II SA/Gl 621/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę mężczyzny zmagającego się z patologicznym zbieractwem, który kwestionował nakaz usunięcia odpadów z jego posesji, uznając, że stan zdrowia nie zwalnia z obowiązku ochrony środowiska i zdrowia publicznego.
Skarżący, zmagający się z patologicznym zbieractwem i zaburzeniami nastroju, odwołał się od decyzji nakazującej usunięcie nagromadzonych odpadów z jego nieruchomości. Twierdził, że nałożony obowiązek jest zbyt obciążający i nie uwzględnia jego stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że obowiązek usunięcia odpadów wynika z przepisów prawa i ma na celu ochronę środowiska oraz zdrowia publicznego, a stan zdrowia skarżącego, choć uwzględniony w postępowaniu, nie stanowi podstawy do zwolnienia z tego obowiązku.
Sprawa dotyczyła skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. nakazującą skarżącemu usunięcie odpadów zalegających na jego nieruchomości. Skarżący, który został uznany za winnego wykroczenia polegającego na gromadzeniu odpadów, argumentował, że nałożony obowiązek jest zbyt obciążający ze względu na jego stan zdrowia psychicznego (patologiczne zbieractwo, zaburzenia nastroju) i sytuację materialną. Podkreślał, że nie wszystkie kwestie prawne są dla niego zrozumiałe i odbiera nakaz jako formę przymusu. Organy administracji publicznej, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uznały jednak, że stan zdrowia skarżącego nie zwalnia go z obowiązku usunięcia odpadów. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o odpadach mają na celu ochronę środowiska, życia i zdrowia ludzi, a odpowiedzialność posiadacza odpadów jest obiektywna i oparta na fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Sąd powołał się na konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wskazując, że niezależnie od sytuacji zdrowotnej, każdy obywatel zobowiązany do usunięcia odpadów musi spełnić nałożony obowiązek. W związku z tym, skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, stan zdrowia skarżącego nie stanowi podstawy do zwolnienia z obowiązku usunięcia odpadów, gdyż obowiązek ten ma na celu ochronę środowiska i zdrowia publicznego, a odpowiedzialność posiadacza odpadów jest obiektywna.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o odpadach mają na celu ochronę środowiska i zdrowia ludzi, a odpowiedzialność posiadacza odpadów jest obiektywna i oparta na fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa wymaga równego traktowania wszystkich obywateli, niezależnie od ich sytuacji zdrowotnej, w zakresie stosowania przepisów prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.o. art. 26 § ust. 1
Ustawa o odpadach
Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
u.o. art. 26 § ust. 2
Ustawa o odpadach
W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
u.o. art. 26 § ust. 6
Ustawa o odpadach
W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności termin usunięcia odpadów; rodzaj odpadów; sposób usunięcia odpadów.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie w przedmiocie skargi.
Pomocnicze
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o odpadach
Definicja odpadu.
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 19
Ustawa o odpadach
Definicja posiadacza odpadów.
p.p.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądowej.
k.w. art. 117 § § 1
Kodeks wykroczeń
Wykroczenie polegające na nieutrzymaniu czystości i porządku.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 68
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony zdrowia.
u.o. art. 1
Ustawa o odpadach
Cel ustawy - ochrona środowiska, życia i zdrowia ludzi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek usunięcia odpadów wynika z przepisów prawa i ma na celu ochronę środowiska oraz zdrowia publicznego. Odpowiedzialność posiadacza odpadów jest obiektywna i oparta na fakcie zalegania odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania. Stan zdrowia skarżącego nie stanowi podstawy do zwolnienia z obowiązku usunięcia odpadów. Zasada równości wobec prawa wymaga równego traktowania wszystkich obywateli w zakresie stosowania przepisów prawa.
Odrzucone argumenty
Nakaz usunięcia odpadów jest zbyt obciążający ze względu na stan zdrowia psychicznego skarżącego (patologiczne zbieractwo, zaburzenia nastroju). Nakaz usunięcia odpadów jest zbyt obciążający ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego. Nałożenie decyzji o usunięciu odpadów odbiera skarżącemu chęć do samodzielnego działania i przerasta jego możliwości.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Odpowiedzialność posiadacza odpadów oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Zasadniczym celem przywołanej wyżej regulacji zamieszczonej w art. 26 ustawy o odpadach jest skuteczne i szybkie usuwanie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Dobrowolski
członek
Beata Kalaga-Gajewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obiektywnej odpowiedzialności posiadacza odpadów za ich usunięcie, niezależnie od stanu zdrowia czy sytuacji życiowej, w kontekście ochrony środowiska i zdrowia publicznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby zmagającej się z patologicznym zbieractwem, ale jego zasady są szeroko stosowalne do przypadków nielegalnego składowania odpadów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie problem nielegalnego składowania odpadów w połączeniu z trudną sytuacją osobistą skarżącego, co czyni ją interesującą z perspektywy zarówno prawnej, jak i ludzkiej.
“Czy choroba psychiczna zwalnia z obowiązku sprzątania śmieci? Sąd administracyjny odpowiada.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 621/25 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-11-26 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-05-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Beata Kalaga-Gajewska Grzegorz Dobrowolski Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Odpady Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1587 art. 26 Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 lutego 2025 r. nr SKO.OS/41.9/12/2025/145/KS w przedmiocie usunięcia odpadów oddala skargę. Uzasadnienie Sąd Rejonowy [...] w K. IV Wydział Karny wyrokiem zaocznym z [...] r., sygn. Akt [...] , uznał za winnego A. W. (dalej: "skarżący") m.in. tego, że [...] w K. na ul.[...] , jako użytkownik nieruchomości zlokalizowanej w K. przy ul.[...], nie wykonywał swoich obowiązków polegających na utrzymaniu czystości i porządku w obrębie nieruchomości gromadząc na niej i przed nią znaczne ilości odpadów komunalnych, czym wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 117 § 1 ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 2119, obecnie t. jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 734). Pismem z 31 lipca 2023 r. wskazany Sąd zawiadomił Prezydenta Miasta K. o wydanym wyroku oraz wskazał, że w toku postępowania ujawniono, iż na przedmiotowej posesji oraz przed nią, gromadzone są przez skarżącego znaczne ilości odpadów komunalnych, które mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców i mienia tej nieruchomości oraz nieruchomości sąsiednich. Nadto, pismem z 20 października 2023 r. Straż Miejska w K. zwróciła się do organu I instancji, w związku z licznymi zgłoszeniami mieszkańców oraz radnych Rady Miasta K., z prośbą o zlecenie odpowiedniej jednostce uprzątnięcia w trybie interwencyjnym zanieczyszczonego pasa drogowego przylegającego do posesji budynku przy ul. [...] w K.. W dniu 25 października 2023 r. została przeprowadzona wizja kontrolna, która wykazała, zaleganie odpadów na terenie ogrodzonym przy ul.[...], tj. na działce oznaczonej numerem [...] k. mapy 39 obręb L., jak również przed posesją, tj. na działce oznaczonej numerem 72 k. mapy 39, obręb L. Podczas wizji terenowej sporządzono dokumentację fotograficzną. Wizja kontrolna ujawniła zaleganie na tym terenie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów z tworzyw sztucznych, w tym licznych pojemników, skrzynek, doniczek, kołpaków, odpadów gumowych, w tym węży ogrodowych, opon rowerowych, odpadów wielkogabarytowych, szkła, elementów drewnianego ogrodzenia, elementów samochodu, w tym zderzaka i drzwi samochodowych, opon samochodowych. Odpady były poukładane w stosach, część odpadów oparto o elewację budynku. Dojście do niego stanowi wąską ścieżkę wyznaczoną przez stosy odpadów. Pismem z 2 listopada 2023 r. wezwano skarżącego do uporządkowania zalegających odpadów na posesji przy ul. [...] w K. Przedmiotowe wezwanie wróciło z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Organ I instancji w związku zagrożeniem epidemiologicznym i pożarowym, zwrócił się o podjęcie działań wynikających z posiadanych kompetencji do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. oraz do Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w K.. Z otrzymanych odpowiedzi jednoznacznie wynikało, że na terenie nieruchomości znajdują się nagromadzone przedmioty, lecz nie ma zagrożenia sanitarno-epidemiologicznego. Następnie organ I instancji zwrócił się do Straży Miejskiej w K. o doręczenie skarżącemu wezwania do uporządkowania posesji. W odpowiedzi na powyższe Straż Miejska pismem z 25 kwietnia 2024 r. poinformowała, że korespondencji, mimo wielokrotnych prób kontaktu, nie udało doręczyć się skarżącemu. Prezydent Miasta K. ustalił również, że przedmiotowa nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] stanowi współwłasność małżeńską A. i K. W. – rodziców skarżącego, którzy zmarli. Nadto, nie toczyło się po nich postępowanie spadkowe, a skarżący 13 stycznia 2020 r. zgłosił się do opodatkowania jako posiadacz samoistny przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji pismem z 6 czerwca 2024 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów, tj. skarżącemu, usunięcie odpadów z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. Korespondencja informująca o tym fakcie skarżącego została zwrócona z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". W dniu 12 lipca 2024 r. został przeprowadzony dowód z oględzin przedmiotowego terenu, w trakcie których ustalono zaleganie na nim odpadów w postaci: odpadów metalu, odpadów wielkogabarytowych, zużytego sprzętu RTV i AGD, zmieszanych odpadów komunalnych. Odpady poukładane w stosy zalegają zarówno na posesji przy ul.[...], jaki i przed posesją. Od furtki do drzwi wejściowych prowadzi wąska ścieżka (ok. 0,5 m szerokości) wyznaczona przez usypane stosy odpadów, a zeskładowane odpady uniemożliwiają swobodne poruszanie się po nieruchomości. Odpady zgromadzone są również na schodach oraz przy drzwiach prowadzących do budynku mieszkalnego. Podczas wizji terenowej sporządzono dokumentację fotograficzną. Do protokołu oględzin dołączono również oświadczenie skarżącego, z którego wynika, że nagromadzone przedmioty są dla niego przydatne, zostały pozyskane w celu dalszego zagospodarowania. Skarżący złom planuje sprzedać w punkcie skupu. Jednocześnie zapewnił, że wie gdzie należy przekazać odpady, tj. do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych, jednak nie posiada możliwości przetransportowania odpadów w celu właściwej utylizacji. Skarżący do akt sprawy przedłożył również zaświadczenie od lekarza, które potwierdza stan jego zdrowia, tj. m.in. zbieractwo patologiczne. Wobec powyższego Prezydent Miasta K. decyzją z 20 listopada 2024 r., nr [...], nakazał skarżącemu, jako posiadaczowi odpadów, ich usunięcie, tj. odpadów o kodzie według rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10): 15 01 02- opakowania z tworzyw sztucznych; 15 01 06- zmieszane odpady opakowaniowe; 16 01 03- zużyte opony; 16 01 19- tworzywa sztuczne; 16 02 14- zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13; 20 01 02- szkło; 20 01 38- drewno inne niż wymienione w 20 01 37; 20 01 39- tworzywa sztuczne; 20 01 40- metale; 20 03 01- niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne; 20 03 07- odpady wielkogabarytowe z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. działek powyżej wskazanych (pkt 1). Jednocześnie wyznaczono 90-dniowy termin liczony od dnia, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna na wykonanie nałożonego obowiązku (pkt 2). Wskazano, że usunięcie odpadów należy przeprowadzić zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie, tj. poprzez zawarcie umowy na usunięcie, transport i zagospodarowanie odpadów z podmiotem posiadającym odpowiednie zezwolenie właściwego organu oraz wpis do rejestru Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (pkt 3). Nałożono również na skarżącego obowiązek pisemnego powiadomienia organu I instancji o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenia wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami w terminie 14 dni od jego wykonania (pkt 4). W uzasadnieniu organ I instancji obszernie przytoczył przepisy ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.) oraz zreferował stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, wyjaśnienia skarżącego oraz załączone do akt sprawy fotografie, jednoznacznie potwierdzają istnienie odpadów oraz ich rodzaj. Zaznaczył, że o tym, co jest odpadem, przesądza powyższa ustawa i rozporządzenie Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, nie zaś subiektywne przekonanie. Odniósł się do pojęcia czym jest odpad powołując się przy tym na stanowisko judykatury i doktryny. Stwierdził, że niewątpliwie spełniona została przesłanka ich wyzbycia się, zaś dalsze wykorzystanie tych materiałów nie powoduje utraty przez nie statusu odpadów, a charakter składowanych odpadów oraz ich ilość wykluczają również możliwość przyjęcia, że w sprawie mogłoby mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r. poz. 93). Organ I instancji wywiódł, że kolejną przesłanką, niezbędną do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 26 ust. 2 przywoływanej ustawy, jest wykazanie, iż odpady przechowywane są w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania. W tym kontekście zauważył, że skarżący nie prowadzi na przedmiotowym terenie działalności w zakresie zbierania czy też przetwarzania odpadów, gdyż nie posiada wymaganego przepisami prawa zezwolenia. Stwierdził również, że kwestia stanu zdrowia skarżącego pozostaje bez wpływu na ustalenie bezspornego faktu zalegania odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania. Dla sprawy nie ma również znaczenia dowodzenie, że posiadacz odpadów zgromadzone odpady uporządkuje, albo że są mu potrzebne, jeśli znajdują się one w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania. Organ I instancji nie miał wątpliwości, że skarżący jest posiadaczem odpadów. Pismem z 23 grudnia 2024 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił, że zignorowano treść przedstawionego przez niego zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że poza stwierdzonym patologicznym zbieractwem (F63.9), wyraźnie mowa jest o reaktywnych zaburzeniach nastroju (F43), co może wiązać się z podjęciem prób samobójczych w sytuacji narażenia na stresory zewnętrzne, mogące stanowić czynnik pogarszający efekty leczenia. Wyjaśnił, że stan jego zdrowia jest dla niego najważniejszy, a zalegające odpady, tak jak zadeklarował, będzie starał się sukcesywnie rozwiązać. Zaznaczył przy tym, że praca z psychologiem przynosi efekty, gdyż udało mu się pozbyć części ubrań i butów, co traktowane jest jako element terapii. Poradził sobie również z pozyskiwaniem i przynoszeniem nowych rzeczy. W jego ocenie 90 dni, to stanowczo za krótki czas do poradzenia sobie z tym problemem. Opisał przy tym swoją sytuację materialno-bytową, którą określa jako nienajlepszą. Podał, że w sezonie zimowym i wczesnowiosennym ma dodatkowe trudności związane z codziennym funkcjonowaniem. Podkreślił, że zgromadzone odpady nie stanowią zagrożenia epidemiologicznego. Jego wątpliwości wzbudził także koszt wywozu odpadów oraz fakt czy można go uznać za władającego powierzchnią ziemi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 7 lutego 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu po odniesieniu się do stanu faktycznego i prawnego sprawy, zauważyło, że ustawa o odpadach daje instrument do reagowania w konkretnych sytuacjach, gdy posiadacz odpadów składuje je lub magazynuje w miejscu do tego nieprzeznaczonym i nie usuwa ich z tego miejsca. Przed wydaniem decyzji musi zostać wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne, w którym zostaną ustalone przesłanki do jej wydania, w tym ustalenie, jakie odpady są nielegalnie składowane lub magazynowane, kto jest posiadaczem tych odpadów i czy odpady te mogą być składowane lub magazynowane w danym miejscu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wobec tego stwierdziło, że doszło do tych samych konkluzji co w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji, tj. skarżący jest zobowiązany do usunięcia odpadów, których jest posiadaczem. Organ drugiej instancji wyjaśnił pojęcie posiadacza odpadów i jednoznacznie uznał, że skarżący posiada odpady składowane na działkach nr [...] oraz 72 k. mapy 39 obręb L. SKO zauważyło, że skarżący nie kwestionował ustaleń poczynionych przez organ I instancji podczas oględzin nieruchomości co do rodzaju i ilości składowanych tam odpadów. Organ odwoławczy ocenił wobec tego zarzutu odwołania za niezasadne. Pismem z 9 kwietnia 2025 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję organu odwoławczego przyjmując do wiadomości jego argumentacje oraz interpretację przepisów prawa. Wskazał, że ma świadomość problemu zalegających odpadów, choć nie wszystkie kwestie prawne są dla niego zrozumiałe. Podkreślił, że do zgromadzenia odpadów nie doszło w wyniku jego świadomego działania. Podał, że leczy się psychiatrycznie, jest również w procesie terapeutycznym, a codzienne zmaganie się z warunkami w jakich żyje nie jest dla niego łatwe. Wyjaśnił, że nałożenie decyzji o usunięciu odpadów odbiera jako bardzo silną formę nacisku i przymusu, która odbiera mu chęć do samodzielnego działania. Tak drastyczna forma pozbycia się nagromadzonych rzeczy przerasta jego możliwości. Skarżący wskazał, że art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach należy interpretować przede wszystkim w odniesieniu do właściwego poziomu ochrony jego życia i zdrowia ludzi z uwagi na labilność emocjonalną oraz stany lękowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, a w motywach tego stanowiska potrzymano argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W świetle powyższego Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego ani procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Istota niniejszej sprawy dotyczy usunięcia odpadów zalegających w K. przy ul.[...]. Ich składowanie wokół budynku położonego na tej nieruchomości jest bezsprzeczne. Potwierdza to materiał zgromadzony w toku postępowania administracyjnego, a nadto skarżący temu nie zaprzecza. W toku postępowania wskazał, że chce je uprzątnąć, częściowo nawet to uczynił oraz powstrzymał się przed zgromadzeniem nowych odpadów. Skarżący przyjął argumentację zaskarżonej decyzji, lecz inaczej niż organy administracji publicznej interpretuje art. 26 ustawy o odpadach. Podał, że należy go rozumieć z odniesieniem do właściwego poziomu ochrony jego życia i zdrowia ludzi z uwagi na labilność emocjonalną oraz stany lękowe. Z przedłożonego przez niego zaświadczenia lekarskie wynika, że rozpoznano u niego zbieractwo patologiczne oraz reaktywne zaburzenia nastroju. Nie kwestionując stanu zdrowia skarżącego Sąd zauważa jednak, że okoliczność ta nie ma wpływu na sam fakt usunięcia odpadów, których posiadaczem jest skarżący. Przeciwne twierdzenie stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP, zgodnie z którą wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W konsekwencji niezależnie od sytuacji osoby zobowiązanej do usunięcia odpadów, w tym także zdrowotnej, wobec każdego obywatela należy wydać stosowną decyzję, jeśli zaistniały ku temu przesłanki. Skarżący, niezależnie od okoliczności niniejszej sprawy, niewątpliwie korzysta z innej konstytucyjnej zasady, tj. wyrażonej w art. 68 Konstytucji RP zasady ochrony zdrowia, co potwierdza zaświadczenie lekarskie o stanie jego zdrowia i rodzaju zaburzeń. Na mocy jej ust. 2 obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa. Zasada ta jednak nie może mieć odniesienia do kwestii usunięcia odpadów, gdyż ustawa określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi, a nie poszczególnych jednostek, które działają sprzecznie z przepisami prawa. Dodatkowo należy zaakcentować, że przywołana ustawa nie warunkuje podejmowania stosownych rozstrzygnięć kierowanych do osób zobowiązanych do usunięcia odpadów, od ich stanu zdrowia oraz potencjalnych możliwości w zakresie ich usunięcia. Odnosząc się natomiast do meritum sprawy zauważyć należy, że organy administracji publicznej obszernie odniosły się do rozumienia pojęcia "posiadacz odpadów" oraz samych "odpadów". Przypomnieć jednak wypadnie, że zgodnie z art. 26 powyższej ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Na mocy jego ust. 2, z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Z kolei w ust. 6 określono, że w decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności termin usunięcia odpadów; rodzaj odpadów; sposób usunięcia odpadów. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 6 powoływanej ustawy przez odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Z kolei jego posiadaczem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach). Zatem obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Stwierdzenie przez organ nielegalnego składowania odpadów tj. składowania odpadów bez zezwolenia w terenie nieprzeznaczonym do tego typu działalności i ustalenie podmiotu, który jest ich posiadaczem odpadów, skutkować zawsze winno nakazaniem usunięcia odpadów kierowanym właśnie do ich (odpadów) posiadacza. Decyzja o nakazie usunięcia odpadów wydawana jest w ramach związania administracyjnego tj. sytuacji, kiedy ustalenia określonego stanu faktycznego implikują wydanie decyzji o określonej treści (wyrok WSA w Krakowie z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 464/25). Wywód powyższy potwierdza to, że stan zdrowia osoby zobowiązanej do usunięcia odpadów, w rozumieniu art. 26 przywoływanej ustawy, nie jest okolicznością braną pod uwagę. Analiza akt sprawy doprowadziła do wniosku, że wskazane przesłanki wydania decyzji, o której mowa w art. 26 ust. 2 tej ustawy, nakazującej posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, ziściły się. Konieczne zatem było ustalenie następujących okoliczności: istnienia odpadów, zalegania odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich gromadzenia lub magazynowania, podmiotu zobowiązanego do ich usunięcia – posiadacza odpadów. W ocenie Sądu wszystkie zostały spełnione, tj. skarżący potwierdził ich istnienie i zaleganie na nieruchomości przeznaczonej do celów mieszkalnych. Potwierdzono również, że skarżący jest ich posiadaczem. Nadto, jest władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady. Zatem w niniejszej sprawie skarżący nie miał możliwości obalenia domniemania prawnego, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Decyzja organu pierwszej instancji jak również organu odwoławczego spełnia również wymogi wynikające z treści art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach. Jak podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2020 r. II OSK 803/18 zasadniczym celem przywołanej wyżej regulacji zamieszczonej w art. 26 ustawy o odpadach jest skuteczne i szybkie usuwanie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Odpady zalegające w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania stanowią zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Z tej przyczyny ustawodawca przewidział obowiązek prawny posiadacza odpadów do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Odpowiedzialność posiadacza odpadów oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18; z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 663/19). Stanowisko takie koresponduje z treścią art. 1 ustawy o odpadach. Zgodnie z nim ustawa określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi przez zapobieganie powstawaniu odpadów i zmniejszenie ich ilości oraz negatywnego wpływu wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi, a także przez zmniejszenie całkowitego wpływu użytkowania zasobów oraz poprawę efektywności takiego użytkowania, w celu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI