizacji obiektu zrealizowanego w kolizji z przepisami obowiązującej ustawy Prawo budowlane oraz z przepisami rozporządzenia wydanego na podstawie tej ustawy jest bezwzględną podstawą do utrzymania nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego garażu blaszanego. Decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 9 kwietnia 2025 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca. W skardze wniesionej w ustawowym terminie (dnia 5 maja 2025 r.), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sformułowała zarzuty naruszenia przepisów poprzez: 1) nieprzeprowadzenie przez organy należytej analizy charakteru prawnego obiektu, który został uznany za samowolę budowlaną podlegającą rozbiórce, oraz przyjęcie, że sporny garaż stanowi obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 Pr. bud., 2) zignorowanie konieczności ustalenia czy obiekt nie jest obiektem tymczasowym lub urządzeniem budowlanym, 3) brak wykazania, że garaż spełnia kryteria trwałości charakterystyczne dla obiektu budowlanego, 4) pominięcie faktu, że garaż istnieje od 1985 r. i przez niemal 40 lat nie stanowił zagrożenia, 5) naruszenie zasady proporcjonalności przez pominięcie możliwości zastosowania łagodniejszych środków.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także zobowiązanie organu do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie: ustalenia, czy konstrukcja spornego garażu czyni go obiektem budowlanym, oceny trwałości połączenia garażu z gruntem oraz materiałów konstrukcyjnych, a także przeprowadzenia oględzin z udziałem biegłego z zakresu budownictwa.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione wyżej kryteria, została objęta opisana wyżej decyzja ŚWINB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej wykazała zaistnienie naruszeń uzasadniających zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.
Tryb naprawczy z art. 50 i art. 51 Pr. bud., który stał się podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, znajduje zastosowanie w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f Pr. bud., jeżeli roboty budowalne zostały wykonane m.in.: w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 omawianego prawa), w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 7 omawianego prawa). Celem postępowania naprawczego jest przede wszystkim doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Dlatego, w toku postępowania należy ustalić, czy wykonane roboty budowlane są zgodne z przepisami prawa, a jeśli nie to jakie ewentualnie czynności należy przedsięwziąć, aby zaistniały stan doprowadzić do zgodności z prawem. W tym przypadku organ, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Natomiast w przypadku ustalenia, że nie jest możliwe doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem organ ma obowiązek orzec na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. nakaz zaniechana dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego badały czy wzniesiony na działce nr [...] garaż o oznaczeniu nr [...] pozostaje zgodny z przepisami, w tym przepisami warunków technicznych. Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy, w dniu 26 kwietnia 2024 r. do PINB wpłynęło pismo P. sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w Z. informujące, że podczas prowadzonych prac sieciowych stwierdzono stan zagrożenia wypadkowego w związku z przebiegiem sieci gazowej w nienormatywnej odległości lub bezpośrednio pod istniejącym garażem przy ul. [...] dz. nr [...], Spółka wskazała jednocześnie, że nie odnalazła w swoich zasobach uzgodnień lokalizacyjnych dla przedmiotowych garaży (karta nr 1 akt administracyjnych). PINB przeprowadził w dniu 8 lipca 2024 r. oględziny, podczas których stwierdzono, że na terenie działki nr [...] przy jej wschodniej granicy znajduje się ciąg garaży w konstrukcji stalowej ze skrajnym południowym garażem w konstrukcji drewnianej, które zostały wybudowane w połowie lat 80. XX wieku przez mieszkańców budynku przy ul. [...], obecnych współwłaścicieli nieruchomości. Właściciele garaży nie posiadają dokumentów potwierdzających uzyskanie na ich budowę pozwolenia w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Przez działkę nr [...] przebiega sieć gazowa DN 150, która według informacji oraz dokumentacji posiadanej przez przedstawicieli P. sp. z o.o. została wybudowana w roku 1972. Garaże nr [...] i nr [...] zlokalizowane są na terenie tego gazociągu w strefie kontrolowanej o szerokości 3 m (protokół z oględzin z dnia 8 lipca 2024 r. wraz z dokumentacją fotograficzną, karta nr 3 akt administracyjnych). W załączniku do protokołu oględzin przedstawiono lokalizację przedmiotowych garaży oraz przebieg sieci gazowej. Do protokołu przedłożono również kserokopię Planu sytuacyjnego z 1972 r.
W świetle tych okoliczności organy orzekający w sprawie stwierdziły naruszenie § 110 rozporządzenia z 2013 r., i w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. nakazały rozbiórkę przedmiotowego garażu.
Wobec dostrzeżonych braków postępowania, ocena ta pozostaje zdaniem Sądu co najmniej przedwczesna.
