II SA/GL 55/25

II SA/Gl 55/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Tomasz Dziuk
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 310
art. 35 ust. 3 pkt 7,   art. 271 ust. 5a i 5b,  art. 272
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. S.A. w B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia 4 czerwca 2020 r. nr GL.ZUO.2.4700.1544.1.2020.SH/2020-4089 w przedmiocie opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. na rzecz strony skarżącej 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. (dalej – organ, Dyrektor ZZ), działając na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 310 – dalej u.p.w.) w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Prezydenta Miasta B.(decyzja z dnia 22 lutego 2011 r. nr [...]), ustalił dla M. S.A. z siedzibą w B. (dalej – Skarżąca, Spółka) w informacji rocznej z dnia 21 kwietnia 2020 r. nr [...] opłatę stałą w wysokości 42 zł, za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do wód potoku "bez nazwy", za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r.
W uzasadnieniu informacji rocznej wskazano, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 zł na dobę za 1 m³/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód w ilości 45,44 l/s i wynoszącym po przeliczeniu 0,04544 m³/s. Zauważono, że pozwolenie wodnoprawne nie określa maksymalnej ilości wód opadowych i roztopowych w m³/s, ani w m³/h, w związku z tym przeliczenia dokonano z uwzględnieniem ilości tych wód w l/s. Wyjaśniono ponadto, że wysokość jednostkowej stawki opłaty stałej została określona w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502 z późn. zm. - dalej rozporządzenie). Jednocześnie podano, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach.
Pismem z dnia 12 maja 2020 r. Skarżąca złożyła reklamację na informację roczną i zwróciła uwagę na naruszenie przez organ:
– art. 271 ust. 1 w związku z art. 298 pkt 1 u.p.w. poprzez nałożenie opłaty stałej na podmiot, który w rzeczywistości nie spełnia przesłanek do jej ponoszenia;
– art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. - dalej k.p.a.) poprzez uchybienie regułom procedury i zaniechanie wyjaśnienia okoliczności, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i wysokość opłaty.
W uzasadnieniu reklamacji podano, iż pierwotnie pozwolenie wodnoprawne zostało wydane na rzecz S. Sp. z o.o. Na skutek nabycia przez Spółkę działki objętej pozwoleniem wodnoprawnym, zmieniono wspomniane pozwolenie, wpisując Skarżącą jako podmiot uprawniony do korzystania z niego. Tymczasem – jak zauważono w reklamacji - w treści otrzymanej informacji brak jest jakiejkolwiek wzmianki na ten temat. Skarżąca nie zgodziła się z nałożeniem opłaty, ani co do istoty, ani co do zasady, bowiem organ, już od miesiąca lipca 2019 r. posiadał wiedzę, że Spółka nie korzysta z żadnych usług wodnych, które były przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego. Skarżąca bowiem e-mailem z dnia 5 lipca 2019 r. poinformowała organ, że nie jest już właścicielem gruntu objętego pozwoleniem wodnoprawnym. Otóż teren ten w wyniku zakończenia przez Skarżącą (będącą deweloperem) procesu inwestycyjnego, uległ podziałom i został w całości zbyty na rzecz wspólnot mieszkaniowych.
Dyrektor ZZ decyzją z dnia 4 czerwca 2020 r. nr GL.ZOU.2.4700.1544.1.2020.SH/2020-4089, działając na podstawie art. 14 ust. 2 i 6, art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 1 i 4 pkt 1 u.p.w. oraz art. 104 k.p.a., określił Spółce za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości 42 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych. W jej uzasadnieniu wskazał, że reklamacji nie uwzględniono, gdyż opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Tymczasem Skarżąca w dalszym ciągu posiada pozwolenie wodnoprawne, zatem wyliczenie opłaty za usługi wodne jest prawidłowe.
W skardze z dnia 10 lipca 2020 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki zarzucił decyzji Dyrektora ZZ naruszenie:
1) art. 271 ust. 1 w związku z art. 298 pkt 1 u.p.w. poprzez nałożenie opłaty stałej na podmiot, który w rzeczywistości nie spełnia przesłanek do jej ponoszenia;
2) art. 273 ust. 4 i 6 oraz art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 4 u.p.w. poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia prawidłowego postępowania reklamacyjnego i naliczenie opłaty w sytuacji, gdy usługa wodna nie była faktycznie świadczona;
3) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie regułom postępowania administracyjnego i zaniechanie wyjaśnienia okoliczności, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
W motywach skargi stwierdzono, iż w uzasadnieniu decyzji organ nie podał dokładnie przepisu Prawa wodnego, który wskazywałby za jaką dokładnie usługę została wyliczona opłata. Podniesiono także, że opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych nie mogą być naliczane w oderwaniu od okoliczności faktycznych sprawy i poprzestawać wyłącznie na fakcie uzyskania przez podmiot ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego. W tej sytuacji należało przeprowadzić postępowanie w zakresie ustalenia, czy Skarżąca faktycznie korzysta z usług wodnych, czego w sprawie nie uczyniono.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2020 r. organ złożył odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. W uzasadnieniu poinformował, że Skarżąca nie zrzekła się uprawnienia, a jej następca prawny, jeżeli taki istnieje, nie wniósł o przeniesienie na jego rzecz pozwolenia wodnoprawnego. Zaznaczono, że próba ustalenia na początkowym etapie postępowania, kto stał się następcą prawnym w zakresie pozwolenia, nie powiodła się. Jak zaznaczył Dyrektor ZZ, Skarżąca również w żaden sposób nie uporządkowała sytuacji prawnej wynikającej z pozwolenia wodnoprawnego. Organ zauważył, że poprzedni właściciel zbywając grunt, przeniósł na Spółkę pozwolenie wodnoprawne. Wywiódł stąd, że Skarżąca dysponowała wiedzą co do obowiązków związanych z obrotem tego typu nieruchomością. Organ pouczył Skarżącą o możliwości przeniesienia praw i obowiązków na rzecz innego podmiotu, jeżeli podmiot ten przyjmuje wszystkie warunki określone w tym pozwoleniu. Podkreślono przy tym, że nie jest rolą organu domniemywanie, czy Spółka chce korzystać z pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem organu, opłata stała za usługi wodne nie jest pobierana od rzeczywistego korzystania z usług wodnych, ale z tytułu potencjalnej możliwości takiego korzystania. Tymczasem dokonanie rezerwacji zasobów na rzecz jednego podmiotu uniemożliwia udzielenie pozwolenia na rzecz innego podmiotu. Opłata stała staje się zatem rekompensatą za taką rezerwację i nie ma znaczenia, czy podmiot faktycznie korzysta, czy też nie korzysta z usługi wodnej.
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1054/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Dyrektora ZZ z dnia 4 czerwca 2020 r. oraz orzekł o kosztach postępowania. W motywach tego orzeczenia podkreślono, że sam fakt wydania pozwolenia wodnoprawnego nie stwarza możliwości szczególnego korzystania z wód, skoro wspomniane pozwolenie obejmuje również zgodę na wybudowanie szeregu urządzeń wodnych i systemów (otwartych i zamkniętych) mających służyć odprowadzaniu wód opadowych. Podkreślono, że istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej jest niezbędne dla możliwości ustalenia opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Proces ten musi się odbywać nie powierzchniowo, ale przy pomocy urządzeń i systemów. Wobec tego Sąd wskazał, aby organ wyjaśnił, czy w związku z przejętym przez Skarżącą pozwoleniem wodnoprawnym wykonano opisane w nim urządzenia wodne i systemy, oraz czy doszło do wprowadzania wód do potoku "bez nazwy". Brak wykonania tychże urządzeń – zdaniem Sądu I instancji -uzasadniałby twierdzenie, że do poboru wód powierzchniowych nie dochodzi, a zatem brak jest również podstaw do nałożenia opłaty stałej za taką usługę. Wskazano także, że w przypadku stwierdzania wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego organ winien też rozważyć wpływ tego faktu na nałożenie na Skarżącą obowiązku uiszczenia opłaty stałej.
W skardze kasacyjnej Dyrektor ZZ zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji i zarzucił mu:.
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj.:
a) art. 9 ust. 3, art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a i b, art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a i b, art. 271 ust. 5a i 5b, art. 298 pkt 1 u.p.w. przez przyjęcie, że podstawą dla ponoszenia opłaty stałej jest jedynie fakt wybudowania urządzenia, a następnie jego eksploatacja przez dysponenta pozwolenia wodnoprawnego, w myśl zasady użytkownik płaci, mimo iż z treści przepisu art. 271 ust. 5a u.p.w. jednoznacznie wynika, że opłatę stałą oblicza się na podstawie treści ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego albo ostatecznego pozwolenia zintegrowanego, zaś sam fakt jego udzielenia determinuje obowiązek uiszczania opłaty stałej od daty gdy pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostatecznie do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę;
b) art. 9 ust. 3 u.p.w. poprzez zakwestionowanie ogólnej zasady gospodarowania wodami, która musi uwzględniać również koszty środowiskowe, a taki cel spełnia ustalenie opłaty stałej na podstawie wydanego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 9 ust. 3, art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a i b, art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a i b, art. 298 pkt 1 u.p.w., podczas gdy WSA w Gliwicach winien zastosować art. 271 ust. 5a i 5b u.p.w., zgodnie z treścią, którego kwestia wykonania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych (za wyjątkiem realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych) nie ma wpływu na obowiązek ponoszenia opłaty stałej, której to obowiązek uiszczenia zgodnie z treścią tego przepisu powstaje wskutek wydania ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego, albo ostatecznego pozwolenia zintegrowanego niezależnie od późniejszej jego realizacji;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że Dyrektor ZZ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie naliczenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2024 r. o sygn. akt III OSK 4605/21 uchylił zaskarżony wyrok, a także zasądził od Skarżącej na rzecz Dyrektora ZZ zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. W jego motywach wskazano, że Sąd I instancji w uzasadnieniu nie wyraził poglądu na temat tego, czy urządzenia wodne i systemy wymienione w pozwoleniu wodnoprawnym należy zakwalifikować jako realizację przedsięwzięcia zgodnie z art. 271 ust. 5a u.p.w., czy zgodnie z art. 271 ust. 5b u.p.w. Mianowicie nie zajęto stanowiska, czy przedsięwzięcie wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym jest obiektem liniowym, co ma znaczenie dla określenia okresu, za który ponosi się opłatę stałą. Dlatego też NSA wskazał, aby Sąd I instancji ponownie rozpoznał sprawę i ocenił charakter przedsięwzięcia objętego pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 22 lutego 2011 r. pod kątem możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 271 ust. 5a lub art. 271 ust. 5b u.p.w. uwzględniając wskazaną w wyroku wykładnię prawa, a także ponownie ocenił, czy organ dokonał takiej kwalifikacji przedmiotowego przedsięwzięcia pod kątem zastosowania w sprawie art. 271 ust. 5a lub art. 271 ust. 5b u.p.w.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu podlegała decyzja Dyrektora ZZ z dnia 4 czerwca 2020 r. r., którą określono Spółce opłatę stałą w wysokości 42 zł, za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do potoku "bez nazwy", za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r.
Przystępując do rozważań podnieść należy, że Sąd orzeka w niniejszej sprawie, będąc związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2024 r. o sygn. akt II OSK 4605/21, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2020 r. o sygn. akt II SA/Gl 1054/20. Zgodnie bowiem z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Związanie sądu administracyjnego oceną prawną, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie można formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również nie można odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć, jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego, procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania określonego aktu. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 598/17, Lex nr 2403827). Pojęcie wykładni prawa należy rozumieć również jako wiążącą ocenę prawidłowości zastosowania przepisów postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego, więc przesądzenia, że ustalony przez organ stan faktyczny jest prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I FSK 2019/17, Lex nr 2494616). Ponadto moc wiążąca wyroku oznacza, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Odnosi się to zarówno do wykładni prawa, jego zastosowania w zaistniałym stanie faktycznym, jak również oceny tego stanu (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2370/18, Lex nr 2571956).
Przystępując do rozważań podnieść przyjdzie, że zgodnie z wytycznymi NSA należy ponownie rozpoznać sprawę i ocenić charakter przedsięwzięcia objętego pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 22 lutego 2011 r. pod kątem możliwości zastosowania art. 271 ust. 5a lub art. 271 ust. 5b u.p.w., a także ponownie ocenić, czy organ dokonał takiej kwalifikacji przedmiotowego przedsięwzięcia pod kątem zastosowania w sprawie art. 271 ust. 5a lub art. 271 ust. 5b u.p.w.
Spór dotyczy zasadności ustalenia Skarżącej opłaty stałej za usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.
Katalog usług wodnych, który ma charakter katalogu zamkniętego, zawarty został w art. 35 ust. 3 u.p.w. W pkt 7 wymieniono usługę, która dotyczy odprowadzania do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Zaznaczyć już w tym miejscu należy, że pozwolenie wodnoprawne z dnia 22 lutego 2011 r. uprawnia m.in. do odprowadzania wód opadowych z określonego nią terenu zlewni. Za korzystanie z tego rodzaju usługi przewidziana jest – stosownie do art. 270 ust. 8 u.p.w. - opłata za usługi wodne, która składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Kwestie dotyczące zasad określania wysokości wyjaśnione zostały w art. 271 u.p.w. (opłata stała) i art. 272 u.p.w. (opłata zmienna).
Zauważyć należy, że z dniem 23 listopada 2019 r. na mocy art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2170 z późn. zm.) do art. 271 u.p.w. dodano ust. 5a i 5b. Pierwszy z nich stanowi, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę (art. 271 ust. 5a u.p.w.). Z kolei w myśl art. 271 ust. 5b u.p.w., w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych.
NSA w wyroku kasacyjnym z dnia 26 listopada 2024 r. wskazuje, że przepisy te należy interpretować w tym kierunku, że "(...) skoro pozwolenie wodnoprawne wydane na rzecz Przedsiębiorstwa stało się ostateczne jeszcze przed wejściem w życie przepisu art. 271 ust. 5b ustawy Prawo wodne (przepis ten został dodany na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy nowelizującej), to ustalenie opłaty stałej nie może być powiązane - jak wskazuje organ - jedynie z istnieniem pozwolenia wodnoprawnego. W przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych - a takimi zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.) są wodociągi - opłatę stałą ponosi się od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego realizacji usług wodnych. W dyspozycji art. 271 ust. 5b zawarto sformułowanie: «W przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych». Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 lutego 2020 r., sygn. II OSK 3686/18, (LEX nr 2945302): «Treść art. 271 ust. 5b ustawy potwierdza stanowisko (...), że w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych (...), opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych»". Takie podejście świadczy o wykładni art. 271 ust. 5a i 5b u.p.w. na korzyść podmiotu, który taką daninę publiczną ma uiścić, szczególnie, że przepisy te mają zastosowanie do "usług wodnych", na korzystanie z których pozwolenia wodnoprawne wydano przed wejściem w życie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Wynika to z wyroku NSA z dnia 13 lutego 2020 r. sygn. II OSK 3686/18 (Lex nr 2945302) przywołanego w orzeczeniu kasacyjnym.
Zatem z dotychczasowych rozważań wywieść należy, że Dyrektor ZZ przed określeniem wysokości opłaty stałej winien dokonać ustaleń, czy pozwolenie wodnoprawne z 2011 r. odnosi się do obiektów liniowych. Tymczasem analiza treści zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie przeprowadził w tej materii jakichkolwiek dywagacji. Nie dokonał zatem oceny, czy korzystanie z usługi wodnej wiąże się z koniecznością uprzedniego wykonania infrastruktury o charakterze liniowym. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest natomiast istotne z punktu widzenia, czy zaistniały warunki do korzystania z usługi wodnej, a w dalszej kolejności, czy zasiniała podstawa do naliczenia opłaty stałej.
Zajmując się tym zagadnieniem, czy pozwolenie wodnoprawne odnosi się do obiektów liniowych zauważyć należy, że decyzja ta przewiduje w tired 5 i 6 wykonanie wylotów wód opadowych do potoku "bez nazwy" w rejonie ul. [...] i ul. [...]. W decyzji tej zawarto w dalszej kolejności prawo do odprowadzania wspomnianymi wylotami wód opadowych (tired 7 i 8 decyzji). Oznacza to, że odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych w oparciu o pozwolenie wodnoprawne z 2011 r. odbywać ma się poprzez kanalizację deszczową (obiekt liniowy) i dalej poprzez wspomniane wyloty do potoku "bez nazwy". Zatem organ winien zastosować w sprawie art. 271 ust. 5b u.p.w., gdyż korzystanie z usługi wodnej, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w. może się odbywać jedynie przy wykorzystaniu obiektu liniowego (kanalizacji) zbierającej wody z obszaru zlewni.
Stanowisko to pozostaje w zgodzie z poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 16 lutego 2022 r. o sygn. akt III OSK 4653/21 (Lex nr 3330572), w którym stwierdzono, że dyspozycja art. 271 ust. 5b u.p.e.: "(...) sformułowana jest w następujący sposób: "W przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych". W tym miejscu, trzeba zwrócić uwagę, że na wykonanie obiektu liniowego w postaci przewodów kanalizacji deszczowej, pomimo że przewody te służą odprowadzaniu wód do wód, nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne, a jedynie pozwolenie na budowę. Kanalizacja deszczowa stanowi niewątpliwie obiekt liniowy. Nie można zatem ograniczać kwalifikacji danego obiektu jako liniowego jedynie do analizy pozwolenia wodnoprawnego, gdyż urządzenia wodne, które są nim objęte nie będą stanowić - co do zasady - tego rodzaju obiektu." Oznacza to, że dla zastosowania art. 271 ust. 5b u.p.w. nie jest konieczne, aby obiekt liniowy był objęty pozwoleniem wodnoprawnym. Ponadto zwrócić należy uwagę, że wyloty - na których realizację uzyskano pozwolenie wodnoprawne - są zakończeniem kanalizacji deszczowej, która sama w sobie stanowi obiekt liniowy. Wylot nie istniałby samodzielnie, bez kanalizacji deszczowej, tj. bez obiektu liniowego, której jest częścią składową.
Dodać należy, iż pozwolenie wodnoprawne, w oparciu o które organ ustalił wysokość opłaty za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych zostało wydane 22 lutego 2011 r. Zgodnie z art. 135 pkt 3 Prawa wodnego z 2001 r. pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 3 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne (podobnie obecnie art. 414 ust. 1 pkt 3 u.p.w.). Z treści tych przepisów wynika, że faktyczne wykonanie urządzeń wodnych, służących np. wprowadzaniu ścieków do wód determinuje funkcjonowanie w obrocie prawnym całego pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem organ nie dokonał ustaleń faktycznych, czy wyloty którymi mają być odprowadzane wody opadowe lub roztopowe zostały wykonane. Organ powinien więc w toku dalszego postępowania ustalić czy urządzenia wodne (wyloty) mające służyć do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych zostały rzeczywiście wybudowane i czy w związku z ewentualnym niewykonaniem tych urządzeń w ustawowym terminie pozwolenie wodnoprawne z dnia 22 lutego 2011 r. nie wygasło. Podkreślić należy, iż wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego ma istotny wpływ na powstanie obowiązku ponoszenia opłat za usługi wodne w zakresie ustalonym w tym pozwoleniu.
Wobec powyższego Dyrektor ZZ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zaniechał bowiem ustalenia, czy w ogóle powstała kanalizacja (obiekt liniowy), którą wprowadzane miały być wody opadowe lub roztopowe. Doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 5b u.p.w. poprzez jego niezastosowanie. W konsekwencji tych uchybień przedwcześnie organ naliczył Spółce opłatę stałą za korzystanie z usług wodnych.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien wyjaśnić, czy w związku z przejętym przez Skarżącą pozwoleniem wodnoprawnym wykonano opisane w nim urządzenia wodne i systemy oraz kiedy doszło do rozpoczęcia ich użytkowania. Brak wykonania tychże urządzeń będzie uzasadniał twierdzenie, że do poboru wód powierzchniowych nie dochodzi, a zatem brak jest również podstaw do nałożenia opłaty stałej za taką usługę. W przypadku stwierdzania wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego organ winien też rozważyć wpływ tego faktu na nałożenie na Skarżącą obowiązku uiszczenia opłaty stałej. Dodatkowo, wyniki oceny kompleksowo uzupełnionego i wyjaśnionego materiału dowodowego muszą mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Nade wszystko zachodzi potrzeba określenia strony postępowania prowadzonego w przedmiocie opłaty stałej za usługę wodą, opisaną w art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w. Zasygnalizować w tej materii należy, że art. 411 u.p.w. wskazuje, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Jest to zatem przejęcie obowiązków z mocy samego prawa w momencie zmiany podmiotu zobowiązanego bez względu na to, czy następca prawny w dalszej kolejności wystąpił z wnioskiem o "przeniesienie" decyzji wodnoprawnej na rzecz innego podmiotu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania w kwocie 207 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 90 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) oraz uiszczoną opłatę skarbową w wysokości 17 zł.