II SA/Gl 642/24

II SA/Gl 642/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Nowak
Tomasz Dziuk /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 51 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi A. L., J. H. (H.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 2 kwietnia 2024 r. nr WINB-WOA.7721.425.2023.AJ/DS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 7 lutego 2023 r. P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej spółka, PSG) zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: PINB) z prośbą o podjęcie czynności kontrolnych w sprawie wykonania paczkomatu w strefach kontrolowanych gazociągów podwyższonego średniego ciśnienia DN500 relacji [...] oraz DN300 relacji odg. do [...] oraz usytuowania paneli fotowoltaicznych na słupach wsporczych bezpośrednio na gazociągu podwyższonego średniego ciśnienia DN300 relacji odg. do [...]. PSG wyjaśniła, że lokalizacja paczkomatu nie została uzgodniona ze spółką. Do pisma załączono m.in. mapę z wyrysowanymi strefami kontrolowanymi w stosunku do przedmiotowych obiektów budowlanych, pismo PSG kierowane do A. L. i J. H. z dnia 6 kwietnia 2022 r. dotyczącego negatywnego uzgodnienia wiaty z panelami fotowoltaicznymi na działce nr [...] w R. .
Do akt postępowania załączono informację o działce nr [...] w R. według stanu na dzień 23 lutego 2023 r., wedle której właścicielem ww. działek jest Gmina Miasto [...] , z kolei użytkownikami wieczystymi są: A. L. -H. i J. H. .
W dniu 9 marca 2023 r. PINB nie przeprowadził czynności kontrolnych na działce nr [...] w R. , z uwagi na nieobecność właścicieli i przedstawicieli PSG. Pomimo powyższego organ poczynił ustalenia, iż przy północno-wschodniej granicy działki nr [...] zlokalizowana jest wiata o konstrukcji drewnianej na słupach drewnianych. Pokrycie dachowe wykonane jest z paneli fotowoltaicznych, jej wymiary wynoszą ok. 6 m długości, 5 m szerokości i 5 m wysokości. Wiata usytuowana jest bezpośrednio na gazociągu podwyższonego średniego ciśnienia DN 300.
Następnie w dniu 22 marca 2023 r. PINB wystosował do stron postępowania zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie realizacji na działce nr [...] w R. , bezpośrednio na gazociągu podwyższonego ciśnienia DN300, wiaty w konstrukcji drewnianej z zabudową na dachu paneli fotowoltaicznych, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenie środowiska oraz naruszających przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie.
Dnia 22 marca 2023 r. PINB poinformował strony postępowania o planowanych na dzień 27 kwietnia 2023 r. oględzinach wiaty drewnianej z zabudową na dachu paneli fotowoltaicznych znajdującej się na działce nr [...] w R. .
W piśmie z dnia 7 kwietnia 2023 r. J. H. i A. L. -H. wyjaśnili, iż gazociągi zlokalizowane w R. : DN300 oraz DN500, z uwagi na ich bliskość do określonych obiektów budowlanych, w szczególności budynków mieszkalnych zabudowy jedno- i wielorodzinnej, mogą zagrażać bezpieczeństwu ludzi i mienia. Do pisma dołączono także wezwanie PSG z 23 marca 2023 r. do przebudowy gazociągu DN300 i DN500 w R. . Z kolei w dniu 26 kwietnia 2023 r. J. H. i Pani A. L. -H. , reprezentowani przez radcę prawnego wnieśli o zawieszenie postępowania, bądź połączenie do wspólnego rozpoznania spraw przebudowy gazociągów DN300 i DN500 w R. wraz z realizacją określonych zamierzeń budowlanych na którymś z ww. gazociągów.
W dniu 18 maja 2023 r. ww. pełnomocnik skierował do PINB pismo, w którym wyjaśnił, iż panele fotowoltaiczne nie uniemożliwiają prawidłowej eksploatacji gazociągu, a naruszenie ograniczeń wynikających ze strefy kontrolowanej gazociągu przez ww. obiekt nie ma charakteru istotnego.
Następnie w dniu 7 czerwca 2023 r. do PINB wpłynął projekt architektoniczno-budowlany wraz z decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia 8 sierpnia 1978 r., znak: [...] dot. pozwolenia na budowę gazociągu wysokoprężnego Ø300 dla ZPG "[...]" w R. . Urząd Miasta [...] poinformował, że rejestry organu w zakresie budowy gazociągu podwyższonego ciśnienia DN500 nie są kompletne, w związku z tym nie udało się odnaleźć kompletnej dokumentacji.
Dnia 6 września 2023 r. PINB działając na podstawie art. 10 k.p.a. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
W piśmie z dnia 15 września 2023 r. pełnomocnik J. H. i A. L. H. wyjaśnił, iż obliczenia PSG dot. zmniejszenia naprężenia zredukowanego nie zawierają informacji, czy osoba sporządzająca dokument posiada niezbędne uprawnienia budowlane oraz nie zawierają daty ich wykonania. Ponadto, wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność braku istnienia stanu zagrożenia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 Pr. bud.
Decyzją nr [...] z dnia 10 października 2023 r. PINB nakazał A. L. H. i J. H. - wieczystym użytkownikom działki oznaczonej geodezyjnie numerem [...] , położonej w R. , rozbiórkę zlokalizowanego na tej działce, bezpośrednio na gazociągu podwyższonego średniego ciśnienia DN300 relacji odg. [...], obiektu budowlanego, tj. wiaty o konstrukcji drewnianej (konstrukcji wsporczej) wraz z umieszczonymi na jej dachu panelami fotowoltaicznymi.
Uzasadniając swoje stanowisko, organ przytoczył obowiązujące przepisy i wyjaśnił powody swojego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, że budowa przedmiotowej wiaty nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, natomiast powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że drewniana konstrukcja wsporcza z zabudowanymi na niej panelami fotowoltaicznymi, została zrealizowana bezpośrednio na gazociągu podwyższonego średniego ciśnienia DN300 oraz w strefie kontrolowanej gazociągu podwyższonego średniego ciśnienia DN500, z naruszeniem przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie oraz pomimo negatywnej opinii Operatora Sieci Gazowych.
Odwołanie od ww. decyzji złożyli J. H. i A. L. -H. reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, domagając się jej uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w całości, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji
i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, tj.
a) art. 50 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez m.in. błędne zastosowanie polegające na braku wezwania spółki PSG do udokumentowania podstaw do zmniejszenia stref kontrolowanych gazociągów, jak również niewezwanie ww. spółki do wskazania, jakie obiekty budowlane w strefach kontrolowanych Gazociągów PSG uzgodniło pozytywnie, niewyjaśnienie na czym ma polegać zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska w związku z usytuowaniem konstrukcji wsporczej;
b) art. 84 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność braku istnienia stanu zagrożenia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane w związku z usytuowaniem konstrukcji oraz szerokości strefy kontrolowanej Gazociągów;
c) art. 85 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z oględzin na działkach: [...] położonych w R. , obręb [...] na okoliczność istnienia na przedmiotowych działkach obiektów budowlanych z naruszeniem stref kontrolowanych Gazociągów;
d) art. 86 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony - J. H. a na okoliczność przekazywanych mu przez PSG informacji na temat szerokości stref kontrolowanych Gazociągów, a także zastosowania na Gazociągach kompensatorów;
e) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów, polegającą na uznaniu za wiarygodne wyjaśnień PSG zawartych w piśmie PSG z dnia 31 sierpnia 2023 wraz z załączonym do niego dokumentem zatytułowanym "obliczenie zmniejszenia naprężenia zredukowanego" w zakresie ustalenia podstaw do zmniejszenia szerokości strefy kontrolowanej Gazociągów ze względu na zastosowanie naprężenia zredukowanego;
f) art. 7 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego;
g) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia faktycznego prawnego sprawy.
Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie w związku z § 10 ust. 4 tego rozporządzenia - przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wynika z niego bezwzględny zakaz zabudowy w strefach kontrolowanych gazociągów, podczas gdy prawidłowa wykładnia § 10 ust. 3 uwzględnia, że zabudowa taka możliwa pozostaje w uzgodnieniu z gestorem sieci, a zgodność prawem i należyte uzasadnienie określenia warunków posadowienia danego obiektu budowlanego w strefie kontrolowanej gazociągu podlega kontroli administracyjnej;
b) art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że jego hipoteza aktualizuje się m.in. w każdym przypadku naruszenia § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia przez określony obiekt tego przepisu prowadzi do wniosku, że stan wystąpienia zagrożenia, o którym tam mowa jest niezależny od naruszenia przez określony obiekt budowlany § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia i podlega ocenie w każdym indywidualnym przypadku oddzielnie;
c) art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że każde naruszenie m.in. § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia przez określony obiekt budowlany ma charakter istotny, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego wskazuje, że w każdym indywidualnym przypadku należy badać, czy naruszenie danego przepisu przez usytuowanie obiektu budowlanego, w tym § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia, ma charakter istotny;
d) art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 2, względnie w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego - poprzez ich bezpodstawne zastosowanie, w wyniku błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, mającego rzekomo wypełniać hipotezę wskazanych przepisów, a także na skutek błędnej wykładni;
e) art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 2, względnie w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego oraz w związku z §10 ust. 3 i z § 8 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia.
W obszernym uzasadnieniu odwołania zarzucono organowi I instancji szereg naruszeń prawa materialnego, jak i procesowego, w szczególności poprzez błędną wykładnię § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, a przede wszystkim, że błędnie uznał, iż naruszenie strefy kontrolowanej gazociągów przez konstrukcję powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 2 kwietnia 2024 r., nr WINB-WOA.7721.425.2023.AJ/DS Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej ŚWINB) utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przybliżył podstawę prawną rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji i nie uznał zarzutów odwołujących. Uznał, że wprawdzie na budowę wiaty nie było konieczności uzyskiwania pozwolenia na budowę, ani dokonywania zgłoszenia, jednakże wyłączenie przedmiotowej wiaty spod reglamentacji Prawa budowlanego nie oznacza, iż obiekt taki można wznosić w dowolny sposób i w dowolnym miejscu.
Przede wszystkim wskazano, że przedmiotowa wiata jest niezgodna z przepisami techniczno-budowlanymi, bowiem znajduje się bezpośrednio na gazociągu DN300, a tym samym w jego strefie kontrolowanej, a ponadto znajduje się w strefie kontrolowanej gazociągu DN500. Operator gazociągu zaopiniował negatywnie usytuowanie przedmiotowego obiektu budowlanego, tym samym należy stwierdzić, iż ma ona negatywny wpływ do użytkowanie, eksploatację i bezpieczeństwo gazociągu.
Dalej podkreślono, że PSG wyjaśniła w piśmie z dnia 7 lipca 2023 r., iż zmiana strefy kontrolowanej gazociągu w ten sposób, iż wynosiłaby ona po 1 m z obu stron gazociągu byłaby możliwa jedynie po przebudowie gazociągu na koszt inwestora wraz z uzyskaniem zgód właścicieli sąsiadujących działek. Jednak PSG wskazała, iż aktualnie nie przewiduje przebudowy przedmiotowych gazociągów. Poza tym z racji, iż przedmiotowa wiata znajduje się bezpośrednio na gazociągu DN300, jego przebudowa nie zmieniałaby istniejącego zagrożenia dla ludzi, mienia i środowiska. Podkreślono przy tym, że sporna wiata powstała po 2020 roku, więc po wybudowaniu przedmiotowych gazociągów.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących zmniejszenia stref kontrolowanych, ŚWINB uznał, że ustalenia poczynione w tym kierunku są prawidłowe. Organ odwoławczy zauważył, iż przesłanki warunkujące zmniejszenie strefy kontrolowanej zostały wskazane w załączniku nr 2 w stosunku do tabeli numer 1, która dotyczy szerokości stref kontrolowanych gazociągów powstałych przed 2001 r. W niniejszej sprawie PSG udokumentowała podstawy do zmniejszenia strefy kontrolowanej bowiem do pisma z dnia 31 sierpnia 2023 r. dołączono obliczenia w tym zakresie, a organ odwoławczy nie ma podstaw, aby je kwestionować.
Dalej zauważono, iż PSG wskazała, że dla przedmiotowych gazociągów strefa kontrolowana wynosi 30 m, po 15 m w obydwie strony od osi gazociągu, co zostało określone w dokumentacji projektowej. Przedmiotowa wiata powstała bezpośrednio na gazociągu DN300 i w odległości mniejszej niż 15 m od gazociągu DN500. Zgodnie z § 110 pkt 1 ww. rozporządzenia dla gazociągów wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001 roku lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę stosuje się szerokość stref kontrolowanych określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z załącznika nr 2, tabela nr 1 wynika, iż sporny obiekt, z uwagi, że nie podlega pod żadną wymienioną w tymże załączniku definicję, należy analizować pod kątem miejsca, w którym zlokalizowane są gazociągi i ich stref kontrolowanych. Zgodnie z ww. załącznikiem szerokość strefy kontrolowanej dla miast winna wynosić 60 m. Z kolei w piśmie z dnia 7 lipca 2023 roku PSG wskazała, iż strefa kontrolowana zmniejszona wynosi 30 m. Z dołączonego przez PSG załącznika graficznego jednoznacznie zaś wynika, iż sporna wiata znajduje się bezpośrednio na gazociągu DN300 i w strefie kontrolowanej gazociągu DN500. W związku z powyższym bliskie usytuowanie obiektu przy gazociągu może mieć wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie ponieważ może prowadzić do uniemożliwienia kontroli gazociągu oraz może zagrażać jego trwałości. ŚWINB wskazuje, że przedmiotowa wiata, znajdująca się w strefie kontrolowanej gazociągów, w przypadku konieczności prowadzenia czynności eksploatacyjnych, bądź prac awaryjnych utrudnia do nich dostęp.
Ponadto operator gazociągu określił minimalne wytyczne dotyczące bezpiecznych odległości od gazociągów i wskazał, iż dla wiat bez ścian wynosi ona 2 metry, a zabudowy skrajnych elementów paneli fotowoltaicznych w odległości nie mniejszej niż 5 m od osi gazociągu. Podkreślono, iż inwestorzy, znali ww. wytyczne bowiem w piśmie PSG z 6 kwietnia 2022 r. zostali o powyższym poinformowani.
W konsekwencji organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nakaz określony w art. 51 ust. 1 pkt 1 w przedmiocie rozbiórki wiaty był jedyną możliwością organu I instancji, nie da się bowiem doprowadzić przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem ani też umożliwić jego legalizację.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję organu II instancji wnieśli J. H. i A. L. -H. (dalej skarżący) reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, względnie uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania administracyjnego, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi w zasadzie powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu, zarzucając organowi, iż nie odniósł się w sposób wyczerpujący do podnoszonych w odwołaniu zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w celu zobrazowania posadowienia spornego obiektu w terenie, zdjęć wykonanych z drona, dotyczących obiektów, które znajdują się na mapach oraz oświadczenia skarżącego dotyczącego tych obiektów. Jednocześnie na wypadek nieuwzględnienia wniosku dowodowego złożył pismo oznaczone jako załącznik do protokołu oraz wniósł o potraktowanie wydruków, zdjęć i oświadczeń skarżącego jako załączników do protokołu. Ponadto zaakcentował, że w strefach kontrolowanych i wprost na gazociągu znajdują się inne obiekty, w tym obiekty zamknięte, stwarzające dużo większe zagrożenie, niż sporny obiekt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowi art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (obecnie: t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., dalej Prawo budowlane). Nakazy wymienione w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego mogą być zastosowane w sytuacji, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Tak więc nakaz rozbiórki można orzec wówczas, gdy z dokonanych ustaleń wynika, że doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe w inny sposób, jak tylko poprzez rozbiórkę. W realiach rozpoznawanej sprawy takie właśnie stanowisko przyjęły organy. Wybudowany przez skarżących obiekt budowalny organy uznały bowiem za niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi. Znajduje się on bowiem bezpośrednio na gazociągu DN300, a tym samym w jego strefie kontrolowanej, a ponadto znajduje się w strefie kontrolowanej gazociągu DN500. Operator gazociągu zaopiniował zaś negatywnie usytuowanie przedmiotowego obiektu budowlanego. Skarżący natomiast kwestionują stanowisko organów i uważają, że brak jest podstaw do nałożenia nakazu rozbiórki.
Zasadniczo nie stanowi przedmiotu sporu okoliczność faktyczna, że obiekt którego dotyczy kontrolowane postępowanie został posadowiony bezpośrednio na gazociągu DN300. Organy zakwalifikowały sporny obiekt jako wiatę. Skarżący nie zgadza się z tą kwalifikacją, wskazując, że obiekt ten stanowi konstrukcję wsporczą dla paneli fotowoltaicznych. W toku postępowania organ I instancji zgromadził dokumentację fotograficzną m.in. stanowiącą załącznik do protokołu oględzin z dnia 27 kwietnia 2023 r. (karty 42, 43, protokół – karta 44 akt administracyjnych organu I instancji). W ocenie Sądu materiał dowodowy, który organy zgromadziły w toku postępowania pozwalały na to, aby sporny obiekt zakwalifikować jako wiatę.
Pojęcie wiaty, choć jest używane na gruncie Prawa budowlanego, to jednak w przepisach tej ustawy brak jest jego definicji legalnej. Natomiast sposób rozumienia tego pojęcia stanowił wielokrotnie przedmiot rozważań sądów administracyjnych. W świetle dorobku orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazać można, że podstawowe cechy wiaty to przede wszystkim: wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że wiata powinna posiadać lekką konstrukcję i brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdyż funkcję nośną spełniają słupy, nie ściany. Wiata nie może być obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron (zob. np. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. II OSK 2083/22). Uwzględniając dotychczas przedstawione znaczenie pojęcia wiaty, zdaniem Sądu, sporny obiekt budowlany należało zakwalifikować jako wiatę. Nie sprzeciwia temu okoliczności, że dach takiej wiaty stanowią panele fotowoltaiczne. Z punktu widzenia definicji wiaty nic nie stoi na przeszkodzie, aby zadaszenie pełniło podwójną funkcję tj. aby służąc do wytwarzania energii elektrycznej ze światła słonecznego jednocześnie pełniło funkcję zadaszenia. W realiach rozpoznawanej sprawy za tym, że sporny obiekt to wiata, a nie jedynie konstrukcja wsporcza świadczy również wysokość tego obiektu, która według ustaleń z protokołu kontroli z dnia 27 kwietnia 2023 r. od strony północnej wynosi 4,70 m a od strony południowej – 3,62 m. Nie sposób także nie dostrzec ażurowej zabudowy ścian północnej i południowej, a także widocznego na zdjęciach orynnowania połaci dachowej poziomego i pionowego.
Główna oś sporu koncentruje się jednak przede wszystkim na wykładni § 10 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013r. poz. 640, dalej zwanego Rozporządzeniem). Według skarżących przepis ten nie może być rozumiany w ten sposób, że wynika z niego bezwzględny zakaz zabudowy w strefach kontrolowanych gazociągów. Istotne jest bowiem to, czy posadowiony obiekt powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Ta zaś okoliczność nie została wykazana przez organy. Dla przyjęcia istnienia takiego zagrożenia nie wystarcza samo usytuowanie obiektu w strefie kontrolowanej.
Natomiast według organów sprzeczność posadowienia obiektu z tym § 10 ust. 3 Rozporządzenia jest wystarczającą przesłanką do zastosowania nakazu rozbiórki i nie ma potrzeby do tego, aby dodatkowo wykazywać, że takie posadowienie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Zgodnie z § 10 ust. 1 Rozporządzenia dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane. Jak zaś wskazuje § 10 ust. 3 Rozporządzenia w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania.
Przepis § 10 ust. 3 Rozporządzenia zakazuje dwóch rodzajów aktywności. Pierwszy rodzaj zakazanych aktywności obejmuje: wznoszenie obiektów budowlanych, urządzanie stałych składów, urządzanie stałych magazynów. Drugi rodzaj obejmuje zaś działania mogące spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania.
W odniesieniu do pierwszego rodzaju zakazanych aktywności prawodawca nie wprowadził dodatkowych wymogów, których spełnienie aktywować by dopiero miało zakaz wynikający z omawianego przepisu. Zatem samo wzniesienie obiektu budowlanego, urządzenie stałego składu, czy urządzenie stałego magazynu, stanowi o naruszeniu zakazu wynikającego z tego przepisu. Naruszenie to nie ma na gruncie tego przepisu charakteru stopniowalnego. Nie ma więc znaczenia, czy naruszenie to nastąpiło w stopniu lekkim czy ciężkim. Nie ma też znaczenia faktyczne oddziaływanie obiektu (składu, magazynu) na gazociąg, w którego strefie kontrolowanej obiekt ten został wzniesiony (a skład, czy magazyn – urządzony).
Inaczej rzecz się ma w odniesieniu do drugiej grupy aktywności, o której mowa w §10 pkt 3 Rozporządzenia. Prawodawca nie wskazał wprost na czym mają one polegać i ograniczył się do posłużenia się ogólnym pojęciem "działań". Jednocześnie zastrzeżone zostało, że pojęcie to nie dotyczy wszelkich działań lecz tylko tych, które mogą spowodować uszkodzenia gazociągu i to dopiero na etapie jego użytkowania. Zatem dla tego drugiego rodzaju działań wskazanych w § 10 pkt 3 Rozporządzenia istotne jest ich oddziaływanie na gazociąg. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia że w strefie kontrolowanej gazociągu mają miejsce inne niż wzniesienie obiektu budowlanego (ewentualnie urządzenie składu lub magazynu) aktywności, organ w celu ustalenia czy doszło do naruszenia zakazu wynikającego z omawianego tutaj przepisu powinien najpierw odpowiedzieć na pytanie, czy na skutek tych aktywności może dojść do uszkodzenia gazociągu podczas użytkowania.
W ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości to, że sporny obiekt budowlany, znajdujący się przy północno-wschodniej granicy działki nr [...] , został usytuowany nie tylko w strefie kontrolowanej gazociągu podwyższonego średniego ciśnienia DN 300s ale bezpośrednio na tym gazociągu. Zdaniem Sądu oznacza to, że bezsprzecznie doszło do naruszenia zakazu wynikającego z § 10 ust 3 Rozporządzenia. W konsekwencji zaś organy zobligowane były nałożyć na skarżących obowiązek rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Nie mogło przy tym odnieść żadnego skutku powoływanie się przez skarżących na § 8 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, gdyż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego sporny obiekt nie stanowi ani kanału ani innej obudowanej przestrzeni, w której usytuowany miałby być gazociąg.
Nie mają racji skarżący, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organy zobligowane były prowadzić dodatkowe ustalenia w celu wyjaśnienia, na czym polegać ma zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia związane z wzniesieniem spornego obiektu budowlanego. Organy prawidłowo odczytały treść normy prawnej wynikającej z § 10 ust. 3 Rozporządzenia, w świetle której samo wzniesienie spornego obiektu skutkowało naruszeniem zakazu, wynikającego z tego przepisu. W sytuacji, w której prawodawca, działając na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego określił warunki techniczne sieci gazowych i ich usytuowania m.in. w ten sposób, że zakazał wznoszenia obiektów budowlanych w strefie kontrolowanej gazociągu, to organ prowadzący postępowanie, mające na celu weryfikację czy dany obiekt został wykonany w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska ogranicza się do zbadania, czy doszło do naruszenia tego zakazu. Takie postępowanie organu, wbrew stanowisku skarżącego, jest zgodne z art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Przepis ten ma charakter ogólny i bez sięgnięcia do warunków technicznych nie stanowi wystarczającej podstawy do oceny, czy w danym przypadku zachodzą przesłanki uzasadniające nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego.
Już z samej zasady nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące szerokości wyznaczonych stref kontrolowanych gazociągu, gdyż rozstrzygające znaczenie ma okoliczność umiejscowienia spornego obiektu budowlanego bezpośrednio na gazociągu podwyższonego średniego ciśnienia DN 300s. Podobnie nie mogły odnieść skutku zarzuty, że w strefach ochronnych znajdują się jeszcze inne obiekty, co do których organy nie podejmują żadnych działań. Przedmiotem kontrolowanego postępowania był bowiem wyłącznie sporny obiekt budowlany, a kwestie dotyczące innych obiektów znajdujących również w strefie ochronnej nie miały znaczenia z punktu widzenia oceny legalności kontrolowanej decyzji.
Najistotniejsze dla sprawy argumenty organ przedstawił w uzasadnieniu swej decyzji, które pozwalało na zrekonstruowanie toku jego rozumowania (art. 107 §3 k.p.a.). Decyzję oparto na zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, wystarczającym do jej wydania (art. 77 §1 k.p.a., art. 80 k.p.a.).
Na przeszkodzie do uwzględnienia wniosku dowodowego skarżących stanął art. 106 § 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zauważyć trzeba, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.
W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organ uwzględnił niezbędną, dostępną dokumentację. Oparł się na zgromadzonych dowodach i ocenił je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie, szeroko i merytorycznie uzasadnionej. Motywy wynikają jasno z uzasadnienia rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8, art. 75 §1, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wskazanych w skardze przepisów Prawa budowlanego oraz Rozporządzenia ani też innych przepisów, a także art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.