Po pierwsze, w sprawach objętych przedmiotem niniejszego postępowania, w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie wskazuje się, a pogląd ten w całości podziela także Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, że kwestie oceny naruszenia Prawa budowlanego organy dokonują według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Istotne jest rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od likwidacji jej skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1974/10 oraz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, podobnie: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 200/18). Tymczasem organy pominęły analizę przepisów obowiązujących w dacie wzniesienia garażu, w tym wówczas obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), oraz łączącej się z tym oceny czy wzniesienie przedmiotowego garażu wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Z treści art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wynika bowiem, że roboty budowlane z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, natomiast art. 2 ust. 3 tej ustawy zawiera wyjaśnienie, że roboty budowlane to zarówno budowa jak i montaż obiektu budowlanego. Jednocześnie organy nie dokonały analizy przepisów odnoszących się do warunków technicznych, w zakresie odległości od gazociągu, obowiązujących w dacie wzniesienia garażu. Jak wynika z treści uzasadnień zaskarżonych decyzji, organy oparły się jedynie o rozporządzenie z 2013 r.
Zatem przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy, po ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz kwalifikacji obiektu objętego niniejszym postępowaniem, organ winien ustalić naruszenie Prawa budowlanego, do którego doszło w dacie popełnienia samowoli budowlanej, a następnie dopiero zastosować podstawę normatywną rozstrzygnięcia dotyczącą usuwania skutków samowoli budowlanej.
Po drugie dostrzec należy, iż stosownie do zastosowanej w sprawie regulacji ww. rozporządzenia z 2013 r., dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane (§ 10 ust. 1), w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania (§ 10 ust. 3). Zgodnie z definicją legalną, strefa kontrolowana to obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się transportem gazu ziemnego podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu (§ 2 pkt 30). Z kolei § 110 pkt 1 rozporządzenia stanowi, że dla gazociągów wybudowanych: przed dniem 12 grudnia 2001 r. lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę - stosuje się szerokość stref kontrolowanych określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Załącznik ten określa szerokość stref kontrolowanych dla gazociągów wybudowanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę, Tabela nr 2 - Szerokość stref kontrolowanych dla gazociągów układanych w ziemi o ciśnieniu gazu nie większym niż 0,4 MPa wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001 r. lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę, Lp. 1 - rodzaj obiektów terenowych: "budynki" - określa szerokość strefy kontrolowanej na 3 m. Wskazana szerokość strefy kontrolowanej odnosi się zatem jedynie do "budynków", co niewątpliwie wymaga dokonania prawidłowej kwalifikacji obiektu objętego postępowaniem. Ustalając natomiast strefę kontrolowaną organy odniosły się do ww. szerokości 3 m, pomimo, że nie dokonano analizy czy obiekt ten stanowi w istocie budynek.
Po trzecie, wskazanie przez organ, że inwestor nie posiada dokumentacji potwierdzającej legalne wzniesienie obiektu, powinno prowadzić do dalszych ustaleń w tym zakresie, chociażby poprzez zwrócenie się do właściwych organów o dokumenty archiwalne. Nie jest w ocenie Sądu wystarczające oparcie się jedynie na treści protokołu z oględzin. Należy bowiem pamiętać, że obowiązki wynikające z art. 63 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nie mogą odnosić się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie ustawy. Oznacza to brak obowiązku posiadania dokumentacji budowy oraz dokumentacji powykonawczej dla obiektów budowlanych wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1004/12; z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 1886/14). A jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, nieokazanie decyzji o pozwoleniu na budowę samo w sobie nie oznacza, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2967/20, podobnie m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 242/20, z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 928/17). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa na organach rozpoznających sprawę.
Po czwarte, niezależnie od wymienionych już braków postępowania, punktem wyjścia do dalszych rozważań, powinny stać się precyzyjne ustalenia co do technologii budowy garażu objętego decyzją. Jak zauważa się w orzecznictwie, w przypadku garaży blaszanych mogą powstawać wątpliwości co do spełnienia przesłanki "trwałego związania z gruntem", zależy to bowiem od indywidualnego przypadku, który powinien być przeanalizowany. Zagadnienie to ma znaczenie dla ustalenia własności obiektu, zatem i wykonalności decyzji. Jeżeli budynki lub inne urządzenia o podobnym charakterze nie są trwale związane (połączone) z gruntem, to mają one charakter ruchomości i podlegają reżimowi prawnemu dotyczącemu ruchomości (zob. K. Piasecki, Kodeks cywilny. Komentarz do art. 48 Kodeksu cywilnego, Lex el., teza 2). Dopiero łącznie oceniając całą konstrukcję można uznać garaż za nieruchomość, jeżeli nie może być odłączony od gruntu bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 428/14; w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1998 r., III CKN 358/97, stwierdzono, że budynki (i inne budowle) tylko wtedy stanowią część składową nieruchomości gruntowej (gruntu), gdy są z nim trwale związane. W przeciwnym razie stanowią rzecz ruchomą). Długotrwałość użytkowania nie świadczy natomiast sama przez się o trwałości związania garażu z gruntem (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 510/15, z dnia 3 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 2006/23).
Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, co uzasadnia stwierdzenie, że także rozstrzygnięcie drugoinstancyjne nie odpowiada prawu. Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, przy odstąpieniu od kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego.
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, a po dokonaniu prawidłowej kwalifikacji wykonanych robót, podejmie rozstrzygnięcie uzasadniając swoje stanowisko jak reguluje to art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe powinno nastąpić jednak dopiero po uprzednim dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 500 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się uiszczony wpis sądowy.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI