II SA/Gl 544/23

II SA/Gl 544/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-08-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1205
art. 30 ust. 2, art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński,, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 lutego 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/269/2023/2476 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 stycznia 2023 r. nr [...] Burmistrz Miasta O. (dalej: "organ pierwszej instancji"), w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1205, dalej: "u.p.o.u.a.") odmówił M. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami.
W pierwszej kolejności organ wskazał, że Skarżący wnioskiem z dnia 15 września 2022 r. zwrócił się z prośbą o umorzenie odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uzasadniając wniosek trudną sytuacją finansową powstałą w związku z długotrwałym bezrobociem, zaś w toku postępowania wskazał, że obecnie kwota emerytury po potrąceniach nie pozwala na samodzielne utrzymanie bez pomocy rodziny, zwłaszcza w dobie obecnego kryzysu. Pismem z dnia 29 listopada 2022 r. Skarżący wyjaśnił, że wnosi o umorzenie nie tylko odsetek ale również należności głównej, nadto podał, że pomimo zawartego związku małżeńskiego prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a córka na rzecz której zasądzono alimenty obecnie pomaga Skarżącemu w utrzymaniu, ponieważ potrącenia komornicze pochłaniają większą część emerytury.
Na podstawie zgromadzonego materiału, w tym przeprowadzonego w dniu 21 października 2022 r. wywiadu środowiskowego, organ ustalił, że Strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz pobiera świadczenia emerytalne w wysokości po potrąceniach 1.391,22 zł miesięcznie (w przypadku braku potrąceń, kwota ta wynosiłaby 4.836,79 zł), choruje przewlekle na nadciśnienie i reumatyzm. Skarżący nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających stan zdrowia oraz żadnych rachunków potwierdzających zakup leków. Skarżący oświadczył, że miesięczny koszt leków wynosi ok. 150,00 zł, a wniosek o umorzenie oparł w szczególności o swoją sytuację dochodową, wskazując, że kwota w wysokości 1.391,22 zł jest niewystarczająca na zaspokojenie podstawowych potrzeb, i jest zmuszony do korzystania z pomocy rodziny, co jest dla Strony szczególnie przykre.
Dalej organ ustalił, że wierzycielka E.M. pobierała świadczenie z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2009 r. do 31 sierpnia 2015 r. Na dzień 2 stycznia 2023 r. kwota należności głównej wraz z odsetkami wynosiła 33.230,50 zł. Świadczenia z zaliczki alimentacyjnej były pobierane w okresie od 1 września 2005 r. do 31 października 2007 r., gdzie łączna kwota wypłaconych świadczeń wyniosła 5.691,00 zł. Dalej organ wymienił kwoty wpłat, które zostały przekazane przez komornika sądowego na ww. zaległości w okresie od lutego 2010 r. do grudnia 2022 r.
Organ wyjaśnił, że decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, oraz wskazał, że Skarżący nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, nie dołączył żadnego dokumentu potwierdzającego pogarszający się stan zdrowia.
W ocenie organu długotrwała choroba nie spowodowała znacznego pogorszenia się sytuacji dochodowej Skarżącego, ponieważ wcześniej również Skarżący nie posiadał żadnych środków do życia. Zauważył, że od 2005 r. do 2022 r. Skarżący dokonał 5-ciu dobrowolnych wpłat. W momencie zajęcia świadczeń przez komornika sądowego w 2022 r. sytuacja materialna Strony nie pogorszyła się w znaczący sposób, ponieważ od 2009 r. Strona pozostawała osobą bezrobotną, która wykonywała jedynie prace dorywcze. Zwrócił również uwagę, iż kwota pozostała po potrąceniu nie przybliża Skarżącego nawet do granicy ubóstwa ustawowego.
Decyzja została doręczona w dniu 4 stycznia 2023 r.
Skarżący w dniu 13 stycznia 2023 r. złożył odwołanie od powyżej opisanej decyzji, zauważając, że zadłużenie na dzień 17 stycznia 2022 r. wynosiło 35.500,00 zł, wypłacona zaliczka 5.691,00 zł oraz odsetki 27.712,40 zł, natomiast złożony wniosek dotyczył wyłącznie umorzenia odsetek. Zgodził się z organem, że należność należy spłacać, co zdaniem Skarżącego nie dotyczy odsetek. "Zarabianie" przez organ na odsetkach kłóci się z pojęciem sprawiedliwości społecznej. Zauważył, że jeśli mógłby dalej pracować, to nie przechodziłby na emeryturę. Podał także, że nie gromadził żadnych zaświadczeń o stanie zdrowia, ale będzie to uzupełniać.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z dnia 22 lutego 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/269/2023/2476, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Na wstępie organ odwoławczy przedstawił stan sprawy, poczynił ustalenia w sposób zbieżny z ustaleniami organu pierwszej instancji, przywołał treść art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. i podkreślił, iż umorzenie świadczeń jest wyjątkiem od reguły i nakłada na organ obowiązek zbadania, czy wniosek rzeczywiście dotyczy przypadku szczególnie uzasadnionego. Powołał w tym zakresie stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zwrócił uwagę, że społeczeństwo i jego obywatele muszą żyć w przekonaniu, że organy Państwa dbają o to, aby pieniądze publiczne były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem, a umorzenie wypłaconych świadczeń dotyczyło jedynie osób znajdujących się w zupełnie wyjątkowej sytuacji, których twierdzenia nie wzbudzają jakichkolwiek wątpliwości co do ich zgodności z prawdą i które wykorzystują wszystkie swoje możliwości i uprawnienia do poprawy sytuacji finansowej swojej rodziny.
Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji zarówno w postępowaniu dowodowym, jak i w uzasadnieniu decyzji wykazał, iż w przypadku Strony nie zaszły szczególnie uzasadnione okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zauważył także, że Strona posiada stały dochód, z którego spłacane są zaległości alimentacyjne i jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, kwota dochodu Strony, nawet po potrąceniach komorniczych nie jest bliska granicy ubóstwa.
Decyzja została doręczona w dniu 24 lutego 2023 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący. W skardze skierowanej w dniu 7 marca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyraził niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Ponownie wskazał, że zwracał się o umorzenie odsetek od zaległości, a nie samych zaległości, co podkreślał także w odwołaniu, jednak organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii odsetek. Zwrócił uwagę, że odsetki powstały bez winy Skarżącego, cały czas starał się o pracę, lecz z powodów zdrowotnych jej nie otrzymał. Zdaniem Skarżącego zamiarem ustawodawcy nie była poprawa ściągalności alimentów "poprzez oprocentowanie emerytów". Do skargi przedłożył: kserokopię wniosku z dnia 12 stycznia 2023 r., zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie, decyzję organu pierwszej i drugiej instancji, odwołanie, postanowienie o ograniczeniu zajęcia z dnia 17 stycznia 2022 r., zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 18 lipca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Podkreślono, że prawidłowo została dokonana ocena sytuacji finansowej Skarżącego, który pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 4.836,79 zł i nie ma innych osób na utrzymaniu, co nie pozwala na orzeczenie o umorzeniu zaległości nawet w części dotyczącej odsetek.
Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 18 maja 2023 r. sygn. II SPP/Gl 111/23 ustanowiono dla Skarżącego radcę prawnego z urzędu.
Podczas rozprawy w dniu 17 sierpnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Sprecyzował także zarzuty skargi podnosząc naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez nieuznanie, że zachodzą szczególne okoliczności dające podstawę do umorzenia należności, za które należało uznać stan zdrowia Skarżącego, jego wiek, sytuację rodzinną oraz majątkową (protokół rozprawy z dnia 17 sierpnia 2023 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że decyzje organów pierwszej i drugiej instancji odpowiadają prawu. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 lutego 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/269/2023/2476 utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji - Burmistrza Miasta O. z dnia 2 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami.
Organy orzekające w sprawie uznały, iż w przypadku Skarżącego, nie zaszły szczególnie uzasadnione okoliczności mogące stanowić podstawę umorzenia zgodnie z wnioskiem Strony.
Skarżący natomiast uzasadniając wniosek podkreślał, że odsetki o których umorzenie wnosi powstały z uwagi na fakt, że był bezrobotny, zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, uczestniczył w programach Powiatowego Urzędu Pracy, a w ramach jednego z programów ukończył studia podyplomowe, aktywnie sam poszukiwał pracy, był również zatrudniony na próbę, a z prac dorywczych pewne sumy przekazywał komornikowi i bezpośrednio alimentowanej córce, jednakże aktualnie pozostała kwota emerytury po potrąceniach nie pozwala na samodzielne utrzymanie bez pomocy rodziny.
Przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. stanowi podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie z przywołaną regulacją organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że uprawnienie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. obejmuje zarówno wskazane wprost w tym przepisie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale również należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, powstałych na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (takie stanowisko zyskuje uzasadnienie w poglądach Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. wyrok z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. I OSK 1095/11, wyrok z dnia 17 października 2017 r. sygn. I OSK 3340/15, wyrok z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. I OSK 534/12, wyrok z dnia 25 czerwca 2019 r. sygn. I OSK 2087/17, wyrok z dnia 26 stycznia 2023 r. sygn. I OSK 511/22), a zastosowanie wyłącznie wykładni literalnej doprowadziłoby do nieuzasadnionego pozbawienia możliwości ubiegania się o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w oparciu o sytuację życiową i dochodową (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. I OW 238/19), na co słusznie zwrócił uwagę również organ odwoławczy.
Należy mieć na uwadze, że decyzja wydawana na postawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jest tzw. decyzją uznaniową, a organ nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 2903/18). Nie oznacza to jednak, że jest to decyzja dowolna. Istotne w tym zakresie pozostaje, że w przypadku kontroli sądowoadministracyjnej decyzji zapadłej w granicach uznania administracyjnego, rolą sądu administracyjnego jest zbadanie czy organ podejmując decyzję dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie, a także czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2020 r. sygn. I OSK 1011/20). Ponadto wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona poprzez wskazanie, dlaczego dokonano takiego a nie innego rozstrzygnięcia.
Jednocześnie uwagi wymaga, iż instytucja umorzenia należności zawarta w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., stanowi wyjątek od zasady zawartej w art. 27 ust. 1 tej ustawy, który przewiduje obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 czerwca 2023 r. sygn. II SA/Ke 294/23). Podkreśla się również wyjątkowy charakter umorzenia tych należności, który zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.
Dokonana przez Sąd w niniejszej sprawie analiza prowadzi do wniosku, że organ zebrał materiał dowodowy, który poddał wnikliwej analizie, a jego ocena nie ma charakteru oceny dowolnej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym przeprowadzony w dniu 21 października 2022 r. wywiad środowiskowy, nie pozwolił organom na przyznanie przywoływanym przez Skarżącego okolicznościom szczególnego, wyjątkowego charakteru pozwalającego na zastosowanie umorzenia należności. Mianowicie, z materiału dowodowego jakim dysponował organ wynika, że dochód miesięczny Skarżącego po potrąceniach to kwota 1.391,22 zł (przed potrąceniami 4.836,79 zł, natomiast stałym wydatkiem pozostaje opłata za energię elektryczną 220,00 zł, opłata za gaz 100,00 zł, wydatki na leki i leczenie 150,00 zł, opłata za wywóz śmieci i podatek 100,00 zł, wywóz nieczystości 50,00 zł, opał 4.000,00 zł/rok, telefon i Internet 130,00 zł, utrzymanie samochodu 300,00 zł (karta nr 6 akt administracyjnych).
Skarżący zamieszkuje w pomieszczeniu gospodarczym przystosowanym do mieszkania, którego właścicielem jest jego córka E.M. i pasierbica S.M. Skarżący choruje na nadciśnienie i reumatyzm, jest pod opieką specjalisty. Pozostaje w dobrych relacjach z żoną i córkami (wywiad środowiskowy z dnia 21 października 2022 r., karta nr 6 akt administracyjnych). Skarżący jest w związku małżeńskim z T.S., lecz prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (karta nr 3 akt administracyjnych). Zgodnie z oświadczeniem Skarżącego, z uwagi na sytuacje finansową, korzysta z pomocy córki (oświadczenie z dnia 21 października 2022 r.).
Powyższe ustalenia nie były kwestionowane w sprawie.
W aktach sprawy pozostają również szczegółowe Karty wypłat świadczeń za okres od stycznia 2005 r. do stycznia 2023 r. (karta nr 17 i 18 akt administracyjnych), Zestawienie wpłat w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 25 stycznia 2023 r. (karta 19 akt administracyjnych), zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w M. z dnia 18 lipca 2022 r. o okresach zatrudnienia Skarżącego w od listopada 2000 r. do marca 2016 r. oraz okresach z prawem do zasiłku dla bezrobotnych (zasiłku szkoleniowego, stypendium).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organy dokonały szczegółowej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej Skarżącego, uwzględniono i przeanalizowano dokumenty przedłożone przez Stronę rzutujące na bieżący stan tej sytuacji. Organy uwzględniły całokształt sytuacji osobistej, uzyskiwane dochody, stan zdrowia, sytuację życiową Skarżącego, ponadto Skarżący nie przedkładał kolejnych dowodów, nie formułował nowych wniosków dowodowych. Ustalenie stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu reguł wynikających z przepisów postępowania administracyjnego pozwoliło organom na właściwe zastosowanie prawa materialnego.
Organy administracji publicznej wyjaśniły sytuację Skarżącego, do których to ustaleń Skarżący nie wnosił uwag czy zastrzeżeń, nie sygnalizował również konieczności przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie.
W rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne i motywy, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia nie dawały - w ocenie Sądu - podstaw do stwierdzenia przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego.
Uzyskiwane przez Skarżącego świadczenie emerytalne, pomimo iż znaczna jego część ulega potrąceniom, stanowi stabilne źródło dochodu oraz regularną spłatę należności oraz odsetek. Zgodnie z przedłożonym wykazem wpłat w okresie od lutego 2010 r. do sierpnia 2015 r. Skarżący dokonał 10 wpłat w wysokości łącznej 248,47 zł, natomiast w okresie od lutego 2022 r. do stycznia 2023 r. 36.347,53 zł.
Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wskazującym na brak możliwości jakiegokolwiek zarobkowania. W ramach dokumentacji medycznej w aktach sprawy pozostaje jedynie zaświadczenie lekarskie z dnia 12 stycznia 2023 r. przedłożone do odwołania, z rozpoznaniem głównym cukrzycy insulinoniezależnej oraz rozpoznaniem współistniejącym. Dokumentacja ta nie została uzupełniona w toku postępowania. Skarżący został prawidłowo pouczony o treści art. 10 § 1 k.p.a., w tym o prawie do wypowiedzenia się co do całości zebranych dowodów i materiałów w toczącym się postępowaniu (karta nr 4 akt administracyjnych), z którego to uprawnienia Skarżący skorzystał składając oświadczenie, nie uzupełniając jednocześnie materiału dowodowego ani też nie zgłaszając innych wniosków dowodowych celem wykazania stanu zdrowia uniemożliwiającego podjęcie pracy czy też szczególnych kosztów leczenia. Skarżący nie wskazywał też innych okoliczności, które powinny zostać uwzględnione w toku postępowania.
Podkreślić trzeba, że okoliczność ponoszenia wydatków związanych z codziennym utrzymaniem, nie nadaje sytuacji strony charakteru wyjątkowego lub nadzwyczajnego na tle innych dłużników alimentacyjnych. Niewątpliwie sytuacja Skarżącego jest trudna, niemniej jednak należy mieć na względzie, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, iż samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź nawet nieuzyskiwanie dochodów, nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2022 r. sygn. I OSK 1096/20). Inne okoliczności niż wyżej wymienione, nie zostały natomiast wykazane w toku postępowania.
Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności, organ zastosował właściwą podstawę materialnoprawną do prawidłowo ustalonych, niekwestionowanych okoliczności sprawy. Organy podjęły wszystkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Z przyczyn wskazanych powyżej, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w tym art. 30 ust. 2 tej ustawy.
Dokonana przez Sąd analiza przekonuje, że uzasadnienia zaskarżonych decyzji zawierają ocenę odnoszącą się do materialnoprawnych przesłanek zasadności zgłoszonego żądania w odniesieniu do znanych organom okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej i dochodowej Skarżącego. Organy dokonały szczegółowej analizy ustalonego w sprawie stanu faktycznego, uwzględniły okoliczności sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy, następnie dokonały jego oceny zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioski przedstawione przez organy korespondują z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, zachowując charakter wniosków logicznych i poprawnych. Zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. należało zatem uznać za nieuzasadniony.
W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie przed podjęciem decyzji dysponowały niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy. Rozstrzygniecie zapadło po wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały uzasadnione stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., obejmując uzasadnienie faktyczne oraz prawne decyzji.
W sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że organy orzekające w sprawie dopuściły się przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Odnotowania wymaga również, iż w oświadczeniu z dnia 29 listopada 2022 r. Skarżący sprecyzował wniosek wnosząc o umorzenie należności głównej i odsetek, co uzasadniało rozpoznanie wniosku w pełnym zakresie, zarówno w odniesieniu do należności głównej jak i co do odsetek.
Na spoczywający po stronie zobowiązanego obowiązek spłaty zarówno należności głównej jak i odsetek, zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zobowiązany ponosi bowiem pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dziecka alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2022 r. sygn. I OSK 2860/19).
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.