II SA/Gl 62/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego babci, której sąd powierzył pieczę nad wnukiem. ZUS uznał, że piecza bieżąca, wynikająca z postanowienia sądu ograniczającego władzę rodzicielską rodzicom biologicznym, nie jest tożsama z pieczą zastępczą ani nie kwalifikuje się jako opieka faktyczna w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skarżąca argumentowała, że dziecko przebywa pod jej faktyczną opieką i utrzymaniem od dłuższego czasu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka i opieką nad nim, a jego przyznawanie powinno uwzględniać konstytucyjnie zagwarantowane prawa dziecka. Sąd uznał, że ścisła wykładnia językowa przepisów, która wyklucza osoby sprawujące pieczę na mocy orzeczenia sądu, jest niezgodna z celem świadczenia, Konstytucją RP (art. 72) oraz Konwencją o Prawach Dziecka (art. 20, 27), które nakładają na państwo obowiązek zapewnienia ochrony i pomocy dziecku pozbawionemu opieki rodzicielskiej. Sąd stwierdził, że takie zawężenie grupy uprawnionych narusza zasady państwa prawnego, równości i zakazu dyskryminacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w kontekście osób sprawujących pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu, z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych i konwencyjnych.
Orzeczenie dotyczy konkretnej sytuacji powierzenia pieczy przez sąd opiekuńczy i może wymagać analizy w kontekście innych form opieki nad dzieckiem.
Zagadnienia prawne (1)
Czy osobie, której na mocy orzeczenia sądu powierzono bieżącą pieczę nad małoletnim, przysługuje świadczenie wychowawcze na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osobie, której sąd powierzył pieczę nad dzieckiem, przysługuje świadczenie wychowawcze, nawet jeśli nie jest to piecza zastępcza ani nie wystąpiła o przysposobienie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ścisła wykładnia przepisów ustawy, wykluczająca osoby sprawujące pieczę na mocy orzeczenia sądu, jest niezgodna z celem świadczenia wychowawczego, Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka, które nakładają na państwo obowiązek ochrony i pomocy dziecku pozbawionemu opieki rodzicielskiej.
Przepisy (9)
Główne
Konstytucja RP art. 72 § 1 zd. 1, ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka i każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo opiekunowi prawnemu dziecka. Sąd uznał, że ta definicja powinna być interpretowana szerzej, aby objąć osoby sprawujące pieczę na mocy orzeczenia sądu.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 2 § pkt 10
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przez opiekuna faktycznego dziecka rozumie się osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Sąd uznał, że zawężenie definicji do tego warunku jest nieprawidłowe w kontekście celu świadczenia.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, rozpoznając skargę na decyzję, uchyla również decyzję organu pierwszej instancji, jeżeli była ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią przedstawioną przez sąd ocenę prawną.
k.r.o. art. 96 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy powierzenia pieczy nad dzieckiem.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Osoba sprawująca pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu powinna być uprawniona do świadczenia wychowawczego. • Ścisła wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wykluczająca takie osoby, jest niezgodna z celem świadczenia, Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka. • Państwo ma obowiązek zapewnić ochronę i pomoc dziecku pozbawionemu opieki rodzicielskiej.
Odrzucone argumenty
Pieczę bieżącą powierzoną przez sąd nie można uznać za pieczę zastępczą lub faktyczną w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, co wyklucza prawo do świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
Istota sporu sprowadza się do kwestii czy osobie, której na mocy orzeczenia sądu powierzona została bieżąca piecza nad małoletnim, przysługuje świadczenie wychowawcze. • Wyniki wykładni językowej art. 4 ust. 2 i art. 2 pkt 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie dają się pogodzić z celem świadczenia wychowawczego wskazanym w art. 4 ust. 1 tej ustawy. • Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem ale jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a pominięcie osób, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem.
Skład orzekający
Aneta Majowska
sprawozdawca
Grzegorz Dobrowolski
członek
Wojciech Gapiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w kontekście osób sprawujących pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu, z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych i konwencyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej sytuacji powierzenia pieczy przez sąd opiekuńczy i może wymagać analizy w kontekście innych form opieki nad dzieckiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat wsparcia rodzin i dzieci w trudnych sytuacjach, a także pokazuje, jak sądy administracyjne mogą interpretować przepisy w sposób zgodny z nadrzędnymi zasadami konstytucyjnymi i międzynarodowymi.
“Babcia sprawująca pieczę nad wnukiem wygrała z ZUS: świadczenie wychowawcze dla opiekunów sądowych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.