II SA/Gl 609/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje administracyjne dotyczące zmiany stosunków wodnych spowodowanej budową ogrodzenia, uznając, że nawet potencjalne ryzyko zalania stanowi szkodliwe oddziaływanie.
Sprawa dotyczyła skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Skarżący domagał się nakazania sąsiadowi wymiany części ogrodzenia na ażurowe, twierdząc, że pełne płyty betonowe blokują odpływ wody opadowej i powodują zalewanie jego posesji. Organy administracji dwukrotnie odmawiały zobowiązania sąsiada do przywrócenia stanu poprzedniego, uznając brak szkody. WSA uchylił te decyzje, stwierdzając, że nawet potencjalne ryzyko zalania, wynikające ze zmiany kierunku odpływu wód, stanowi szkodliwe oddziaływanie w rozumieniu prawa wodnego, a nie tylko szkoda majątkowa jest podstawą do interwencji administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące zmiany stosunków wodnych na gruncie spowodowanej budową ogrodzenia. Sprawa wywodziła się ze skargi K. S., który domagał się nakazania sąsiadowi, K. L., wymiany dwóch przęseł ogrodzenia na ażurowe, aby umożliwić swobodny odpływ wody opadowej. Skarżący twierdził, że pełne betonowe ogrodzenie, postawione na podniesionym terenie, blokuje naturalny spływ wody i prowadzi do zalewania jego posesji. Organy administracji, mimo ustaleń ekspertyzy wskazującej na zmianę kierunku odpływu wód i potencjalne ryzyko podtopień, dwukrotnie odmawiały zobowiązania K. L. do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Argumentowano, że brak jest dowodów na faktyczną szkodę majątkową, a potencjalne zalanie jest skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. WSA uznał tę argumentację za błędną. Sąd podkreślił, że prawo wodne ma charakter prewencyjny i nie wymaga wystąpienia wymiernej szkody majątkowej, aby organ mógł interweniować. Szkodliwe oddziaływanie może polegać na samym zagrożeniu zalaniem, które wynika ze zmiany kierunku odpływu wód. W ocenie Sądu, ustalenia ekspertyzy, wskazujące na możliwość podtopienia budynków mieszkalnych przy określonym poziomie napływu wody, w połączeniu ze zmianą kierunku odpływu spowodowaną ogrodzeniem, spełniają przesłanki szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy wadliwie zinterpretowały pojęcie szkody w kontekście prawa wodnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, potencjalne ryzyko zalania nieruchomości sąsiedniej, wynikające ze zmiany kierunku odpływu wód opadowych spowodowanej budową ogrodzenia, stanowi szkodliwe oddziaływanie w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego. Prawo wodne ma charakter prewencyjny i nie wymaga wystąpienia wymiernej szkody majątkowej jako przesłanki do interwencji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcie szkody, ograniczając je do wymiernego uszczerbku majątkowego. Prawo wodne ma na celu zapobieganie szkodom, a samo zagrożenie zalaniem, wynikające ze zmiany kierunku odpływu wód spowodowanej przez właściciela gruntu, jest wystarczającą przesłanką do zastosowania środków przewidzianych w ustawie. Wnioski z ekspertyzy technicznej, wskazujące na możliwość podtopienia budynków mieszkalnych przy określonym poziomie napływu wody, w połączeniu ze zmianą kierunku odpływu, potwierdzają szkodliwe oddziaływanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
p.w. art. 29 § 1 pkt 1
Prawo wodne
Właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
p.w. art. 29 § 3
Prawo wodne
Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stosunków wodnych szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ administracji może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzja ta ma charakter uznaniowy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potencjalne ryzyko zalania nieruchomości sąsiedniej, wynikające ze zmiany kierunku odpływu wód opadowych spowodowanej budową ogrodzenia, stanowi szkodliwe oddziaływanie w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego, nawet jeśli nie wystąpiła jeszcze wymierna szkoda majątkowa. Prawo wodne ma charakter prewencyjny i nie wymaga wystąpienia wymiernej szkody majątkowej jako przesłanki do interwencji administracyjnej.
Odrzucone argumenty
Organy administracji błędnie uznały, że brak jest dowodów na szkodliwe oddziaływanie ogrodzenia, ponieważ podnoszone argumenty dotyczą powodzi z roku 1985 i nie mają związku z ogrodzeniem. Samo potencjalne ryzyko zalania, uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych, nie jest szkodą w rozumieniu art. 29 prawa wodnego. Organy administracji przerzuciły ciężar dowodu szkody na stronę, zaniechawszy przeprowadzenia własnych ustaleń.
Godne uwagi sformułowania
W niniejszej sprawie o odmowie zobowiązania K. L. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom orzeczono ze względu na stwierdzony przez organy brak szkody wywołanej tą zmianą. W przekonaniu orzekającego Sądu wniosek o braku szkody nie jest zasadny w świetle zebranych materiałów dowodowych. Wadliwie jednak w przekonaniu Sądu przyjmują, że szkodą w rozumieniu art. 29 prawa wodnego jest wyłącznie zaistniały uszczerbek majątkowy lub utrata realnie spodziewanych korzyści. Taka konstrukcja szkody właściwa jest prawu cywilnemu, nie można jej jednak przenosić bez dostatecznego uzasadnienia na grunt instytucji prawa wodnego. Prawo administracyjne, w tym instytucje prawa wodnego, nie służą jednak realizacji roszczeń majątkowych, lecz umożliwiają organom władcze wkraczanie, w sytuacjach uznawanych przez ustawodawcę za niepożądane, w zachowania podmiotów oraz na regulowanie ich zachowań. Istotna tu zatem jest funkcja prewencyjna takich administracyjnych ingerencji, zgodnie bowiem z art. 29 ust. 3 prawa wodnego, podjęte środki mają zapobiegać szkodom, a nie wyłącznie usuwać ich skutki.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący sprawozdawca
Maria Taniewska-Banacka
członek
Włodzimierz Kubik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'szkodliwe oddziaływanie' w kontekście art. 29 Prawa wodnego, podkreślająca prewencyjny charakter przepisów i dopuszczalność interwencji administracyjnej nawet przy braku wymiernej szkody majątkowej, a jedynie przy istnieniu potencjalnego ryzyka zalania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany stosunków wodnych spowodowanej budową ogrodzenia, jednak jego ogólne wnioski dotyczące interpretacji pojęcia szkody i funkcji prewencyjnej prawa wodnego mogą mieć szersze zastosowanie w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo wodne chroni przed potencjalnymi szkodami, a nie tylko reaguje na już istniejące straty, co jest ważnym aspektem prewencji prawnej.
“Ogrodzenie blokuje wodę? Sąd: Nawet ryzyko zalania to podstawa do interwencji!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 609/06 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2007-03-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-07-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/ Maria Taniewska-Banacka Włodzimierz Kubik Symbol z opisem 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom Sygn. powiązane II OSK 1026/07 - Wyrok NSA z 2008-09-12 I OSK 1026/07 - Wyrok NSA z 2008-06-24 II SA/Kr 2833/03 - Wyrok WSA w Krakowie z 2007-01-26 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant starszy sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2007 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta D. z dnia [...]r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę [...] ([...]) złotych na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...]r. K. S., właściciel działki w D. przy ul. A nr B, zwrócił się o nakazanie sąsiadowi wymiany dwóch przęseł postawionego płotu na ażurowe, celem przywrócenia naruszonych stosunków wodnych na gruncie. W uzasadnieniu podał, że K. L. w przeszłości podnosił poziom swojej działki, zaś w ostatnim czasie wybudował ogrodzenie z pełnych płyt betonowych, przez co woda spływająca na posesję wnioskodawcy podniesie się o kolejne 0,5 m, skutkiem czego następować będzie zalewanie posesji i posesji sąsiedniej. Do chwili wzniesienia płotu woda napływająca na działki przepływała swobodnie przez działkę inwestora przez co poziom wody się nie podnosił. W ocenie wnioskodawcy problem rozwiąże wymiana dwóch przęseł na ażurowe, pozwalające na odpływ wody. W dniu [...]r. oraz w dniu [...]r. zostały przeprowadzone w terenie wizje lokalne. W ich wyniku ustalono, że na posesji przy ul. A nr A wybudowane są budynki mieszkalny i gospodarczy. W latach 70 – tych poziom działki został podniesiony o ok. 40 cm. Ogrodzenie wykonane do [...] r. przez K. L. jest betonowe, pierwszy element od góry jest ażurowy, zaś następne elementy są jednolite. Inwestor stwierdził, że uprzednio istniejące ogrodzenie z siatki było posadowione na podmurówce betonowej o wysokości ok. 15 cm a wobec różnicy poziomów działek, wymiana przęseł nic nie zmieni. W najniższym punkcie działki K. S. stwierdzono istnienie studzienki zbierającej wodę z okolicznych terenów i odprowadzającej ją do studzienki usytuowanej przy ul. A a następnie wzdłuż ulicy rurami do przepustu i do rzeki [...]. Posesja K. S. od strony posesji nr C ogrodzona jest elementami ażurowymi. Stwierdzono, że posesja K. S. nie jest zalewana wodami opadowymi z ul. A lecz wodami napływającymi z terenów położonych za tą posesją, z dużego obszaru pól i wzniesień, które nie są zmeliorowane. W toku postępowania organy równolegle zajmowały się kwestią drożności i adekwatności istniejącej kanalizacji w stosunku do potrzeb lokalnych, prowadząc w tym zakresie korespondencję, w której uczestniczyły też strony. Stwierdzono, że wody napływają z terenów niezmeliorowanych, położonych za posesjami, konieczne jest zatem wykonanie projektu odwodnienia i jego realizacja. Kwestia wykonania odwodnienia terenu przez gminę nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. W dniu [...]r. wydana została przez Prezydenta Miasta D. decyzja nr [...], którą odmówiono zobowiązania K. L. do przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Uznano, że zmiana tych stosunków przez wykonanie ogrodzenia nie nastąpiła, albowiem ze względu na ukształtowanie terenu wokół ul. A spływ wód odbywa się w kierunku posesji nr B, należącej do K. S.. Podobne ogrodzenie od strony wschodniej (posesja nr C), wzniesione na kierunku spływu wód nie powoduje podobnego efektu podtapiania działki małżonków K.. Zatem zmiana elementów na ażurowe nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. Podano, że nastąpiło przedawnienie roszczeń o nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego tj. o usunięcie gruntu powodującego podniesienie poziomu posesji nr B. Potwierdzono, że istniejąca kanalizacja jest drożna, lecz podczas gwałtownych opadów lub roztopów nie jest wydolna ze względu na małą średnicę, w tym zakresie powołano się na pismo Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta D. z dnia [...]r., nr [...]. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po pierwsze wskazano, że żądanie wnioskodawcy o przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie nie uległo przedawnieniu. Podniesiono również, że w sprawie chodzi raczej o wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, niż przywrócenie stanu poprzedniego. Zrzucono, że wnioski w zakresie stanu faktycznego, przyjęte przez organ, nie zostały dostatecznie udokumentowane. Zalecono ustalenie, czy wykonane ogrodzenie spowodowało zmiany wody na gruncie, czy zmiany te szkodliwie oddziałują na grunty sąsiednie oraz czy wykonanie elementów ażurowych w ogrodzeniu zapobiegnie szkodom. Dnia [...]r przeprowadzono rozprawę administracyjną. Jej uczestnicy nie wyrazili zgody na partycypowanie w kosztach odwodnienia działki nr B. Podano, że w przeszłości zalanie działek wodą miało miejsce w roku 1986. Gdyby powtórzył się ówczesny poziom wody, działka przy ul. A nr D, należąca do małżonków K., byłaby zalana mimo ażurowych przęseł w płocie K. S.. Kanał odwadniający na posesji skarżącego spełnia zadanie, pod warunkiem odpowiednio wczesnego odsunięcia zakrywającej jego wlot pokrywy. Decyzją z [...]r. Prezydent Miasta D. ponownie odmówił zobowiązania K. L. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie, zmienionego wykonaniem nowego ogrodzenia między posesjami A i B. Podano, że ogrodzenie nie zakłóca stosunków wodnych, albowiem spływ wód odbywa się w kierunku studzienki zlokalizowanej na działce B, a sporne ogrodzenie wybudowane jest na działce podniesionej w latach 70-tych XX wieku. Sporządzona przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji opinia dotycząca odwodnienia terenu zlewni w rejonie uli. A wskazuje, że wody spływają od studzienki na działce skarżącego do kolektora i do przepustu a nie na sąsiednie nieruchomości. W tej sytuacji nie znaleziono podstaw do zobowiązania inwestora do wymiany przęseł na ażurowe. Podkreślono, że strony nie wyraziły woli pokrycia kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, zatem dowód taki nie został przeprowadzony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. powtórnie uchyliło decyzję Prezydenta Miasta i skierowało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazano na rozbieżności i sprzeczności między twierdzeniami decyzji a wnioskami powoływanej opinii co do faktu i skutków zmiany stanu wód na gruncie. Organ przyjął, że budowa ogrodzenia nie wpłynęła na zakłócenie stosunków wodnych, natomiast opinia podaje, że ogrodzenie ogranicza spływ wód w dotychczasowym kierunku, co przy dużym napływie wód powierzchniowych stwarza zagrożenie podtopienia budynków. Zalecono zatem ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie, czy zmiana ta ma szkodliwy wpływ na działki sąsiednie, uzależniając od tych rozstrzygnięć zastosowanie obowiązku z art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Podniesiono także, że przeprowadzenie dowodu na określoną okoliczność jest obowiązkiem organu, który nie może uzależnić przeprowadzenia dowodu od takich czynników, jak np. odmowa strony pokrycia kosztów. W konsekwencji zlecone zostało wykonanie ekspertyzy technicznej na okoliczność, czy wybudowanie ogrodzenia betonowego przez K. L. przy ul. A nr A w D. spowodowało zakłócenie stanu wody w gruncie na posesji nr B oraz określenia koniecznych do podjęcia działań w przypadku stwierdzenia takiego zakłócenia. Ekspertyza taka została sporządzona w [...]r. Przyjęto w niej, że posesje objęte postępowaniem i z nimi sąsiadujące położne są poniżej poziomu ul. A. Ulica ta oddziela działki od doliny potoku [...], naturalnego odbiornika wód opadowych. Jedynym miejscem, gdzie możliwe jest odprowadzenie wód deszczowych z posesji: D, E, A, B, F, G i H na północną stronę ulicy, jest przepust drogowy pod tą ulicą. Jego przepustowość, przy braku zamulenia, wynosi 3,8 m3/ s. Z terenów położonych powyżej działek spływają wody na posesje nr D i następnie B. Przed wybudowaniem budynków w latach 70-tych na posesjach F i A oraz podniesieniem terenu, wody opadowe mogły grawitacyjnie spływać w kierunku przepustu po tych działkach. W momencie zagospodarowania działek A i F, wody z działki B nie mogły płynąć w kierunku przepustu bez spiętrzenia do rządnej ok. 311,30. Po spiętrzeniu do tego poziomu wody odpływały, albowiem ogrodzenia działek były siatkowe. W roku 1986 gmina wykonała w najniższym punkcie terenu (310,87) studzienkę odprowadzającą wody do rowu i przepustu. Maksymalny wydatek tej kanalizacji, bez zamulenia, wynosi 0,141 m3/s. Jest on zdecydowanie niewystarczający dla odprowadzenia wód nawalnych spływających ze stoków w przypadku zamarzniętego gruntu. Po wykonaniu ogrodzenia przez K. L. oraz K. S. na odcinku stykającym się z ogrodzeniem K. L., odpływ wód katastrofalnych z działki B w kierunku posesji F i G stał się niemożliwy. Odpływ wód ze zlewni może obecnie odbywać się wpustem kanalizacyjnym i przewodem o wydatku 0,141 m3/s. Przy każdym większym dopływie wód o wartości przekraczającej 0,141 m3/s będzie powstawało rozlewisko. Dopiero przy spiętrzeniu na posesji B wody do poziomu powyżej 311,65, możliwy będzie odpływ nadmiaru wód w kierunku północnym, poprzez chodnik i ulicę A. Przy tym poziomie nastąpi podtopienie budynków na posesji D, E i B. Przed wybudowaniem ogrodzenia między posesjami A i B odpływ nadmiaru wód był możliwy przez posesję A w kierunku zachodnim przy spiętrzeniu do rzędnej 311,30 – 311,35, co jeszcze nie powodowało zalania wodą budynków mieszkalnych. W konsekwencji rzeczoznawca stwierdził, że wykonanie ogrodzenia pełnego między działkami A i B przez K. L. a także przez K. S. na odcinku o długości 6 m, stykającego się z ogrodzeniem K. L., spowodowało zmianę stanu wód na gruncie poprzez zmianę kierunku odpływu wód katastrofalnych z zachodniego na północny, ze szkodą dla posesji nr E i I. Obliczenie ilości wód deszczowych napływających na posesje zostało dokonane dla prawdopodobieństwa p=20% (raz na 5 lat). Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta D. zobowiązał D. i K. L. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie, zmienionego wykonaniem przedmiotowego ogrodzenia betonowego, poprzez wyprofilowanie terenu i zmianę jednego przęsła na ażurowe. Obowiązek przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie został także nałożony na małżonków B. i K. S., zobowiązanych do wymiany jednego przęsła pełnego na ażurowe w ogrodzeniu stykającym się z ogrodzeniem małżonków L.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...] uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podniesiono, że organy nie ustalił, jakie szkody zostały w gruntach sąsiednich spowodowane i jaki jest związek przyczynowy między szkodą a działaniami strony. Zanegowano także możliwość rozstrzygnięcia jedną decyzją dwóch spraw administracyjnych, zalecono precyzyjne określenie stron postępowania oraz prowadzenie postępowania zgodnie z zasadami procedury, w szczególności dostrzeżono, że strony nie zostały powiadomione o treści korespondencji z biegłym a protokół ze spotkania nie został przez strony podpisany. Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji wezwał małżonków S. do wykazania, że zmiana wody na gruncie spowodowana wykonaniem przedmiotowego ogrodzenia z przęseł betonowych spowodowała szkodę, zaś w braku dowodów do złożenia pisemnego oświadczenia w tym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie strona doręczyła zaświadczenie Komendy Miejskiej Straży Pożarnej w D. z dnia [...]r. dotyczące udziału straży w akcji powodziowej na działce przy ul A nr E w roku1985 oraz oświadczenie A. W., będącego dowódcą kompanii biorącej udział w akcji Straży. W piśmie z dnia [...]r. małżonkowie S. podali, że dowodem powstania szkody są istniejące do dziś pęknięcia ścian, powstałe w czasie zalania w roku 1985, jak również to, że w wyniku podtopienia władze lokalne wykonały kanał na posesji. W roku 1985 zniszczeniu uległy materiały budowlane złożone w piwnicach budynku nr B . Powołano się również na ustalenia ekspertyzy rzeczoznawcy. Wskazano, że przewiduje ona możliwość zalania w określonej sytuacji trzech budynków mieszkalnych. Twierdzeniom skarżącego sprzeciwili się D. i K. L., wskazując, iż ogrodzenie nie ma wpływu na odprowadzanie wód do kolektora a kolektor definitywnie rozwiązuje problem podtopień. Zanegowano twierdzenia ekspertyzy podając, że rury kolektora mają średnicę 600, kolektor nie jest zamulony a poziom posesji inwestora nie został podniesiony w wymiarze określonym przez rzeczoznawcę. Decyzją z [...]r. Prezydent Miasta D. stwierdził, że K. L. zmienił stan wody na gruncie poprzez wybudowanie nowego ogrodzenia między działkami A i B, zmieniając kierunek spływu wód katastrofalnych . W punkcie [...] decyzji orzeczono o odmowie zobowiązania K. L. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie i do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Uznano, że brak jest dowodów na szkodliwe oddziaływanie dokonanej zmiany. Podnoszone argumenty dotyczą powodzi z roku 1985 i nie mają związku z ogrodzeniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. ponownie uchyliło decyzję Prezydenta Miasta, przekazując sprawę do powtórnego rozpatrzenia. Zarzucono, że organ I instancji naruszył reguły postępowania dowodowego, albowiem nie dowiódł faktu szkody na gruncie K. S.. W tym zakresie ciężar dowodu przerzucono na stronę, zaniechawszy przeprowadzenia własnych ustaleń. W dniu [...]r. organ I instancji przeprowadził oględziny i rozprawę administracyjną. W czasie wizji nie stwierdzono szkodliwego oddziaływania ogrodzenia na posesję skarżącego. Wedle stwierdzenia K. S. wykonany kanał i studzienka spełniają swoją rolę, ale do tej pory nie było gwałtownych roztopów. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta D. stwierdził, że K. L., poprzez wykonanie płotu betonowego i zmianę kierunku spływu ewentualnych wód katastrofalnych, zmienił stan wody na gruncie. Organ jednocześnie odmówił zobowiązania K. L. do przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu podano, że rozstrzygając sprawę oparto się na ustaleniach ekspertyzy technicznej, pomijając jednakże zawarte w niej wnioski. Stwierdzono, że wskazane ryzyko podtopień nie stanowi przesłanki szkodliwego oddziaływania. Ustalono, że na działce skarżącego nie występują żadne szkody wywołane naruszeniem stosunków wodnych na gruncie. Przez szkodę należy zaś rozumieć namacalny, wymierny ekonomicznie ubytek, uszczerbek, względnie utratę spodziewanych korzyści, których prawdopodobieństwo uzyskania uznać można za graniczące z pewnością. Samo potencjalne ryzyko zalania, uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych, nie jest szkodą w rozumieniu art. 29 prawa wodnego. Odwołanie od decyzji złożyli małżonkowie S., domagając się uchylenia pkt [...] wydanej decyzji i zobowiązania K. L. do przywrócenia poprzedniego stanu stosunków wodnych i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Podkreślili, że regulacja prawa wodnego w tym zakresie ma służyć zapobieganiu szkodom a jej stosowanie nie zależy od faktycznego wystąpienia takiej szkody. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że przesłankami zastosowania art. 29 prawa wodnego są: spowodowanie zmiany stanu wody na gruncie, szkoda, związek przyczynowy między szkodą a zachowaniem powodującym zmianę stosunków wodnych. Spełnienie tych przesłanek umożliwia zastosowanie środków przewidzianych w art. 29 ust. 3 prawa wodnego. W sprawie stwierdzono, że zmiana stosunków nie powoduje szkód na gruncie sąsiednim a ewentualna szkoda jaka mogłaby wystąpić, będzie następstwem katastrofalnego zdarzenia atmosferycznego, którego nie można przewidzieć. W skardze do sadu administracyjnego K. S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji. Zarzucił, że nie może być tak, aby organ stwierdzał fakt naruszenia stosunków wodnych a następnie czekał aż nastąpi podtopienie i dopiero wtedy zobowiązywał sprawcę do przywrócenia stanu poprzedniego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.), właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stosunków wodnych szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ administracji może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W niniejszej sprawie fakt spowodowania zmiany stosunków wodnych na gruncie poprzez wybudowanie ogrodzenia został uznany przez organy za zaistniały. W tym zakresie oparto się na ustaleniach ekspertyzy rzeczoznawcy, wykazującej skutki wniesienia ogrodzenia dla kierunku spływu wód. W świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału, wniosek taki należy ocenić jako uzasadniony i poprawny. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do orzekania przez organ w formie decyzji o wywołaniu bądź nie wywołaniu zmiany stosunków wodnych przez właściciela gruntu. Art. 29 prawa wodnego nie przewiduje wydawania w tym zakresie rozstrzygnięcia deklaratoryjnego. Ustalenie wywołania takiej zmiany jest elementem stanu faktycznego, który przy spełnieniu pozostałych przesłanek, otwiera drogę do orzekania w formie decyzji o nałożeniu obowiązku z art. 29 ust. 3 lub o odmowie nałożenia takiego obowiązku. Decyzja wydawana w oparciu o art. 29 ust. 3 ma charakter decyzji uznaniowej. W niniejszej sprawie o odmowie zobowiązania K. L. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom orzeczono ze względu na stwierdzony przez organy brak szkody wywołanej tą zmianą. W przekonaniu orzekającego Sądu wniosek o braku szkody nie jest zasadny w świetle zebranych materiałów dowodowych. Organy obu instancji nie negują wniosków sporządzonej ekspertyzy co do skutków ewentualnych opadów lub roztopów, przekraczających podane w ekspertyzie wielkości. Wadliwie jednak w przekonaniu Sądu przyjmują, że szkodą w rozumieniu art. 29 prawa wodnego jest wyłącznie zaistniały uszczerbek majątkowy lub utrata realnie spodziewanych korzyści. Taka konstrukcja szkody właściwa jest prawu cywilnemu, nie można jej jednak przenosić bez dostatecznego uzasadnienia na grunt instytucji prawa wodnego. Niewątpliwie, zaistnienie takiej szkody majątkowej stanowi samodzielną podstawę do występowania z roszczeniami odszkodowawczymi na drodze cywilnej. Prawo administracyjne, w tym instytucje prawa wodnego, nie służą jednak realizacji roszczeń majątkowych, lecz umożliwiają organom władcze wkraczanie, w sytuacjach uznawanych przez ustawodawcę za niepożądane, w zachowania podmiotów oraz na regulowanie ich zachowań. Istotna tu zatem jest funkcja prewencyjna takich administracyjnych ingerencji, zgodnie bowiem z art. 29 ust. 3 prawa wodnego, podjęte środki mają zapobiegać szkodom, a nie wyłącznie usuwać ich skutki. Z brzmienia art. 29 prawa wodnego nie wynika, że powstanie uszczerbku majątkowego stanowi przesłankę działań administracji. Przepis ten odnosi się do szkodliwego wpływu, szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie. Oddziaływanie takie może polegać również na tym, że pojawia się zagrożenie dla nieruchomości sąsiedniej, zagrożenia zalaniem lub zatopieniem. To, że zagrożenie to zależy od nieprzewidywalnych i szczególnych okoliczności nie niweczy tego skutku. Nie można się zgodzić z tezą, że szkoda jaka w takim przypadku może ewentualnie powstać, będzie skutkiem wyłącznie katastrofalnego zdarzenia atmosferycznego, a nie dokonanej zmiany stosunków wodnych. Jeżeli organ nie wykluczy możliwości takiego katastrofalnego zjawiska atmosferycznego, to negatywne skutki w postaci zatopienia nie będą wyłącznie spowodowane poziomem opadów, lecz także dokonanymi zmianami na gruncie. Zmiany te zatem muszą być uznane za wywołujące szkodę. Skoro w ekspertyzie technicznej stwierdzono, że po wzniesieniu pełnego ogrodzenia inaczej wygląda sprawa odprowadzania wód i określony, wysoki poziom napływu wody, wywoła opisany skutek pod postacią zatopienia trzech nieruchomości zabudowanych, to nie można przyjąć, że ogrodzenie to nie oddziałuje szkodliwie na grunt sąsiedni. Z tych względów Sąd nie podzielił stanowiska organów, jakoby w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 29 ust. 1 pkt 1 prawa wodnego. W świetle znajdującego się w aktach materiału, w przekonaniu Sądu, przesłanki te zostały spełnione. Inną natomiast kwestią jest nałożenie obowiązku z art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Decyzja ta ma charakter uznaniowy i nawet wobec zaistnienia przesłanek z art. 29 ust. 1 pkt 1 tego prawa, nie musi być wydana. To na tym etapie może się np. pojawić kwestia celowości i zasadności wykonywania jakichś urządzeń czy kwestia stopnia prawdopodobieństwa wystąpienia skutku szkodliwego. Rozważania w tym zakresie przekraczają jednak ramy przedmiotowe niniejszej sprawy, nie były bowiem przedmiotem rozważań organów administracji. Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 e zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200 205 i 209 powołanej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI