II SA/GL 628/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-08-01
NSAbudowlaneŚredniawsa
drogi publiczneinwestycje drogowespecustawa drogowaperon przystankowyprawo budowlanenieruchomościwłasnośćpostępowanie administracyjneWSAGliwice

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję zezwalającą na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie peronu przystankowego, uznając, że specustawa drogowa ma zastosowanie do tego typu przedsięwzięć.

Skarżący kwestionowali zastosowanie specustawy drogowej do budowy peronu przystankowego, twierdząc, że stanowi to obejście prawa i wykracza poza cel ustawy. Wojewoda Śląski częściowo uchylił decyzję pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że budowa peronu przystankowego wraz z wiatami jest inwestycją drogową w rozumieniu specustawy, a wniosek został złożony przez właściwy organ.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody Śląskiego, która w części uchyliła decyzję Prezydenta Miasta B. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie peronu przystankowego przy ul. [...] w B., a w pozostałym zakresie utrzymała ją w mocy. Skarżący zarzucali organom naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym obejście prawa poprzez zastosowanie specustawy drogowej do inwestycji, która ich zdaniem nie była inwestycją drogową, a jedynie realizacją urządzeń drogowych. Kwestionowali również legitymację wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że budowa peronu przystankowego wraz z wiatami jest inwestycją drogową w rozumieniu specustawy drogowej, a przepisy tej ustawy mają zastosowanie do tego typu przedsięwzięć. Sąd podkreślił, że specustawa ma charakter lex specialis i uzasadniona jest jej stosowanie dla sprawnego i szybkiego tworzenia infrastruktury drogowej. Odnosząc się do kwestii wnioskodawcy, Sąd stwierdził, że wniosek został złożony przez właściwy organ – Prezydenta Miasta B. działającego jako zarządca drogi powiatowej. Sąd uznał również, że organy nie mają kompetencji do ingerowania w przebieg inwestycji czy ocenę jej racjonalności, a jedynie do badania zgodności z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, budowa peronu przystankowego wraz z wiatami jest inwestycją drogową w rozumieniu specustawy drogowej, gdyż stanowi część drogi przeznaczoną do ruchu i obsługi pojazdów transportu zbiorowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że peron przystankowy, zgodnie z rozporządzeniem technicznym, jest częścią drogi, a jego budowa lub rozbudowa kwalifikuje się jako inwestycja drogowa podlegająca przepisom specustawy. Specustawa ma charakter lex specialis i uzasadniona jest jej stosowanie dla sprawnego tworzenia infrastruktury drogowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

specustawa drogowa art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Określa zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych, obejmując budowę, przebudowę lub remont drogi publicznej oraz realizację towarzyszącej infrastruktury drogowej.

specustawa drogowa art. 11a § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Właściwy organ (wojewoda lub starosta) wydaje decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi.

specustawa drogowa art. 11f § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera określone składniki.

specustawa drogowa art. 12 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości.

u.d.p. art. 4 § pkt 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja drogi jako budowli wraz z obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym.

u.d.p. art. 19 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zarządcą dróg powiatowych jest zarząd powiatu (prezydent miasta na prawach powiatu).

u.d.p. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zarządca drogi może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych art. 51

Reguluje projektowanie peronów przystankowych, które mogą być częścią drogi dla pieszych, z uwzględnieniem ich długości i szerokości.

Pomocnicze

specustawa drogowa art. 11d § ust. 1 pkt 8 lit. f

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Wymaga uzyskania opinii właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków w przypadku inwestycji na terenie wpisanym do rejestru zabytków.

specustawa drogowa art. 11i § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

W sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy Prawa budowlanego, z wyjątkiem art. 28 ust. 2.

P.b. art. 35 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy obowiązku usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części i wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i w zakresie nienaruszającym istoty prawa własności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budowa peronu przystankowego jest inwestycją drogową w rozumieniu specustawy drogowej. Prezydent Miasta B. był właściwym wnioskodawcą w sprawie. Organy administracji nie mają kompetencji do ingerowania w przebieg lub koncepcję inwestycji drogowej.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie specustawy drogowej do budowy peronu przystankowego stanowi obejście prawa. Inwestycja nie jest inwestycją drogową, a jedynie realizacją urządzeń drogowych. Miejski Zarząd Dróg w B. był niewłaściwym wnioskodawcą. Organy powinny były zweryfikować istnienie rozwiązań alternatywnych i niezbędność ingerencji w prawo własności.

Godne uwagi sformułowania

specustawa drogowa ma szczególny, wyjątkowy charakter przepisy tej ustawy mają charakter lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przedmiotowy zakres ich zastosowania musi być ściśle przestrzegany nie jest prawem bezwzględnym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej ma charakter związany

Skład orzekający

Krzysztof Nowak

przewodniczący-sprawozdawca

Wojciech Gapiński

członek

Aneta Majowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu zastosowania specustawy drogowej do budowy infrastruktury przystankowej oraz kompetencji organów w postępowaniu o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy peronu przystankowego w ramach rozbudowy drogi publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów specustawy drogowej i jej zastosowania do infrastruktury przystankowej, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i budowlanym.

Czy budowa przystanku autobusowego może być realizowana w trybie specustawy drogowej? WSA w Gliwicach wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 628/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Krzysztof Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II OSK 2696/24 - Wyrok NSA z 2025-01-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 162
art. 1 ust. 1, art. 11a ust. 1, art. 11b, art. 11c, art. 11d ust. 1 pkt 1, art. 11d ust. 8 lit. f), art 11e, art. 11f ust. 1, art. 11i ust. 1, art. 12 ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 682
art. 28 ust. 2, art. 34 ust. 2 i 3, art. 35 ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1693
art. 4 pkt 2, art. 19 ust. 2 pkt 3, art. 19 ust. 2 pkt 2-4, art. 19 ust. 5, art. 21
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1343
art. 7 ust. 1, art. 8, art. 18
Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 1518
§ 51
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury  z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant starszy referent Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi E. G., B. R., T. S. i P. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 26 marca 2024 r. nr IFXIII.7821.6.2023 w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 marca 2024 r. nr IFXIII.7821.6.2023 Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej k.p.a., oraz art. 11g ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311) - dalej "specustawa drogowa", po rozpatrzeniu odwołania E. G. oraz B. R., T. S. prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej Firma K s.c. oraz P. M. prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej Firma K s.c. od decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej "Prezydent Miasta" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 27 stycznia 2023 r., nr [...] znak [...] udzielającej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia pod nazwą: "Rozbudowa ul. [...] w B. - budowa peronu przystankowego przy ul. [...]"
1. uchylił ją w części, tj. w zakresie rozstrzygnięcia na stronie 1., w wersie 1., licząc od dołu strony, w brzmieniu: "Gmina B., Obręb: [...]: [...] , [...] i [...] ([...] )" i w to miejsce ustalił zapis w następującym brzmieniu: "Gmina B., Obręb: [...] : [...] , [...] ([...] )"
2. w pozostałym zakresie utrzymuję zaskarżoną ją w mocy.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. Prezydent Miasta B. działając przez pełnomocnika Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w B. (dalej "Inwestor"), wystąpił do Prezydenta Miasta B. , wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia pod nazwą: "Rozbudowa ul. [...] w B. - budowa peronu przystankowego przy ul. [...]". Do wniosku załączono mapę w skali 1:500 przedstawiającą proponowany przebieg drogi, analizę powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, mapę zawierającą projekt podziału nieruchomości, sporządzoną zgodnie z odrębnymi przepisami oraz trzy egzemplarze projektu budowlanego. We wniosku oznaczono nieruchomości lub ich części, które zaplanowano do przejęcia na rzecz miasta B. (miasta na prawach powiatu), nieruchomości lub ich części, z których korzystanie będzie ograniczone oraz określono zmiany w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu. Dołączono także opinie właściwych organów.
Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2022 r. Prezydent Miasta działając na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) – dalej "P.b.", nałożył na Inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym w terminie 60 dni od daty otrzymania postanowienia.
W trakcie postępowania, prowadzonego przez organ pierwszej instancji, pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. wpłynęły uwagi stron postępowania reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika.
Pismem z dnia 5 stycznia 2023 r., Prezydent Miasta wezwał Inwestora do zajęcia stanowiska względem wniesionych uwag.
Pismem z dnia 13 stycznia 2023 r., Prezydent Miasta B. przekazał stanowisko Inwestora wnoszącym uwagi do przebiegu inwestycji.
Pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. (data wpływu 23 stycznia 2023 r.). Inwestor uzupełnił nieprawidłowości w złożonym projekcie budowlanym.
W oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, w dniu 27 stycznia 2023 r. organ I instancji wydał decyzję z dnia 27 stycznia 2023 r., nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Odwołanie od decyzji wniosły strony reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika i zarzuciły jej
1. obrazę prawa materialnego, a to przepisu art. 1 ust. 1 specustawy drogowej poprzez jego zastosowanie, albowiem wydana z powołaniem na przepisy wspomnianej ustawy decyzja stanowi obejście prawa w zrealizowaniu innych celów aniżeli cele, dla które tę ustawę uchwalono, o czym dobitnie świadczy fakt, że
a. organ sięgnął po przepisy specustawy drogowej, gdy Starosta - w związku z podjętą próbą wywłaszczenia nieruchomości - zażądał decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...] , której organ nie był w stanie uzyskać z uwagi na m.in. brak legitymacji w zakresie uzyskania pozwolenia konserwatora zabytków na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków,
b. organ wykorzystał przepisy ustawy przewidzianej dla dużych inwestycji obejmujących wiele nieruchomości do pozbawienia prawa własności właścicieli jednej nieruchomości,
c. organ zignorował fakt, że przepisy ustawy nie mogą być podstawą realizacji inwestycji obejmującej wyłącznie urządzenia drogowe (a tymczasem jak wskazuje analiza akt sprawy w zestawieniu z analizą uprzednio zainicjowanej sprawy o wywłaszczenie, na gruncie analizowanej sprawy nie sposób mówić o jakiejkolwiek rozbudowie drogi, skoro nie dochodzi do zmiany granic pasa drogowego, ani też inwestycji obejmującej pas drogowy (podczas gdy zakres inwestycji dobitnie wskazuje, że w istocie nie obejmuje ona drogi lecz właśnie pas drogowy),
2. obrazę prawa materialnego, a to przepisu art. 11 b specustawy drogowej w związku z art. 19 ust. 1 i 5, art. 20, art. 21 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (obecnie: t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1693 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 1, art. 8 i art. 18 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1343 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, co spowodowało pominięcie przez organ pierwszej instancji, że wnioskodawca pozbawiony kompetencji w zakresie budowy/przebudowy, a nawet remontu przystanków, dworców czy wiat przystankowych, tym bardziej że nie może być uznany za legitymowany do złożenia wniosku o zezwolenie na realizację inwestycji w tym zakresie w trybie specustawy drogowej, co również świadczy o podjęciu przez organ pierwszej instancji działań celem obejścia obowiązujących przepisów,
3. obrazę przepisów postępowania, a to art. 11c specustawy drogowej w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów miało wpływ na treść wydanej decyzji, a polegało w szczególności na niezweryfikowaniu przez organ:
a. zasadności żądania w zakresie ewentualnego istnienia rozwiązania alternatywnego zapewniającego możliwość realizacji tego samego celu publicznego przy ograniczeniu stopnia ingerencji w prawo własności osób trzecich,
b. niezbędności realizacji celu inwestycji jako przesłanki ingerencji w prawo własności nieruchomości,
c. a ponadto na sporządzeniu uzasadnienia decyzji bez wyjaśnienia wątpliwości zgłaszanych przez strony postępowania.
Pismem z dnia 17 marca 2023 r. Strony uzupełniły stanowisko przedstawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Prowadząc postępowanie odwoławcze Wojewoda pismem z dnia 5 kwietnia 2023 r. wezwał Inwestora do zajęcia stanowiska względem zarzutów i wniosków podnoszonych w odwołaniu od decyzji, w tym czy istnieje możliwość zmiany lokalizacji planowanej inwestycji polegającej na zmianie jej przebiegu w sposób, który nie ingeruje w nieruchomość Stron.
W odpowiedzi na wezwanie Inwestor w piśmie z dnia 11 kwietnia 2023 r. wyjaśnił, że nie widzi możliwości zastosowania rozwiązań alternatywnych i zmianie przebiegu przedmiotowej inwestycji.
Pismem z dnia 29 maja 2023 r., Wojewoda Śląski wezwał Inwestora do przedłożenia opinii właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, o której mowa w art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. f specustawy drogowej, względnie przedłożenie oświadczenia, że pomimo wystąpienia o opinię, organ ten nie wydał opinii wraz dowodem wystąpienia o taką opinię.
Pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. Inwestor wyjaśnił, że pomimo wystąpienia o wydanie opinii, nie uzyskano odpowiedzi w ustawowym terminie na dowód czego przedłożono stosowną korespondencję. Jednocześnie Inwestor wyjaśnił, że w części opisowej projektu zagospodarowania terenu podano błędną informację o uzyskaniu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Pismem z dnia 24 lipca 2023 r., Wojewoda Śląski zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.
Pismem z dnia 10 sierpnia 2023 r. (data wpływu 11 sierpnia 2023 r.), Strony złożyły wnioski dowodowe, tj. aby organ odwoławczy zwrócił się do Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej w B. celem ustalenia, czy budowa peronu przystankowego przy ul. [...] w B. wpływa negatywnie na bezpieczeństwo pożarowe budynku zlokalizowanego pod tym adresem mającego status zabytku, w tym w szczególności czy uniemożliwia albo utrudnia prowadzenie akcji gaśniczej oraz aby organ odwoławczy zwrócił się Inwestora o wskazanie w jaki sposób ma się odbywać komunikacja z budynkiem przy ul. [...] w B. po budowie peronu przystankowego w szczególności, jak ma być zapewniony dostęp do bramy głównej/wejścia głównego przy uwzględnieniu, że część lokali zlokalizowana w budynku ma charakter użytkowy, co wymaga zapewnienia dostaw towaru do tychże lokali, także przy uwzględnieniu okoliczności, że część lokali jest ogrzewana węglem, a także wskazanie, w jaki sposób współwłaściciele budynku mają dbać o stan zabytkowego budynku, w sytuacji gdy posadowione wiaty przystankowe uniemożliwiają dostęp do elewacji budynku z użyciem specjalistycznego sprzętu.
Pismem z dnia 14 sierpnia 2023 r., Wojewoda Śląski wezwał Inwestora do szczegółowego wyczerpującego zajęcia stanowiska względem wniosków i uwag wniesionych przez Stron w piśmie z dnia 10 sierpnia 2023 r.
Pismem z dnia 18 sierpnia 2023 r., Wojewoda Śląski wystąpił do Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z prośbą o zajęcie stanowiska, czy realizacja przedmiotowej inwestycji w ocenie Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej w B. wpływa negatywnie na bezpieczeństwo pożarowe budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w B. , w szczególności, czy uniemożliwia albo utrudnia prowadzenie akcji gaśniczej.
Pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r. (data wpływu 28 sierpnia 2023 r.), Inwestor zajął stanowisko względem uwag i wniosków Skarżących z dnia 10 sierpnia 2023 r.
Pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r, Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w B. poinformował, że w dniu 23 sierpnia 2023 r. przeprowadzono przez funkcjonariuszy Komendy rozpoznanie operacyjne na wskazanym w piśmie peronie przystankowym w B. przy ul. [...]. W trakcie rozpoznania rozstawiono drabinę mechaniczną SCD - [...] sięgając do najwyższych kondygnacji zabudowań przyległych do peronu przystankowego. Z przeprowadzonej próby sporządzono notatkę służbową, w której nie stwierdzono utrudnień w prowadzeniu ewentualnych działań ratowniczo-gaśniczych.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2023 r. Wojewoda Śląski w odpowiedzi na złożone wnioski dowodowe, przekazał stronom stanowisko Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. oraz Inwestora.
Pismem z dnia 6 września 2023 r. (data wpływu 7 września 2023 r.), strony przedstawiły polemikę ze stanowiskiem Inwestora przedstawionym w piśmie z dnia 22 sierpnia 2023 r. oraz wnieśli o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej na gruncie, a jednocześnie wnosząc o zobowiązanie Inwestora do graficznego przedstawienia miejsca, w którym - w jego ocenie - mogą się zatrzymywać pojazdy dostarczające towar do lokali użytkowych w budynku przy ul. [...].
Decyzja z 26 marca 2024 r. opisaną na wstępie organ odwoławczy zmienił zapis pkt. 1 zaskarżonej decyzji a pozostałym zakresie ja utrzymał.
W uzasadnieniu Wojewoda przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz zacytował przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Stwierdził, że analiza złożonego przez Inwestora wniosku wykazała pewne nieprawidłowości, tj. wątpliwości w zakresie wystąpienia przez Inwestora do Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o wydanie opinii, o której mowa w art. 11 d ust. 1 pkt 8 lit. f specustawy drogowej. W ramach przeprowadzonego uzupełniającego postępowania dowodowego, Inwestor pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. przedłożył dowód wystąpienia o wydanie opinii i oświadczenie projektanta, że pomimo upływu ustawowego terminu opinia nie została wydana. W ocenie organu odwoławczego pozostałe elementy wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji zostały złożone zgodnie z przepisami specustawy drogowej, w tym projekt budowlany, który spełnia wymagania określone w art. 34 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. P.b. Prawidłowo zawiadomiono również strony o wszczęciu postępowania oraz o wydaniu decyzji. Zdaniem Wojewody zaskarżona decyzja czyni zadość wymogom przedstawionym w art. 11f ust. 1 specustawy drogowej, ponieważ zawiera bowiem wszystkie niezbędne składniki decyzji administracyjnej, w tym zawiera elementy określone w art. 11f specustawy drogowej.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, po przeprowadzeniu pełnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, że w zaskarżonej decyzji w sposób nieprawidłowy określono nieruchomości znajdujące się w liniach rozgraniczających projektowanej drogi powiatowej, bowiem działka [...] ([...] ) stanowi pozostałą część nieruchomości i nie leży w liniach rozgraniczających pas drogowy. Stąd też organ odwoławczy uchylił decyzje organu pierwszej instancji w tym zakresie i orzekł co do istoty.
Rozpatrując zarzuty Stron Wojewoda zauważył, że w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego zwrócił się do Inwestora o zajęcie stanowiska względem zarzutów i wniosków podnoszonych przez Strony w odwołaniu. Inwestor szczegółowo się do nich odniósł. Podobnie Wojewoda postąpił z wnioskami dowodowymi stron zwracając się do Inwestora. W przedmiocie zarzutów dotyczących przebiegu planowanej inwestycji drogowej Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 1 specustawy drogowej, to inwestor we wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej decyduje o przebiegu inwestycji oraz wielkości terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, załączając mapy przedstawiające proponowany przebieg inwestycji oraz mapy zawierające projekty podziałów nieruchomości. Zarówno Prezydent Miasta, jak i organ odwoławczy mogą działać tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości, zaproponowany przez wnioskodawcę. Ocenie dokonanej przez organy pierwszej i drugiej instancji może jedynie podlegać zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach specustawy drogowej. Ocenie organów nie podlegają również przesłanki ekonomiczne inwestycji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, przepisu art. 1 ust. 1 specustawy drogowej przez jego zastosowanie Wojewoda wyjaśnił, przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1032/12, że w tym przepisie ustawodawca posługuje się szerokim pojęciem "inwestycji", co oznacza, że obejmuje ona nie tylko budowę, ale też przebudowę bądź remont drogi publicznej. Organ odwoławczy przywołał również wyrok NSA z dnia 11 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 3155/14, w którym wskazano że w świetle redakcji art. 11f specustawy drogowej, zawierającego sformułowanie "w szczególności", wskazujące na to, iż oprócz wymienionych w tym przepisie składników decyzji wydawanej w sprawie, mogą mieścić się również inne niezbędne do "realizacji inwestycji drogowej" składniki, zasadne jest twierdzenie, że wskazane przepisy specustawy, Prawa budowlanego i rozporządzeń wykonawczych dopuszczają wykonanie urządzeń zarówno związanych jak i niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w ramach budowy lub przebudowy drogi publicznej w trybie specustawy. Zauważył także, że z analizy dokumentacji załączonej do wniosku wynika, że inwestycja obejmuje zmianę przebiegu granic pasa drogowego, a więc dotyczy rozbudowy tego obiektu budowlanego. Projektowany peron przystankowy wraz z wiatami nie zostały zaprojektowane jako urządzenia zlokalizowane poza pasem drogowym, lecz stanowić będą jego element. Ponadto inwestycja obejmuje budowę przyłącza energetycznego oraz przebudowę sieci teletechnicznej.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 11 b specustawy drogowej w związku z art. 19 ust. 1 i 5, art. 20, art. 21 u.d.p. w związku z art. 7 ust. 1, art. 8 i art. 18 u.p.t.z. Wojewoda stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że Prezydent Miasta jako właściwy zarządca drogi nie jest uprawniony do realizacji inwestycji drogowej obejmującej swym zakresem także postawienie wiaty przystankowej. Realizacja inwestycji drogowej może wiązać się także z wykonaniem robót, które co do zasady są zadaniem innego podmiotu niż zarządca drogi.
W przedmiocie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji Wojewoda stwierdził, że w ramach prowadzonego przez niego postępowania wyjaśnił wszelkie wątpliwości zgłaszane przez Strony przy czynnym udziale Inwestora. Realizując wnioski dowodowe Stron zwrócił się również do Komendanta Miejskiego PSP o zajęcie stanowiska w sprawie zagrożeń pożarowych oraz do Inwestora o wyjaśnienie kwestii związanych z dalszym użytkowaniem lokali w budynku przy ul. [...].
Odnosząc się do pozostałych kwestii podnoszonych przez Strony organ odwoławczy podkreślił, że przepisy specustawy drogowej nie nakładają na Inwestora obowiązku zapewnienia dostępu do nieruchomości zgodnego z żądaniem dotychczasowych właściciel. Obowiązkiem zarządcy drogi jest zapewnienie dostępu do drogi publicznej, a taki w projektowanej inwestycji został zapewniony.
W przedmiocie zarzutu dotyczącego opinii Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków organ odwoławczy wyjaśnił, że Inwestor wystąpił do niego o wydanie opinii, o której mowa w art. 11d ust. 1 pkt. 8 lit. f specustawy drogowej, lecz nie uzyskał odpowiedzi w terminie 30 dni. Natomiast opinia konserwatorska, na którą powołuje się Inwestor w piśmie z dnia 22 sierpnia 2023 r. znajduje się w projekcie budowlanym i nie jest opinią, o której mowa w art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. f specustawy drogowej. Znajdująca się w projekcie budowlanym opinia ŚKWZ z dnia 11 października 2022 r., znak [...], dotyczy wydania opinii konserwatorskiej w sprawie podziału działki nr [...] obręb [...] : [...] przy ul. [...] w celu budowy peronu przystankowego. Opinia ta jest pozytywna.
Pismem z dnia 26 kwietnia 2024 r. Skarżący reprezentowani przez profesjonalna pełnomocniczkę wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej "WSA"), zaskarżając decyzję z 26 marca 2024 r. w zakresie, w jakim organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i zarzucając organowi odwoławczemu:
1. obrazę prawa materialnego, a to przepisu art. 1 ust. 1 specustawy drogowej poprzez jego zastosowanie, albowiem wydana z powołaniem na przepisy wspomnianej ustawy decyzja - utrzymana w mocy przez organ odwoławczy - stanowi obejście prawa w zrealizowaniu innych celów aniżeli cele, dla których tę ustawę uchwalono, o czym dobitnie świadczy fakt, że inwestor wykorzystał przepisy ustawy przewidzianej dla dużych inwestycji obejmujących wiele nieruchomości do pozbawienia prawa własności właścicieli jednej nieruchomości, a ponadto w toku całego postępowania ignorowano fakt, że przepisy ustawy nie mogą być podstawą realizacji inwestycji obejmującej wyłącznie urządzenia drogowe (a tymczasem jak wskazuje analiza akt sprawy w zestawieniu z analizą uprzednio zainicjowanej sprawy o wywłaszczenie, na gruncie analizowanej sprawy nie sposób mówić o jakiejkolwiek rozbudowie drogi, skoro nie dochodzi do zmiany granic pasa drogowego) ani też inwestycji obejmującej pas drogowy (podczas gdy zakres inwestycji dobitnie wskazuje, że w istocie nie obejmuje ona drogi, lecz właśnie pas drogowy),
2. obrazę prawa materialnego, a to przepisu art. 11b ust. 1 specustawy drogowej w zw. z art. 19 ust, 1 i 5, art. 20, art. 21 ust. 1 u.d.p. w zw. z art. 7 ust. 1, art. 8 i art. 18 u.p.t.z. poprzez ich niezastosowanie, a to wobec niezgodnego z zalegającymi w aktach sprawy dokumentami ustalenia, że rzekomo wnioskodawcą jest Prezydent Miasta B., podczas gdy w istocie był nim Miejski Zarząd Dróg w B. (dalej: "MZD"), a więc podmiot pozbawiony kompetencji w zakresie budowy/przebudowy, a nawet remontu przystanków, dworców czy wiat przystankowych, a więc podmiot, który tym bardziej nie mógł być uznany za legitymowany do złożenia wniosku o zezwolenie na realizację inwestycji w tym zakresie w trybie przywołanej na wstępie ustawy,
3. obrazę przepisów postępowania, a to art. 11c ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 7, art. 8, art. 11 art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, które to naruszenie przepisów miało wpływ na treść wydanej decyzji, a polegało w szczególności na niezweryfikowaniu przez organ zasadności żądania w zakresie ewentualnego istnienia rozwiązania alternatywnego zapewniającego możliwość realizacji tego samego celu publicznego przy ograniczeniu stopnia ingerencji w prawo własności osób trzecich oraz niezbędności realizacji celu inwestycji jako przesłanki ingerencji w prawo własności nieruchomości.
W związku z podniesionymi zarzutami Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, oraz o umorzenie postępowania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w ich ocenie stosowanie specustawy odnosi się tylko do realizacji inwestycji drogowej jako budowli, a nie wszystkiego, co ma znajdować się w pasie drogowym. Treść art. 1 tej ustawy jednoznacznie nawiązuje do pojęcia "drogi" z ustawy o drogach publicznych, a nie do pojęcia pasa drogowego, które to pojęcie ustawa o drogach publicznych definiuje odrębnie (art. 4 pkt 1). Zatem stosowanie cyt. ustawy musi zostać poprzedzone wnikliwą oceną przez organy orzekające - czy dana decyzja nie będzie stanowiła obejścia prawa w zrealizowaniu innych celów. Zdaniem skarżących sięgnięcie przez władze miasta po specustawę drogową w celu pozbawienia współwłaścicieli działki nr [...] części ich własności stanowiło jawne obejście obowiązujących przepisów oraz swego rodzaju sankcję dla współwłaścicieli za to, że nie wyrazili gotowości zbycia części nieruchomości na rzecz miasta, a jednocześnie - wobec jasnego stanowiska konserwatora zabytków i przepisów o podziale nieruchomości - nie było szans na przeprowadzenie procedury wywłaszczeniowej.
Skarżący podnieśli, przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 roku, sygn. akt II OSK 2168/11. że art. 1 ust. 1 specustawy drogowej wyznacza zakres regulacji ustawowej, określając go jako zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych, a więc zamierzenia budowlanego obejmującego prócz przygotowania budowy samej drogi również realizację infrastruktury drogowej, tak związaną, jak i niezwiązaną z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, pod warunkiem, że owa infrastruktura powstaje w toku budowy inwestycji drogowej. Tymczasem jak wprost wynika z akt niniejszej sprawy, w przedmiotowym przypadku to realizacja infrastruktury drogowej ma być celem samym w sobie. W ocenie Skarżących przedmiotowa inwestycja polegać będzie tylko i wyłącznie posadowienie dwóch wiat przystankowych i przeniesienie tablicy przystankowej. Zastosowanie określenia "peron przystankowy" w projekcie było celowym wybiegiem wnioskodawcy - albowiem z projektu wprost wynikało, że nie planuje się żadnej zmiany przebiegu chodnika (poszerzenia/przesunięcia zatoki przystankowej) czy podwyższenia chodników (by ułatwić wsiadanie do pojazdu). Wyłącznym celem działania Gminy było posadowienie na działce nr [...] wiat przystankowych.
Za niedorzeczną, w ocenie Skarżących, uznać należy konstatację organu odwoławczego jakoby wnioskodawcą w sprawie był Prezydent Miasta B. jako właściwy zarządca drogi, a nie jak wskazują Skarżący MZD. Skarżący zwrócili uwagę, że MZD został przez samego Wojewodę pozbawiony możliwości działania w zakresie związanym z transportem zbiorowym, ponieważ rozstrzygnięciem nadzorczym nr [...] z dnia 23 grudnia 2019 roku stwierdzona została nieważność uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia 19 listopada 2019 r. w sprawie zmiany Statutu Miejskiego Zarządu Dróg w B. , w całości, jako niezgodnej z art. 19 ust. 1 i 5, art. 20, art. 21 ust. 1 u.d.p. w zw. z art. 7 ust. 1, art. 8 i art. 18 u.t.p.z. Skarżący wskazali, że z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, iż niedopuszczalne jest przeniesienie do MZD kompetencji gminy w zakresie zarządzania publicznym transportem zbiorowym, w tym w zakresie budowy, przebudowy i remontu przystanków komunikacyjnych, których właścicielem lub zarządzającym jest gmina.
Skarżący zakwestionowali również sposób przeprowadzenia przez Wojewodę postępowania odwoławczego i wskazali, że nie stanowi rozpatrzenia odwołania i podniesionych w nim zarzutów sytuacja, w której organ odwoławczy zobowiązuje organ I instancji do odniesienia się do zarzutów skarżących, a potem powiela treść wyjaśnień przekazanych przez organ I instancji.
Ponadto stwierdzili, że dopuszczalna jest weryfikacja przez organ zasadności żądania w zakresie ewentualnego istnienia rozwiązania alternatywnego zapewniającego możliwość realizacji tego samego celu publicznego przy ograniczeniu stopnia ingerencji w prawo własności osób trzecich, a także ocena przez organ niezbędności realizacji celu inwestycji jako przesłanki ingerencji w prawo własności nieruchomości. Skarżący przywołali na poparcie swoich twierdzeń wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 listopada 2023 roku, sygn. akt II SA/Gl 968/23.
Skarżący wyjaśnili, dlaczego uznali, że organ odwoławczy prowadząc postępowanie naruszył zasadę przekonywania wynikającą z art.11 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszej sprawie była decyzja Prezydenta Miasta udzielającej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia pod nazwą: "Rozbudowa ul. [...] w B. - budowa peronu przystankowego przy ul. [...]". Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane w rozpoznawanej sprawie przez organy obu instancji, przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.
Materialnoprawną podstawą niniejszej sprawy były normy prawne wywodzone przede wszystkim z specustawy drogowej, która zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 określa zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Przepisy specustawy drogowej w sposób istotny upraszczają postępowanie administracyjne dotyczące budowy dróg, w tym m.in. w zakresie nabywania części nieruchomości zajętej pod budowę drogi na rzecz odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie ustawy drogowej nie wymaga uprzednio przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Stosownie do art. 11a ust. 1 ustawy drogowej, upoważnionym do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w odniesieniu do dróg gminnych jest starosta, działający na wniosek właściwego zarządcy drogi. Zgodnie z art. 11e analizowanej ustawy, zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie można uzależniać od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Organ orzekający może więc korygować w prowadzonym postępowaniu oraz w wydanej decyzji projektowane zamierzenie inwestycyjne o kształcie określonym we wniosku jedynie wtedy, gdy będzie go uprawniał do tego przepis obowiązującego prawa i to w sposób nakazujący ustalenie takich okoliczności lub parametrów inwestycji drogowej, które są wiążące niezależnie od przyjętych we wniosku (M. Wolanin, Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz, C.H. Beck 2009 r., s. 125). W tym znaczeniu decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej ma charakter związany, ponieważ jej wydanie zostało uzależnione od wypełnienia przez wnioskodawcę wszystkich wymogów określonych w prawie powszechnie obowiązującym, po wystąpieniu których na organie administracji spoczywa obowiązek jej wydania w sposób zgodny z doprecyzowanymi we wniosku szczegółowymi parametrami. Stosownie do art. 11i ust. 1 ustawy drogowej, w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, z wyjątkiem art. 28 ust. 2. W razie spełnienia przez inwestora wymagań określonych w przepisach ustawy drogowej i prawa budowlanego organ architektoniczno-budowlany nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku WSA z 04.01.2011 r., VII SA/Wa 320/11, zaakceptowany przez NSA w wyroku z 03.11.2011 r., II OSK 1942/11, baza orzeczeń NSA). W sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 11i ust. 2 ustawy drogowej). Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy drogowej, decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości.
W ramach postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy specustawy drogowej organy orzekające badają jedynie kwestie formalnoprawne i kompletność wniosku o wydanie decyzji. Organy nie posiadają kompetencji do wyznaczania, korygowania trasy inwestycji czy też do zmiany proponowanych rozwiązań co do jej przebiegu. Nie są także uprawnione do przeprowadzania jakiejkolwiek oceny co do racjonalności czy słuszności koncepcji inwestora. O przebiegu drogi decyduje w istocie zarządca drogi publicznej (wnioskodawca) i to on wybiera najbardziej korzystne rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno-wykonawcze.
W postępowaniu opartym o przepisy specustawy drogowej interes społeczny i gospodarczy ma prymat nad słusznym interesem strony, bowiem inwestycja w zakresie realizacji drogi publicznej ma na celu zaspokojenie określonych potrzeb społeczności lokalnej, co oznacza, że jest inwestycją celu publicznego. Natomiast ochronę prawa własności gwarantuje art. 64 ust. 2 Konstytucji RP stanowiąc, iż własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Prawo własności jest chronione konstytucyjnie (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP), aczkolwiek nie jest prawem bezwzględnym. Doznaje w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona, przy czym tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się w związku z tym, wydanie decyzji w trybie specustawy drogowej wymagana w indywidulanej sprawie weryfikacji wniosku inwestora pod kątem niezbędności wywłaszczenia konkretnej nieruchomości (np. wyrok NSA z 25 maja 2022 r. sygn. II OSK 2039/19).
Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd zauważa, że przedmiotem inwestycji zgodnie z zapisami w projekcie budowalnym znajdującym się w aktach sprawy jest rozbudowa drogi publicznej kategorii powiatowej, ul. [...] w B. . W ramach rozbudowy planowana jest rozbudowa istniejącego chodnika – drogi dla pieszych, w celu wyznaczenia peronu dla przystanku komunikacji zbiorowej autobusowej (pkt 2 Przedmiot inwestycji). Z pkt 4 (Projektowane zagospodarowanie terenu) tej dokumentacji wynika zaś, że opracowanie obejmuje:
- rozbudowę drogi publicznej, kategorii powiatowej, klasy G – ul. [...]
- budowę przyłącza energetycznego do zasilania wiat przystankowych
- przebudowę sieci teletechnicznej własności MZD w zakresie elementów systemu ITS – tablicy dynamicznej informacji pasażerskiej.
W tym samym punkcie projektant zawarł również opis planowanych prac związanych z rozbudową drogi publicznej zaznaczając, że nie przewiduje się zmiany istniejącej trasy drogi publicznej. Projektowany zakres robót zakłada:
- rozbudowę ul. [...] – poszerzenie pasa drogowego dla pieszych i peron przystankowy na odcinku ok. 24 m.
- wyznaczenie peronu przystankowego poprzez montaż 2 wiat przystankowych na fundamentach betonowych oraz montażu systemu fakturowych oznaczeń powierzchni w postaci pasa kostki integracyjnej (z wypustkami) na długości peronu oraz pasa kostki prowadzącej (rowkowanej) w osi peronu.
W świetle tak przedstawionego przedmiotu inwestycji oraz zarzutu Skarżących o obejściu prawa przez Prezydenta Miasta Sąd uznał za celowe wyjaśnić czy wnioskowa inwestycja może być realizowana na podstawie przepisów specustawy drogowej. Należy podkreślić, że specustawa drogowa ma szczególny, wyjątkowy charakter. Zgodnie bowiem z jej przepisami zezwolenie na realizację inwestycji drogowej zastąpiło pięć odrębnych decyzji administracyjnych, w tym również dotyczącą przymusowego wywłaszczenia własności nieruchomości. Wprowadzenie do porządku prawnego szczególnych przepisów tej ustawy i – w konsekwencji – określenie specjalnego trybu realizacji zamierzeń inwestycyjnych uzasadnione jest celem publicznym w postaci konieczności sprawnego i szybkiego stworzenia nowej oraz usprawnienia i udoskonalenia istniejącej infrastruktury drogowej w kraju. Powoduje to, że ww. przepisy mają charakter lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) - dalej "u.g.n.". Z drugiej, jednakże strony szczególny charakter powołanych przepisów powoduje, że przedmiotowy zakres ich zastosowania musi być ściśle przestrzegany. Niedopuszczalne jest zatem rozszerzanie zakresu przedmiotowego tej regulacji i obejmowanie szczególnym trybem określonym w specustawie drogowej realizacji zamierzeń budowlanych, które nie mają charakteru drogowego i nie są ściśle związane z budową dróg publicznych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 2 u.d.p. do której odsyła art. 1 specustawy drogowej, określający jej zakres przedmiotowy, droga stanowi budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Biorąc pod uwagę powyższą definicję zakresem regulacji specustawy drogowej mogą zostać objęte wszelkie drogowe obiekty inżynierskie i urządzenia oraz instalacje, o ile stanowią z drogą całość techniczno-użytkową. Stosowanie specustawy drogowej odnosi się więc tylko do realizacji inwestycji drogowej jako budowli, a nie wszystkiego, co ma znajdować się w pasie drogowym i musi zostać poprzedzone wnikliwą oceną przez organy orzekające – czy dana decyzja nie będzie stanowiła obejścia prawa w zrealizowaniu innych celów.
Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że inwestycja obejmująca budowę peronu dla pasażerów oraz dwóch wiat przystankowych na działce nr [...] może być realizowana w trybie specustawy drogowej, gdyż nie wykracza ona poza jej zakres przedmiotowy. W ocenie Sądu Skarżący niezasadnie podnieśli w skardze, że budowa dwóch wiat przystankowych nie powinna być realizowana na podstawie przepisów ustawy szczególnej. Zaprojektowany peron zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1518) należy do części drogi przeznaczonej do ruchu i obsługi pojazdów transportu zbiorowego. Z treści § 51 powołanego rozporządzenia wynika, że
"1. W miejscu przystanku transportu zbiorowego projektuje się peron. Dopuszcza się rozwiązanie, w którym funkcję peronu pełni droga dla pieszych, jeżeli jej szerokość umożliwia jednoczesną obsługę użytkowników przystanku i pieszych.
2. Długość peronu dostosowuje się do długości i natężenia ruchu pojazdów transportu zbiorowego, a szerokość peronu dostosowuje się do prognozowanej liczby i rodzaju użytkowników przystanku w godzinach szczytu oraz sposobu dojścia do peronu.
3. Peron projektuje się w taki sposób, aby spełnić warunki określone dla drogi dla pieszych oraz umożliwić użytkownikom przystanku bezpieczne i komfortowe wsiadanie do pojazdu transportu zbiorowego i wysiadanie z niego."
Treść przywołanych przepisów rozporządzenia oznacza, że peron jest częścią drogi i jego budowa lub rozbudowa z uwzględnieniem warunków określonych w powołanym wyżej przepisie powinna zostać zakwalifikowana jako rozbudowa stanowiąca inwestycję drogową podlegającą przepisom szczególnym. Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 852/21 wynika że "Art. 1 ust. 1 ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wynika, że ustawodawca posługuje się szerokim pojęciem "inwestycji w zakresie dróg publicznych", a więc zamierzenia budowlanego obejmującego oprócz przygotowania budowy samej drogi również realizację towarzyszącej infrastruktury drogowej, tak związanej, jak i niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego."
W oparciu o cyt. wyżej przepisy prawa i wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko Sąd uznał, że budowa peronu przystankowego w pasie drogowym drogi publicznej jest inwestycją w zakresie dróg publicznych w rozumieniu art.1 ust.1 specustawy drogowej. Rozbudowa drogi lub jej przebudowa nie musi nastąpić na całej jej długości i może obejmować jej fragmenty również takie, które dotyczą jednej nieruchomości. Z uwagi na powyższe Sąd uznał zarzut Skarżących za nieuzasadniony.
Odnośnie drugiego zarzutu skargi Sąd również uznał, że nie znajduje on swojego uzasadnienia zarówno w stanie faktycznym jaki i prawnym sprawy. Wniosek o wydanie zezwolenia został złożony przez Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg, który działał jako pełnomocnik Prezydenta Miasta B., działającego jako organ jednostki samorządu terytorialnego (miasta na prawach powiatu) posiadającej osobowość prawną oraz realizującej zarówno zadania publiczne gminne jak i powiatowe. Z treści art. 19 ust. 2 pkt 3 u.d.p. wynika, że zarządcą dróg powiatowych jest zarząd powiatu (prezydent miasta na prawach powiatu) natomiast art. 21 u.d.p stanowi, że "Zarządca drogi, o którym mowa w art. 19 ust. 2 pkt 2-4 i ust. 5, może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez sejmik województwa, radę powiatu lub radę gminy. Jeżeli jednostka taka nie została utworzona, zadania zarządu drogi wykonuje zarządca."
W świetle przywołanej regulacji wnioskodawcą planowanej inwestycji z uwagi na kategorię drogi publicznej (droga powiatowa w mieście na prawach powiatu) mógł być tylko i wyłącznie Prezydent Miasta B. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta działający jako organ j.s.t. wystąpił z wnioskiem do Prezydenta Miasta jako organu administracji publicznej właściwego do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Z art.11a ust.1 specustawy drogowej wynika natomiast, że "Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi." Dokumentacja projektowa i sam wniosek został przygotowany przez MZD, ale wniosek o wydanie zezwolenia został złożony przez osobę działającą w imieniu Prezydenta Miasta, w tym przypadku działającego jak zarząd powiatu z uwagi na kategorię rozbudowywanej drogi (droga powiatowa).
W zakresie zarzutu trzeciego skargi Sąd również uznał go za nieuzasadniony. Jak już sąd podkreślił wcześniej organy rozstrzygające w sprawie wniosku o realizację inwestycji drogowej na podstawie przepisów specustawy drogowej nie posiadają kompetencji do wyznaczania, korygowania trasy inwestycji czy też do zmiany proponowanych rozwiązań co do jej przebiegu. Nie są także uprawnione do przeprowadzania jakiejkolwiek oceny co do racjonalności czy słuszności koncepcji inwestora. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że organ odwoławczy zwrócił się do Inwestora z pytaniem dotyczącym możliwości realizacji w innym wariancie. Sąd zgadza się z wyjaśnieniami inwestora i oceną organu odwoławczego, że z uwagi na specyficzny zakres inwestycji związany z natężeniem ruchu pieszych w obszarze inwestycji brak jest możliwości jej realizacji w innym miejscu niż ul. [...].
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ja decyzji organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Sąd nie stwierdził, aby organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby istotny wpływ na jej rozstrzygniecie i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI